IV SA/Gl 1080/17

WyrokWSA w Gliwicach2018-02-08

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Szczepan Prax, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy diety otrzymane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią dochód podlegający zaliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że diety otrzymane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju stanowią dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych i podlegają wliczeniu do dochodu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia wychowawczego. Jednakże, organ odwoławczy nie wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił wysokość tych należności w postaci diet za miesiąc lipiec 2015 r., co stanowiło naruszenie przepisów postępowania i skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania świadczenia wychowawczego A. W. na dzieci. Po wydaniu decyzji przyznającej świadczenie, organ wznowił postępowanie z urzędu, ponieważ pojawiły się nowe okoliczności dotyczące dochodu męża skarżącej, Ł. W., w postaci diet z tytułu zagranicznych podróży służbowych. Organy administracji uznały te diety za dochód rodziny, co skutkowało przekroczeniem kryterium dochodowego i odmową przyznania świadczenia na pierwsze dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, jednakże z innym uzasadnieniem dotyczącym okresu uzyskania dochodu. Skarżąca kwestionowała zaliczenie diet do dochodu oraz sposób ustalenia ich wysokości.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant referent – stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawcze uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzję z dnia [...] nr [...] Wójt Gminy H. przyznał A. W. świadczenie wychowawcze na dzieci Z. W. oraz M. W. (jako pierwsze dziecko w rodzinie) na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci. Z uzasadnienia tej decyzji wynikało, że świadczenie na pierwsze dziecko zostało przyznane bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 293, 73 zł, a zatem nie przekroczył kryterium dochodowego. W dniu 27 marca 2017 r. A. W. złożyła oświadczenie, że w miesiącu październiku 2015 r. jej mąż Ł. W. otrzymał dietę z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju w wysokości 4 200 zł. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2017 r. wydanym na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 149 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "k.p.a.") Wójt Gminy H. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej wymienioną wyżej decyzją z dnia [...] bowiem wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. Następnie decyzją z [...] wymieniony organ uchylił swoją decyzję z [...] oraz odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. oraz przyznał świadczenie na Z. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Organ, mając na względzie oświadczenie strony ustalił, że przekroczone zostało kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji wskazując, że zawarcie umowy o pracę u tego samego pracodawcy, po upływie poprzedniej umowy nie jest uzyskaniem zatrudnienia, a w konsekwencji uzyskaniem dochodu. Kolejną decyzją z dnia z [...] nr [...] Wójt Gminy H., działając m.in. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 2 pkt 1, 19, 20, 21, art. 4, art. 5, art. 7 ust. 3 ustawy z 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 214 – dalej także "ustawa") ponownie uchylił własną decyzję z dnia[...] nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dzieci M. W. i Z. W. na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz odmówił przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko M. W. oraz przyznał świadczenie wychowawcze na drugie dziecko Z. W. na wskazany okres w wysokości 500 zł miesięcznie. Decyzji tej nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Organ ustalił, że w związku z utratą zatrudnienia przez Ł. W. w firmie B nastąpiła utrata dochodu za 2014 r. Następnie Ł. W. był zatrudniony w Firmie C na podstawie umowy o pracę na okres próbny od 1 czerwca 2015 do 31 sierpnia 2015 r., jednak dochód z tego tytułu nie został uwzględniony, bowiem nie był uzyskiwany w trakcie ustalania prawa do świadczenia. W związku z podjęciem kolejnego zatrudnienia u tego pracodawcy na podstawie umowy o pracę zawartej na okres od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2018 r. organ przyjął do obliczenia dochodu rodziny dochód uzyskany w październiku 2015 r. w wysokości 5 374,91 zł. Na dochód ten składa się dochód opodatkowany na podstawie zaświadczenia z zakładu pracy w kwocie 1 174,91 zł oraz dochód niepodlegający opodatkowaniu o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (dalej w skrócie "u.ś.r.") w kwocie 4 200 zł, zgodnie ze złożonym oświadczeniem o otrzymanych dietach. Na tej podstawie organ stwierdził, że dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi 1 343,73 zł, czyli przekracza kryterium dochodowe wynoszące dla pierwszego dziecka w rodzinie strony 800 zł. A. W. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła wymienionej decyzji naruszenie art. 2 pkt 1 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w zw. z art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że diety otrzymane przez kierowcę transportu międzynarodowego z tytułu zwrotu kosztów podróży służbowej stanowią dochód w rozumieniu ww. przepisu i podlegają zaliczeniu do dochodu rodziny, od którego wysokości uzależnione jest przyznanie świadczenia wychowawczego, a także naruszenie art. 7 ust. 3 ww. ustawy poprzez zaliczenie do dochodu uzyskanego w 2015 r. do dochodu rodziny, podczas gdy na podstawie tego przepisu dochód wlicza się jeżeli został on uzyskany po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia, tj. po roku 2015. Na tej podstawie wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium opisało przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji oraz zarzuty odwołania. Następnie przytoczyło regulacje dotyczące nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasad przyznawania i wypłacania tego świadczenia określone w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym dotyczące dochodu oraz wskazało przypadki utraty i uzyskania dochodu. Kolegium nie podzieliło stanowiska organu I instancji, że Ł. W. uzyskał dochód z dniem 1 września 2015 r. w związku z zatrudnieniem w Firmie C Wskazało, że pierwsza umowa z tym pracodawcą została zawarta na okres od 1 czerwca 2015 r. do 31 sierpnia 2015 r., a zatem kolejna umowa zawarta z tym samym pracodawcą w dniu 1 września 2015 r. nie stanowi nowego zatrudnienia i dochodu. W tej sytuacji należało uwzględnić dochód uzyskany z miesiąca lipca 2015 r. Dalej Kolegium za organem I instancji uznało, że diety z tytułu wykonywania transportu międzynarodowego stanowią dochód, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r.. Kolegium wskazało na rozbieżność w orzecznictwie sądów administracyjnych, co do tego, czy diety stanowiące zwrot kosztów podróży służbowej są dochodem wymienionym we wskazanym wyżej przepisie. Stwierdziło, że na tak postawione pytanie odpowiedzi negatywnej udzielił WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyrokach z 10 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Go 9/11, z 13 kwietnia 2015 r., sygn. II SA/Go 147/11. W tych wyrokach stwierdzono, że wykonując polecenia służbowe pracodawcy kierowca przebywa za granicą jedynie w związku i przez czas konieczny do jego wykonania. To "przebywanie" za granicą ma przy tym charakter podróży, a nie pobytu połączonego z zatrudnieniem i uzyskiwaniem przychodów ze stosunku pracy u zagranicznego pracodawcy. Z tych przyczyn kierowcy transportu międzynarodowego, wykonującego podróż służbową, nie można uznać za osobę przebywającą czasowo za granicą. Natomiast odmienne stanowisko wyraził WSA w Gliwicach w wyrokach z dnia 20 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Gl 319/10 uznając, że wspomniane diety wypłacone kierowcy transportu międzynarodowego zaliczają się do należności, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy, jako uzyskane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju. Kwestię tę normuje art. 21a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 95, poz. 879, z późn. zm.) stanowiący, iż kierowcy w podróży służbowej przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalone na zasadach określonych w przepisach art. 77(5) § 3-5 Kodeksu pracy. Natomiast czasowe przebywanie poza granicami kraju odpowiada okresowi czasu liczonemu od chwili przekroczenia granicy polskiej w drodze za granicę do chwili przekroczenia tej granicy w drodze powrotnej, co wynika z § 3 pkt 1 rozporządzenia z 2002 r. Kolegium uznało za trafny drugi z zaprezentowanych wyżej poglądów wyrażony przez WSA w Gliwicach także w późniejszych wyrokach z dnia 15 stycznia 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 295/12, z dnia 26 lutego 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 379/13, z dnia 25 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 394/14, z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt IV SA/Gl 493/14, z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 395/15, z dnia 23 lutego 2016 r. o sygn. akt IV SA/Gl 650/15 i IV SA/Gl 651/15). Wskazało jednocześnie, że powyższe stanowisko WSA w Gliwicach zostało zaakceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2410/15. Zważywszy na powyższe Kolegium uznało, że ustalając dochód rodziny strony zasadnie zakwalifikowano jako jego składnik wypłacone Ł. W. należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi. Do tego dochodu należało zakwalifikować kwotę diety jednakże osiągniętą za miesiąc lipiec 2015 r. w wysokości 4 000 zł, a nie jak przyjął organ I instancji za miesiąc marzec 2015 r. w wysokości 4 200 zł wynikającej z oświadczenia Ł.W. Kolegium ustaliło, że dochód czteroosobowej rodziny strony w przeliczeniu na osobę wyniósł 1 293,73 zł, co stanowi sumę kwoty 1 174, 91 zł (dochód opodatkowany za miesiąc lipiec 2015 r.) oraz kwoty 4 000 zł (dochód niepodlegający opodatkowaniu), a zatem również przekroczyło kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczenia. A. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzuciła powyższej decyzji naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. poprzez odstąpienia od podjęcia kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony oraz odstąpienie od zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego w sprawie. - błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że jej mąż Ł. W., w związku z praca w charakterze kierowcy w transporcie międzynarodowym otrzymuje należności ze stosunku pracy o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. , gdy tymczasem trydno uznać, że przebywa on czasowo za granica , a ponadto otrzymywane przez niego diety nie stanowią równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach budżetowych na podstawie ustawy z 26.06. 1974 r. Kodeks pracy, gdy należności z tego tytułu faktycznie otrzymywane są znacznie niższe, - oparcie orzeczenia na definicji wywodzącej się z aktu prawnego już nieobowiązującego w dacie wydania decyzji, tj. definicji ujętej w § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 19.12.2002 r. w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej tytułu podróży słuzbowejpoza granicami kraju, który to akt został uchylony 01.03.2013 r. - art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji poprzez wydanie decyzji sprzecznej z gwarantowanymi w tych przepisach prawami. Zdaniem skarżącej nie można uznać, że jej mąż wykonując pracę jako kierowca w transporcie międzynarodowym przebywa czasowo za granicą, nie jest również możliwe określenie jego miejsca pobytu za granicą, z uwagi na ciągłe przemieszczanie się w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych. Przepis art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r., w jej ocenie, odnosi się do osób, które czasowo przebywają za granicą na tzw. delegacjach stałych, wykonując pracę w ściśle określonym miejscu i zamieszkując czasowo w pobliżu miejsca wykonywania pracy. Skarżąca ponownie jak w odwołaniu powołała się na stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądów administracyjnych, że kierowcę transportu międzynarodowego nie można uznać za osobę czasowo przebywającą za granicą (wyrok WSA w Gliwicach z 08.10.2013 r. sygn. IV SA/Gl 86/13), oraz że diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych nie podlegają zaliczeniu do dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.ś.r., za czym przemawia fakt nie wliczenia do tego dochodu diet z tytułu podróży krajowych (wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13.04.2011 r., sygn. II SA/Go 147/11). Jednocześnie skarżąca podniosła, że otrzymywane przez męża należności nie stanowią równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych w rozporządzeniu z 29.01.2013 r., bowiem jak wynika z umowy o pracę są one znacznie niższe. Wskazała, że powyższe rozporządzenie przewiduje diety za pobyt w delegacji na terenie Włoch i Hiszpanii kolejno w wysokości 48 euro i 60 euro za dobę oraz ryczałt za nocleg w wysokości 174 euro i 160 euro za jeden nocleg. Zaś wg umowy o pracę jej mąż ma otrzymywać ryczałt 10 euro dla każdego kraju poza obszarem Polski, w tym za pobyt we wskazanych państwach oraz ryczałt 40 euro za nocleg niezależnie od tego w którym kraju nocuje. Podniosła, że z umowy o pracę męża wynika, że diety jakie otrzymuje mąż są znacznie niższe. Ponadto zdaniem skarżącej wszelkie wątpliwości powinny być interpretowane w taki sposób aby nie dochodziło do naruszenia zasad – praw przyznanych i gwarantowanych Konstytucją. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej "P.p.s.a.", sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Jednocześnie po myśli art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana zgodnie ze wskazanymi regulacjami pozwoliła uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie można podzielić wszystkich jej zarzutów i argumentów. Zaskarżona decyzja została wydana w trybie nadzwyczajnym, to jest po wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną wydaną przez Wójta Gminy H. z dnia [...] przyznającą skarżącej świadczenie wychowawcze na pierwsze i kolejne dziecko w rodzinie. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową uregulowaną w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.) stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją administracyjną ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte wadliwością. Przedmiotem tego postępowania jest ustalenie, czy postępowanie zwyczajne, w którym zapadła decyzja ostateczna, było dotknięte jedną z wad wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a., a w razie pozytywnego ustalenia - przeprowadzenie postępowania w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia istoty sprawy będącej przedmiotem decyzji ostatecznej. Powołany jako podstawa prawna wydanych w sprawie decyzji przepis art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Wskazana wyżej decyzją z dnia [...] przyznano stronie świadczenie wychowawcze na dwoje dzieci, w tym na pierwsze dziecko M.W., na okres od 1kwietnia 2016 do 30 września 2017 r. po 500 zł miesięcznie na każde z tych dzieci. Warunkiem przyznania tego świadczenia na pierwsze dziecko jest natomiast spełnienie kryterium dochodowego. Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U.2016, poz. 195) - dalej "ustawa", świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 (m.in. rodzicowi dziecka), jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. (w przypadku gdy w rodzinie nie ma dziecka niepełnosprawnego, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie). Na podstawie dokumentów złożonych przez stronę organ ustalił, że spełniła ona kryterium dochodowe, bowiem dochód rodziny w przeliczeniu na członka rodziny wyniósł 293,73 zł, a więc na dzień wydania decyzji z 30 maja 2016 r., nie przekraczał kwoty kryterium dochodowego. Istota postępowania wznowieniowego w tej sprawie sprowadzała się natomiast do ponownego ustalenia spełnienia tego kryterium, bowiem wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, o których organ nie wiedział podejmując powyższą decyzję. Mianowicie z oświadczenia strony złożonego 27 marca 2017 r. wynikało, że jej mąż Ł. W. w październiku 2015 r. otrzymał diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych w wysokości 4 200 zł Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci definiuje pojęcia dochodu rodziny i dochodu członka rodziny, a przy definicji dochodu odsyła do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt 1, 2 i 4 ustawy). Stosownie bowiem do treści art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie oznacza to dochód w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2013 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 , dalej w skrócie "u.ś.r.") do dochodu zalicza się przychody podlegające opodatkowaniu (lit. a, b) oraz inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, do których w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 ustawodawca zaliczył należności ze stosunku pracy lub z tytułu stypendium osób fizycznych mających miejsce zamieszkania na terytorium RP, przebywających czasowo za granica – w wysokości odpowiadającej równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy. Dostrzegając istniejące w orzecznictwie rozbieżności w kwestii diet wypłacanych kierowcom z tytułu zagranicznych podróży służbowych Sąd w składzie orzekającym pełni podziela stanowisko prezentowane w wyrokach tut. Sądu oraz w wyroku NSA z dnia 14 czerwca 2017 r. sygn. akt I OSK 2410/15, wskazanych przez Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym diety te stanowią należności ze stosunku pracy określone w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r., bowiem są one wypłacane w ramach stosunku pracy i w związku z wykonywaniem pracy poza granicami kraju, a zatem podlegają wliczeniu do dochodu rodziny. Fakt przebywania kierowcy międzynarodowego za granicą w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, wbrew wywodom skarżącej, odpowiada w pełni zawartemu w art. 3 pkt 1 lit c tiret 10 u.ś.r. sformułowaniu. Stąd też zasadnie organy wznowiły postępowanie celem ponownego ustalenia dochodu rodziny skarżącej. W sprawie bezsporne są ustalenia, że mąż skarżącej Ł. W. był zatrudniony w firmie w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 maja 2015 r., a zatem nastąpiła utrata tego dochodu za 2014 r. Następnie Ł. W. podjął zatrudnienie w Firmie C na podstawie umowy o pracę na okres próbny od 1 czerwca 2015 do 31 sierpnia 2015 r., a następnie na okres od 1 września 2015 r. do 31 sierpnia 2018 r. Z treści obydwu tych umów wynika, że został zatrudniony jako kierowca mechanik z takim samym wynagrodzeniem zasadniczym. W ocenie Sądu za prawidłowe należy uznać stanowisko Kolegium, że zmiana warunków pracy, co w tym przypadku związane jest z zawarciem kolejnej umowy o pracę z tym samym pracodawcą na czas określony, nie jest tożsama z jej utratą, ani z utratą dochodów w rozumieniu ustawy. W przypadku zawarcia kolejnej umowy o pracę u tego samego pracodawcy, bezpośrednio następującej po poprzedniej umowie należy uznać, że jest to kontynuacja poprzedniego zatrudnienia. Taka interpretacja znajduje potwierdzenie w orzecznictwie (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 29 grudnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 573/17 i powołane tam orzecznictwo). Za taką interpretacją przemawiają również zmiany wprowadzone ustawą z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U z 2017 r., poz. 1428) poprzez dodanie do art. 7 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ust. 3a, zgodnie z którym przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy, licząc od dnia utraty dochodu, uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą. Dlatego też trafnie Kolegium uznało, że Ł. W. uzyskał dochód z dniem 1 czerwca 2015 r., co jest równoznaczne z uzyskaniem zatrudnienia (art. 2 pkt 20 lit. c ustawy). Zatem dochód rodziny winien być liczony z uwzględnieniem dochodu członka rodziny uzyskanego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres, na jaki ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego (art. 7 ust. 3 ustawy). W tym miejscu należy wskazać, że wbrew stanowisku strony, dla ustalenia jej prawa do świadczenia wychowawczego na córkę M., na okres od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. należało przyjąć dochód uzyskany przez jej męża (członka rodziny) w 2015 r. Zgodnie bowiem z art. 48 ust. 1 ustawy pierwszy okres, na który ustalane jest prawo do świadczenia wychowawczego, rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy i kończy się dnia 30 września 2017 r. oraz, że w przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w ust. 1, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. Prawo do świadczenia ustala się z uwzględnieniem określonych ustawą przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu (art. 48 ust. 2). W powołanym art. 48 ustawodawca nie ustanowił zatem żadnych dalszych wyjątków co do ustalenia dochodu, jak również co do innych materialnych przesłanek prawa do świadczenia wychowawczego, których spełnienie należałoby oceniać w kontekście roku 2014 (por. wyrok NSA z 4 października 2017 r., sygn. I OSK 795/17). Zatem podstawą ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego w okresie od dnia wejścia w życie ustawy do 30 września 2017 r., stanowią dochody z 2014 r., z uwzględnieniem przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu, w tym w roku następnym po roku bazowym, tj. po 2014 r. Dlatego dochód rodziny skarżącej należało ustalić na podstawie dochodu męża strony powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, a więc z miesiąca lipca 2015 r. Tak też uczynił organ odwoławczy przyjmując, że na dochód ten składa się dochód opodatkowany na zasadach ogólnych (art. 3 ust. 1 lit. a u.ś.r.) w wysokości 1174, 91 zł oraz należności ze stosunku pracy uzyskiwane w postaci diet na pokrycie kosztów związanych z podróżami służbowymi (art. 3 ust. 1 lit c tiret 10 u.ś.r.) w kwocie 4000 zł. Natomiast organ odwoławczy w żaden sposób nie wyjaśnił na jakiej podstawie ustalił wysokość tych należności w postaci diet. Z akt wynika bowiem, że strona swoim oświadczeniem o uzyskanych dietach objęła wyłącznie miesiąc październik 2015 r., w aktach brak jakichkolwiek dokumentów w postaci oświadczeń strony czy zaświadczenia pracodawcy o wysokości uzyskanych należności z powyższego tytułu w miesiącu lipcu 2015 r. Stąd też z tego powodu decyzję tą należało uznać za wadliwą, bowiem zawiera ustalenia istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, które nie mają odzwierciedlenia w materiale dowodowym. Powyższe uchybienie stanowi naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. Zatem już tylko z tego powodu decyzja ta podlegała uchyleniu. Niezależnie od powyższego istotne jest również poczynienie dalszych uwag. Otóż zgodnie z art. 21a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2012 r., poz. 1155) kierowcy w podróży służbowej, przysługują należności na pokrycie kosztów związanych z wykonywaniem tego zadania służbowego, ustalane na zasadach określonych w przepisach art. 77(5) § 3-5 ustawy Kodeks pracy. Wskazane przepisy Kodeksu pracy dotyczą natomiast warunków wypłacania pracownikowi należności z tytułu podróży służbowej oraz ustalania diet. Z przepisów tych wynika, że w pojęciu należności z tytułu podróży służbowej mieszczą się również diety za czas podróży służbowej. Zatem pojęcie należności jest pojęciem szerszym i obejmuje wszelkie należności z tytułu podróży służbowej, w tym dietę. Powyższe koresponduje również z art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.), zgodnie z którym wolne od podatku dochodowego są diety i inne należności za czas podróży służbowej, do wysokości określonej w odrębnych ustawach lub przepisach wydanych przez właściwego do spraw pracy w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej. Natomiast warunki wypłacania tych należności u pracodawcy innego niż wymieniony w art. 77 (5) § 2 Kodeksu pracy (innego niż państwowe i samorządowe jednostki budżetowe) określa się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie zobowiązany do ustalania regulaminu wynagradzania. Z tym, że dokumenty te nie mogą ustalać diety za dobę podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju w wysokości niższej niż dieta z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju określona dla pracowników o których mowa w § 2 (pracownicy zatrudnieni w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej). Natomiast w przypadku, gdyby układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania lub umowa o pracę nie zawierały ww. postanowień dotyczących należności z tytułu podróży służbowej, pracownikowi wówczas przysługują należności na pokrycie kosztów podróży służbowej odpowiednio według przepisów, o których mowa w § 2. Ten zaś przepis stanowi delegację dla ministra właściwego ds. pracy do określenia wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju lub poza granicami kraju. Na podstawie art. 77(5) § 2 Kodeksu pracy wydane zostało rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 stycznia 2013 r. w sprawie należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej (Dz. U. poz. 167), zwane dalej rozporządzeniem, regulujące wysokość oraz warunki ustalania należności przysługujących pracownikowi, zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej, z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju oraz poza granicami kraju, do którego odsyłają regulacje art. 77(5) § 3-5 Kodeksu pracy i które odnosi się do dochodów wskazanych w art. 21 ust. 1 pkt 16 lit. a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, tj diet i innych należności Zgodnie z § 2 rozporządzenia, z tytułu podróży krajowej oraz podróży zagranicznej, odbywanej w terminie i miejscu określonym przez pracodawcę, pracownikowi przysługują diety oraz zwrot kosztów. W myśl § 13 ust. 1 rozporządzenia, dieta w czasie podróży zagranicznej jest przeznaczona na pokrycie kosztów wyżywienia i inne drobne wydatki, podczas gdy zwrot kosztów, stosownie do § 2 pkt 2 rozporządzenia, odnosi się do kosztów przejazdów, dojazdów środkami komunikacji miejscowej, noclegów, innych niezbędnych udokumentowanych wydatków, określonych lub uznanych przez pracodawcę odpowiednio do uzasadnionych potrzeb. Na podstawie § 12 pkt 1 rozporządzenia, który dotyczy czasu podróży zagranicznej, przyjąć natomiast należy, że okres liczony od chwili przekroczenia granicy państwowej w drodze za granicę do chwili jej przekroczenia w drodze powrotnej do kraju odpowiada "czasowi przebywania poza granicami kraju". Zatem przebywanie kierowcy międzynarodowego za granicą, w związku i przez czas konieczny do wykonania zadania służbowego, odpowiada w pełni wskazanemu w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 ustawy "przebywaniu czasowemu za granicą" (tak też NSA w wyroku z dnia 14 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 2410/15). Jednocześnie należy zauważyć, że przepis ten odwołuje się do należności ze stosunku pracy, a więc jak już wskazano należności z tytułu zagranicznych podróży służbowych, obejmujących również diety. Przy czym, co istotne, dla kwestii zaliczenia tych należności do dochodu niepodlegającego opodatkowaniu wlicza się należności, tj. diety i inne należności wypłacone pracownikowi za czas podróży służbowej odpowiadające równowartości diet z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, ustalone dla pracowników zatrudnionych w państwowych i samorządowych jednostkach sfery budżetowej. Innymi słowy należności jakie otrzymał pracownik z tytułu podróży służbowej do innego kraju (a więc nie tylko diety) powinny odpowiadać równowartości diety dla tego kraju, w którym pracownik ten wykonuje podróż służbową. Tylko wówczas należności te można zaliczyć do dochodu, o jakim mowa w art. 3 pkt 1 lit. c tiret 10 u.ś.r. Zatem z zaświadczenia pracodawcy powinno wynikać jakiej wysokości należności uzyskał mąż skarżącej wykonując pracę poza granicami kraju jako kierowca i czy należności te odpowiadają wysokości równowartości diet z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, ustalonych dla pracowników zatrudnionych w państwowych lub samorządowych jednostkach sfery budżetowej na podstawie ustawy Kodeks pracy. Tymczasem jak już wskazano zagadnienia te nie były w ogóle przedmiotem ustaleń organu, choć miały one istotny wpływ na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Wobec powyższego należało stwierdzić, że z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i art. 80 k.p.a sprawa nie została należycie wyjaśniona i oceniona, co mogło mieć istotny wpływ na jej wynik. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i uzupełnić materiał dowodowy w naprowadzonych kierunkach. Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło