IV SA/Gl 561/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł.G. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w K. z dnia [...]r., Nr [...] w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do służby wojskowej w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; W dniu 19 września 2012 r. Ł.G. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. Równocześnie oświadczył, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro i uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie brutto 2.150 zł (wynagrodzenie zasadnicze bez dodatków). Podniósł nadto, że zamieszkuje wraz z rodzicami w lokalu o powierzchni 60 m2, lecz "nie ponoszą wspólnych kosztów i każdy utrzymuje się sam". Dodał jednak, że regularnie przekazuje rodzicom co miesiąc kwotę 450 zł. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 27 września 2012 r.) skarżący nadesłał między innymi pismo procesowe datowane na 17 października 2012 r., w którym podał wysokość obciążających go kosztów utrzymania wywodząc, że przeznacza 700 zł na zakup żywności, leków i środków czystości, 200 zł na dojazdy do pracy, 211 zł na spłatę kredytu oraz 450 zł z tytułu kwoty przekazywanej comiesięcznie rodzicom. Przedłożył także zaświadczenie o wysokości swojego wynagrodzenia oraz pismo procesowe, w którym oświadczył, iż jego oboje rodzice prowadzą działalność gospodarczą, przy czym ojciec osiągnął w tym roku z tego tytułu średni miesięczny dochód wynoszący 1.149,96 zł, z kolei matka 440,65 zł. W piśmie tym wnioskodawca wskazał również, że całkowita miesięczna wysokość opłat stałych związanych z zamieszkiwanym lokalem (czynsz oraz należności za tzw. media) to 1.138,58 zł. Nadto strona nadesłała dokumenty źródłowe potwierdzające wysokość tych opłat oraz kopie ksiąg przychodów i rozchodów prowadzonych przez jego rodziców w ramach działalności gospodarczej. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku Ł.G. godzi się podnieść, że w myśl zasady wyrażonej w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 §3 tej regulacji, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza wywodów zawartych we wniosku doprowadziła do konkluzji, że przedstawiony wyżej wymóg nie został w sprawie zachowany. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie tej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Po pierwsze bowiem, jak wynika z przedłożonego przez Ł.G. zaświadczenia pracodawcy, osiąga on dochód brutto w kwocie 2.831,69 zł, która znacznie (niemal dwukrotnie) przekracza aktualnie obowiązującą kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, wynoszącą 1.500 zł (patrz: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 września 2011 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2012 r. - Dz. U. Nr 192, poz. 1141). Zgodnie zaś ze stanowiskiem wyrażonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro więc skarżący korzysta w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, zatem - o ile udział w sprawie adwokata uważa za niezbędny - przynajmniej związane z tym wydatki powinien ponieść przy wykorzystaniu własnych środków finansowych. O tym, że wnioskodawca jest w stanie to uczynić świadczy również relacja pomiędzy jego dochodem netto wynoszącym 2.032,21 zł, a obciążającymi go kosztami utrzymania. Jak wynika z oświadczeń Ł. G. zawartych we wniosku oraz w piśmie procesowym z dnia 17 października 2012 r., suma niezbędnych wydatków, jakie ponosi on w ciągu miesiąca to 1.561 zł (w tym: 700 zł - zakup żywności, leków i środków czystości, 200 zł - dojazdy do pracy, 211 zł - spłata kredytu oraz 450 zł - kwota przekazywana rodzicom tytułem partycypacji w kosztach związanych z zamieszkiwanym lokalem). Oznacza to, że po uiszczeniu wszystkich tych kosztów, do jego dyspozycji pozostaje dość znaczna nadwyżka (ponad 470 zł), umożliwiająca poczynienie stosownych oszczędności z przeznaczeniem na opłacenie adwokata z wyboru. Warto dodać, iż rzeczywiste możliwości płatnicze wnioskującego są jeszcze większe, jako że w ciągu ostatnich trzech miesięcy otrzymał on poza wynagrodzeniem nagrodę półroczną oraz świadczenie "wczasy pod gruszą" w kwocie netto ogółem 826,62 zł (vide: nadesłane zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach). Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności uznano, że w przypadku skarżącego nie zachodzą przesłanki warunkujące zastosowanie prawa pomocy i dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.