IV SA/Gl 723/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na uchwałę Rady Gminy P. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozpatrzenia skargi na działalność Wójta Gminy P. w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W dniu 10 października 2017 r. H. K. nadał do Sądu pismo procesowe, w którym wniósł o ustanowienie adwokata, celem sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 18 września 2017 r., mocą którego tutejszy Sąd odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Do powyższego pisma skarżący dołączył wprawdzie urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże według nieaktualnego wzoru określonego w nieobowiązującym już rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2013 r. (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Wobec powyższego, mając na uwadze fakt, iż przedmiotowy wniosek nie został złożony w wymaganej przepisami formie, wezwaniem z dnia 18 października 2017 r. zwrócono się do strony o nadesłanie tego wniosku na aktualnie obowiązującym formularzu, według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. (Dz. U. poz. 1257 ze zm.). Skarżący nadesłał rzeczony formularz w dniu 8 listopada 2017 r., czyli po upływie wyznaczonego w wezwaniu terminu, w związku z czym, zarządzeniem z dnia 21 listopada 2017 r. wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania. Następnie H. K. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku na urzędowym formularzu "PPF", a jego żądanie zostało uwzględnione przez Sąd postanowieniem z dnia 4 maja 2018 r., mocą którego przywrócono mu przedmiotowy termin. W tym stanie rzeczy wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu w dniu 8 listopada 2017 r. podlega rozpoznaniu. W treści wspomnianego formularza H. K. sprecyzował, iż domaga się nie tylko ustanowienia adwokata, lecz nadto także zwolnienia od kosztów sądowych. Równocześnie oświadczył, że posiada oszczędności, w kwocie 3.550 zł i uzyskuje dochód z tytułu emerytury, w kwocie netto 1.750,66 zł ponosząc koszty utrzymania, których całkowitą miesięczną wysokość określił na 1.300 zł (w tym żywność, środki czystości, leki, czynsz, rachunki za elektryczność, gaz wodę i telefon, korespondencja, gazety, zakup benzyny do samochodu). W międzyczasie, to jest w dniu 15 lutego 2018 r. skarżący nadesłał kolejny formularz "PPF", w którym zasadniczo powtórzył swoje wcześniejsze wywody doprecyzowując, iż posiadane oszczędności, w kwocie 3.550 zł ma zdeponowane na rachunku bankowym. Wraz z powyższymi formularzami wnioskodawca nadesłał pisma procesowe datowane odpowiednio na 7 listopada 2017 r. oraz na 15 lutego 2018 r., gdzie wskazał między innymi, że "nie jest w stanie poprawnie wypełnić" rubryk formularza oznaczonych numerami "6, 7, 7.1/ 7.2/ 7.2.1/ 7.2.2/ 7.2.3/ 7,3/ 8, 9" (tak określił w piśmie z 15 lutego 2018 r. - pisownia oryginalna) ponieważ "nie ma takiej wiedzy". Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Zgodnie z zasadą wynikającą z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 § 2 tej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy zaakcentować, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego jego zastosowanie powinno sprowadzać się wyłącznie do osób, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku w podstawowych potrzebach życiowych jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko NSA wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która wykaże, że pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem nie sposób uznać, aby skarżący zaliczał się do takich osób. Jakkolwiek bowiem jest osobą niepełnosprawną, w podeszłym wieku i utrzymuje się z emerytury w relatywnie niskiej kwocie 1.750,66 zł, to jednak dochód ten nie tylko wystarcza na pokrycie niezbędnych kosztów jego utrzymania, których całkowita suma - jak wynika jednoznacznie z treści wniosku - wynosi około 1.300 zł, lecz pozwala na wygospodarowanie comiesięcznej nadwyżki wynoszącej około 450 zł. Równocześnie wnioskodawca wyraźnie oświadczył, że posiada środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym, w wysokości 3.550 zł, która to kwota bez trudu umożliwia zarówno uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej jak i opłacenie pełnomocnika z wyboru. W tym stanie rzeczy nie sposób przyjąć, aby wnioskujący spełnił warunki, od których art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. uzależnia przyznanie prawa pomocy. Niezależnie od powyższego warto zwrócić uwagę, że skarżący zasadniczo odmówił podania części informacji wymaganych w formularzu "PPF" wywodząc, iż "nie jest w stanie poprawnie wypełnić" niektórych jego rubryk. Okoliczność ta również przemawia przeciwko uwzględnieniu złożonego przezeń wniosku albowiem utrudnia pełną i dokładną ocenę jego sytuacji materialnej i życiowej. W formularzach "PPF" złożonych odpowiednio 8 listopada 2017 r. oraz 15 lutego 2018 r. skarżący nie wypełnił między innymi rubryk dotyczących ewentualnych posiadanych nieruchomości (ich powierzchni i tytułu prawnego, jaki mu do nich przysługuje) oraz stanu rodzinnego (w tym ewentualnych osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym), a są to przecież informacje jasne i jednoznaczne, których podanie nie wymaga poprzedzenia szczegółową analizą. W tym kontekście nie sposób uwzględnić wywodów wnioskodawcy o tym jakoby "nie miał wiedzy", z kim prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz jakie posiada nieruchomości. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 tej ustawy.