II SA/Go 259/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka - Trzebiatowski po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.B. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia nieprawidłowości w stanie technicznym postanawia: przywrócić J.B. termin do wniesienia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]. W piśmie z dnia [...] maja 2017r. skarżący J.B. złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu tego pisma skarżący wskazał, że jego pomyłka, sprowadzająca się do błędnego przekazania skargi do niewłaściwego organu administracji publicznej, wynika z nieuwagi niewykształconego człowieka i z faktu, że stale prowadził korespondencje z PINB. Wyjaśnił ponadto, że w dniu 5 kwietnia 2017 r. otrzymał od organu I instancji pismo z zawiadomieniem, że WINB zakończył postępowanie odwoławcze. Wskazał, że zaistniała sytuacja jest dla niego krzywdząca, ponieważ zgodnie z art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej k.p.a.) jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Tymczasem PINB poinformował go dnia 5 kwietnia 2017 r. o błędnym wniesieniu skargi i przekazaniu jej do właściwego organu po terminie. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. sygn. akt II SA/Go 259/17 odrzucił powyższy wniosek jako spóźniony Postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2017 r. sygn. akt II OZ 780/17 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to postanowienie, wskazując, że w omawianej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek złożony przez stronę w dniu 5 maja 2017 r. nie jest wnioskiem spóźnionym, bowiem przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi ustała w dniu 2 maja 2017 r., tj. w momencie doręczenia przez sąd wojewódzki odpisu postanowienia z dnia 27 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi, z którego strona skarżąca dowiaduje się ostatecznie, iż bezsprzecznie uchybiła terminowi do dokonania rzeczonej czynności procesowej. Sąd był związany powyższą oceną na podstawie art. 190 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.), a tym samym zobowiązany był rozpoznać merytorycznie powyższe wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu uprawdopodabniając jednocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Z powołanych wyżej przepisów wynika, że przywrócenie terminu do dokonania czynności sądowej uzależnione jest od trzech przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od dokonania czynności, której nie dokonano w terminie, po trzecie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić zatem tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, to jest w sytuacji, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji, dla przyjęcia winy wystarcza nawet niewielkie zaniedbanie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się między innymi: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy Sąd uznał, iż takie okoliczności jak brak wiedzy prawniczej skarżącego, czy też liczna korespondencja prowadzona przez niego z organem I instancji, w sytuacji prawidłowego pouczenia w decyzji organu odwoławczego o obowiązku składania za jego pośrednictwem skargi do sądu administracyjnego nie stanowią okoliczności niezawinionych przez stronę uzasadniających przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Jak bowiem trafnie podkreśla się w orzecznictwie błąd popełniony przez stronę, polegający na tym, że wniosła ona skargę bezpośrednio do sądu albo do organu I instancji, zamiast za pośrednictwem organu odwoławczego, mimo prawidłowego pouczenia o wniesieniu środka odwoławczego, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy. Nieuwagi lub zaniedbania nie można kwalifikować jako braku winy (por. postanowienie NSA z dnia 6 maja 2008 r., I OZ 307/08) Przy ocenie przesłanki zawinienia w uchybieniu terminu nie sposób jednakże pominąć sposobu działania organu, do którego skarga niewłaściwie została złożona. W niniejszej sprawie zaskarżone rozstrzygnięcie zostało doręczone stronie dnia 20 lutego 2017 r., a zatem termin do wniesienia skargi na tę decyzję upłynął wraz z dniem 22 marca 2017 r. Tymczasem przesyłka zawierająca skargę została nadana wprawdzie w terminie, tj. 14 marca 2017r., jednak skarżący wysłał ją bezpośrednio do organu I instancji – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego ( określanego dalej jako PINB) zamiast - zgodnie z zawartym w zaskarżonej decyzji pouczeniem - do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (określanego dalej jako WINB). Wpływ skargi do PINB nastąpił jeszcze przed upływem powyższego terminu do złożenia skargi, a mianowicie dnia 15 marca 2017 r. Jednakże skargę przekazano do WINB dopiero dnia 4 kwietnia 2017 r. Oznacza to, że przekazanie skargi do organu właściwego dokonane w dniu 4 kwietnia 2017 r. nastąpiło po upływie terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.. W doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, zgodnie z którym w sytuacji, gdy skarga zostanie wniesiona za pośrednictwem organu niewłaściwego lub bezpośrednio do sądu, ten ma obowiązek niezwłocznego przekazania skargi organowi właściwemu. Organ przekazujący skargę organowi właściwemu powinien działać w tej materii niezwłocznie, mając na uwadze upływ terminu do wniesienia skargi oraz konstytucyjne prawo strony do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1981/10, Lex nr 844697; postanowienie NSA z dnia 7 października 2010 r., sygn. akt II FSK 1418/10, Lex nr 742282; postanowienie NSA z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 631/08, Lex nr 505351; T. Woś /red/, P.p.s.a. Komentarz, Warszawa 2005, s. 248). Sformułowanie "niezwłocznie" oznacza "bez nieuzasadnionej zwłoki", co z kolei rozumiane jest jako zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania sprawy i przedłużania jej toku ( por. postanowienia NSA: z dnia 7 grudnia 2016 r., I OSK 148/16, z dnia 5 maja 2017 r., I OSK 2468/16, z dnia 27 kwietnia 2017 r., I GSK 2282/15). Niedopełnienie przez właściwy sąd lub organ obowiązku niezwłocznego przesłania skargi właściwemu organowi administracji publicznej uzasadniać powinno przywrócenie terminu do jej wniesienia. Stanowisko takie, wyrażone przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 4 grudnia 1986 r., III AZP 12/86 ("Problemy praworządności" 1987, nr 8-9) zostało zaaprobowane także w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA z dnia 23 sierpnia 2006 r., II OZ 791/06, z dnia 31 marca 2008 r., II OZ 259/08, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 18 maja 2012 r., II SA/Sz 1392/11, postanowienie WSA w Opolu z dnia 30 czerwca 2010 r., I SA/Op 432/10, postanowienie WSA w Warszawie z dnia 10 września 2009 r., I SA/Wa 1395/09, postanowienie WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 27 maja 2010 r., II SA/Go 254/10) oraz w piśmiennictwie ( por. T. Woś, ibidem). Niewątpliwie przekazanie skargi przez PINB do właściwego organu dopiero w dniu 4 kwietnia 2017 r., a więc dwudziestego dnia od dnia jej otrzymania, nie można uznać za działanie niezwłoczne. Przetrzymanie skargi przez PINB, która nie była skierowana do tego organu, przez 20 dni nie znajduje żadnego uzasadnienia. Gdyby organ, do którego skargę wniesiono, działał z należytą starannością i niezwłocznie przekazał ją do organ właściwego, zostałaby ona wniesiona w terminie. Wpłynęła ona bowiem do organu 7 dni przed upływem terminu do wniesienia skargi. Było zatem dostatecznie dużo czasu na jej przekazanie WINB. Skutki nieuzasadnionej zwłoki organu nie mogą obciążać strony, nawet w sytuacji, gdy strona sama popełniła błąd wnosząc pismo do niewłaściwego organu. Strona ponosi wprawdzie ryzyko swojego błędnego działa, jednakże nie może ponosić odpowiedzialności za nieuzasadnioną zwykłym tokiem czynności zwłokę w działaniu organu. Okoliczność ta - w ocenie Sądu - stanowi uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu do złożenia stosownego na tym etapie postępowania środka zaskarżenia. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji