I SPP/Go 13/20

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. A. spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 rok. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł. (§ 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), ww. Spółka złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w osobie J.M. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że w wyniku działań poprzedniego Burmistrza [...], Spółka utraciła wiarygodność na rynku ochrony i sprzątania, co spowodowało drastyczny spadek przychodów ze sprzedaży. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 75.000 zł, a wartość środków trwałych 1.463.562,24 zł. Za 2018 r. Spółka wykazała stratę -168.642,05 zł i prognozuje, że strata za 2019 r. wyniesie -193.636,84 zł. Aktualny stan rachunków bankowych jest ujemny. Spółka posiada zaległości wobec urzędu skarbowego w wysokości 12.479,34 zł, wobec [...] w kwocie 548.000 zł, a wobec [...] (restrukturyzacja) - 76.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji Spółka nadesłała m.in. sprawozdanie finansowe Spółki za rok 2018 z bilansem i rachunkiem zysków i strat oraz dodatkowymi informacjami i objaśnieniami, ewidencję środków trwałych na dzień [...].12.2019 r., raporty kasowe za okres od grudnia 2019 r. do lutego 2020 r., a także zeznanie CIT-8 za 2018 r. i kopię aktualnego tekstu jednolitego umowy spółki. Zgodnie z ww. dokumentami Spółka odnotowała stratę z działalności za 2018 r. w kwocie -82.928,06 zł. Jak wynika z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym od osób prawnych CIT-8 za rok podatkowy 2018 r., Spółka zadeklarowała przychód w wysokości 925.326,96 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 999.188,96 zł. Według bilansu sporządzonego na dzień [...] grudnia 2018 r. Spółka posiada aktywa trwałe w postaci środków trwałych w kwocie 1.463.562,24 zł oraz aktywa obrotowe na kwotę 420.446,99 zł, w tym należności krótkoterminowe w kwocie 227.093,83 zł i z tytułu udzielonych pożyczek w kwocie 182.127,08 zł. Stosownie do nadesłanej ewidencji środków trwałych, ich wartość na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosiła 2.270.168,06 zł. Z kolei z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że w poszczególnych miesiącach dokonano dostaw towarów na kwoty: 52.884 zł (listopad 2019r.), 60.983 zł (grudzień 2019r.), 63.300 zł (styczeń 2020r.), przy nabyciu towarów odpowiednio na kwotę: 7.807 zł (listopad), 6.515 zł (grudzień), 5.846 zł (styczeń). Spółka przedłożyła także wyciągi z rachunków bankowych w [...], którego saldo końcowe na dzień [...].02.2020 r. wynosi 9,55 zł (nr ... [...] którego ) oraz na dzień [...].03.2020 r. - 0,00 zł (nr ...[...]). Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.), zaś w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jego wniosku. Sąd rozpoznający wniosek nie prowadzi postępowania dowodowego w tym zakresie. W toku rozpoznania wniosku nie można tracić z pola widzenia, że udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinna się ona sprowadzać do przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami. W przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014 r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018 r. sygn. akt II SA/Ol 553/18, wszystkie powołane w niniejszym postanowieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się, co do zasady, podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności, aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, nie będących profesjonalnymi przedsiębiorcami, ani nie posiadających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Dotyczy to także przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 2.000 zł, oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Spółka podniosła, że zarówno za ostatni rok obrotowy, jak i poprzedni, odnotowała stratę z działalności. Posiada zadłużenie wobec urzędu skarbowego i banków na kwotę około 630.000 zł. Nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunkach bankowych. Oceniając sytuację wnioskodawcy podkreślić przede wszystkim należy, że działalność gospodarcza skarżącej Spółki jest nadal prowadzona. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Skarżąca nie wykazała też, że nie wykonuje ciążących na niej zobowiązań pieniężnych. Zgodnie zaś z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Ponadto, dla oceny zdolności płatniczych osoby prowadzącej działalność gospodarczą istotny jest osiągany przychód, nie zaś dochód. Kategoria przychodu wskazuje bowiem na to, z jakim efektem prowadzona jest działalność gospodarcza. Okoliczność bilansowania się przychodów i wydatków nie przesądza jeszcze faktu, że podmiot utracił płynność finansową, a co za tym idzie, że zaistniały przesłanki przyznania prawa pomocy. Trzeba pamiętać, że brak lub niewielki dochód z prowadzonej działalności gospodarczej powstający wskutek wysokich kosztów uzyskania przychodu, skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi sytuacji tożsamej z brakiem środków finansowych. Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienie NSA z dnia 27 listopada 2014 r. sygn. akt II FZ 1843/14). Stąd w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Spółka nie przedłożyła zeznania za 2019 r., bądź jakichkolwiek innych dokumentów wskazujących na wysokość osiągniętego w 2019 r. przychodu. Jak wynika z przedłożonych deklaracji VAT-7 za okres od listopada 2019 r. do stycznia 2020 r., Spółka w ramach prowadzonej działalności dokonała dostaw towarów i usług w kwocie: listopad 2019 r. 52.884 zł, grudzień 2019 r. 60.983 zł, styczeń 2020 r. 63.300 zł, przy nabyciu towarów odpowiednio na kwotę: 7.807 zł, 6.515 zł, 5.846 zł. Przyjąć zatem należy, że dysponuje zasobami finansowymi, które pozwalają na kontynuowanie działalności. Uwagę zwraca ponadto znaczna wartość środków trwałych Spółki; ich stan na dzień [...] grudnia 2019 r. wynosił 2.270.168,06 zł. Z kolei, z zestawienia rozliczeń działalności gospodarczej za 2018 r. wynika, że przychód skarżącej Spółki wyniósł łącznie 925.326,96 zł. O wykazaniu straty decydował m.in. stanowiący koszt podatkowy - odpis amortyzacyjny w kwocie 86.840,32 zł, co jednak nie wiąże się z faktycznym wydatkowaniem jakichkolwiek środków. Znaczny udział w kosztach działalności operacyjnej za 2018 r. stanowiła pozycja "usługi obce" (114.036,30 zł), co pozwala na przyjęcie, że Spółka miała środki na ich zakup. Wśród kosztów znajdują się także wydatki związane z kredytami, których konieczność spłaty, co do zasady, nie ma pierwszeństwa przed obowiązkiem poniesienia kosztów postępowania. Ponadto, w sprawozdaniu finansowym za 2018 rok wykazała wysoką wartość aktywów obrotowych, w tym z tytułu udzielonych pożyczek (wg stanu na koniec 2018 r. na kwotę 182.127,08 zł), co więcej kwota ta uległa znacznemu zwiększeniu w porównaniu do roku poprzedniego (wg stanu na koniec 2017 r. wartość udzielonych pożyczek wynosiła 80.825,89 zł). Po stronie przychodów finansowych skarżąca zaliczyła zaś odsetki w kwocie 17.692,41 zł za rok 2018 r. Wartości te wielokrotnie przewyższają wysokość wpisu w rozpoznawanej sprawie. Ponadto wskazać należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo pomocy ma możliwość pozyskania środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 796/11). Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019 r., poz. 505 ze zm.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015 r. sygn. akt II FZ 812/15). W tym miejscu należy wskazać, że przedłożona do akt sprawy umowa spółki w § 9 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat Powyższe okoliczności pozwalają na wniosek, że skarżąca Spółka, pomimo braku środków na kontach bankowych i wykazanej straty, ma możliwość pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych, jak i opłacenie pełnomocnika do prowadzenia sprawy sądowoadministracyjnej. Jedynie na marginesie dodać należy, że udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest niezbędny do rozpoznania sprawy przez sąd pierwszej instancji, który dokonuje całościowej kontroli legalności zaskarżonego aktu, bezczynności lub przewlekłości postępowania, bez względu na argumentację podniesioną przez stronę skarżącą. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.