IV SA/Gl 748/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-11-07
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Beata Kozicka, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy diety otrzymywane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowej stanowią dochód w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego?Ratio decidendi
Diety otrzymywane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią należności ze stosunku pracy, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, i w związku z tym podlegają wliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Sąd uznał, że organ prawidłowo zakwalifikował te diety jako składnik dochodu rodziny, co w analizowanym przypadku skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego uprawniającego do świadczenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. Kluczową kwestią było zaliczenie do dochodu rodziny diet uzyskiwanych przez męża strony z tytułu podróży służbowych w transporcie międzynarodowym. Po wielokrotnych postępowaniach administracyjnych i sądowych, ostatecznie przyjęto, że diety te stanowią dochód podlegający wliczeniu, co skutkowało przekroczeniem progu dochodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku–Białej nr[...] , działając na podstawie art. 17, art. 18 i art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 570 ze zm.), art. 2 pkt 1, 2, 4, 19 i 20, art. 5 ust. 3, art. 7 ust. 1–3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm., dalej ustawa o pomocy państwa, a także: ustawa lub u.p.p.w.dz.), a także rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 214 ze zm.) oraz art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej:Kpa) – po rozpatrzeniu odwołania A.W. od decyzji Wójta Gminy w H. z dnia [...] nr[...] – wydanej po wznowieniu postępowania – uchylającej decyzję tego organu z dnia [...] nr [...] przyznającej A. W. prawo do świadczenia wychowawczego na dzieci: M.W. i Z. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., oraz odmawiającej przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., a przyznającej jej prawo do świadczenia wychowawczego na dziecko Z. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie – decyzję pierwszoinstancyjną utrzymało w mocy.
Argumentując rozstrzygnięcie organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń wskazując prawne regulacje przedmiotu, w których ramach odnotował, że postanowieniem z dnia [...] nr [...] organ I instancji działając na podstawie m.in. art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wznowił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej jego decyzją ostateczną z dnia [...] nr [...] przyznającą A. W. (dalej: strona) prawo do świadczenia wychowawczego na jej dzieci: M. W. i Z. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., bowiem wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Następnie organ ten decyzją z dnia [...] nr [...] uchylił swoją decyzję z dnia [...] nr [...] oraz odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. a przyznał stronie przedmiotowe prawo na dziecko Z. W. na okres od 01 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Wskazał, że w wyniku uwzględnienia w sprawie dostarczonego do organu I instancji w dniu 27 marca 2017r. oświadczenia członka rodziny strony tj. Ł. W., z którego wynika, iż w miesiącu październiku 2015 r. uzyskał on dochód w postaci diet z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju w wysokości 4 200,00 zł ustalono, iż przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymywania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko tj. M. W. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony od tej decyzji organu I instancji Kolegium decyzją z dnia [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi wskazując, iż zawarcie umowy o pracę u tego samego pracodawcy po upływie poprzedniej umowy nie jest uzyskaniem zatrudnienia, a w konsekwencji uzyskaniem dochodu. W konsekwencji czego organ I instancji ponownie wydał decyzję z dnia [...] nr [...] której sentencja odpowiada sentencji jego decyzji z dnia [...] nr [...] Od tej decyzji ponownie odwołanie złożyła strona zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c) tiret dziesiąte ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię tj. przyjęcie, że diety otrzymywane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowej stanowią dochód w rozumieniu w/w przepisu i podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny, od którego wysokości uzależnione jest przyznanie świadczenia wychowawczego;
2) art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i zaliczenie dochodu uzyskanego w 2015 r. do dochodu rodziny na podstawie tego przepisu, podczas gdy na podstawie tego przepisu dochód wlicza się jeżeli został uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia tj. po 2015 r.
Mając to na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Tym razem, ponownie rozpatrując sprawę, Kolegium decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji z dnia [...] Z kolei tym razem decyzja Kolegium została zaskarżona przez stronę do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 08 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1080/17 (prawomocnym od dnia 17 kwietnia 2018 r.) uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] nr [...].
W tych okolicznościach, ponownie rozpoznając sprawę wskutek wyroku tut. Sądu z dnia 08 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1080/17 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku–Białej podniosło, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylając decyzję Kolegium z dnia [...] podniósł brak wyjaśnienia w niej, na jakiej podstawie ustalono wysokość należności w postaci diet. Sąd – jak wskazało Kolegium – stwierdził, że w aktach przedmiotowej sprawy wprawdzie znajdowało się oświadczenie strony o uzyskanych dietach, które jednak obejmowało wyłącznie miesiąc październik 2015 r., brak z kolei było jakichkolwiek dokumentów w postaci oświadczeń strony czy zaświadczenia pracodawcy o wysokości uzyskanych należności z powyższego tytułu w miesiącu lipcu 2015 r.
W dalszych motywach organ drugoinstancyjny wyjaśnił także, że w rozpoznawanej sprawie organ I instancji ustalił, iż została przekroczona kwota progowa tj. 800,00 zł (dochód uzyskany ojca dzieci, tj. Ł. W. za miesiąc październik 2015 r. wyniósł łącznie 5 374,91 zł, co w przeliczeniu na osobę w czteroosobowej rodzinie wnioskodawczym dało kwotę 1 343,73 zł). W związku z tym – na co zwrócił uwagę – organ pierwszej instancji uznał, że zostało przekroczone ustalone w ustawie kryterium dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w przypadku pierwszego dziecka, tj. M. W., gdzie o przyznaniu świadczenia wychowawczego decydujące znaczenie, obok wieku dziecka, ma kryterium dochodowe i odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia na pierwsze dziecko.
W jego ocenie mimo, iż organ I instancji błędnie zastosował art. 7 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, to jednak nie miało to wpływu na wynik przedmiotowego postępowania. Zaznaczyło, że wniosek o świadczenie wychowawcze został złożony w siedzibie organu I instancji w dniu 25 kwietnia 2016 r. Mając na uwadze treść art. 48 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy, (tj. z dniem 01 kwietnia 2016 r.) i kończy się dnia 30 września 2017 r. W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na w/w okres, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu. Podkreślił także, że utrata dochodu w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci następuje w przypadku utraty przez członka rodziny dotychczasowych, regularnych wpływów finansowych. Może być to spowodowane w szczególności utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (art. 2 pkt 19 lit. c ustawy). Powiększenie ustalonego dochodu rodziny (uzyskanie dochodu) powoduje natomiast m.in. w związku z uzyskaniem zatrudnienia (art. 2 pkt 20 lit. c ustawy). Z powyższych unormowań wynika obowiązek organów uwzględniania zmian w sytuacji dochodowej rodziny, powstałych w skutek utraty bądź uzyskania dochodu. Zatem dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy podlega korektom w związku ze zdarzeniami, jakie miały miejsce do końca okresu zasiłkowego.
Wskazał nadto, że WSA w Gliwicach w zapadłym w sprawie strony wyroku dnia 08 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Gl 1080/17 stwierdził, że "(...) wbrew stanowisku strony, dla ustalenia jej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. należało przyjąć dochód uzyskany przez jej męża (członka rodziny) w 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. oraz, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2). W powołanym art. 48 ustawodawca nie ustanowił zatem żadnych dalszych wyjątków co do ustalenia dochodu, jak również co do innych materialnych przesłanek prawa do świadczenia wychowawczego, których spełnienie należałoby oceniać w kontekście roku 2014 (por. wyrok NSA z 4 października 2017 r., sygn. I OSK 795/17). Zatem podstawą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do 30 września 2017 r., stanowią dochody z 2014 r., z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, w tym w roku następnym po roku bazowym, tj. po 2014 r.". Dlatego, jak zauważył, dochód rodziny strony należało ustalić na podstawie dochodu jej męża powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc z miesiąca lipca 2015 r. Tak też, co podniósł organ odwoławczy, uczynił przyjmując, że na dochód ten składa się dochód opodatkowany na zasadach ogólnych (art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r.) w wysokości 1174, 91 zł oraz należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi (art. 3 ust. 1 lit c tiret 10 u.ś.r.) w kwocie 4000 zł. Tym samym zauważył, iż ustalenie w toku postępowania dowodowego "utraty dochodu" oraz "uzyskania dochodu" – w rozumieniu przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci – ma zasadnicze znaczenie. Zdaniem Kolegium organ I instancji dokonał błędnego ustalenia dotyczącego tej kwestii, bowiem zgodnie z art. 2 pkt 20 lit. c ustawy uzyskanie dochodu oznacza uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W jego ocenie zawarcie umowy o pracę u tego samego pracodawcy po upływie poprzedniej nie jest uzyskaniem zatrudnienia, a w konsekwencji uzyskaniem dochodu. Uzyskanie zatrudnienia należy rozumieć jako uzyskanie nowego, innego zatrudnienia i związanego z tym nowego źródła dochodu. Tymczasem, na co zwrócił uwagę, mąż strony podjął zatrudnienie w Firmie Transportowej A [...] z dniem 01 czerwca 2015 r. Umowa została zawarta do dnia 31 sierpnia 2015 r. na okres próbny, a następnie u tego samego pracodawcy kolejną umową od dnia 01 września 2015 r. do dnia 31 sierpnia 2018 r. na czas określony. Jednocześnie, co zauważył, zarówno w umowie o pracę zawartą w dniu 01 czerwca 2015 r., jak i w dniu 01 września 2015 r. mąż strony został zatrudniony na stanowisku kierowca, mechanik. Zatem, w jego opinii, nie można mówić o uzyskaniu przez niego z dniem 01 września 2015 r. nowego zatrudnienia i dochodu, co skutkuje uwzględnieniem jego dochodu uzyskanego z miesiąca lipca 2015 r., co też uwzględnił.
Stanowisko to, jak wskazał, podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku zapadłym w tej sprawie z dnia 08 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Gl 1080/17 wskazując, że "w ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że zmiana warunków pracy, co w tym przypadku związane jest z zawarciem kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą na czas określony, nie jest tożsama z jej utratą, ani z utratą dochodów w rozumieniu ustawy. W przypadku zawarcia kolejnej umowy o pracę u tego samego pracodawcy, bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie należy uznać, że jest to kontynuacja poprzedniego zatrudnienia. Taka interpretacja znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 573/17 i powołane tam orzecznictwo). Za taką interpretacją przemawiają również zmiany wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U z 2017 r., poz. 1428) poprzez dodanie do art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ust. 3a, zgodnie z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło łub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Dlatego też trafnie Kolegium uznało, że Ł. W. uzyskał dochód z dniem 1 czerwca 2015 r., co jest równoznaczne z uzyskaniem zatrudnienia (art. 2 pkt 20 lit. c ustawy). Zatem dochód rodziny winien być liczony z uwzględnieniem dochodu członka rodziny uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy)".
W dalszych motywach odnosząc się do kwestii spornej, tj. dotyczącej zaliczenia bądź też nie, diet wypłaconych kierowcy transportu międzynarodowego do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, Kolegium – jak zaznaczyło – podziela stanowisko organu I instancji, które to stanowisko podzielił również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 08 lutego 2018 r. sygn. IV SA/G1 1080/17, że: "(...) Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt l, 2 i 4 ustawy). Stosownie bowiem do treści art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów> o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2017 r.. poz. 1952 , dalej w skrócie "u.ś.r.") do dochodu zalicza się przychody podlegające opodatkowaniu (lit. a, h) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, do których w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawodawca zaliczył należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granica – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Dostrzegając istniejące w orzecznictwie rozbieżności w kwestii diet wypłacanych kierowcom z tytułu zagranicznych podróży służbowych Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela stanowisko prezentowane w wyrokach tut. Sądu oraz w wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2410/15, wskazanych przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym diety te stanowią należności ze stosunku pracy określone w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r., bowiem są one wypłacane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju, a zatem podlegają wliczeniu do dochodu rodziny. Fakt przebywania kierowcy międzynarodowego za granicą w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, wbrew wywodom skarżącej, odpowiada w pełni zawartemu w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r. sformułowaniu. Stąd też zasadnie organy wznowiły postępowanie celem ponownego ustalenia dochodu rodziny skarżącej".
Mając to na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że ustalając dochód rodziny strony, zasadnie zakwalifikowano jako jego składnik wypłacone jej mężowi należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi. Do tego dochodu zdaniem Kolegium, co podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, należało zakwalifikować kwotę diety, jednakże osiągniętą za miesiąc lipiec 2015 r. w wysokości 4 000 zł, a nie jak przyjął organ I instancji za miesiąc październik 2015 r. w wysokości 4 200 zł – wynikającej z oświadczenia męża strony.
Z kolei wskazując podstawy prawne rozstrzygnięcia zaznaczył, że warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia reguluje ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz – przytoczone powyżej – rozporządzenie wykonawcze Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenie wychowawcze (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 214). Zgodnie z art. 4 tej ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (ust. 2). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Stosownie zaś do jej art. 5 przysługuje ono osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł (ust. 3).
Przy czym zgodnie z art. 2 tej ustawy dochód oznacza dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych (pkt 1), dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, z zastrzeżeniem art. 7 ust. 1–3 (pkt 2), a dochód rodziny to suma dochodów członków rodziny (pkt 4). Z kolei art. 7 omawianej ustawy mówi, że w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, ustalając dochód członka rodziny lub dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, osiągnięty w tym roku dochód dzieli się przez liczbę miesięcy, w których dochód ten był uzyskiwany, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na jaki ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3).
Natomiast, co także przywołał, w art. 7 ust. 1–3 ustawy przewidziano sytuacje zmian w strukturze dochodów rodziny, które powinny być uwzględnione w celu ustalenia dochodu zbliżonego do dochodu faktycznie uzyskiwanego. Zmiany te mogą polegać zarówno na utracie dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego lub po tym roku, w efekcie czego przy ustalaniu dochodu nie uwzględnia się dochodu utraconego (ust. 1), jak też na uzyskaniu dochodu w roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 2) oraz po roku kalendarzowym poprzedzającym okres na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (ust. 3), skutkującego odpowiednim jego zaliczeniem. Będą to więc dochody uzyskane lub utracone w okresie po roku kalendarzowym stanowiącym podstawę obliczenia dochodu rodziny, zatem wobec treści art. 48 ust. 2 ustawy z 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci po roku 2014, zatem od dnia 1 stycznia 2015 r. do pierwszego dnia okresu, na jaki ustalane jest prawo doświadczenia wychowawczego.
Podsumowując wyjaśnił, że w konsekwencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego dnia 08 lutego 2018 r. sygn. IV SA/Gl 1080/17, w toku postępowania pozyskało uwierzytelnioną kserokopię oświadczenia męża strony z dnia 27 marca 2017 r., (która znajdowała się w aktach sprawy [...] oraz m.in. WSA w Gliwicach o sygn. akt IV SA/Gl 1081/17 – gdzie wyrokiem z dnia 13 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę strony na decyzję Kolegium z dnia [...] nr [...] uznając załączone do akt sprawy oświadczenie o wysokości uzyskanych diet w różnych miesiącach 2015 r., w tym w miesiącu lipcu, za w pełni wystarczający dokument do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, gdzie identycznie jak w niniejszej sprawie stwierdzono, że diety wypłacane kierowcom z tytułu zagranicznych podróży służbowych stanowią należności ze stosunku pracy określone w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r.), i uwzględniło ten dokument w tej sprawie.
W konsekwencji, jak stwierdził, mając na uwadze materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, powołane przepisy prawa i ich wykładnię oraz stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w wyroku z dnia 08 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 1080/17, ustalił, że dochód czteroosobowej rodziny strony w przeliczeniu na osobę, wyniósł 1 293,73 zł (1 174,91 zł + 4 000 = 5 174,91 zł / 4 osoby), a zatem z uwagi na fakt, że członkiem rodziny strony nie jest dziecko niepełnosprawne, stwierdził, że zostało przekroczone ustawowe kryterium umożliwiające przyznanie wnioskowanego świadczenia tj. 800 zł.
W skardze wniesionej do tut. Sądu, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej jako naruszającej prawo, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności: jak wskazała art. 7 Kpa poprzez odstąpienie od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, art. 77 § 1 Kpa, poprzez odstąpienie od zebrania i rozpatrzenia w wyczerpujący sposób całości materiału dowodowego w niniejszej sprawie,
2) błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, polegający na przyjęciu, że jej mąż, w związku z pracą w charakterze kierowcy w transporcie międzynarodowym otrzymuje należności ze stosunku pracy jako osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywająca czasowo za granicą w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy oraz Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r.;
3) naruszenie przepisów art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z gwarantowanymi w tych przepisach prawami.
W jej uzasadnieniu wskazała, że naruszenia przepisów postępowania upatruje w niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i nieprawidłowym przyjęciu, że jej mąż w związku z pracą w charakterze kierowcy w transporcie międzynarodowym, otrzymuje należności ze stosunku pracy jako osoba mająca miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywająca czasowo za granicą w wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie Kodeksu pracy. Strona stwierdziła, że z zaświadczenia pracodawcy powinna wynikać wysokości należności jej męża wykonującego pracę poza granicami kraju jako kierowca i czy te odpowiadają wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy. W ocenie autora skargi zagadnienia te nie były w ogóle przedmiotem ustaleń organu, choć miały one istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Autor skargi zaznaczył przy tym, że organ ponownie rozpatrując sprawę dokonał błędnego wyliczenia dochodu rodziny strony. Wskazał, że ryczałt noclegowy z tytułu podróży poza granicami kraju wynosi 40 euro dla każdego kraju poza obszarem Polski. Natomiast wysokość diety dla podróży służbowej do Włoch wynosi 48 €, kwota limitu za nocleg 174 €, dla Hiszpanii dieta wynosi 50 €, kwota limitu za nocleg 174 €. Tym samym w jego ocenie diety wypłacone mężowi strony z tytułu zatrudnienia nie odpowiadają równowartości diet za czas podróży służbowej dla danego kraju, ustalone dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej. Powyższe ustalenia w ponownie rozpoznawanej sprawie, o której strona nie została poinformowana, nie były w ogóle jej przedmiotem. W jego ocenie organ nie podjął działań, które mogły mieć istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie, które to w przedmiotowej sprawie wskazane były przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Na zakończenie zacytował art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji, po czym stwierdził, iż "(...) gdy organom władzy samorządowej wydaje się, że działają w granicach określonych przepisami ustawy, to jednak winny one mieć na względzie, czy zastosowane przez nich przepisy nie są sprzeczne z ustawą zasadniczą. Wszelkie wątpliwości interpretacyjne, a w przedmiotowej sprawie nie da się ściśle zakwalifikować pod stan prawny regulowanymi przepisami ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, to te wątpliwości winny być interpretowane w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń zasad - prawa przyznawanych i gwarantowanych przez Konstytucję". Mając to na uwadze wniósł, jak w petitum skargi.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w objętym skargą postanowieniu i powtarzając w pełni zawartą w nim argumentację. Wskazał przy tym, że nie zawiera ona wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia, a tym samym nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji nie naruszył prawa. Jednocześnie wyjaśnienia wymaga, że podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem jej art. 57 a. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie – na podstawie art. 135 p.p.s.a. – następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.
Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa.
Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego.
Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania.
Rozpoczynając rozważania w przedmiotowej sprawie przede wszystkim wskazać należy, że w sytuacji gdy sprawa była już rozstrzygana przez wojewódzki sąd administracyjny, jak ma to miejsce w przedmiotowej sprawie, Sąd działa w warunkach związania prawomocnym wyrokiem, w niniejszej sprawie wyrokiem tut. Sądu z dnia 08 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1080/17. Związanie samego sądu oznacza to, że sąd zobowiązany jest do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez sąd poglądowi oraz konsekwentnemu reagowaniu w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przez organ administracji publicznej – tak też WSA w Warszawie wyroku z dnia 16 marca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 129/07 (wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Z kolei organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu co do stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowi prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07).
Resumując, zasada związania orzeczeniem sądu oznacza, że orzeczenie to oddziałuje na przyszłe postępowanie tak administracyjne, jak i sądowoadministracyjne. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej oraz wskazań zawartych w uzasadnieniu wyroku. W tym miejscu wyjaśnić należy, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się, przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i prawa procesowego, a także sposób ich zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Może ona zatem dotyczyć ujawnionych w postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego, w szczególności kwestii zastosowania do nich określonych regulacji prawnych. Wskazania co do dalszego postępowania zasadniczo stanowią konsekwencję oceny prawnej, określając sposób i kierunek działania przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Związanie oceną prawną, jak i zawartymi w orzeczeniu wskazaniami, co do dalszego postępowania, powoduje, że determinują one działania każdego organu w postępowaniu administracyjnym, podejmowane w sprawie, której dotyczyło postępowanie sądowoadministracyjne, aż do czasu jej rozstrzygnięcia. W przypadku rozpoznawania sprawy przez Sąd oznacza ono z kolei, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd, będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Odnotować też trzeba, że nawet w wypadku sporu, w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa albo nawet możliwości niezgodności oceny Sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z wyroku Sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego – ja wskazano powyżej – stanowi natomiast prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem Sądu. Stanowisko tożsame z prezentowanym wyraził NSA w wyrokach z dnia 7 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 1089/99 i z dnia 3 lipca 2013 r., sygn. akt I FSK 1129/12 oraz z tego samego dnia o sygn. akt I FSK 1101/12. Związanie oceną prawną, co wymaga powtórzenia, powoduje, że ani organ administracji, ani Sąd, nie mogą w przyszłości formułować innych, nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkować się mu w pełnym zakresie. Obowiązek ten może być wyłączony jedynie w wypadku zmiany stanu prawnego, istotnej zmiany okoliczności faktycznych, bądź wzruszenia wyroku zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie (por. wyroki NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1296/10 i sygn. akt II FSK 1328/10 przytoczone w wyroku WSA w Opolu z dnia 20 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Op 87/13).
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że Sąd nie stwierdził, ażeby zaistniały okoliczności umożliwiające odstąpienie od oceny i wskazań co do dalszego postępowania sformułowanych w przywołanym orzeczeniu sądowym WSA w Gliwicach z dnia 08 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1080/17. Tym samym wychodząc z przywołanych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w przedmiotowej sprawie nie uwzględnił skargi, gdyż stwierdził, iż organ administracji wydając zaskarżoną decyzję podporządkował się przywołanym powyżej regulacjom prawnym w pełni realizując wynikające z nich powinności. W niniejszej sprawie, co wymaga podkreślania, w wyroku z 08 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1080/17 tut. Sąd orzekł, iż "(...) podstawą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do 30 września 2017 r., stanowią dochody z 2014 r., z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, w tym w roku następnym po roku bazowym, tj. po 2014 r. Dlatego dochód rodziny skarżącej należało ustalić na podstawie dochodu męża strony powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc z miesiąca lipca 2015 r. Tak też uczynił organ odwoławczy przyjmując, że na dochód ten składa się dochód opodatkowany na zasadach ogólnych (art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r.) w wysokości 1174, 91 zł oraz należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi (art. 3 ust. 1 lit c tiret 10 u.ś.r.) w kwocie 4000 zł. Natomiast organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił wysokość tych należności w postaci diet. Z akt wynika bowiem, że strona swoim oświadczeniem o uzyskanych dietach objęła wyłącznie miesiąc październik 2015 r., w aktach brak jakichkolwiek dokumentów w postaci oświadczeń strony czy zaświadczenia pracodawcy o wysokości uzyskanych należności z powyższego tytułu w miesiącu lipcu 2015 r. Stąd też z tego powodu decyzję tą należało uznać za wadliwą, bowiem zawiera ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie mają odzwierciedlenia w materiale dowodowym". Powyższe uchybienie - jak uznał -stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 Kpa. Ponadto orzekł, że "(...) w pojęciu należności z tytułu podróży służbowej mieszczą się również diety za czas podróży służbowej. Zatem pojęcie należności jest pojęciem szerszym i obejmuje wszelkie należności z tytułu podróży służbowej, w tym dietę. Powyższe koresponduje również z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej, do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub przepisach wydanych przez właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej. Natomiast warunki wypłacania tych należności u pracodawcy innego niż wymieniony w art. 77 (5) § 2 Kodeksu pracy (innego niż państwowe i samorządowe jednostki budżetowe) określa się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie zobowiązany do ustalania regulaminu wynagradzania. Z tym, że dokumenty te nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracowników o których mowa w § 2 (pracownicy zatrudnieni w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej). Natomiast w przypadku, gdyby układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawierały ww. postanowień dotyczących należności z tytułu podróży służbowej, pracownikowi wówczas przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. Ten zaś przepis stanowi delegację dla ministra właściwego ds. pracy do określenia wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju lub poza granicami kraju. Na podstawie art. 77(5) § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), zwane dalej rozporządzeniem, regulujące wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, do którego odsyłają regulacje art. 77(5) § 3-5 Kodeksu pracy i które odnosi się do dochodów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj diet i innych należności. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety oraz zwrot kosztów. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, podczas gdy zwrot kosztów, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia, odnosi się do kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów, innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Na podstawie § 12 pkt 1 rozporządzenia, który dotyczy czasu podróży zagranicznej, przyjąć natomiast należy, że okres liczony od chwili przekroczenia granicy państwowej w drodze za granicę do chwili jej przekroczenia w drodze powrotnej do kraju odpowiada "czasowi przebywania poza granicami kraju". Zatem przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, odpowiada w pełni wskazanemu w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy (tak też NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2410/15)".
Na zakończenie konstruując zakres związania oceną prawną i wskazaniami podniósł, że "(...) z zaświadczenia pracodawcy powinno wynikać jakiej wysokości należności uzyskał mąż skarżącej wykonując pracę poza granicami kraju jako kierowca i czy należności te odpowiadają wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy. Tymczasem jak już wskazano zagadnienia te nie były w ogóle przedmiotem ustaleń organu, choć miały one istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie".
W tych okolicznościach podkreślenia wymaga także, że wyrokiem tut. Sądu z 13 lutego 2018 r., sygn. akt IV SA/Gl 1081/17 po rozpoznaniu skargi wniesionej także przez A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia[...] . nr [...]w przedmiocie świadczeń rodzinnych oddalono skargę. Motywy w nim zawarte wobec zbieżności podmiotowo-przedmiotowej z niniejszą sprawą skład orzekający w pełni akceptuje i podziela uznając za własne. W wyroku tym, co wymaga powtórzenia, zasadnie wskazano, że na podstawie art. 77 (5) § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), zwane dalej rozporządzeniem, regulujące wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, do którego odsyłają regulacje art. 77 (5) § 3-5 Kodeksu pracy i które odnosi się do dochodów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z § 2 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety oraz zwrot kosztów. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, podczas gdy zwrot kosztów, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia, odnosi się do kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów, innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Na podstawie § 12 pkt 1 rozporządzenia, który dotyczy czasu podróży zagranicznej, przyjąć natomiast należy, że okres liczony od chwili przekroczenia granicy państwowej w drodze za granicę do chwili jej przekroczenia w drodze powrotnej do kraju odpowiada "czasowi przebywania poza granicami kraju". Uznać w związku z tym trzeba, że przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, odpowiada w pełni wskazanemu w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy "przebywaniu czasowemu za granicą". Dodać jeszcze można, że ustawodawca nie wskazał w tym przepisie, że przebywanie czasowe za granicą ma wiązać się z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Skarżąca błędnie zatem łączy pojęcie "przebywania" z zamieszkiwaniem, zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów za granicą. Nie ma żadnych usprawiedliwionych powodów, aby pojęciu temu nadawać takie właśnie znaczenie.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do kwestionowania poglądu o uznaniu diety – przysługującej kierowcy z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju - za składnik dochodu rodziny, o którym mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy. Za taką interpretacją przemawiają nie tylko wskazane przepisy, ale również zasady stojące u podłoża systemu wspierania rodziny. Przede wszystkim, taka wykładnia odpowiada celom ustawy o świadczeniach rodzinnych, które powinny stanowić podstawę interpretacji jej przepisów, w tym użytych w niej pojęć.
Ponownie powtórzenia i podkreślenia wymaga, że skład orzekający w tej sprawie w pełni akceptuje zaprezentowaną w orzecznictwie argumentację, wedle której w ramach założeń ustawy zostało przyjęte, że przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych będą brane pod uwagę dochody rodziny uzyskiwane ze wszystkich źródeł. Z tego powodu, jeżeli wolą ustawodawcy było, aby przy ustalaniu prawa do świadczeń wzięto pod uwagę dochody ze wszystkich źródeł, w tym także niepodlegające obowiązkowi podatkowemu, to pojęcie "należności ze stosunku pracy" winno się traktować równie szeroko, przyjmując, że są to wszystkie płatności uzyskiwane przez pracownika w ramach stosunku pracy. Tym samym nie mógł także odnieść pożądanych przez stronę skutków prawnych zarzut naruszenia art. 71 ust 1 i 2 Konstytucji, poprzez wydanie decyzji sprzecznej z gwarantowanymi w tych przepisach prawami. Przypomnieć trzeba, że w myśl tego przepisu Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej zwłaszcza rodziny wielodzietne i niepełne mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Matka ma prawo do szczególnej pomocy, której zakres określa ustawa. Świadczenia rodzinne realizują założenia systemu polityki prorodzinnej i stanowią przejaw szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, służącej wsparciu rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Z tego też względu, organy uprawnione do stosowania ustawy o świadczeniach rodzinnych, winny stosować ją ściśle. Na gruncie prezentowanej ustawy, generalnie kryterium dochodu rozumieć należy, jako rzeczywiste dochody danej rodziny. Interpretacja przeciwna prowadziłaby bowiem do nierówności wobec osób uprawnionych do korzystania z systemów takiego wsparcia i nieuzasadnionego wydatkowania środków publicznych.
Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło