IV SA/Gl 561/13
WyrokWSA w Gliwicach2014-02-19
Skład orzekający: Beata Kalaga - Gajewska, Beata Kozicka, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego i procesowego przy przenoszeniu funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej na niższe stanowisko służbowe po likwidacji jego dotychczasowego stanowiska, uwzględniając wcześniejsze orzeczenia sądów administracyjnych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie wykazały zaistnienia przesłanek do przeniesienia funkcjonariusza na niższe stanowisko służbowe, nie przeprowadziły należytej analizy materiału dowodowego, a uzasadnienia decyzji nie spełniały wymogów formalnych. Ponadto, organy nie zastosowały się do wiążącej wykładni prawa wyrażonej w poprzednich orzeczeniach sądów administracyjnych, naruszając tym samym art. 153 p.p.s.a.Stan faktyczny
Funkcjonariusz M. C. został przeniesiony ze stanowiska na niższe stanowisko służbowe z powodu likwidacji jego dotychczasowego stanowiska w wyniku zmian organizacyjnych. M. C. odwołała się od decyzji, zarzucając błędy formalne i merytoryczne oraz ignorowanie wcześniejszych wyroków sądów administracyjnych. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2014 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zmiany stanowiska służbowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] roku nr [...].
Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 13 ust. 6 pkt 1, art. 32 ust. 1 pkt 3, art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2009 r. nr 12, poz. 68 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "ustawa"), postanowił przenieść kpt. M. C. ze stanowiska [...]i mianować z dniem [...] r. na stanowisko [...] w Komendzie Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S., w służbie stałej w codziennym rozkładzie czasu służby, dodatkowo decyzją szczegółowo określono jej uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 994/10 uchylono decyzję Śląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...]r., nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] r. nr [...]. Wskazano, że w dniu 2 sierpnia 2010 r. zarządzeniem Śląskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej nr 100/2/2010 został zatwierdzony i zmieniony regulamin organizacyjny Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S., który zlikwidował stanowisko [...]. W tej sytuacji konieczne stało się przeniesienie kpt. M. C. na niższe stanowisko służbowe z zachowaniem dotychczasowego wynagrodzenia zasadniczego.
M. C. złożyła odwołanie od powyższej decyzji domagając się jej uchylenia. Zarzuciła jej błędy formalne i merytoryczne oraz ignorowanie prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o sygn. akt IV SA/Gl 994/10 i IV SA/Gl 619/09. W ocenie odwołującej powoływanie się przez organ na art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy jest chybione, a sytuacja kadrowa na dzień wydania decyzji jest analogiczna do tej jaka miała miejsce w chwili wydania poprzedniej decyzji uchylonej przez Sąd. Organ winien przenieść ją na inne równorzędne stanowisko, bądź na stanowisko powstałe po zlikwidowaniu Sekcji [...]. Odwołująca wskazała również, że decyzją zmniejszono jej dodatek służbowy z [...],- zł. na [...],- zł. a tym samym z powodu przeniesienia na niższe stanowisko służbowe ponosi starty finansowe. Jednocześnie organ wykonał decyzję przed jej uprawomocnieniem, gdyż już [...] r. na jej konto osobiste zostało przelane zmniejszone uposażenie.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Śląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołano się na przeprowadzone zamiany regulaminu organizacyjnego Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S., zatwierdzonego zarządzeniem Śląskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej nr 100/2/2010 z dnia 2 sierpnia 2010 r. Stwierdzono, że zlikwidowano w strukturze organizacyjnej tej Komendy Sekcję [...] i w jej miejsce utworzono dwa jednoosobowe samodzielne stanowiska pracy. W wyniku tej zmiany uległo likwidacji stanowisko [...], stąd też na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy konieczne stało się przeniesienie kpt. M. C. na niższe stanowisko służbowe. Zdaniem organu odwoławczego, biorąc pod uwagę wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 994/10 i inne wyroki tego Sądu Komendant Miejski PSP w S., "wykonał wszystkie wynikające z uzasadnienia tych wyroków czynności formalne, które składały się na prawidłowość zaskarżonej decyzji" (cytat str. 3 decyzji). Nadto, decyzja pierwszoinstancyjna jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, a zatem odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
W skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach M.C. zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego, w tym: art. 32 ust. 1 pkt 3 ustawy, gdyż przepis ten nie mógł stanowić podstawy prawnej decyzji; art. 13 ust. 6 pkt 1 ustawy z powodu uznania, że reguluje on uprawienia Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej do dokonywania dowolnych zmian personalnych; art. 38 ustawy, gdyż nie zaistniały podstawy do jej przeniesienia na niższe stanowisko służbowe; art. 36 ustawy poprzez mianowanie na stanowisko niezgodne z kwalifikacjami. Ponadto, w ocenie skarżącej, organ dopuścił się naruszenia prawa procesowego, tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ nie uchylono decyzji organu pierwszej instancji oraz obrazy art. 6, 7, 9, 10, 73, 11, 77, 80, 81, 107 § 1 i 3, 130 § 1 i 2 oraz art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym M.C. domagała się uchylenia decyzji wydanych w toku postępowania administracyjnego. Podkreśliła, że stan prawny i faktyczny jest analogiczny do tego jaki miał miejsce przed wydaniem decyzji[...], uchylonej następnie przez Sąd wyrokiem z dnia 4 listopada 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 994/10. Zdaniem skarżącej organ nie wykonał wytycznych zawartych w uzasadnieniu przywołanego orzeczenia. Ponownie błędnie przyjęto, że przepis art. 32 ust. 1 pkt 3 stanowi podstawę przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, pomimo że Sąd wyrokiem w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 619/09 tę kwestie rozstrzygnął. Jednocześnie powołanie się przez organ na art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy nie może być uznane za prawidłowe, gdyż możliwe jest jego zastosowanie wyłącznie w sytuacji, jeżeli nie ma możliwości przeniesienia na równorzędne stanowisko, a taka przesłanka w sprawie nie zaistniała. Organ nie wykazał, czy nie istnieje inne samodzielne stanowisko, na które mógłby w zastępstwie mianować skarżącą. Dodatkowo dokonane przeniesienie na niższe stanowisko służbowe jest dla niej krzywdzące finansowo. Przy rozpoznaniu sprawy organ winien wziąć pod uwagę trzy regulaminy organizacyjne: z dnia 2 sierpnia 2010r., regulamin z chwili uprawomocnienia się wyroku WSA w Gliwicach z dnia 4 listopada 2011 r. oraz regulamin jako obowiązywał na dzień wydania decyzji z dnia [...] r. Organ nie wskazał natomiast na jaki regulamin organizacyjny się powołuje w treści zaskarżonej decyzji. Nadto, wykonanie decyzji nastąpiło przez jej uprawomocnieniem, gdyż już od [...] r. skarżąca otrzymała mniejsze uposażenie, co więcej organy nie odniosły się do żadnych argumentów i zastrzeżeń zawartych w odwołaniu, przez co naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a uzasadnienie obu decyzji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 K.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy postulował o jej oddalenie. Zaznaczył, że podstawą prawną decyzji stanowił art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy, co wnika również wprost z treści jej uzasadnienia. Art. 13 ust. 6 pkt 1 ustawy pozwala na zarządzanie sytuacją kadrową funkcjonariuszy Straży Pożarnej, czyli ich mianowanie, przenoszenie, zawieszenie w ramach obowiązujących przepisów. Organ nie dopatrzył się zatem naruszenia w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy wobec dokonanych zmian Regulaminu Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej w S., polegających na likwidacji stanowiska skarżącej oraz braku wolnych stanowisk równorzędnych. W tym zakresie zauważono, że szczególnie nie można uznać za możliwość przeniesienia na stanowisko równorzędne faktu, że istnieją inne stanowiska jednakże są one obsadzone, gdyż w tym wypadku praktyczne zastosowanie przywołanego przepisu nie miałoby racji bytu, a w sprawie nie ma podstaw do przeniesienia wskazanych przez skarżącą osób na niższe stanowiska służbowe zgodnie z art. 38 ustawy. Zwrócono uwagę, że decyzja o przeniesieniu ma charakter uznaniowy, stąd zakres kontroli dokonywanej przez Sąd Administracyjny cechuje się ograniczonym zakresem i sprowadza do ustalenia, czy decyzja została podjęta przez uprawniony do tego organ. Wskazano, że skarżąca została mianowana na stanowisko oficerskie, zgodne z jej kwalifikacjami i odpowiada to jej stażowi pracy, a posiadany przez nią stopień kapitana jest stopniem niższym od stopnia przewidzianego na stanowisko [...]. Za bezzasadne uznano także zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 K.p.a., bowiem zaskarżona decyzja zawiera wszystkie konstytutywne jej składniki i w tym uzasadnienie prawne. Skarżącej pozostawiono również możliwość wypowiedzenia się przez co niezasadne stają się zarzuty dotyczące pozbawienia jej prawa do czynnego udziału w postępowaniu, a wykonanie decyzji przed jej uprawomocnieniem było spowodowane nadaniem jej rygoru natychmiastowej wykonalności.
W piśmie skarżącej z dnia 10 lutego 2014 r., stanowiącym polemikę z odpowiedzią na skargę, zostały w pełni podtrzymane zarzuty sprecyzowane w skardze i skierowane do obu rozstrzygnięć organów orzekających w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem - art. 1 § 2 powyższej ustawy. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.
W świetle art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym - jak wynika z treści art. 145 § 1 - Sąd uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie i orzeka o ich uchyleniu w sytuacji, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, po myśli art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Z przepisu tego wynika, że rozpatrując ponownie sprawę, wojewódzki sąd administracyjny, a także organ, którego działalność była przedmiotem zaskarżenia, związani są nie tylko wykładnią prawa dokonaną przez sąd poprzednio rozpoznający daną sprawę, ale również wyrażonymi w uzasadnieniu orzeczenia tego sądu ocenami prawnymi i wskazaniami, co do dalszego postępowania. Ocena prawna, o jakiej mowa powyżej, dotyczyć może nie tylko wykładni prawa materialnego, ale także braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97, Lex 47301). Postępowanie wynikające z obowiązku ponownego rozpatrzenia sprawy na skutek kasacyjnego wyroku sądu administracyjnego jest przy tym w istocie ponownym postępowaniem obejmującym całość sprawy.
Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym ich uchylenie, zwłaszcza organy orzekające w sprawie naruszyły prawo materialne określające prawa i obowiązki stron oraz normy procesowe, regulujące postępowanie przed organami administracji publicznej. Tym nie mniej, Sąd nie oceniał tych rozstrzygnięć pod kątem ich słuszności, czy też celowości.
W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, że prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jej istotne znaczenie w procesie realizacji prawa i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady demokratycznego państwa prawnego, wynikającej z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 z późn. zm.). Konsekwencją tej zasady jest obowiązek organu orzekającego przestrzegania z jednej strony przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, z drugiej zaś przepisów prawa materialnego. Natomiast z zasady ogólnej prawdy obiektywnej, wyrażonej w art. 7 K.p.a., będącej naczelną zasadą postępowania administracyjnego wynika, iż organy administracji publicznej, prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a zwłaszcza mają obowiązek dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnej sprawy na podstawie analizy całego materiału dowodowego i swoje stanowisko wyrazić w uzasadnieniu podjętej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 17 10 2001 r., sygn. I SA 1110/01, Lex nr 75516).
W tym miejscu zaakcentować przyjdzie, że materialnoprawne przesłanki zastosowania w sprawie art. 38 ust. 2 pkt 4 ustawy miałyby miejsce wówczas, gdyby w skutek likwidacji zajmowanego przez skarżącą stanowiska i braku możliwości przeniesienia na stanowisko równorzędne została ona przeniesiona na stanowisko niższe.
Tymczasem organy administracji, w treści wydanych w rozpatrywanej sprawie rozstrzygnięć, nie poczyniły jakichkolwiek ustaleń dotyczących zaistnienia określonych w przywołanym przepisie przesłanek.
Sąd uchylając wydane wcześniej w niniejszej sprawie decyzje w uzasadnieniu wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 994/10 i z dnia 28 lutego 2010 r. o sygn. akt IV SA/Gl 619/09 wskazał na konieczność szczegółowego uzasadnienia decyzji i pełnych jej motywów oraz uzupełnienia o rozważania dotyczące "równorzędnego stanowiska" w odniesieniu do uprzednio zajmowanego przez skarżącą, jak i do zaproponowanego - zarówno pod kątem stanowiska, wymagań kwalifikacyjnych, stopnia służbowego, jak i uposażenia, nadto do przeprowadzenia prawidłowej analizy materiału dowodowego w powyższym zakresie.
Przypomnieć jeszcze raz przyjdzie, że instytucja związania oceną prawną Sądu oraz wskazaniami co do dalszego postępowania stanowi jedną z gwarancji przestrzegania przez organy administracyjne orzeczeń sądu. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 maja 2012 r., I SA/Gl 59/12, Lex nr 1166105). Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy, zaistniałych po wydaniu wyroku, oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Naruszenie przez organy administracyjne postanowień art. 153 p.p.s.a. uzasadnia możliwość powtórnego zaskarżenia aktu na tej podstawie i powoduje uchylenie ponownie wydanego aktu przez sąd administracyjny (por. A. Kabat w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Kantor Wydawniczy Zakamycze, Kraków 2005 r., s. 347). W razie złożenia na tej podstawie skargi powoduje konieczność uchylenia względnie stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (J.P. Tarno, Związanie oceną prawną zawartą w wyroku sądu administracyjnego, Admin. 2011/4/185-204). Niezastosowanie się organu administracji publicznej do oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania traktować trzeba również jako naruszenie normy prawa materialnego. W wyroku z dnia 20 czerwca 2012 r. o sygn. akt I OSK 953/11, Lex nr 1216586) NSA wyraził pogląd, aprobowany przez skład orzekający w niniejszej sprawie, iż: "Niezastosowanie się przez sąd I instancji do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu administracyjnego jest naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wniesienia skargi kasacyjnej wskazaną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ art. 153 p.p.s.a. należy uznać za przepis prawa materialnego." (cytat).
Podnieść jednocześnie trzeba, że w powołanym wyroku z dnia 4 listopada 2011 r. o sygn. akt IV SA/Gl 994/10 Sąd stwierdził, że: "Orzekając ponownie w sprawie organy będą miały na uwadze argumenty wyżej przytoczone przede wszystkim w zakresie "równorzędności stanowiska", która to wykładnia wynika również z wyroku wydanego w sprawie IV SA/GL 619/09. Wykładnią pojęcia "równorzędności stanowisk" dokonaną w wyroku w sprawie IV SA/GL 619/09 organy były bowiem związane zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej powołana jako ppsa). Wbrew bowiem stanowisku organów zmiana regulaminu organizacyjnego Komendy Miejskiej w S. oraz zmiana orzeczenia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej MSWiA w K. nie wpłynęły na dokonaną przez Sąd wykładnię "równorzędności stanowisk".", a następnie: "sprawę ponownie rozpatrzy organ I instancji, który mając na uwadze wyżej przedstawione stanowisko winien przeprowadzić analizę materiału dowodowego, a następnie wydać rozstrzygnięcie spełniające wymogi art. 107 kpa." (cytaty ze str. 6 uzasadnienia przywołanego wyroku z dnia 4 listopada 2011 r.).
W ocenie Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę do wskazań, co do dalszego postępowania, wynikających z uzasadnienia przytoczonych powyżej wyroków tut. Sądu organy orzekające nie zastosowały się, zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i pierwszoinstancyjnej, przez co naruszyły art. 153 p.p.s.a., a to naruszenie w konsekwencji miało wpływ na wynik sprawy.
Tymczasem organ administracji ponownie rozpoznając sprawę, działając zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 K.p.a, a przede wszystkim art. 153 p.p.s.a., powinien ocenić sprawę zgodnie z zasadami procedury administracyjnej. Wskazać również należy, że również organ odwoławczy zobowiązany jest do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a treść uzasadnienia wydanej w tym postępowaniu decyzji winna wyjaśniać zajęte w sprawie stanowisko oraz wszystkie motywy, którymi się organ kierował. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów, które zadecydowały o treści decyzji (art. 107 § 3 K.p.a). Uzasadnienie zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji w żadnej mierze nie spełnia tych wymogów.
W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż uzasadnienie decyzji ma szczególne znaczenie nie tylko przy ocenie prawidłowości decyzji przez organ wyższego stopnia, ale także daje stronie niezadowolonej z rozstrzygnięcia zawartego w decyzji możliwość polemiki ze stanowiskiem organu i to zarówno, jeśli idzie o ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, jak i dokonaną przez organ wykładnię przepisów prawa będących podstawą wydanego rozstrzygnięcia. Nieuzasadnienie zaś decyzji w sposób właściwy narusza uprawnienia strony i podstawowe zasady postępowania administracyjnego (art. 7 - 10 K.p.a.), a tym samym stanowi podstawę do uchylenia takiej decyzji (por. np. wyroki NSA: 25 listopada 2009 r., sygn. I OSK 558/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych; z dnia 16 marca 1998 r., II SA 96/98 - Lex nr 41681; z dnia 28 października 1998 r., I SA/Gd 1651/96; z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 497/88 - ONSA 1989, nr 2, poz. 68, Lex nr 10079; z dnia 8 maja 1998 r., I SA/Lu 380/97 - niepublik.).
Dodać należy, że uzasadnienie decyzji powinno, stosownie do zawartej w art. 80 K.p.a. zasady swobodnej oceny dowodów, w taki sposób odzwierciedlać stanowisko organu, by strona postępowania nie została pozbawiona możliwości oceny poprawności przeprowadzonego w sprawie postępowania. Wobec powyższego, skoro już decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadała wymogom art. 107 § 1 i 3 K.p.a., bowiem nie zawierała odpowiedniego uzasadnienia, organ odwoławczy winien był decyzję tę na podstawie art.138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylić i orzec, co do istoty sprawy, względnie zastosować art. 138 § 2 K.p.a. i ją uchylić oraz przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Wobec powyższego, decyzje organów administracji naruszały zasady postępowania określone w art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a w konsekwencji nie odpowiadały w pełni wymogom art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Nie zawierały bowiem odpowiedniego uzasadnienia w zakresie wymienionych wyżej braków. Wskazane wyżej uchybienia procesowe, jakich dopuściły się organy obu instancji, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowały koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji oraz ją poprzedzającej decyzji pierwszoinstancyjnej, co orzeczono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. Ponadto, uzasadnienia tych rozstrzygnięć ze względu na lakoniczność i brak wskazania istotnych dla sprawy okoliczności nie potwierdziły dokonania należytej subsumpcji stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie przepisy prawa materialnego, zwłaszcza art. 38 ust. 1 pkt 4 w związku z art. 89 ustawy.
Trzeba jednoznacznie stwierdzić, że odpowiedź organu na skargę, na co wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie może służyć uzupełnianiu uzasadnienia decyzji, w którym winny być zawarte wszelkie rozważania i oceny organu administracji (por. wyrok NSA z dnia 30 października 2012 r. sygn. akt I FSK 851/11; wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 marca 2008 r. sygn. akt SA/Łd 1035/07, Lex nr 468904; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2010 r. sygn. akt III SA/Po 883/09; wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 stycznia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 3207/05 - wszystkie dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA). Za bezskuteczne uznać należy powoływanie przez organ nowych faktów w odpowiedzi na skargę, czy też wskazywanie nowych okoliczności przemawiających za zasadnością stanowiska organów orzekających, czy też nowej podstawy prawnej. Podniesienie dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego, pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania. Odpowiedź na skargę, stanowiąca pismo procesowe, służy prezentowaniu stanowiska organu względem skargi, zatem zawiera co do zasady ustosunkowanie się do okoliczności podniesionych dopiero w postępowaniu przed sądem, a nie uzasadnianiu podjętego rozstrzygnięcia.
Z naprowadzonych powyżej względów, ponownie rozpoznając niniejszą sprawę organ pierwszej instancji powinien prawidłowo przeprowadzić postępowanie, mając na uwadze wykładnię przytoczonych przepisów prawa przedstawioną przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu oraz wcześniejszych uzasadnieniach wyroków tutejszego Sądu, jak również dokonać aktualizacji sytuacji skarżącej w zakresie jej aktywności zawodowej i dopiero w oparciu o te ustalenia wydać stosowną decyzję,
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy i z tej przyczyny - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia, opartego na przepisie art. 152 p.p.s.a., bowiem jest ono obligatoryjne tylko w przypadku, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania, jednakże w dniu orzekania przez Sąd zaistniała już nowa okoliczność, zatem orzekanie o możliwości wykonania tej decyzji w trybie przepisu art. 152 p.p.s.a. było bezprzedmiotowe.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło