I SPP/Go 75/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. I.P. złożyła skargę na wskazaną w sentencji niniejszego orzeczenia decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od ponoszenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że jej dochody są niskie i po odliczeniu comiesięcznych kosztów egzystencji, nie pozwalają na uiszczenie opłat sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielką domu jednorodzinnego. Nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w kwocie 3.150 zł netto miesięcznie, z kolei wśród stałych wydatków i zobowiązań miesięcznych skarżąca wskazała: hipotekę mieszkaniową 900 zł, polisę na życie 210 zł, zobowiązania US 650 zł, prąd 150 zł, gaz 200 zł, podatek od nieruchomości 70 zł, koszty kredytowe 170 zł, śmieci, telefon, telewizja 140 zł oraz wodę 143 zł. Ponieważ treść ww. oświadczeń nie była wystarczająca do ustalenia rzeczywistych zdolności płatniczych skarżącej, wezwano ją do przedłożenia dodatkowych dokumentów i informacji: -wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy, -dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia oraz spłatę i wysokość miesięcznych rat zobowiązań kredytowych, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu, -oświadczenia, czy skarżąca korzysta z pomocy finansowej czy rzeczowej ze strony państwa, od osób trzecich (np. rodziny), jeśli tak, to należy wykazać ich źródło, rodzaj, formę i wysokość za ostatnie trzy miesiące oraz sposób wypłaty środków. W odpowiedzi, w zakreślonym terminie, skarżąca nadesłała jedynie wygenerowane elektronicznie cztery potwierdzenia wpływu środków tytułem wynagrodzenia na jej rachunek bankowy w [...].: w dniu 10.05.2021r. kwoty 2.622,03 zł, w dniu 10.06.2021r. kwoty 3.150,80 zł w dniu 09.07.2021r. kwoty 3.679,89 zł i w dniu 10.08.2021 r. kwoty 2.622,03 zł. Jednocześnie poinformowała, że pozostałe załączniki dołączy w następnym liście. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżąca nie nadesłała dodatkowych dokumentów. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - powoływanej dalej jako "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym czyli takim o jakie wnioskuje skarżąca, obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§4). Z kolei, w myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w ww. przepisie zwrot "gdy wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się on w sytuacji, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. W orzecznictwie wielokrotnie wskazywano, że ochrona prawa do sądu przysługuje tym wnioskodawcom, którzy wykażą istnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. poprzez wyczerpujące i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji materialnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 maja 2015 r. sygn. akt II FZ 292/15 - powołane w niniejszym postanowieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). To strona powinna należycie uzasadnić i udokumentować okoliczności, na które powołuje się we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero bowiem wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo (por. postanowienie NSA z 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II OZ 13/15). W ocenie referendarza sądowego, wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ skarżąca nie wykazała w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej rzeczywista sytuacja finansowa i możliwości płatnicze. Z oświadczenia zawartego w formularzu PPF wynika jedynie, że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jest właścicielem domu jednorodzinnego. Jej dochód za ostatni miesiąc wyniósł 3.150 zł, z czego na stałe wydatki przeznacza 2.633 zł. Kwota w wysokości 517 zł pozostaje na życie. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, wierzytelności czy innych wartościowych rzeczy. Tak przedstawiona sytuacja majątkowa okazała się niewystarczająca do oceny rzeczywistego stanu finansowego, majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, dlatego została ona wezwana do podania dodatkowych informacji oraz nadesłania stosownych dokumentów. Możliwość taką daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 grudnia 2005 r. sygn. akt II FZ 794/05). W postanowieniu z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie II FZ 118/16 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że gdy oświadczenie zawarte we wniosku okaże się być niewystarczające, do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, to zgodnie z art. 255 P.p.s.a strona obowiązana jest złożyć na wezwanie Sądu/referendarza sądowego, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09, z 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09). Pomimo jednak skutecznego doręczenia skarżącej wezwania z 12 sierpnia 2021r., w trybie art. 255 P.p.s.a., skarżąca nie uczyniła zadość ww. zobowiązaniu. Przede wszystkim nie przedłożyła wyciągów z rachunków bankowych i lokat obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Wyciągi z rachunków bankowych są bowiem tego rodzaju dowodem, który w dużym stopniu może przyczynić do wyjaśnienia i określenia zdolności płatniczych wnioskodawcy. Obrazują nie tylko wpływ środków czy obciążeń, ale także przepływy pieniężne, czy też posiadane oszczędności. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżąca posiada rachunek bankowy w [...], na który co miesiąc wpływa jej wynagrodzenie. Przedłożenie jedynie dowodów pojedynczych transakcji nie wypełnia zobowiązania określonego w wezwaniu z dnia 12 sierpnia 2021 r. Wbrew wyraźnemu wskazaniu w wezwaniu, skarżąca nie przedłożyła również żadnych dokumentów potwierdzających wysokość zadłużenia oraz spłatę i wysokość miesięcznych rat zobowiązań kredytowych, bądź ewentualne zaległości z tego tytułu, mimo, że - jak wynika z jej oświadczeń - znaczną część jej dochodów pochłaniają zobowiązania kredytowe (hipoteka mieszkaniowa i koszty kredytowe). Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że o ile obowiązek spłaty zobowiązań cywilnoprawnych ma wpływ na sytuację majątkową strony, to okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. W judykaturze stwierdza się bowiem, że fakt spłaty kredytu czy pożyczki nie może wpłynąć na przyznanie prawa pomocy, ponieważ kwestia spłacania zaciągniętych kredytów lub pożyczek jest indywidualną sprawą podatnika i nie może skutkować przeniesieniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego (por. wyrok NSA z 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, wyrok NSA z 25 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 158/13). Brak jest zatem argumentów do przyznania pierwszeństwa wydatkom o charakterze cywilnoprawnym przed wydatkami o charakterze publicznoprawnym, do których zalicza się należności związane z udziałem w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W rezultacie powyższego stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie nie wykazano w sposób jednoznaczny, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W rezultacie nie można uznać złożonego wniosku o przyznane prawo pomocy za uzasadniony. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.