II SA/Go 241/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Wojewody Lubuskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2016r. Wójt Gminy, działając na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 657) orzekł o wymeldowaniu A.W. z lokalu położonego w miejscowości [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M.W. zam. [...] dnia 11 stycznia 2016 r. złożył do Wójta Gminy wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania z miejsca pobytu stałego w m. [...] brata pana A.W.. Na podstawie zebranego materiału dowodowego Wójt Gminy dnia [...] marca 2016 r. wydał decyzję [...] orzekającą o wymeldowaniu pana A.W. z lokalu położonego w [...]. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania A.W.. decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. [...] orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ podał, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A.W. z mieszkania w [...] wyprowadził się dobrowolnie w grudniu 2014 r., zabierając wszystko co było jego własnością. Dodał, że od momentu opuszczenia spornego lokalu nie przyjeżdżał do niego i nie kontaktował się. Organ wskazał, że A.W. potwierdził, że od grudnia 2014 r. nie mieszka w [...]. Po kłótni z bratem i bratową, spakował swoje rzeczy i wyprowadził się do siostry, która wówczas mieszkała w [...], a następnie przeprowadziła się do [...]. A.W. wskazał, że kiedy mieszkał w [...] między nim, a bratową często dochodziło do kłótni. Potwierdził, że nie ponosi żadnych opłat związanych z utrzymaniem spornego lokalu, a od momentu jego opuszczenia był w nim 3 razy. aby zabrać resztę swoich rzeczy, ponieważ ma klucze od mieszkania. A.W. podał, że nie chce mieszkać w mieszkaniu w [...] ale chciałby, aby brat M. spłacił go za lokal w [...]. Organ I instancji zwrócił uwagę, że z załączonych przez A.W. dokumentów nie wynika, aby prokuratura w [...] prowadziła postępowanie dotyczące utrudniania zamieszkiwania w spornym lokalu. Dołączone dokumenty potwierdzają, że dnia 29 czerwca 2012 r. złożył do Sądu Rejonowego wniosek o zachowek po zmarłej mamie. Organ stwierdził, że fakt dobrowolnego i trwałego opuszczenia przez A.W. miejsca zamieszkania potwierdzają również zeznania jego siostry A.W.-P. oraz K.W. potwierdziła. Organ ustalił, że dnia [...] grudnia 2016 r. Komenda Powiatowa Policji przesłała pismo z którego wynika, że w grudniu 2014 r. nie odnotowano żadnej rozmowy A.W. z dzielnicowym. Organ I instancji stwierdził, że A.W. nie mieszka w mieszkaniu w miejscowości [...] od grudnia 2014 r. Strona nie miała utrudnianego dostępu do spornego lokalu, ponieważ ma do niego klucze, a co za tym idzie miała możliwość mieszkania pod adresem stałego zameldowania. A.W. potwierdził fakt. że nie chce w nim mieszkać, żąda jedynie od wnioskodawcy spłaty za lokai. Od momentu opuszczenia spornego lokalu pan A.W. nie podejmował kroków prawnych w związku z utrudnianiem zamieszkiwania. W odwołaniu od powyższej decyzji A.W. zarzucił, że postępowanie w sprawie wymeldowania nie było prowadzone prawidłowo. Wojewoda decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] decyzją z utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że w celu uzupełnienia materiału dowodowego, organ odwoławczy zwrócił się do Prokuratury Rejonowej z prośbą o udzielenie informacji dot. sprawy psychicznego znęcania się nad A.W.. W toku podjętych czynności ustalono, iż umorzono dochodzenie w powyższej sprawie ze względu na brak dostatecznych dowodów. Analiza całości zebranego materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanek do wymeldowania A.W. prowadzi do wniosku, że opuszczenie przez niego miejsca zameldowania na pobyt stały nosi cechy dobrowolności i trwałości w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności. Organ II instancji wskazał, że nie budzi wątpliwości fakt, iż A.W. opuścił sporny lokal w grudniu 2014 r., a bezpośrednią przyczyną opuszczenia lokalu przez niego był konflikt rodzinny. To nie wyklucza jednak dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Z akt sprawy wynika, że A.W. po kłótni z bratem i jego żoną spakował najpotrzebniejsze rzeczy osobiste i pojechał do siostry, która mieszkała w [...] i tam pozostał. Następnie przeprowadził się wraz z siostrą do [...], gdzie mieszka do teraz. W spornym lokalu pojawił się 2-3 razy w celu zabrania pozostałych rzeczy osobistych. Oględziny lokalu nie potwierdziły, aby lokal mieszkalny znajdujący się w [...] stanowił centrum życiowe A.W.. Ponadto posiada on klucze do lokalu, a więc nie ma utrudnionego dostępu do niego. Ustalono, że w grudniu 2014 r. nie odnotowano rozmowy A.W. z dzielnicowym [...]. Sam skarżący przyznał: " (...) Zadzwoniłem na policję, ale nie chcieli przyjechać. Po interwencji siostry zadzwonili, ale ja już nie chciałem żeby przyjeżdżali (...)".Z akt sprawy nie wynika, aby jakakolwiek rozmowa pomiędzy skarżącym a Policją miała miejsce. Organ podkreślił, że w 2014 r. nie odnotowano żadnej interwencji w przedmiotowym lokalu. W ocenie organu II instancji działania podejmowane przez A.W., a wręcz ich zaniechanie wskazują na pogodzenie się z zaistniałą sytuacją i rezygnacją z powrotu do lokalu. Potwierdza to również złożony przez niego wniosek o przydział lokalu socjalnego. W ocenie organu II instancji przesłanki dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu zostały w tym przypadku spełnione. Dalsze podtrzymywanie zameldowania A.W. w lokalu znajdującym się w [...] prowadziłoby do utrzymania fikcji meldunkowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. A.W. wskazał, że został zmuszony do opuszczenia mieszkania w grudniu 2014 r. Skarżący ponownie podniósł, że przeprowadził w tej sprawie rozmowę z dzielnicowym [...]. Nadto skarżący podał, że nie złożył powództwa do sądu o przywrócenie posiadania, ponieważ siostra prowadziła rozmowy z M.W. na temat jego pobytu w mieszkaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – określanej dalej jako p.p.s.a.) stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę w świetle powołanego wyżej kryterium Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzje organów obu instancji nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody z dnia [...] lutego 2017 r. [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], w przedmiocie wymeldowania A.W. z lokalu położonego w miejscowości [...]. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć organów obu instancji stanowił przepis art. 35 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 657), zgodnie z którym organ gminy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego lub czasowego jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. m.in. wyroki NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, Lex nr 50123; z dnia 21 marca 2001 r., V SA 2950/00, Lex nr 80643; z dnia 7 grudnia 2005 r., II OSK 302/05, Lex nr 190969; z dnia 19 października 2010 r., II OSK 1577/09, Lex nr 746658; z dnia 18 kwietnia 2012 r., II OSK 223/12, Lex nr 1219098). Do orzeczenia o wymeldowaniu nie jest zatem wystarczające stwierdzenie, że zameldowana w danym miejscu osoba w nim nie przebywa, ale konieczne jest również stwierdzenie, że opuszczenie to miało charakter trwały. Stanowisko to ukształtowane na tle poprzednie obowiązującego przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. 2006, Nr 139 poz. 993 ze zm.) zachowuje nadal w pełni aktualność i jest całkowicie akceptowane przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie powoduje zmiany ani tym bardziej wygaśnięcia ewentualnych praw do lokalu Stosownie do powołanej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym – nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny – przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia miejsca stałego zameldowania. Z kolei ocena zamiaru opuszczenie lokalu, tzn. ustalenie czy miało charakter dobrowolny, odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. W ocenie Sądu, Wojewoda, w ślad za Wójtem Gminy, prawidłowo ustalił, że A.W. trwale i dobrowolnie opuścił lokal i nie koncentruje w nim swojego życia. Wniosek taki w sposób niewątpliwy wynika z treści dowodów zgromadzonych w aktach sprawy. Fakt niezamieszkiwania został potwierdzony przez strony i świadków. Do opuszczenia lokalu doszło w efekcie konfliktu rodzinnego na tle majątkowym. Świadczy o tym złożone przez A.W. powództwo o zachowek po jego zmarłej matce, a także jego wyjaśnienia. A.W. w dniu [...] listopada 2016 r podał: (...) Nie chcę mieszkać w [...]. Chciałbym z bratem się dogadać, żeby brat mnie spłacił za lokal w [...]" Intensywny konflikt pomiędzy skarżącym a jego bratem potwierdza również prowadzone przez prokuraturę postępowanie przygotowawcze w przedmiocie znęcania fizycznego i psychicznego się przez A.W., zakończone umorzeniem postępowania wobec stwierdzenia braku danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie popełnienie czynu karalnego. Wskazać trzeba, że skarżący nie złożył powództwa do sądu powszechnego o przywrócenie utraconego posiadania. A.W. złożył zaś wniosek o przydział lokalu socjalnego. Trwałość opuszczenia lokalu wynika również z dowodu z oględzin lokalu, podczas których stwierdzono, że w lokalu nie ma żadnych rzeczy świadczących o zamieszkiwaniu w nim przez A.W.. Z akt sprawy wynika, że A.W. po kłótni z bratem i jego żoną spakował najpotrzebniejsze rzeczy osobiste i pojechał do siostry, która mieszkała w [...] i tam pozostał. Następnie przeprowadził się wraz z siostrą do [...], gdzie mieszka do teraz. W spornym lokalu pojawił się 2-3 razy w celu zabrania pozostałych rzeczy osobistych. Świadkowie i brat skarżącego zgodnie potwierdzili, iż skarżący opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Nie można również pominąć, że w toku postępowania uzyskano informację od organów policji, że w grudniu 2014 r. w lokalu [...] nie były prowadzone żadne interwencje oraz że w wskazanym okresie nie odnotowano rozmowy z dzielnicowym wskazanej miejscowości. W pełni uprawniony jest zatem wniosek, że skarżący nie ma zamiaru dalej koncentrować swoich spraw życiowych w przedmiotowym lokalu. Istotną sporną kwestią podnoszoną przez A.W. jest to, czy opuszczenie lokalu było dobrowolne, gdyż w braku dobrowolności skarżący upatruje negatywnej przesłanki do wymeldowania. Należy podzielić stanowisko organów, że wskazywana przez A.W. sytuacja konfliktowa pomiędzy bratem i jego rodziną, którzy doprowadzili swoim zachowaniem do opuszczenia przez niego domu rodzinnego nie przesądza o niedobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Zważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowym zgodnie uznaje się, że na wynik sprawy w przedmiocie wymeldowania danej osoby z miejsca pobytu stałego nie mają wpływu przyczyny, z powodu których dana osoba nie przebywa w miejscu zameldowania (zob. wyr. NSA: z dnia 15 lutego 2012 r., II OSK 2143/10, z dnia 4 marca 2015 r. II OSK 1868/13, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji za dobrowolne opuszczenie mieszkania i okoliczność uzasadniającą spełnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać także taką sytuację, gdy osoba usunięta z mieszkania lub zmuszona do tego, nie skorzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu lub środki te nie będą skuteczne prawnie (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2013r., II OSK 2122/11, z dnia 10 czerwca 2011 r., II OSK 1049/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązująca organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła (zob. wyrok NSA z dnia 20 maja 2016 r., II OSK 2065/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wyżej wskazano, skarżący nie podjął jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu. Z powyższych względów Sąd nie dopatrzył się wytykanych w skardze uchybień w postępowaniu dowodowym organów obu instancji. Zdaniem Sądu materiał dowodowy był kompletny, spójny i wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Jednocześnie ustalenia faktyczne o tym, że doszło do dobrowolnego i trwałego opuszczenia mieszkania były prawidłowe i nie naruszały zasady swobodnej oceny dowodów. Tym samym nie doszło w postępowaniu administracyjnym do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera odniesienie się do dowodów i oświadczeń składanych przez skarżącą oraz wyczerpująco opisuje podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, czyli spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Decyzja Wojewody nie naruszała również prawa materialnego. Organ prawidłowo zastosował bowiem art. 35 ustawy o ewidencji ludności gdyż z prawidłowych ustaleń wynikało bowiem, iż w sprawie wystąpiły przesłanki wymeldowania skarżącego, a mianowicie trwałe i dobrowolne opuszczenie lokalu mieszkalnego znajdującego się w miejscowości [...]. Biorąc wszystkie powyżej względy pod uwagę, Sąd stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy orzekające w sprawie organy nie dopuściły się naruszeń prawa materialnego, które miałyby wpływ na wynik sprawy, ani uchybień formalnoprawnych w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji.