II SA/Go 220/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-06-14
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek, Grażyna Staniszewska, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, wydana na rzecz osoby, która w dacie jej wydania utraciła prawo użytkowania wieczystego na skutek zasiedzenia, może zostać uznana za nieważną na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. (skierowanie do osoby niebędącej stroną) lub art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (wydanie z rażącym naruszeniem prawa)?Ratio decidendi
Sąd uznał, że utrata prawa użytkowania wieczystego przez wnioskodawcę na skutek zasiedzenia, stwierdzonego postanowieniem o charakterze deklaratoryjnym, stanowi nową okoliczność faktyczną, która powinna być podstawą do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 lub 2 k.p.a. Organ wydający decyzję o przekształceniu, opierając się na wpisie do księgi wieczystej i domniemaniu jego zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, nie mógł przypisać sobie błędu w określeniu adresata decyzji ani rażącego naruszenia prawa, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji.Stan faktyczny
Skarżąca M.O. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza z 2011 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz A.R. Zarzuciła, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a., ponieważ A.R. nie był stroną postępowania, gdyż prawo użytkowania wieczystego gruntu nabyli przez zasiedzenie M.O. i C.R. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności, uznając, że A.R. był użytkownikiem wieczystym w dacie wydania decyzji, a jego prawo wynikało z wpisu w księdze wieczystej. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi M.O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze (w skrócie: SKO) po rozpoznaniu odwołania M.O. (Skarżącej) utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności.
Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 1659 z późn. zm.) art. 127 § 3, art. 156 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm. - w skrócie: "k.p.a.") oraz art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r. poz. 83 z późn. zm. - w skrócie: "u.p.p.u.w.").
Z uzasadnienia decyzji wynikał następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], Burmistrz orzekł o odpłatnym przekształceniu w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...], oznaczonej jako działka nr [...] dla której Sąd Rejonowy prowadził księgę wieczystą KW nr [...] na rzecz A.R.. Podstawą prawną decyzji był art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. Decyzja została wydana na wniosek A.R., który do wniosku dołączył odpis księgi wieczystej potwierdzającej, że właścicielem nieruchomości była gmina, a on był jej jedynym użytkownikiem wieczystym.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy stwierdził, iż prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawo własności usytuowanych na tym gruncie budynków z dniem [...] kwietnia 2008 r. w udziałach po ½ nabyli przez zasiedzenie M.O. oraz C.R.. Apelacja od powyższego postanowienia została oddalona postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...] października 2014 r. sygn. akt [...].
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2016 r. Skarżąca zwróciła się o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r., zarzucając wydanie jej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności na rzecz A.R. nie było skuteczne, ponieważ grunt, w dacie złożenia wniosku, był już objęty użytkowaniem wieczystym Skarżącej i C.R., co wynikało z postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2014 r. stwierdzającego zasiedzenie prawa użytkowania wieczystego spornej nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2008 r.
SKO jako organ pierwszej instancji stwierdził, że w opisanym wyżej stanie prawnym i faktycznym brak było podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja o przekształceniu została wydana z rażącym naruszeniem prawa z tej przyczyny, że została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie - podstawa stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. W dacie wydania decyzji użytkownikiem wieczystym - stroną postępowania, czyli podmiotem, którego interesu prawnego dotyczyło postępowanie był A.R. i to do niego została skierowana decyzja.
Jednocześnie SKO uznało, że - obok przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 k.p.a. - nie zachodziły pozostałe przesłanki nieważności decyzji wynikające z art. 156 § 1 k.p.a.
Skarżąca nie zgodziła się opisaną decyzją i wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, żądając zmiany zaskarżonej decyzji i stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r.
Ponownie rozpatrując sprawę SKO stwierdziło, co następuje.
Decyzja Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. została wydana na podstawie przepisów u.p.p.u.w., z których wynikało, że legitymowanym do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie był użytkownik wieczysty. SKO stwierdziło, iż wobec tego że z treści księgi wieczystej aktualnej na dzień złożenia wniosku o przekształcenie wynikało, iż użytkownikiem wieczystym nieruchomości był A.R., zatem przekształcenie użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło na rzecz A.R.. SKO uznało też, że decyzji o przekształceniu nie dotykała wada polegająca na skierowaniu decyzji do osoby niebędącej stroną ani też decyzja ta nie zapadła z rażącym naruszeniem prawa.
Pismem z dnia [...] lutego 2017 r. skarżąca wniosła skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r. Zarzuciła w niej:
1. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 28 kpa w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości i w zw. z art. 172 k.c. przez ich błędną wykładnię, a polegającą na błędnym przyjęciu, że w dniu wydawania decyzji przez Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. A.R. był jedynym użytkownikiem wieczystym (a jednocześnie stroną postępowania) nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w [...], księga wieczysta nr [...], w sytuacji gdy postanowieniem Sądu Rejonowego, sygn. [...], które uprawomocniło się dnia 2.10.2014r. M.O. i C.R. nabyli z dniem [...].04.2008r. przez zasiedzenie w udziałach po 1/2 części prawo użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu i prawo własności usytuowanych na nim budynków, co czyni stronami postępowania M.O. i wszystkich spadkobierców po C.R. i co wyklucza możliwość przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności wyłącznie na rzecz A.R. po tej dacie;
2. mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5, art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1007 - w skrócie: u.k.w.h.) przez ich błędne zastosowanie, polegające na przyjęciu, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni A.R., który nabył prawo ujawnione w księdze wieczystej i je przekształcił na mocy decyzji administracyjnej podczas gdy z ww. przepisów wynika, że rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni wyłącznie osoby, które nabyły prawo ujawnione w księdze wieczystej przez czynność prawną, a nie w drodze decyzji administracyjnej, a nadto nie chroni nabywcy działającego w złej wierze,
3. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 156 § 1 pkt 2 i 4 kpa przez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy w wyniku postępowań sądowych toczących się przed Sądem Rejonowym sygn. [...] oraz Sądem Okręgowym sygn. [...] doszło do zmiany istotnych okoliczności prawnych stanowiących podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, która winna być wyeliminowana z obrotu prawnego.
Podnosząc tej treści zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie od SKO na rzecz skarżącej M.O. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi ponowiono argument o deklaratoryjnym charakterze postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia, które w realiach sprawy przesądziło o braku po stronie A.R. statusu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu z jego wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
SKO wniosło o oddalenie skargi i w złożonej odpowiedzi na skargę podtrzymało argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, z późn. zm. - w skrócie: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli sądowej w tak zakreślonych granicach kognicji, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiadała prawu.
Aktem tym SKO utrzymało w mocy własną decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011r., na podstawie której przekształcono przysługujące A.R. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w [...] w prawo własności.
Przedmiot rozstrzygnięcia narzucał sądowi obowiązek oceny czy zasadnie uznano, iż decyzja ta nie była dotknięta nieważnością.
Skarżąca wywodziła, że A.R. nie mógł być stroną postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, ponieważ prawo użytkowania nieruchomości w dniu [...] kwietnia 2008 r. nabyli przez zasiedzenie M.O. i C.R., zaś postanowienie o stwierdzeniu zasiedzenia miało charakter deklaratoryjny w związku z czym potwierdzało, że w dacie składania wniosku o przekształcenie A.R. nie był użytkownikiem wieczystym spornej nieruchomości, a więc nie mógł być stroną postępowania.
Art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, iż stwierdza się nieważność decyzji skierowanej do osoby niebędącej stroną. Przepis ten dotyczy sytuacji, kiedy organ administracji decyzję kieruje do podmiotu, który nie jest stroną postępowania administracyjnego, przy czym słowo "kieruje" należy rozumieć jako kształtowanie sytuacji prawnej tego podmiotu - nałożenie na nią określonych praw lub obowiązków (por. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 912-913).
W myśl art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Jako "interes prawny" należy rozumieć publiczne prawo podmiotowe czyli przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym i o których orzeka organ przez wydanie decyzji. Cechami tego interesu jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania prawa materialnego. Podstawy interesu prawnego należy poszukiwać w konkretnym przepisie prawa materialnego, ponieważ to on stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony (zob. np. wyr. NSA z dnia 10 marca 2017 r. II OSK 1754/15, wyr. NSA z dnia 19 maja 2017 r. II OSK 1759/16 opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego http://orzeczenia.nsa.gov.pl – w skrócie: CBOSA).
W przypadku sprawy zakończonej decyzją, której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca, swój interes prawny A.R. wywodził z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. Istnienie tego interesu formalnie potwierdzała treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, gdzie jako użytkownik wieczysty figurował właśnie A.R. (k. 3 akt adm.). Z odpisu z księgi nie wynikało by przeciwko jego prawu wpisano do księgi jakiekolwiek ostrzeżenie.
Oceniając jednak sytuację prawną wnioskodawcy A.R. w retrospektywie uwzględniającej fakt wcześniejszego od wszczęcia postępowania przekształceniowego zasiedzenia prawa użytkowania wieczystego, należy uznać, iż istotnie obiektywnie nie przysługiwał mu interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a., ponieważ w dacie wszczęcia postępowania nie był już użytkownikiem wieczystym nieruchomości. Zatem pomimo udokumentowania swojego prawa, nie spełniał materialnego warunku o którym mowa w art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. Tym samym w sytuacji gdyby okoliczności te były organowi znane, a utrata prawa użytkowania wieczystego była ujawniona w księdze wieczystej bądź udokumentowana np. postanowieniem o stwierdzeniu zasiedzenia, postępowanie wszczęte wnioskiem A.R. zakończyć winna decyzja o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Tym niemniej, w ocenie Sądu, okoliczność ta nie mogła stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji o przekształceniu na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego w zakresie wzruszenia decyzji ostatecznych oparty jest o zasadę tzw. niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych, co oznacza, że poszczególne tryby mają na celu usunięcie tylko określonej wady decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie (zob. np. wyr. NSA z dnia 14 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1752/15 opubl. w CBOSA, wyr. NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1366/15)
Stwierdzenie nieważności decyzji jest, obok wznowienia postępowania administracyjnego, jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji (postanowień) ostatecznych. Dla każdego z nich ustawodawca przewidział inny katalog przesłanek ustawowych. W rezultacie więc przesłanki wznowienia postępowania, określone w przepisach art. 145 § 1 pkt 1-8 k.p.a., art. 145a § 1 k.p.a., art. 145b § 1 k.p.a. nie mogą skutkować stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej (postanowienia) i odwrotnie przesłanki stwierdzenia nieważności nie mogą prowadzić do wznowienia postępowania. Innymi słowy okoliczność stanowiąca podstawę wznowienia nie może być jednocześnie okolicznością skutkującą stwierdzenie nieważności decyzji (zob. wyr NSA z dnia 19 września 2013 r. II OSK 533/12, wyr. NSA z dnia 30 maja 2017 r. II SA/Łd 155/17 opubl. w CBOSA).
Rozważenia zatem wymagało czy wada obarczająca decyzję o przekształceniu podlega usunięciu w trybie stwierdzenia nieważności czy też jej ujawnienie już po uprawomocnieniu decyzji stanowiło przesłankę wznowienia postępowania.
W ocenie Sądu ocena wydanej decyzji z punktu widzenia istnienia okoliczności faktycznej, a taką okolicznością z pewnością był fakt utraty prawa użytkowania wieczystego przez A.R., stanowi podstawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. To ten właśnie przepis stwarza podstawę do retrospektywnego zbadania sprawy z uwzględnieniem istniejącej w dacie wydania decyzji okoliczności natury faktycznej, która to okoliczność obiektywnie nie była organowi znana w dacie rozstrzygania sprawy.
Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej ostateczną decyzję wznawia się postępowanie jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wskazuje się, iż nowe okoliczności faktyczne o jakich mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne rzutujące na treść decyzji w kwestiach zasadniczych (zob. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 14, Warszawa 2016, str. 666). Spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. otwierającej ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej ostateczną decyzją wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków. Po pierwsze: zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Po wtóre: nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mają istotne znaczenie dla sprawy poprzez związek z przepisami prawa materialnymi stanowiącymi podstawę sprawy rozstrzygniętej decyzją objętą żądaniem wznowienia postępowania, ponieważ to na podstawie przepisu prawa materialnego możliwa jest ocena, czy nowa okoliczność faktyczna dotyczy ustalenia faktów prawnie relewantnych. Po trzecie zaś: okoliczności faktyczne istnieją w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (zob. z dnia 5 kwietnia 2017 r. wyr. NSA II OSK 2010/15 opubl. w CBOSA).
W ocenie Sądu za nową okoliczność faktyczną o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy także uznać nieznany wcześniej fakt, który rozstrzyga o legitymacji materialnej. Z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w. wynika bowiem, że legitymowanym do uzyskania decyzji o przekształceniu mógł być wyłącznie użytkownik wieczysty. W związku z tym zasadniczym zadaniem organu rozstrzygającego w przedmiocie przekształcenia było ustalenie czy wnioskodawca tę przesłankę spełnia. Z jej spełnienia wynikała legitymacja do uzyskania decyzji o przekształceniu, warunkująca istnienie interesu prawnego i posiadanie przez wnioskodawcę statusu strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. Istnienie tej przesłanki rzutuje niewątpliwie na treść rozstrzygnięcia, gdyż – jak już wspomniano – jej brak skutkuje wydanie decyzji o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego we własność.
Ocenę istnienia podstaw nieważności decyzji należy natomiast odnosić do sytuacji istniejącej w dacie wydawania decyzji. Elementem tej oceny jest zbadanie czy organ wydając decyzję dopuścił się błędu w określeniu adresata decyzji, czyli podmiotu którego prawa lub obowiązki były przedmiotem decyzji (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jak zasadnie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Burmistrzowi takiego błędu przypisać nie można. Organ ustalił bowiem na podstawie zapisów księgi wieczystej, iż A.R. był użytkownikiem wieczystym nieruchomości i zasadnie, w świetle informacji oraz dokumentów posiadanych, dostępnych i – co szczególnie istotne – istniejących w dacie wydawania rozstrzygnięcia, decyzję o przekształceniu skierował do niego.
Należy też zauważyć, że zgodnie art. 3 ust. 1 u.k.w.h., z wpisem w księdze wieczystej związane jest domniemanie, że ujawnione w księdze prawo jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to prawne domniemanie wzruszalne, które może zostać obalone przez przeprowadzenie dowodu przeciwnego albo w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 u.k.w.h.) bądź też w innym postępowaniu (zob. S. Rudnicki. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Przepisy o postępowaniu w sprawach wieczystoksięgowych. Komentarz, wyd. 2009, wyd. elektr. LEX, kom. do art. 3, zob też uzas. wyr. TK z dnia 21 lipca 2004r. SK 57/03 OTK-A z 2004 r. nr 7 poz. 69). Wzruszenie domniemania wynikającego z wpisu jest dopuszczalne także w postępowaniu o stwierdzenie nabycia nieruchomości (uchw. SN z dnia 23 marca 1993 r. III CZP 14/93, OSNC 1993 zesz. 11 poz. 196). Podważalność wpisu do księgi wieczystej odnieść należy również do postępowania o stwierdzenie zasiedzenia. Zatem postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] marca 2014 r. sygn. akt [...], jakkolwiek stanowiące dowód, iż A.R. utracił prawo użytkowania wieczystego już w 2008 r. obaliło domniemanie wpisu tego prawa, lecz dopiero z datą jego uprawomocnienia czyli z dniem 2 października 2014 r. (post. SR z potwierdzeniem prawomocności – k. 29 akt adm.). W momencie wydawania decyzji o przekształceniu organ, związany domniemaniem prawdziwości wpisu, musiał zatem uznać, iż A.R. przysługiwał interes prawny w rozumieniu art. 28 k.p.a. (zob. wyr. NSA z dnia 6 kwietnia 1999 r. IV SA 2338/98 LEX 47173, wyr. NSA z dnia 1 czerwca 2016 r. I OSK 2100/14 opubl. CBOSA).
Te okoliczności stanowią jednocześnie argumenty przeciwko możliwości uznania, że naruszenie prawa które polegało na wydaniu o przekształceniu użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz osoby obiektywnie nielegitymowanej do nabycia tego prawa, miało charakter rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Przy usprawiedliwionym braku wiedzy o utracie prawa użytkowania wieczystego przez wnioskodawcę, oraz wobec związania domniemaniem zgodności wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, obiektywnej sprzeczności decyzji z art. 1 ust. 1 u.p.p.u.w., oraz art. 28 k.p.a. nie można uznać za rażącą.
Ostatecznie Sąd uznał, że właściwym dla wzruszenia decyzji Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. jest tryb wznowienia postępowania oraz, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji ani na podstawie art. 156 § 1 pkt 4 ani na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się również błędu w konkluzji organu o braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] lutego 2011 r. z innych przyczyn
Powyższe rozważania stanowią odpowiedź na zarzuty nr 1. i 3. (według systematyki skargi).
Zarzut ujęty w punkcie 2. skargi w ramach którego wskazuje się na brak wynikającej z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych ochrony prawa własności A.R., należy rozumieć jako twierdzenie o braku ujemnej przesłanki stwierdzenia nieważności jaką jest nieodwracalność skutków prawnych decyzji (art. 156 § 2 k.p.a.).
Pomimo, iż kwestia ta z powodu ustalonego braku podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, nie ma w sprawie rozstrzygającego znaczenia, Sąd w odpowiedzi na zarzut skargi stwierdza, że taka przeszkoda nie zachodzi.
Z art. 5 u.k.w.h. wynika, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego kto nabył własność lub inne prawo rzeczowe w drodze czynności prawnej. Nie stwarza ono zatem ochrony dla prawa nabytego w innej drodze. Skoro zatem A.R. nabył ujawnione w księdze wieczystej prawo własności na podstawie decyzji administracyjnej, prawo to nie podlega ochronie na podstawie art. 5 u.k.w.h. Prowadzi to do dalszego wniosku, iż deklaratoryjny wpis prawa własności nie pociągał za sobą nieodwracalnych skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Za Sądem Najwyższym powtórzyć bowiem należy, że odwracalność lub nieodwracalność skutku prawnego decyzji należy rozpatrywać mając na uwadze zakres właściwości organów administracji publicznej oraz ich kompetencje, a zatem jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie jest kompetentny, czyli nie może zastosować formy indywidualnego aktu administracyjnego, to skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny (tak SN w uchw. 7s. z dnia 28 maja 1992 r. III AZP 4/92 OSP z 1993 r. nr 5 poz. 104). Zdarzenia zaszłe na skutek decyzji o przekształceniu, czyli deklaratoryjny wpis do księgi wieczystej, nie miały cechy nieodwracalnych, gdyż do ich usunięcia, wedle stanu wiedzy Sądu wynikającego z treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, wystarczające było wydanie aktu administracyjnego eliminującego decyzję stanowiącą podstawę wpisu do księgi wieczystej, czyli decyzję Burmistrza z dnia [...] lutego 2011 r. (co do kwestii nieodwracalności skutków prawnych zob. też P. Sierant, Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych jako przesłanka negatywna stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, PS z 2006 r. nr 3 str. 13,, E. Śladkowska, O nieodwracalności skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a., ST z 2008 r. nr 1-2, str. 113).
Tym niemniej ostatecznie należało uznać, że zaskarżona decyzja, pomimo braków argumentacyjnych w zakresie wnikliwej oceny sprawy z punktu widzenia ustawowych przesłanek nieważności, wyjaśniła istotę sprawy i zawierała prawidłowe rozstrzygnięcie.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło