I SPP/Go 49/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi w sprawie ze skargi D spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w likwidacji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok i określenie przybliżonej kwoty zobowiązania oraz należnych odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. D sp. z o.o. w likwidacji wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. w przedmiocie zabezpieczenia na majątku podatnika zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. i określenia przybliżonej kwoty zobowiązania oraz należnych odsetek za zwłokę. W skardze spółka zawarła wniosek o zwolnienie w całości od wpisu od ww. skargi, z uwagi na brak środków. W uzasadnieniu podniosła, że w 2016 r. została postawiona w stan likwidacji. Już jednak w latach wcześniejszych zaprzestała faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej i nie uzyskiwała przychodów. Od czasu otwarcia likwidacji, likwidatorzy skupieni są na działaniach nakierowanych na sprzedaż nieruchomości, wynajmem których spółka zajmowała się w czasie prowadzenia działalności. Część nieruchomości jest zajęta na rzecz zobowiązań podatkowych, co dodatkowo utrudnia ich sprzedaż. Co prawda w 2020 r. spółka sprzedała jedną nieruchomość, jednak wszystkie środki uzyskane ze sprzedaży zostały zajęte przez organ egzekucyjny na poczet istniejących zobowiązań z tytułu podatku od nieruchomości. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł, a wartość środków trwałych 4.457.465,26 zł. Za 2020 r. Spółka wykazała stratę -377.693,03 zł, zaś za okres styczeń-kwiecień 2021 r. stratę -5.160 zł. Aktualny stan rachunku bankowego jest ujemny. Stan środków w kasie na dzień 30 kwietnia 2021 r. wynosił 286,94 zł i 1.420,62 USD. Do formularza PPPr spółka załączyła potwierdzony za zgodność z oryginałem bilans oraz rachunek zysków i strat za 2019 i 2020 rok. Z dokumentów tych wynika, że: przychody netto ze sprzedaży wyniosły 0,00 zł (2019 i 2020r.), koszty działalności operacyjnej 18.536,14 zł, w tym usługi obce 13.200 zł, podatki i opłaty 2.926,24 zł oraz pozostałe koszty rodzajowe 2.409,90 zł (2019r.) i 342.588,96 zł, w tym usługi obce 14.400 zł, podatki i opłaty 327.798,96 zł oraz pozostałe koszty rodzajowe 390 zł (2020r.), zaś pozostałe przychody operacyjne ze zbycia aktywów 0,00 zł (2019r.) i 371.356,34 zł (2020r.). Z kolei w treści bilansów widoczne są aktywa trwałe, w tym grunty i budynki 4.618.528,53 zł (2019r.) i 4.457.456,26 zł (2020r.), należności krótkoterminowe -1.733,33 zł (2019r.) i 6.342,45 zł (2020r.) oraz środki pieniężne w kasie i na rachunku 15.664,53 zł (2019r.) i 5.455,20 zł (2020r.) W odpowiedzi na wezwanie Sądu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji Spółka nadesłała dokumenty obejmujące: kopie zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2020 r., deklaracji dla podatku od towarów i usług za luty, marzec i kwiecień 2021 r., wykazu środków trwałych, raportu kasowego za okres od stycznia do maja 2021 r., informacji o saldach na rachunkach bankowych za marzec, kwiecień i maj 2021 r. oraz tekst jednolity skarżącej spółki. Jak wynika z zeznania CIT-8 za rok podatkowy 2020 r. Spółka zadeklarowała przychód w wysokości 545.012,13 zł, przy kosztach uzyskania przychodu w kwocie 516.245,43 zł. Z kolei z deklaracji VAT-7 wynika, że w poszczególnych miesiącach dokonano dostaw towarów na 0,00 zł, przy nabyciu towarów na kwotę 1.290 zł, w każdym miesiącu. Pozostałe dokumenty potwierdziły stan środków w kasie na koniec maja 2021 r. w kwotach 286,94 zł i 5.339,26 zł (kasa walutowa-USD) oraz saldo na rachunku bankowym na dzień 31 maja 2021 r. -1.894 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym, czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca spółka, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§3). Stosownie zaś do treści art. 246 § 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia o przyznaniu prawa pomocy. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd/Referendarz sądowy bowiem może, ale nie musi, przyznać wnioskowaną pomoc, gdy uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (por. post. NSA z dnia 8 lipca 2008r. sygn. akt I GZ 173/08, wszystkie orzeczenia powołane w niniejszym postanowieniu dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza bowiem konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 22 stycznia 2015r. sygn. akt II GZ 935/14). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14; postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). Ponadto od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się, co do zasady, podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności, aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, nie będących profesjonalnymi przedsiębiorcami. Dotyczy to także przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W rozpatrywanej sprawie Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi, który stosownie do § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi 500 zł, co oznacza, że zobowiązana była do wykazania, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Spółka podniosła, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, jest w stanie likwidacji. Ma zajęte konta bankowe, również część z posiadanych nieruchomości jest zajęta na rzecz zobowiązań Gminy. Dokonując oceny wniosku skarżącej spółki przede wszystkim podkreślić należy, że jest ona osobą prawną, która winna w procedurze planowania wydatków, uwzględnić również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnych postępowań sądowych i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów na ten cel. Normalnym bowiem następstwem wykonywania tej działalności jest prowadzenie sporów sądowych, zatem koszty sądowe powinny być traktowane jako koszt bieżącego funkcjonowania spółki i spełnione przed innymi świadczeniami (por. postanowienie WSA w Warszawie z 27 lipca 2017r. sygn. akt III SA/Wa 326/17). Sam fakt likwidacji spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie może stanowić - i nie stanowi - przesłanki skutkującej uwzględnieniem jej wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka w likwidacji prowadzi bowiem de facto dalej działalność gospodarczą (czynności gospodarcze). Likwidatorzy powinni zakończyć interesy bieżące spółki, ściągnąć wierzytelności, wypełnić zobowiązania i upłynnić majątek spółki (czynności likwidacyjne). Oceniając sytuację majątkową i finansową spółki, a co za tym idzie jej możliwość partycypowania w kosztach postępowania podnieść należy, że skarżąca spółka posiada znaczny majątek trwały. Jak wynika z nadesłanego bilansu, stan środków trwałych na dzień 31 grudnia 2020r. wynosił 4.457.465,26 zł, w tym grunty 1.836.856,36 zł i środki trwałe w budowie 2.620.557,15 zł. Powyższe wartości wielokrotnie przekraczają wysokość należnego wpisu sądowego. W orzecznictwie dotyczącym porównywania wysokości ciążących na stronie kosztów sądowych z posiadanym majątkiem podnosi się zaś, iż osoba prawna nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych gdy dysponuje majątkiem, którego wartość przewyższa wysokość wymaganego wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 89/12). Ponadto, jak sama spółka oświadczyła, jedynie część z posiadanych nieruchomości jest zajęta na rzecz zobowiązań podatkowych, co z kolei miałoby utrudniać ich sprzedaż. Co więcej, w 2020 roku spółka sprzedała jedną z nieruchomości. Z kolei przedłożone raporty kasowe potwierdziły, że Spółka posiada również środki pieniężne w kasie w wysokości 286,94 zł i 5.339,26 zł (kasa walutowa-USD) według stanu na koniec maja 2021 r., które mogą zostać przeznaczone na uiszczenie wpisu sądowego w rozpoznawanej sprawie. Poza tym, w zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w podatku dochodowym od osób prawnych za 2020 r. (CIT-8) Spółka zadeklarowała dochód w wysokości 28.766,70 zł, przy przychodzie w kwocie 545.012,13 zł i kosztach uzyskania przychodu w kwocie 516.245,43 zł. Jak wynika z przedłożonych rachunków zysków i strat w latach 2019 i 2020, zatem już w czasie nieprowadzenia działalności gospodarczej, spółka ponosiła znaczne koszty działalności: operacyjne i finansowe, co dowodzi, że posiadała środki na ich pokrycie. Ponadto podnieść należy, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się prawo pomocy, może pokryć koszty postępowania przez żądanie dopłat od wspólników. W orzeczeniu z dnia 12 stycznia 2012r. sygn. akt II FZ 796/11 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1526) umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. Kidyba A., Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 K.s.h., wyd. VII). Z uwagi na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko wyrażone w tym postanowieniu zostało również zaaprobowane przez NSA w postanowieniach z dnia 11 kwietnia 2012r. sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 20 października 2015r. sygn. akt II FZ 812/15. W tym miejscu wskazać nadto należy, że nawet gdy umowa spółki nie przewiduje możliwości żądania dopłat od wspólników, skarżąca, mimo braku takiego zapisu w umowie spółki, w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do udziałowca spółki o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, a nie liczyć jedynie na to, że koszty te zostaną pokryte z budżetu państwa. Bierność w tym zakresie stanowi argument przemawiający za odmową przyznania wnioskowanego prawa pomocy i brakiem podstaw do traktowania spółki w sposób uprzywilejowany (por. postanowienia NSA z 11 grudnia 2015r. sygn. akt II FZ 871/15; z 20 października 2015r. sygn. akt II FZ 812/15). W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie potwierdziła braku możliwości otrzymania pomocy finansowej od udziałowców; nie podniosła nawet, czy zwróciła się do udziałowców z takim żądaniem. Powyższe okoliczności pozwalają uznać, że skarżąca Spółka nie wykazała, że aktualnie nie dysponuje i nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych obejmujących wpis od skargi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.