I SA/Go 93/22
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-06-02
Skład orzekający: Zbigniew Kruszewski, Dariusz Skupień, Damian Bronowicki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zasadne jest odmówienie wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, gdy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone z uchybieniem terminu lub jest nadal w toku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W przypadku jednego tytułu wykonawczego wniosek został złożony z uchybieniem terminu, a w przypadku drugiego postępowanie egzekucyjne nadal trwało, co uniemożliwiało merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. jest uzasadniona, gdy istnieją oczywiste przeszkody formalne uniemożliwiające merytoryczne rozpatrzenie sprawy, a kwestie dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego z mocy prawa czy przedawnienia zobowiązania nie mogły być przedmiotem oceny w postępowaniu dotyczącym kosztów egzekucyjnych.Stan faktyczny
Skarżący domagali się wydania i doręczenia zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie dwóch tytułów wykonawczych. Organy odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że w jednym przypadku wniosek został złożony z uchybieniem terminu, a w drugim postępowanie egzekucyjne nadal trwa. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym twierdząc, że postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy prawa z powodu przedawnienia i braku skutecznego podjęcia postępowania po jego zawieszeniu. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Kruszewski Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Asesor WSA Damian Bronowicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A.M., S.M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę w całości.
Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] września 2021 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosków o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco:
Naczelnik Urzędu Skarbowego [...] grudnia 2009 r. wystawił tytuły wykonawcze o nr [...] obejmujące zaległość S.M. i A.M. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2007, a następnie skierował je do egzekucji administracyjnej.
W trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny dokonał m.in. zajęcia rachunków bankowych zobowiązanych, zajęcia świadczenia z ubezpieczenia społecznego, zajęcia nieruchomości, zajęcia innych wierzytelności pieniężnych oraz zajęcia wynagrodzenia za pracę. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r. zostało zakończone [...] stycznia 2010 r. w wyniku wyegzekwowania środków pieniężnych ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego.
Natomiast postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r. nie zostało zakończone. Ponadto na podstawie dalszego tytułu wykonawczego Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi egzekucję z nieruchomości Zobowiązanych położonych w [...]. Podaniem z [...] czerwca 2021 r., S.M. i A.M. - reprezentowani przez adwokata - wnieśli m.in. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, żądając jednocześnie wydania i doręczenia zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W ww. zakresie strona 28 czerwca 2021 r. złożyła również podanie do Naczelnika Urzędu Skarbowego, który pismem z [...] czerwca 2021 r. przekazał je Naczelnikowi [...] Urzędu Skarbowego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, postanowieniem z [...] września 2021 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego podania o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z [...] grudnia 2009 r. W uzasadnieniu podniósł, że w przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...], wniosek o wydanie i doręczenie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych został wniesiony z uchybieniem terminu, z kolei w przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu o nr [...] stwierdził brak podstaw prawnych do wydania zawiadomienia i postanowienia o kosztach egzekucyjnych, z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne nadal trwa i nie zostało umorzone.
Po rozpatrzeniu wniesionego zażalenia, DIAS postanowieniem z [...] grudnia 2021 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu odwołał się do zmiany wprowadzonej ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 1553). Podał, że ustawa weszła w życie z dniem 20 lutego 2021 r., jednak - jak wynika z jej art. 6 - nie znajduje ona zastosowania
w postępowaniach egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed ww. datą,
co oznacza, że podstawą naliczania kosztów egzekucyjnych w tych postępowaniach, zgodnie z wolą ustawodawcy pozostają przepisy dotychczasowe. Wskazał, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] grudnia 2009 r. zostało wszczęte [...] stycznia 2010 r. i nie zostało zakończone, a więc mają do niego zastosowanie przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w brzmieniu obowiązującym przed zmianą. Mając na uwadze, że egzekucja nie została zakończona na skutek wyegzekwowania dochodzonej zaległości, jak również nie została umorzona, stwierdził, że brak jest podstaw prawnych do wydania zawiadomienia, a następnie postanowienia
o wysokości kosztów egzekucyjnych. Takie zawiadomienie - zgodnie z art. 64c § 6 pkt 2 upea - może bowiem zostać wydane jedynie w sytuacji wyegzekwowania obowiązku objętego tytułem wykonawczym bądź też gdy postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stanie się ostateczne.
Z kolei w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego
w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2009 r. podał, że zostało zakończone [...] stycznia 2010 r. w wyniku wyegzekwowania środków pieniężnych
ze świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Do ww. tytułu wykonawczego zastosowanie znajdują zatem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji w brzmieniu obowiązującym po zmianach, a w myśl art. 64c § 9 upea, w brzmieniu obowiązującym od 20 lutego 2021 r., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych:
1/ na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia:
a) wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji
z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,
b/ zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej
w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych,
c/ w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. W świetle powyższego uznał, że wniosek o wydanie zawiadomienia
i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2009 r., został złożony z uchybieniem terminu. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego zostało bowiem zakończone
[...] stycznia 2010 r., a wiec ponad 11 lat temu. W tym stanie rzeczy organ uznał, że postępowanie nie może być wszczęte, gdyż brak możliwości merytorycznego rozpatrzenia zgłoszonego żądania. W skardze do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosząc o stwierdzenie nieważności obu postanowień zarzucono naruszenie:
1/ art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art. 32, art. 33 § 2, art. 40 §2, 61a§ 1
-2, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a§ 1, art. 101 § 1, art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 K.p.a. w zw. z art. 18, art. 17, art. 56 § 1, 3, 4, art. 59 § 1 pkt 2, 3, 7, 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zw. z art. 70 § 4, art. 59 § 1 pkt 9 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie,
2/ błędy w ustaleniach faktycznych przyjęte za podstawę skarżonego rozstrzygnięcia wskutek zupełnie dowolnego ustalenia jakoby postępowanie egzekucyjne
na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...].12.2009 r. toczy się
w dalszym ciągu, pomimo że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa przed nowelizacją przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a tym samym trwanie w błędnym przekonaniu
o skutecznym podejmowaniu przez organ egzekucyjny środków egzekucyjnych oraz wszelkich pozostałych czynności procesowych w zakresie ww. tytułu wykonawczego. W uzasadnieniu podano, że zaskarżane postanowienia są wadliwe, albowiem wydane poza postępowaniem egzekucyjnym, które umorzyło się z mocy samego prawa. W wyniku czego doszło do naruszenia zasad ogólnych procesu administracyjnego, w tym art. 10 Kpa wskutek pomijania pełnomocnika, które jest równoznaczne z pominięciem samej strony. Wskazał, że zobowiązani S.M. i A.M., po zakończonym ostatecznie i prawomocnie postępowaniu merytorycznym decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...].09.2009 r. Nr [...], w dniu [...].04.2012 r. udzielili pełnomocnictwa adwokatowi A.J. do reprezentowania przed organami administracji publicznej wszystkich instancji oraz przed sądami administracyjnymi wszystkich instancji.
Przedmiotowe pełnomocnictwo zostało skutecznie złożone do akt wszczętego z dniem [...].10.2010 r. postępowania egzekucyjnego przy piśmie procesowym z [...] kwietnia 2012 r. na ręce Kierownika Działu Egzekucji Administracyjnej. Przedmiotowe pismo nie budziło i nie budzi w dalszym ciągu żadnych wątpliwości co do jego zakresu, w szczególności przez pryzmat treści pisma procesowego zobowiązanych z dnia [...].04.2012 r., które precyzuje do jakich postępowań pełnomocnictwo jest składane. Nie jest winą ani pełnomocnika ani skarżących, że przedmiotowe pełnomocnictwo nie zostało włączone do akt sprawy w sposób prawidłowy, umożliwiający skuteczne dokonywanie wszelkich czynności procesowych - zgodnie z zakresem udzielonego pełnomocnictwa - następujących po dacie 16.04.2012 r. W stanie faktycznym sprawy nie da się – zdaniem pełnomocnika - obronić tezy o skutecznym zastosowaniu środków egzekucyjnych w kontekście art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Nie ma żadnego uzasadnienia pomijanie skutecznie ustanowionego do sprawy pełnomocnika przy próbach zastosowania środków egzekucyjnych po dacie 16.04.2012 r.
Skoro zatem od dnia [...].04.2012 r. organ egzekucyjny nie doręczył pełnomocnikowi zobowiązanych żadnej przesyłki, a pomijając go wskutek własnych zaniedbań doręczał je wyłącznie zobowiązanym, to żadna z czynności "podjętych" od tego dnia nie jest skuteczna. W takiej sytuacji z oczywistych względów nie mógł rozpocząć swojego biegu jakikolwiek termin określony przepisami prawa. W stanie faktycznym sprawy jedynie zastosowane środki egzekucyjne w dniach [...].01.2010 r. wywołały skutek, o którym mowa art. 70 § 4 ustawy Ordynacji podatkowej, co stanowi że egzekwowane zobowiązanie uległo przedawnieniu najdalej z dniem [...].01.2015 r. Pozostałe środki egzekucyjne, z uwagi na powyższe uchybienia, jako zupełnie nieskuteczne, nie skutkowały przerwaniem biegu przedawnienia, o ile w ogóle można mówić o skuteczności egzekucji w kontekście postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...].06.2010 r. nr [...], która umorzyła się z mocy samego prawa z upływem 12 miesięcy od wydania tego postanowienia,
tj. [...].06.2011 r. (niedopuszczalność egzekucji po tej dacie z uwagi na obligatoryjne
jej umorzenie). Egzekwowany na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...]
z dnia [...].12.2009 r. obowiązek wygasł z mocy samego prawa. Z powyższych względów w stanie faktycznym sprawy ani po dacie
18.06.2011 r., ani po dacie 16.04.2012 r. nie może być mowy o skutecznym zastosowaniu któregokolwiek ze środków egzekucyjnych, na który powołują się organy egzekucyjne. Niezależnie od powyższego zwrócił uwagę, że organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...].06.2010 r., wydanym na wniosek wierzyciela z dnia [...].06.2010 r., zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku A.
i S.M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...].12.2009 r. na zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. Tym samym – zgodnie z art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji - przedmiotowe postępowanie egzekucyjne umorzyło się z mocy samego prawa, po upływie 12 miesięcy od dnia zgłoszenia przez wierzyciela żądania zawieszenia postępowania. Po tej dacie postępowanie egzekucyjne nie mogło się dalej skutecznie toczyć. W przypadku bezskutecznego upływu tego terminu organ egzekucyjny - zgodnie z zasadą legalizmu - ma obowiązek umorzenia postępowania egzekucyjnego, traktując długotrwałą przerwę w postępowaniu jako trwałą przeszkodę w jego prowadzeniu. Organ egzekucyjny podjął uprzednio zawieszone postępowanie egzekucyjne po upływie 24 miesięcy na podstawie wadliwego postanowienia z dnia [...].07.2012 r. Organ egzekucyjny nie mógł jednak podjąć postępowania, które umorzyło się z mocy prawa. Poza tym, postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...].07.2012 r. w przedmiocie podjęcia nieistniejącego już postępowania egzekucyjnego nie zostało doręczone do dnia dzisiejszego pełnomocnikowi skarżących, co powoduje, że nie wywołało żadnych skutków prawnych.
W odpowiedzi na skargę, wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Sprawa, na podstawie z art. 119 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Kwestia sporna koncentrowała się wokół odpowiedzi na pytanie, czy organy zasadnie odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie wniosków skarżących
o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczy o nr [...]. Zakreślając ramy prawne sprawy należy zauważyć, że 20 lutego 2021 r. weszła w życie ustawa z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019r., poz. 1553), którą zmieniono zasady i tryb naliczania opłat egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jak wynika jednak z art. 6 tej ustawy - nie znajduje ona zastosowania w postępowaniach egzekucyjnych i wszczętych i niezakończonych przed ww. datą, co oznacza, że podstawą naliczania kosztów egzekucyjnych w tych postępowaniach, zgodnie z wolą ustawodawcy pozostają przepisy dotychczasowe.
Zgodnie zatem z art. 64c § 6a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym,
w brzmieniu obowiązującym przed 20 lutego 2021 r., organ egzekucyjny zawiadamia:
1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:
a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie
o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne;
b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;
2) wierzyciela o wysokości kosztów egzekucyjnych w terminie miesiąca od dnia doręczenia wierzycielowi ostatecznego postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela. Zgodnie natomiast z treścią art. 64c § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Z kolei od 20 lutego 2021 r., w myśl art. 64c § 9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych:
1) na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia:
a) wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji
z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,
b) zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej
w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych,
c) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu
o tytuł wykonawczy nr [...] z [...] grudnia 2009 r. zostało zakończone [...] stycznia 2010 r. w wyniku wyegzekwowania środków pieniężnych ze świadczenia
z ubezpieczenia społecznego. W odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego zastosowanie znajdują zatem przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji w brzmieniu obowiązującym po zmianach, jako do postępowania wszczętego i zakończonego przed wejściem w życie nowelizacji. Tym samym, jest bezsporne, że wniosek o wydanie zawiadomienia i postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym
na podstawie tytułu wykonawczego o nr [...] z [...] grudnia 2009 r., został złożony z uchybieniem terminu. Wniosek taki winien bowiem być złożony – jak wynika z ww. regulacji – w terminie 30 od dnia wyegzekwowania obowiązku, tj. w niniejszej sprawie od dnia [...] stycznia 2010 r. Główny spór dotyczy jednak możliwości orzeczenia o kosztach postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Zdaniem bowiem organów, wniosek o wydanie postanowienia
w sprawie kosztów egzekucyjnych w tej sprawie był złożony przedwcześnie, wobec nadal trwającego postępowania egzekucyjnego. Z kolei strona twierdzi, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone z mocy samego prawa z dniem [...] czerwca 2011 r. tj. z upływem 12 miesięcy od dnia zawieszenia postępowania prowadzonego na podstawie ww. tytułu wykonawczego, wobec niepodjęcia go w ww. terminie. Strona odwołuje się przy tym do art. 59 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który w wyniku zmiany przepisów, przestał obowiązywać z dniem 30 lipca 2020 r. Zgodnie z ww. przepisem, postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela, nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania. Odnosząc się do powyższego, Sąd podziela pogląd organów co do braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych
w toku egzekucji prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] z [...] grudnia 2009 r. Wpierw trzeba bowiem dostrzec, że podstawą prawną postanowienia organu I instancji był art. 61a § 1 Kpa. Stosownie do treści tego przepisu, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W wyroku z 16 marca 2022 r. sygn. akt I OSK 1138/21, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest dla wstępnego etapu oceny wniosku. Jej zastosowanie powinno być ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Ustawodawca w tym przepisie wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Druga z przesłanek nie została przez ustawodawcę zdefiniowana. W orzecznictwie wskazuje się, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania administracyjnego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Celem wprowadzenia tego przepisu do Kpa była potrzeba wyraźnego odróżnienia postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej lub innego aktu lub podjęciem czynności z zakresu administracji publicznej. W intencji ustawodawcy rozwiązanie takie w sposób bardziej zrozumiały dla wnioskodawców odróżnia etap wstępny dotyczący wszczęcia lub odmowy wszczęcia postępowania od etapu merytorycznego rozstrzygnięcia wniosku (zob. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt II OSK 1575/13 ). W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 Kpa, organ nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania, lecz ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II OSK 2962/15 i z 20 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1047/16, CBOSA). Wprawdzie ocena dopuszczalności odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego przez organ na podstawie art. 61a § 1 Kpa wymaga również przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, ale tylko w takim zakresie, który służy ustaleniu okoliczności uprawniających do zastosowania tego przepisu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 października 2017 r., sygn. akt I OSK 366/17, CBOSA). Ww. uwagi pozwalają stwierdzić, że podnoszona przez skarżących kwestia umorzenia zawieszonego wcześniej postępowania egzekucyjnego, nie mogła być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, a tym samym pozostaje bez wpływu na wydanie zaskarżonego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania
w sprawie kosztów egzekucyjnych. Należy również zauważyć, że jak wynika z akt sprawy, skarżący zainicjowali odrębne postępowanie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuł wykonawczy o nr [...] i to w tym postępowaniu tego rodzaju zarzuty będą poddane ocenie. Przedwczesność złożonego wniosku niejako potwierdza również sama strona, poprzez złożenie wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie kosztów egzekucyjnych do czasu zakończenia postępowania z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Co więcej, jak ustalono, na ostateczne postanowienie organu w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wpłynęła skarga do tut. Sądu i została zarejestrowana pod sygnaturą akt I SA/Go 215/122. Także kwestia podjęcia zawieszonego postępowania a zatem i ocena postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] lipca 2012 r., pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy, z tego też powodu argumentacja i wnioski zawarte w piśmie procesowym pełnomocnika z [...].04.2022 r., pozostają chybione.
Niezasadnie również strona lokuje w niniejszej sprawie zarzut niedopuszczalności egzekucji z uwagi na – jej zdaniem – przedawnienie zobowiązania. Tego rodzaju argumenty również nie podlegały ocenie w niniejszym postępowaniu dotyczącym odmowy wszczęcia postępowania w zakresie kosztów egzekucyjnych. Nie było rolą organu egzekucyjnego w rozpoznawanej sprawie badanie tego, czy wszczęcie i prowadzenie egzekucji było zgodne z prawem. Rolą organy było jedynie zbadanie, czy w toku postępowania egzekucyjnego zostało wydane postanowienie, które taką niezgodność by potwierdzało (por. wyrok NSA z 11 czerwca 2010 r., II FSK 168/09; oraz z 13 sierpnia 2014 r., II FSK 2025/12). W aktach brak jednak rozstrzygnięcia, które potwierdzałoby wadliwość prowadzonej egzekucji. To natomiast, czy doszło do przedawnienia egzekwowanego zobowiązania, pozostaje poza zakresem niniejszej sprawy. Z tych też powodów, zarzut pominięcia złożonego do akt postępowania egzekucyjnego – jak podaje strona – w dniu 16 kwietnia 2012 r. pełnomocnictwa, i wpływ tegoż na skuteczność podejmowanych przez organ egzekucyjny czynności, także nie mógł zostać poddany ocenie. Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela pogląd NSA zawarty w wyroku z 8 kwietnia 2021 r. sygn. akt III FSK 3026/21, zgodnie z którym zobowiązany nie może w fazie ustalania wysokości kosztów egzekucyjnych, podnosić okoliczności wskazujących na wadliwe prowadzenie egzekucji. Z uwagi na to, że nie było podstaw do badania kwestii podnoszonych przez stronę w kontrolowanej sprawie, to zarzut naruszenia art. 70 § 4 oraz art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej należy uznać za chybiony. Rolą organu w niniejszej sprawie było bowiem ustalenie w pierwszej kolejności, czy wnioski o wydanie orzeczenia o kosztach egzekucyjnych, zostały wniesione w ustawowym terminie. Ustalenie, że w przypadku egzekucji prowadzonej na podstawie tytułu o nr [...] doszło do uchybienia terminu o którym mowa w art. 64c§9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 20 lutego 2021 r., zaś egzekucja prowadzona w oparciu o tytułu o nr [...] jest nadal prowadzona, słusznie doprowadziło organ do zastosowania w sprawie art. 61a § 1 Kpa.
W związku z powyższym, Sąd nie podziela również naruszenia wskazanych w petitum skargi przepisów prawa procesowego zawartych w Kpa a także ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W tym stanie rzeczy, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło