IV SA/Gl 949/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Rogowska-Bil po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. odmówił stwierdzenia u A.S. choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego wywołanego działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10 %, wymienionej w poz. 16.6 wykazu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Powyższe rozstrzygnięcie utrzymał w mocy Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...]. Z przedstawionych w niej ustaleń wynikało, że A.S. w latach [...] pracował w KWK A na różnych stanowiskach pod ziemią. W latach [...] przebywał na urlopie górniczym, a w [...] r. przeszedł na emeryturę. Podczas pracy górniczej A.S. mógł ją wykonywać zarówno w wyrobiskach niezagrożonych radiacyjnie, jak również w wyrobiskach, gdzie istniało prawdopodobieństwo, iż promieniowanie jonizujące mogło przekraczać naturalny poziom tła promieniowania. W latach [...] nie stwierdzono jednak przekroczenia wartości granicznych ustanowionych dla osób wykonujących pracę w warunkach narażenia na promieniowanie jonizujące, tj. 20 mSv na rok. Organ wskazał, że A.S. był poddany badaniu w dwóch placówkach upoważnionych do diagnostyki chorób zawodowych, które po przeprowadzeniu analizy narażenia zawodowego i w oparciu o wiedzę medyczną nie rozpoznały przedmiotowej choroby zawodowej, która obecnie umieszczona jest w poz. 17/9 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Na skutek skargi A.S., wyrokiem z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 14/10, tutejszy Sąd uchylił decyzję organu odwoławczego. W motywach wyroku stwierdzono, że kwestia narażenia zawodowego nie została jednoznacznie wyjaśniona pod kątem przesłanek określających przedmiotową chorobę w poz. 17.9 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia z 2009 r. Nie posługuje się ono bowiem miarami promieniowania jonizującego wyrażonego w "mSv" – czyli dawce skutecznej wyrażonej w "siwertach", związanej z oddziaływanej promieniowania gamma. W poz. 17.9 mowa jest natomiast o "nowotworach wywołanych działaniem promieniowania jonizującego z prawdopodobieństwem indukcji przekraczającej 10 %". Ponieważ w dotychczasowym postępowaniu nie odniesiono się do miar promieniowania użytych w rozporządzeniu z 2009 r., to w tym kierunku Sąd nakazał uzupełnić materiał dowodowy. Celem wykonania wytycznych powyższego wyroku organ odwoławczy decyzją z dnia [...] przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po uzyskaniu uzupełniającego orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. nie stwierdził u A.S. choroby zawodowej ujętej w poz. 17.9 wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Po przedstawieniu dotychczasowych ustaleń odnośnie przebiegu pracy A.S. i występującego w jej trakcie narażenia zawodowego organ wskazał, że wymieniony Instytut nie rozpoznał omawianej choroby zawodowej biorąc pod uwagę metody statystyczne obliczania prawdopodobieństwa rozwoju nowotworów. W szczególności stwierdził, że dla osób narażonych zawodowo na małe dawki promieniowania, skumulowana dawka 1 Sv (1000 mSV) w czasie całego okresu zatrudnienia (przyjmowanego na 40 lat) stwarza 4 % ryzyko wystąpienia nowotworu. A.S. w czasie [...] lat zatrudnienia (faktyczny czas pracy pod ziemią wynosił [...] lat) mógł otrzymać skuteczną dawkę promieniowania na poziomie [...] mSv, a więc wielokrotnie niższą, wobec czego również ryzyko wystąpienia nowotworu w tym przypadku może być wyłącznie mniejsze. W odwołaniu A.S. zarzucił, że dokonane analizy wykazały jednak, iż był on narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci promieniowania jonizującego. Ponieważ zaś nie stwierdzono innych przyczyn zachorowania, to należy przyjąć, że między warunkami pracy a schorzeniem istnieje związek przyczynowy. Dlatego też obowiązkiem organu I instancji było stwierdzenie choroby zawodowej – nowotworu złośliwego. Zaskarżoną decyzją [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną, całkowicie podzielając przedstawione w niej ustalenia i wnioski. Organ odwoławczy podkreślił, że materiał dowodowy został uzupełniony zgodnie z wymogami zawartymi w wyroku z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/GL 14/10. Rozstrzygnięcie sprawy zostało oparte na orzeczeniach dwóch kompetentnych placówek diagnostycznych, w których nie rozpoznano przedmiotowej choroby zawodowej – także w uzupełniającym orzeczeniu sosnowieckiego Instytutu. Nie ma podstaw, by orzeczenia te kwestionować. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi II instancji celem wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową. Skarżący zarzucił, że organ administracyjny nie zastosował się do wskazówek z poprzedniego wyroku i wydał po raz kolejny decyzję tej samej treści. Jego zdaniem przyczyny wykrytego u niego schorzenia wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na etiologię zawodową, a ponieważ organ nie wykluczył jednocześnie związku przyczynowego stwierdzonej choroby z pracą w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, to wydana decyzja jest sprzeczna z prawem. Skarżący uznał nawet, że przepisy prawa zostały w niej rażąco naruszone. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja odpowiada wymogom legalności, w kryteriach której odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Same zarzuty i argumentacja skargi są na takim poziomie ogólnikowości, że nie stanowią żadnej podstawy oceny prawidłowości przeprowadzonego postępowania administracyjnego i jego wyniku. Dokonując natomiast tej oceny w ramach art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ppsa, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa prowadzącego do uchylenia zaskarżonej decyzji. Mianowicie – wbrew zarzutowi skargi – organy administracyjne stosownie do art. 153 ppsa uwzględniły wiążące wskazania zawarte w poprzednim wyroku i wyjaśniły poruszony w nim problem, czy rozpoznany u skarżącego nowotwór spełnia warunki określone w poz. 17.9 wykazu chorób zawodowych z 2009 r., a w szczególności, czy wystąpiło przewidziane w tej pozycji prawdopodobieństwo indukcji przekraczające 10 %. W uzupełniającym orzeczeniu lekarskim wykazano, że prawdopodobieństwo to kształtuje się na pewno poniżej 4 %, przy czym odniesiono je do użytych w poprzednich orzeczeniach miar oznaczonych w "Sv" i "mSv". Brak takiego odniesienia zakwestionowano właśnie w poprzednim wyroku. Słusznie organy oparły swojej ustalenia na orzeczeniach lekarskich, które były zgodne i jednoznaczne, a przy tym nie zostały w sposób skuteczny zakwestionowane przez skarżącego, który nie sformułował wobec nich żadnych konkretnych i umotywowanych zarzutów i uwag. Chybione jest zatem powoływanie się przez niego na narażenie na promieniowanie jonizujące, jeżeli nie było ono połączone z normatywnie wymaganym prawdopodobieństwem indukcji przekraczającym 10 %. Jednocześnie Sąd nie podziela poglądu wyrażonego w wyroku (nieprawomocnym jeszcze) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22.04.2013 r., sygn. akt II SA/Op 80/13 (dostępny w internecie), że uregulowanie z poz. 17.9 wykazu chorób zawodowych jest niezgodne z upoważnieniem ustawowym z art. 237 § 1 Kodeksu pracy oraz z definicją choroby zawodowej zawartej w art. 2351 Kp. Zaczynając od tego przepisu należy bowiem zauważyć, że jest w nim mowa o innym prawdopodobieństwie niż w owej poz. 17.9. Mianowicie w art. 2351 Kp chodzi o prawdopodobieństwo spowodowania konkretnej choroby z wykazu działaniem czynników szkodliwych w środowisku pracy, natomiast w poz. 17.9 wskazane jest prawdopodobieństwo charakteryzujące samo schorzenie, a w szczególności wynikać ono musi z promieniowania o określonych parametrach mogącym z tym prawdopodobieństwem doprowadzić do choroby. Różnica między tymi dwoma prawdopodobieństwami jest taka, że brak prawdopodobieństwa indukcji z poz. 17.9 wyklucza w ogóle przyjęcie istnienia choroby zawodowej, natomiast jego istnienie nie oznacza jeszcze spełnienia przesłanki wysokiego prawdopodobieństwa o jakim mowa w art. 2351 Kp. Hipotetycznie można bowiem założyć, że mimo pracy w narażeniu zawodowym spełniającym także przesłankę z pozycji 17.9, w konkretnym stanie faktycznym zachorowanie na nowotwór wynika bezspornie z innej niż zawodowa przyczyny. Brak sprzeczności między uregulowaniem w poz. 17.9 wykazu a art. 2351 Kp powoduje, że nie można też dopatrzeć się sprzeczności tej pozycji z delegacją z art. 237 § 1 Kp, w której upoważniono Radę Ministrów właśnie m. in. do sporządzenia wykazu chorób zawodowych. Wykaz zawiera choroby różnie określone: jedne są oznaczone krótkimi nazwami, a inne – przez podanie stosownej charakterystyki. W tej drugiej konwencji owa charakterystyka stanowi więc składową normatywnego pojęcia określonej choroby zawodowej, a nie np. kryterium jej rozpoznawania, o jakim mowa w art. 237 § 4 pkt 2 Kp (por. wyrok tut. Sądu z 9.11.2010 r., sygn. IV SA/GL 30/10 – dostępny w internecie). Taki sposób opracowania wykazu nie był dotąd kwestionowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – również w odniesieniu do poz. 17.9 wykazu (por. wyroki NSA o sygn. akt: II OSK 1118/10, II OSK 2026/11, II OSK 2698/11, II OSK 145/12, czy II OSK 717/12 – dostępne w internecie). Sąd nie znalazł zatem podstaw do odmowy zastosowania rozporządzenia z 2009 r. w części odnoszącej się do poz. 17/9, niezależnie od związania w tym zakresie poprzednim wyrokiem. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji. sw