II SA/Go 220/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.K. o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy postanawia: odmówić przywrócenia S.K. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skargą z dnia [...] lutego 2014r. (data wpływu do sądu: 17 marca 2014 r.) S.K. - działając przez swojego pełnomocnika adw. P.A. – wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 marca 2014r. pełnomocnik skarżącego został wezwaniem z dnia 24 kwietnia 2014 r. zobowiązany do uzupełnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi, poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa, z którego wynikałoby umocowanie do występowania w imieniu strony skarżącej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. lub przed sądami administracyjnymi, a także przesłania 12 egzemplarzy odpisów skargi, celem doręczenia ich uczestnikom postępowania - pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwania doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 27 marca 2014 r. Do dnia 3 kwietnia 2014r. ( wraz z tym dniem upływał dla strony termin do uzupełnienia braków skargi) pełnomocnik skarżącego nie przesłał dokumentu potwierdzającego jego umocowanie do występowania w imieniu skarżącego oraz żądanych odpisów skargi. W konsekwencji postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. - na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 – określanej dalej jako "ppsa") - odrzucił skargę S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] stycznia 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi strony dnia 25 kwietnia 2014 r. Dnia 2 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego nadał w urzędzie pocztowym wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, jednocześnie dopełniając czynności objętych wezwaniem z dnia 24 marca 2014 r. tj. złożył dokument pełnomocnictwa, a także przesłał 12 odpisów skargi. W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik wskazał, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, bowiem wezwanie o uzupełnienie braków formalnych skargi nie zostało mu doręczone. Pełnomocnik wyjaśnił, iż w przesyłce doręczonej dnia 27 marca 2014 r. znajdował się jedynie odpis odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ w dniu 14 marca 2014 r. Potwierdzeniem powyższego faktu ma być zapis dziennika odbiorczego korespondencji kancelarii z dnia 27 marca 2014 r., z którego wynika, iż tego dnia wpłynęło doręczenie odpowiedzi na skargę w sprawie S.K.. Natomiast o tym, że zobowiązano go do uzupełnienia braków dowiedział się dopiero z treści postanowienia z dnia 15 kwietnia 2014 r. Tym samym w ocenie pełnomocnika uchybienie terminowi było całkowicie niezawinione i wynikało wyłącznie z niedostarczenia mu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 21 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z art. 85 ppsa czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała czynności bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 ppsa). Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności ma charakter szczególny (wyjątkowy) i może być wykorzystana jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący, zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy tj. że uchybienie terminu wynikło z przyczyn od niej niezależnych, którym nie mogła ona przeciwdziałać. Tryb złożenia wniosku szczegółowo reguluje art. 87 ppsa. W myśl § 1 pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast § 2 stanowi, że w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony przez pełnomocnika strony skarżącej dnia 2 maja 2014 r., a zatem w terminie, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa. Jak wynika z wyjaśnień zawartych we wniosku z dnia [...] kwietnia 2014 r., strona powzięła informację o uchybieniu terminu w dniu 25 kwietnia 2014 r. W dalszej kolejności wskazać należy, iż kryterium braku winy o jakim mowa w art. 86 § 1 ppsa stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W sytuacji, kiedy w imieniu strony działa profesjonalny pełnomocnik - co miało miejsce w niniejszej sprawie – dokonanie bądź zaniechanie przez pełnomocnika czynności procesowych obciąża stronę. Występujący zatem w imieniu skarżącego adwokat obowiązany był do dołożenia należytej staranności w wywiązaniu się z obowiązku terminowego wykonywania czynności procesowych ( por. postanowienia NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 133/10; z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I FZ 160/11; z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12, z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II OZ 895/12; publ. ). Zarówno w piśmiennictwie, jak i w orzecznictwie, panuje zgodność, że oceniając wystąpienie przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu, sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy podmiotu ( por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz, Warszawa 2004, s. 149, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy czym przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Podkreślić przy tym należy, że kryterium szczególnej staranności w działaniu ujmowane winno być jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Osoby te zobowiązane są bowiem do zachowania podwyższonej staranności, jakiej należy wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Co więcej, miernik owej staranności niejako rozciąga się na osoby, przy pomocy których pełnomocnik w ramach swojej kancelarii wykonuje swoje zadania, bowiem to na nim spoczywa bowiem obowiązek właściwej organizacji obsługi biurowo-administracyjnej jego działalności, jak i starannego doboru personelu podejmującego czynności, od których zależy dochowanie terminu w postępowaniu.. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 2 października 2002 r., V SA 793/02 ; M.Pr. 2002, nr 23, s. 1059). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik strony skarżącej jako przyczynę uchybienia terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi wskazuje, że nie mógł w terminie wyznaczonym przez sąd dokonać żądanej czynności, bowiem nie otrzymał wezwania w tym zakresie. Akta analizowanej sprawy niewątpliwie wskazują, że w dniu 27 marca 2014 r. pełnomocnik strony otrzymał wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi i przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz odpowiedzią na skargę i pismem przewodnim o doręczeniu odpowiedzi na skargę. Okoliczność ta znajduje uzasadnienie w zwrotnym potwierdzeniu odbioru, które zawiera adnotację w rubryce dotyczącej rodzaju przesyłki. Mianowicie zawiera ono wezwanie o odpisy skargi, wezwanie do złożenia dokumentu pełnomocnictwa, dowodu uiszczenia opłaty skarbowej oraz doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę.. Zatem pełnomocnik skarżącego został poinformowany o tym, co stanowi zawartość przesyłki i potwierdził otrzymanie przesyłki o takiej zawartości składając podpis na druku "potwierdzenie odbioru" w miejscu "potwierdzam własnoręcznym podpisem, że w dniu dzisiejszym otrzymałem niniejszą przesyłkę". Pełnomocnik skarżącego , który odebrał przesyłkę miała obowiązek sprawdzić, czy zawiera ona wszystkie wskazane w rubryce "rodzaj przesyłki" dokumenty. Należy przyjąć, iż w sytuacji, gdyby przesyłka nie zawierała części dokumentów, pełnomocnik skarżącego postępując racjonalnie i z należytą starannością winien był zawiadomić sąd o tym fakcie po otrzymaniu przesyłki, czego nie uczynił Tymczasem okoliczność braku wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi nie była kwestionowana po odebraniu korespondencji, a dopiero po odrzuceniu skargi przez sąd. Ponadto w aktach sprawy znajduje się kopia pism wysłanych przez sąd do strony - wśród nich znajduje się także sporne pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi. Powyższe potwierdza również oświadczenie złożone przez sekretarza sądowego, zgodnie z którym wysłana listem poleconym nr [...] zawierała wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę, co potwierdza również wykaz przesłanych dokumentów zawarty na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Dlatego też brak jest podstaw do zaakceptowania twierdzenia pełnomocnika skarżącego, że nie otrzymał w dniu 27 marca 2014 r. stosownego wezwania. W tym zakresie Sąd nie dał wiary zapisom dziennika odbiorczego korespondencji kancelarii, a fakt, iż pełnomocnik odpowiedział na wezwanie z innego sądu w innej sprawie pozostaje bez znaczenia . Stąd sąd podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie, iż w tego rodzaju sytuacjach brak jest podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności ( por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2011r. sygn. akt II FZ 730/10, postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2012r. sygn. akt II OZ 233/12, postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 31 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Go 409/13 , postanowienie WSA w Warszawie z dnia 3 grudnia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 2216/13, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 04 kwietnia 2011r., sygn. akt II SA/Gd 909/10). W ocenie sądu podniesiona przez stronę argumentacja nie dowodzi braku jej winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych skargi . Wskazane przez stronę okoliczności nie mieszczą się w granicach postępowania (działania), które można by uznać za staranne w stopniu wystarczającym. Nie można się również zgodzić z oceną, iż jest to przeszkoda trudna do usunięcia. Na marginesie należy zauważyć , iż argument skarżącego podnoszony w rozpoznawanym wniosku, iż jego pełnomocnik nie otrzymał wezwania do usunięcia braków skargi, mógłby stanowić podstawę skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi ( por. powołane powyżej postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r. ), czego jednak nie uczynił , a nie wniosku o przywrócenie terminu, skoro skarżący twierdzi, że nie otrzymał wezwania , a tym samym bieg terminu w ogóle nie mógłby zacząć biec . Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. na podstawie art. 86 § 1 ppsa postanowił jak w sentencji.