I SA/Go 439/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Damian Bronowicki po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H sp. z o.o. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Zarządu Województwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. H spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Zarządu Województwa. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 8.437 zł złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka podniosła m.in, że utraciła płynność finansową, posiada liczne zobowiązania. W stosunku do banków jest to kwota 6.575.000 zł, zaś zobowiązania podatkowe wynoszą ok. 493.000 zł. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 304.000 zł, wartość środków trwałych 9.999.540 zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy 150.335 zł. Spółka nie posiada rachunków bankowych, środków pieniężnych w gotówce. Całość dochodów bieżących przeznaczana jest na spłatę kredytu. Spółka nie posiada pracowników, a bieżące koszty pokrywane są bezpośrednio przez akcjonariuszy. Z nadesłanych 4 oraz 18 grudnia 2017 r. deklaracji podatkowych wynika ponadto, że łączny przychód spółki w 2016 r. wyniósł 640.415,27, przy kosztach jego uzyskania w wysokości 490.079,20 zł. Spółka odliczyła od dochodu stratę z 2011 r. Zgodnie z deklaracjami VAT-7k za II i III kwartał 2017 r. spółka dokonała dostawy towarów lub świadczyła usługi na terytorium kraju o wartości 106.809 zł (II kwartał) i 119.824 zł ( III kwartał) oraz nabyła towary i usługi o wartości odpowiednio 36.188 zł oraz 31.541 zł. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej zwanej P.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wskazać należy, że spółka w III kwartale 2017 r. dokonała dostawy towarów oraz świadczyła usługi na kwoty wielokrotnie przewyższające wysokość wpisu sądowego. Podobna sytuacja dotyczy II kwartału tego roku. Oznacza to, że spółka dysponuje środkami pieniężnymi, które mogą posłużyć poniesieniu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Co prawda pełnomocnik strony skarżącej oświadczył w piśmie z dnia [...] grudnia 2017r., że cały zysk spółki przekazywany jest bezpośrednio do [...] zgodnie z warunkami umowy cesji. Oznacza to, że zgodnie z wolą skarżącej, zysk przeznaczony jest na regulowanie zobowiązania cywilnoprawnego w postaci kredytu hipotecznego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się jednak, iż zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Brak środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego, spowodowany spłatą kredytu, nie może być zatem przesłanką przyznania stronie prawa pomocy. Również okoliczność odnotowania przez przedsiębiorstwo ewentualnej straty nie uzasadniałaby odmiennego wniosku. Ponoszenie straty nie oznacza bowiem spełnienia przesłanki warunkującej konieczność przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, oraz z 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Dodatkowo należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Prowadząc działalność gospodarczą przedsiębiorstwo powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z tą działalnością (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Przytoczona w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność, że Spółka boryka się z postępowaniami egzekucyjnymi, również nie uzasadnia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z 21 września 2015r., I FZ 287/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienia NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w żaden sposób nie wykazała podjęcia jakichkolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Podsumowując wskazać należy, że wynik finansowy Spółki za rok 2016 jak również informacje wynikające z deklaracji VAT-7K, nie przesądzają, że jest ona pozbawiona majątku i nie miała możliwości zgromadzenia środków w celu pokrycia kosztów postępowania sądowego. Osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi natomiast wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy. Ponadto stwierdzić należy, że w przypadku spółek kapitałowych, źródłem finansowania kosztów sądowych - jak przyjmuje się w orzecznictwie, np. w postanowieniu NSA z 2 grudnia 2011 r. sygn. akt II FZ 701/11 - może być także dopłata wspólników spółki w trybie art. 177 k.s.h. Z przedłożonego do akt sprawy odpisu z KRS wynika, że spółka posiada dwóch wspólników, którzy mają udziały o łącznej wartości 304.000 zł. Niewątpliwie, kwota ciążącego na skarżącej wpisu od skargi mieści się w podanej wyżej wartości. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że brak dofinansowania spółki przez wspólników należy odczytywać jako niechęć wspólników do kontynuowania procesu, co nie daje podstaw do uwzględnienia wniosku spółki o prawo pomocy. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że H Spółka z o.o. nie wykazała, aby wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak na wstępie.