II SA/Go 23/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2011 r., nr [...], Kierownik Oddziału Dodatków Mieszkaniowych Urzędu Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, na podstawie art. 7 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1, 3, 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 z późn. zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz.U. Nr 156, poz. 1817 z późn. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił A.K. przyznania dodatku mieszkaniowego, gdyż powierzchnia użytkowa lokalu jest większa niż 150 % powierzchni normatywnej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] października 2011r. A.K. zwróciła się do Prezydenta Miasta o przyznanie dodatku mieszkaniowego, składając deklarację o wysokości dochodów gospodarstwa domowego oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] września 2011r., z którego wynika, że A.K. jest osobą niepełnosprawną, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Organ w trakcie postępowania ustalił, że wnioskująca sama zamieszkuje w lokalu mieszkalnym położonym w [...] o powierzchni użytkowej 64,81 m2. Łączny dochód gospodarstwa domowego strony za okres trzech pełnych miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynosił 1680,39 zł, co w przeliczeniu na członka gospodarstwa domowego miesięcznie daje kwotę 560,13 zł. Łączna kwota miesięcznych wydatków na mieszkanie to 285,95 zł. Dalej organ I instancji wskazał na treść art. 5 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którym normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać w przypadku jednoosobowego gospodarstwa 35m2. Zgodnie z przepisem art. 5 ust. 5 ww. ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza powierzchni normatywnej o więcej niż: 1) 30% albo 2) 50% pod warunkiem, że udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60%. Organ wskazał, iż powierzchnia użytkowa lokalu zajmowanego przez wnioskującą (64,81m2) przekracza powierzchnię normatywną o 85,17 %, zatem dodatek mieszkaniowy jej nie przysługuje. Ponadto dokonując wykładni przepisu art. 5 ust. 3 ustawy organ powołał się na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 321/10 i stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie w stosunku do osób, które ze względu na swoją niepełnosprawność wymagają zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, co ma sens tylko wtedy, gdy osoba niepełnosprawna zamieszkuje z innymi osobami i dzieli z nimi mieszkanie, a nie wobec osób, które posiadają orzeczenie o niepełnosprawności, zamieszkują same i przez to mają zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Prezydent stwierdził ponadto, skarżąca nie porusza się na wózku, a pomimo orzeczonej niepełnosprawności ze wskazaniem zamieszkiwania w oddzielnym pokój, zamieszkuje w lokalu przy ul[...] sama, nie dzieli go z innymi osobami i ma zapewniony oddzielny pokój. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła A.K. (pismo z dnia [...] października 2011r.) podnosząc, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna. W uzasadnieniu strona powołała się na zaświadczenie lekarskie, że jest osobą, która z uwagi na niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, co zdaniem strony, automatycznie daje jej prawo do dodatku mieszkaniowego. Odwołująca się twierdzi, iż przysługuje jej metraż w wysokości 35 + 15 m2 i w związku z tym powierzchnia jej mieszkania, tj. 64, 81 m2 nie przekracza 30% powierzchni normatywnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 3 i art. 5 ust. 1, 3, 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało zaskarżone orzeczenie organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy zaznaczył, powołując się na treść art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, że normatywną powierzchnię powiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Z poczynionych przez organ odwoławczy ustaleń wynika, że odwołująca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zamieszkując w mieszkaniu o powierzchni użytkowej 64,81 m2. Powierzchnia normatywna dla tego typu gospodarstwa określona w ustawie o dodatkach mieszkaniowych wynosi 35 m2, zatem zajmowany przez stronę lokal mieszkalny przekracza powierzchnię normatywną o 85,17 %. Zdaniem organu mimo, iż odwołująca legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, to z racji prowadzenia jednoosobowego gospodarstwa domowego ma zapewnione zamieszkiwanie w oddzielnym pokoju. Inna sytuacja zachodzi w przypadku osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim, wtedy w ocenie Kolegium, powierzchnia normatywna zawsze ulega zwiększeniu. SKO stwierdziło, iż strona nie spełnia przesłanek art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wobec powyższego organ odwoławczy uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb przyznawania dodatków mieszkaniowych, a okoliczności podniesione w odwołaniu nie mogą stanowić podstawy do jej uchylenia. A.K. zaskarżyła powyższą decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W skardze strona podniosła argumenty tożsame z tymi, które zawarła w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest słuszne. Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – "ppsa", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawę prawną do wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71, poz. 734 ze zm. zwana dalej ustawą). W tym akcie prawnym ustawodawca uzależnił prawo do dodatku mieszkaniowego od łącznego spełnienia szeregu przesłanek, jakimi są: istnienie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego (art. 2), wysokość dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego (art. 3) oraz wymóg zajmowania lokalu mieszkalnego o nie większej niż dokładnie określona przez ustawodawcę powierzchni użytkowej, ustalonej w zależności od liczby członków gospodarstwa domowego (art. 5). Niespełnienie choćby jednej z opisanych wyżej przesłanek skutkuje odmową przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego. W przedmiotowej sprawie odmówiono skarżącej, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, przyznania dodatku mieszkaniowego z uwagi na brak spełnienia kryterium powierzchniowego. Zgodnie z treścią art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego lub budynku mieszkalnego, w którym znajduje się tylko jeden lokal mieszkalny w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego nie może przekraczać 35 m² dla 1 osoby. Z kolei w myśl art. 5 ust. 5 ustawy dodatek mieszkaniowy przysługuje, gdy powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekracza normatywnej powierzchni o więcej niż 30 % albo 50 % pod warunkiem, że w tym ostatnim przypadku udział powierzchni pokoi i kuchni w powierzchni użytkowej tego lokalu nie przekracza 60 %. Przepis art. 5 ust. 3 ustawy stanowi z kolei, iż normatywną powierzchnię powiększa się o 15m², jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. nr 123 poz. 776 ze zm.). Z wymienionych wyżej przepisów wynika, iż jedną z przesłanek przyznania dodatku mieszkaniowego jest to, aby normatywna powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego nie przekraczała powierzchni określonej w art. 5 ust. 1 ustawy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż powierzchnia użytkowa mieszkania skarżącej wynosi 64,81 m2. Z kolei z oświadczeń złożonych w toku postępowania administracyjnego przez A.K. wynika, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe w lokalu przy ul. [...], a więc powierzchnia jej mieszkania przekracza normę, o której mowa w art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy. W przypadku gospodarstwa jednoosobowego normatywna powierzchnia użytkowa lokalu może zostać powiększona o 30 % i wynosi wtedy maksymalnie 45,50 m². Powierzchnia lokalu zajmowanego przez skarżącą (64,81 m²) jest zatem większa od normatywnej powierzchni powiększonej o 30 %. Wobec tego słusznie organy ustaliły, iż powierzchnia użytkowa lokalu mieszkalnego zajmowanego przez A.K. (64,81 m2) przekracza powierzchnię normatywną (35m2) o 85,17 %, bowiem 64,81 m2 - 35 m2=29,81m2, co stanowi 85,17% wartości powierzchni normatywnej. Sąd również uznał, iż brak jest podstaw do powiększenia normatywnej powierzchni lokalu skarżącego o 15m² z przyczyn wymienionych w art. 5 ust. 3 ustawy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżąca jest osobą niepełnosprawną wymagającą zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. Ponadto skarżąca nie porusza się na wózku. Jak już wskazano powyżej, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, normatywną powierzchnię lokalu zwiększa się o 15 m2, jeżeli w lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna poruszająca się na wózku lub osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. O wymogu zamieszkiwania w oddzielnym pokoju orzekają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności, o których mowa w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.). Wobec powyższego wskazać należy, iż po pierwsze skarżąca załączyła do przedmiotowego wniosku zaświadczenie lekarza medycyny rodzinnej i chorób wewnętrznych R.J.. Po drugie okoliczności niniejszej sprawy nie dają podstaw do zwiększenia powierzchni normatywnej o 15 m2. Wykładnia gramatyczna pojęcia "wymóg zamieszkiwania w oddzielnym pokoju" prowadzi do wniosku, iż jest to pokój, którego osoba niepełnosprawna nie musi dzielić z innymi osobami. Osoba prowadząca gospodarstwo domowe jednoosobowe, a więc zamieszkująca samotnie nie dzieli lokalu z innymi osobami. Inne rozumienie tego zapisu prowadziłoby do absurdu, gdzie w mieszkaniu, które całe pozostaje do dyspozycji osoby niepełnosprawnej, trzeba by było wydzielać osobne pomieszczenie dla osoby niepełnosprawnej. Podkreślić należy, iż w przypadku pewnego rodzaju niepełnosprawności, wymagane jest aby osoba niepełnosprawna, ze względu na swoje schorzenie, miała do dyspozycji własny pokój. Dotyczy to jednak tylko sytuacji gdy zamieszkuje ona wraz z inną osobą, a nie przypadku gdy osoba niepełnosprawna mieszka sama i cały lokal ma do swojej wyłącznej dyspozycji. Przesłanka wymieniona w art. 5 ust. 3 ustawy odnosi się więc tylko i wyłącznie do przypadku osób niepełnosprawnych, które nie zamieszkują samodzielnie. W wyroku z dnia 2 września 2010 roku w sprawie I OSK 10/10 (opubl. LexPolonica nr 2397476) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że głównym celem powyższego przepisu jest wyrównanie szans i możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego przez wszystkie osoby do tego uprawnione, jeżeli w danym lokalu mieszkalnym zamieszkuje osoba niepełnosprawna albo poruszająca się na wózku inwalidzkim lub wymagająca ze względu na swoją niepełnosprawność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W takim bowiem przypadku istnieje konieczność wyłączenia tego pomieszczenia z korzystania przez pozostałych współlokatorów. Natomiast jak wiadomo ustawa przewiduje przyznanie dodatku mieszkaniowego w zależności od ilości osób. Jeżeli nie byłoby tego przepisu to mogłoby dojść do wyłączenia możliwości skorzystania z dodatku mieszkaniowego, gdy faktycznie współlokatorzy korzystają z mniejszej powierzchni mieszkalnej, niż to wynika z całkowitej powierzchni lokalu. Dlatego też w sytuacji kiedy lokal mieszkalny zajmuje jedna osoba, która na mocy orzeczenia wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, to nie można wyłączyć z powierzchni tego lokalu oddzielnego pokoju. Przepis ten nie został stworzony dla korzyści samego niepełnosprawnego, lecz dla wyrównania prawa wszystkich tych osób, które zamieszkują wraz z osobą niepełnosprawną, a które faktycznie mają zmniejszoną powierzchnię lokalu, z uwagi na konieczność wydzielenia osobnego pokoju dla niepełnosprawnego. Przyznanie przywileju tylko dwóm kategoriom osób niepełnosprawnych: poruszającym się na wózku i tym, których niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, ale tylko w sytuacji, gdy dzielą mieszkanie z innymi osobami, jest uzasadnione posiadaniem przez te dwie kategorie osób niepełnosprawnych istotnej cechy wspólnej - dodatkowa powierzchnia umożliwia im korzystanie z mieszkania w takim stopniu jak innym osobom korzystanie z mieszkania bez zwiększonej powierzchni. Osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju i mieszka w lokalu sama, jest w takiej samej sytuacji – z uwagi na kryterium korzystania z oddzielnego pokoju – jak osoba niepełnosprawna, której niepełnosprawność wymaga zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, która dzieli mieszkanie z innymi osobami i korzysta z oddzielnego pokoju. Takie stanowisko prezentowane jest również w innych orzeczeniach sądów administracyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 23 listopada 2010r., sygn. akt I OSK 1037/10; z dnia 5 października 2010r., sygn. akt I OSK 804/10; z dnia 15 grudnia 2006r., sygn. akt I OSK 565/06 wszystkie dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, konieczność zamieszkiwania w oddzielnym pokoju nie istnieje, jeżeli osoba niepełnosprawna sama korzysta z lokalu mieszkalnego, wówczas nie można mówić o sytuacji przewidzianej w art. 5 ust. 3 tej ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jako omyłkowe należy ocenić wskazanie w rozstrzygnięciu decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] października 2011 r., iż "dodatek mieszkaniowy nie przysługuje, gdyż powierzchnia użytkowa lokalu jest większa niż 150% powierzchni normatywnej" (vide wers 5 i 6 rozstrzygnięcia). Powyższa oczywista omyłka pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy. Na marginesie wskazać należy, iż skarżącej były już przedstawione warunki uzyskania dodatku mieszkaniowego w orzeczeniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wydanych w sprawie ze skargi A.K. w przedmiocie dodatków mieszkaniowych (wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 26 stycznia 2011r., sygn. akt II SA/Go 889/10 i z dnia 28 lipca 2011r., sygn. akt II SA/Go 467/11). W tym stanie rzeczy skoro podniesione zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest zarzutów, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami).