II SA/Go 294/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] lutego 2024 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2024 r.) K. S. (skarżący) zwrócił się do Starosty [...] o wszczęcie postępowania mającego na celu "doprowadzenie treści map ewidencyjnych, obręb [...], dla dz. [...] do zgodności ze stanem faktycznym". We wniosku skarżący powołał się na "§ 44 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków" stwierdzając, że zgodnie z tym przepisem organ jest zobowiązany do "utrzymywania operatu ewidencyjnego w stanie aktualności tj. zgodnie z materiałem źródłowym". W uzasadnieniu tego pisma wskazał, że na mapie ewidencyjnej podanej działki nie jest naniesiony budynek istniejący od około 100 lat, co wymaga ujawnienia. Do pisma dołączył kserokopie: mapy, screenu (zrzut obrazu) z internetowej strony księgi wieczystej oraz zdjęć z budynkiem. W odpowiedzi, udzielonej pismem z dnia [...] kwietnia 2024 r., Starosta [...] wskazał, że na podstawie ustawy 22 ust. 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo geodezyjnej i kartograficzne obowiązek aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków ciąży na właścicielu lub osobie władającej gruntem w terminie 30 dni, licząc od chwili powstania tych zmian. W związku z powyższym to właściciel lub osoba władającej gruntem zleca wykonawcy prac geodezyjnych aby sporządził dokumentację techniczną, która zostanie przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. W piśmie tym wskazano także, kto może być wykonawcą pracy geodezyjnej. Wobec powyższego skarżący zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ze skargą na bezczynność Starosty w zakresie rozpatrzenia jego wniosku z [...] lutego 2024 r. WSA w prawomocnym wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Go 119/24 stwierdził, iż organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i zobowiązał Starostę [...] do rozpoznania wniosku z [...] lutego 2024 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd nie oceniając i nie przesądzając kwestii tego, czy takie żądanie (wyraźnie określone jako wniosek o wszczęcie postępowania) może skutecznie zainicjować postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 1 pkt 1 k.p.a. w aspekcie zarzucanej organowi bezczynności, uznał, iż załatwienie sprawy w piśmie informującym skarżącego jest niezgodne z treścią i celem wprowadzenia art. 61a k.p.a. Z tych też względów, niezałatwiając sprawy we właściwy trybie i formie, zdaniem Sądu organ popadł w bezczynność, która zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. polegała na niezałatwieniu sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. (lub innym terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.). W wyniku ponownego rozpoznania sprawy zainicjowanej wnioskiem skarżącego z dnia [...] lutego 2025 r. Starosta [...] postanowieniem z [...] stycznia 2025 r. znak [...] wydanym na podstawie art. 61a k.p.a. w związku z art. 22 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 oraz art. 24 ust. 2a pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm., dalej jako p.g.k.), odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia organ I instancji przedstawił przebieg postępowania oraz wskazał na treść art. 24 ust. 2a pkt 1 p.g.k., a także art. 61 § 1 i art. 61 a § 1 k.p.a. stwierdzając, iż cyt. przepisy nie zobowiązują organu do zlecenia dokumentacji geodezyjnej służącej do doprowadzenia bazy danych ewidencji gruntów i budynków do zgodności ze stanem faktycznym oraz brak jest dokumentów geodezyjnych znajdujących się w zasobie geodezyjnym i kartograficznym, które byłyby podstawą aktualizacji informacji zawartych w bazie ewidencji gruntów i budynków. W wyniku rozpoznania zażalenia wniesionego przez stronę postanowieniem z dnia [...] lutego 2025 r., znak: [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego (dalej jako WINGK) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy podał, iż właścicielem przedmiotowej działki nr [...] w obrębie [...] jednostki ewidencyjne] [...] - obszar wiejski, zgodnie z treścią wypisu z rejestru gruntów wg stanu na dzień [...] stycznia 2025 r., pozostaje osoba fizyczna, którą nie jest K. S.. WINGK wyjaśnił, iż przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości), zgodnie z art. 2 ust. 8 p.g.k. rozumie się system informacyjny zapewniający gromadzenie, aktualizację oraz udostępnianie, w sposób jednolity dla kraju, informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych podmiotach władających lub gospodarujących tymi gruntami, budynkami lub lokalami. W jeszcze pełniejszy sposób ustawodawca w art. 20 ust. 1 p.g.k. wskazał jakie informacje obejmuje ewidencja gruntów i budynków, a mianowicie m.in. dotyczące budynków - ich położenia, przeznaczenia, funkcji użytkowych i ogólnych danych technicznych. W art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. ustawodawca dodał m.in., że w ewidencji tej wykazuje się także właścicieli nieruchomości. W przypadku nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli wykazuje się inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości. Natomiast w przypadku gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - wykazuje się osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Informacje, o których mowa w art. 20 ust. 1 i 2, zgodnie z art. 24 ust. 1 p.g.k., zawiera operat ewidencyjny, który składa się z: 1) bazy danych, o której mowa w art. 4 ust. 1 a pkt 2, prowadzonej za pomocą systemu teleinformatycznego, 2) zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych. Prowadzenie powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, w tym prowadzenie dla obszaru powiatu ewidencji gruntów i budynków, w tym bazy danych, zgodnie z art. 7d pkt 1 lit. a w zw. z art. 6a ust. 1 pkt 2 lit. b p.g.k. należy do zadań starosty, jako organu administracji geodezyjnej i kartograficznej. Istotą prowadzenia ewidencji gruntów i budynków (katastru), jak wskazano w art. 7 ust. 1 pkt 2 p.g.k., jest rejestracja stanów prawnych i faktycznych nieruchomości. Natomiast w sposób szczegółowy zawartość ewidencji gruntów i budynków określono w przepisach Rozporządzenia Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii w sprawie ewidencji gruntów i budynków z dnia 27 lipca 2021 r. (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 219 ze zm., dalej jako rozporządzenie). W § 11 pkt 5 i 7 wskazano, że ewidencja obejmuje dane dotyczące budynków oraz dane dotyczące właścicieli, opisu prawa własności oraz przysługujących im wielkości udziałów w prawie własności. Danymi ewidencyjnymi dotyczącymi budynków, zgodnie z § 18 ww. rozporządzenia, są m.in.: 1) identyfikator budynku; 2) numeryczny opis konturu budynku określony zgodnie z zasadami przewidzianymi dla wyznaczenia powierzchni zabudowy budynku; 3) rodzaj budynku według Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT), o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 40 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej; (..), 8) identyfikator działki ewidencyjnej, na której budynek jest położony, a w przypadku gdy budynek jest położony na kilku działkach ewidencyjnych - identyfikatory wszystkich działek ewidencyjnych, na których budynek jest położony; 9) oznaczenie dokumentów potwierdzających własność, o ile budynek stanowi odrębny od gruntu przedmiot własności;(..) 11) adres budynku, jeżeli został określony. Jednocześnie organ zauważył, że w ewidencji, zgodnie z § 15 ust. 1, nie wykazuje się budynków, które nie wymagają geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej, o której mowa w art. 2 pkt 7b ustawy, budynków projektowanych, budynków w budowie oraz lokali, w odniesieniu do których nie zostało wydane zaświadczenie, o którym mowa w art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048 oraz z 2023 r. poz. 1688). Budynki, których nie wykazuje się w ewidencji, w myśl § 15 ust. 2, stanowią treść bazy danych obiektów topograficznych o szczegółowości zapewniającej tworzenie standardowych opracowań kartograficznych w skalach 1:500-1:5000. Dane z bazy danych ewidencji gruntów i budynków, jak wskazano w § 26 ust. 1, wizualizuje się w postaci mapy ewidencyjnej, której treść stanowią m.in.: granice i numery działek ewidencyjnych, kontury budynków z oznaczeniem rodzaju budynku lub ich bloków. Jak podał organ z przedstawionych powyżej regulacji wynika jednoznacznie, że danymi ewidencji gruntów i budynków o nieruchomościach budynkowych, które stanowią treść operatu ewidencyjnego (art. 24 ust. 1), są zarówno numeryczny opis konturu budynku, a także jego rodzaj według Klasyfikacji Środków Trwałych, jak też dane o jego właścicielu, a także opis prawa własności oraz przysługujących wielkości udziałów w prawie własności, zaś dane bazy ewidencyjnej wizualizuje się w postaci mapy ewidencyjnej zawierającej w swej treści m.in. kontury budynków. W kolejnych przepisach p.g.k., a mianowicie w art. 24 ust. 2a pkt 1, ustawodawca określił, że informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji z urzędu, gdy zmiany tych informacji wynikają z: a) przepisów prawa, b) dokumentów, o których mowa w art. 23 ust. 1-4 (prawomocne postanowienia sądowe, akty notarialne, ostateczne decyzje administracyjne), c) materiałów zasobu, d) wykrycia błędnych informacji. Z kolei art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi, że Informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Natomiast tryby aktualizacji informacji zawartych w ewidencji zostały określone w art. 24 ust. 2b p.g.k. poprzez wskazanie w pkt 1, że następuje ona w drodze czynności materialno- technicznej (tzn. bez wydawania decyzji o aktualizacji) na podstawie: a) przepisów prawa, b) wpisów w księgach wieczystych, c) prawomocnych orzeczeń sądu, a w przypadkach dotyczących europejskiego poświadczenia spadkowego - orzeczeń sądu, d) ostatecznych decyzji administracyjnych, e) aktów notarialnych, ea) aktów poświadczenia dziedziczenia oraz europejskich poświadczeń spadkowych, f) zgłoszeń dotyczących zmiany sposobu użytkowania budynku lub jego części, o których mowa w art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, do których właściwy organ nie wniósł sprzeciwu, g) wpisów w innych rejestrach publicznych, h) dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, z uwzględnieniem art. 20 ust. 2b, a w pozostałych przypadkach, zgodnie z art. 24 ust. 2b pkt 2, w drodze decyzji administracyjnej. Z powyższych regulacji wynika, że wnioski o aktualizację informacji zawartych w ewidencji mogą skutecznie składać wyłącznie właściciele nieruchomości (odpowiednio gruntowych, budynkowych i lokalowych) oraz odpowiednie podmioty w przypadku własności Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, ewentualnie posiadacze samoistni. Aktualizacja dokonywana na wniosek wskazanych podmiotów ewidencyjnych następuje w drodze decyzji administracyjnej starosty jako organu ewidencyjnego. Z kolei aktualizacja informacji zawartych w ewidencji, gdy wynika ona z takich dokumentów jak prawomocne orzeczenia sądów, wpisy w działach I i II ksiąg wieczystych, akty notarialne i ostateczne decyzje administracyjne, jak też z dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, jest dokonywana z urzędu i następuje w trybie czynności materialno-technicznej. Następnie organ wskazał, że postępowanie administracyjne, zgodnie z art. 61 § 1 k.p.a., wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przy czym stroną postępowania, zgodnie z art. 28, jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. WINGK wskazał, iż wniosek skarżącego z [...] lutego 2024 r., mając na uwadze jego treść, nie może być traktowany jako wniosek podmiotu ewidencyjnego, o którym mowa w art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. gdyż, jak wynika wprost z jego treści, wnioskodawca ma świadomość, że nie jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy wniosek, a potwierdzają to zapisy ewidencji gruntów i budynków wg stanu na dzień [...] maja 2024r. oraz na dzień [...] stycznia 2025 r. Ponadto w przedmiotowym wniosku skarżący nie wykazał posiadania interesu prawnego, wskazanego w art. 28 k.p.a., do wszczęcia przez Starostę [...] postępowania administracyjnego, służącego oczekiwanej aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, ani też nie wykazał, że przeprowadzenie takiego postępowania ma jakikolwiek związek z jego obowiązkami wynikającymi z przepisów prawa. Na podstawie powyższych ustaleń, wynikających z przepisów p.g.k., jako przepisów szczególnych m.in. względem przepisów ustawy k.p.a., mając na uwadze art. 28 k.p.a., organ odwoławczy stwierdził, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu ewidencyjnym, o którego przeprowadzenie wystąpił, gdyż nie wykazał w swym wniosku, że wnioskowana aktualizacja ewidencji wynika z jego interesu prawnego lub że żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny. Z kolei ujęte w art. 28 k.p.a. wskazanie, że stroną jest także każdy czyjego obowiązku postępowanie ma dotyczyć lub kto żąda czynności organu ze względu na swój obowiązek, nie ma zastosowania w postępowaniu, którego przeprowadzenia wnioskodawca oczekuje. Powyższe podejście wynika z tego, że prawa i obowiązki podmiotów ewidencyjnych, w tym właścicieli nieruchomości, określone w przepisach szczególnych, jakimi są przepisy p.g.k., są podstawą do stwierdzenia posiadania przez te podmioty interesu prawnego w myśl art. 28 k.p.a. Z tego powodu osoby, które nie zostały wskazane w art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., nie mogą skutecznie wywieść ze wskazanego przepisu swego interesu prawnego w żądaniu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, a więc skarżący nie może być uznany za stronę w postępowaniu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., które dotyczy budynku na działce nr [...], gdyż działka ta nie jest jego własnością ani nie znajduje się w jego władaniu na zasadach samoistnego posiadania. Z powyższych regulacji prawnych zawartych zarówno w p.g.k. oraz w cytowanym wyżej rozporządzeniu należy wyprowadzić tezę, iż przymiot strony w sprawie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji nieruchomości gruntów ma podmiot, którego prawa do nieruchomości podlegają ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków czyli wymienieni w art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. Są to przepisy szczególne które wyłączają zastosowanie przepisu art. 28 k.p.a. w zakresie określenia podmiotu uprawnionego do wszczęcia postępowania. Na powyższe postanowienie K. S. wniósł skargę do tutejszego Sądu, zarzucając mu naruszenie: - art.8, art.28 k.p.a. - poprzez jego błędne zastosowanie w postanowieniu, - art.61 § 1 k.p.a. - poprzez niewykazanie przez organ w żaden sposób braku przymiotu bycia stroną w postępowaniu, które powinno zostać wszczęte z jego wniosku lub z urzędu, - art.24 ust 2a pkt 1 lit.c ) I lit.d) p.g.k. w związku z treścią art.4 ust 1a, pkt 11 i art.4 ust 1 e pkt 1-4p.g.k., art.22 ust3 pkt 1 oraz pkt 4 p.g.k. i art.5 pkt 1 p.g.k. Strona wniosła o uchylenie postanowienia organu I i II instancji oraz o zobowiązanie organu do przeprowadzenie procedury aktualizacyjnej mapy. Zdaniem skarżącego organ w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się do wszystkich zarzutów w zakresie naruszenia prawa przez Starostę [...] wskazanych w zażaleniu. Jednocześnie nie zgodził się z organem co do braku wykazania we wniosku interesu prawnego podczas gdy to na organie ciąży obowiązek ustalenia czy dany podmiot jest stroną postępowania - podmiot nie musi udowadniać spełnienia przesłanek określonych w art.28 k.p.a. Skarżący podał, że jego nieruchomość, dz. [...][...] położona jest w odległości ok. 10 m od istniejącego budynku i mieści się w zasięgu oddziaływania tego budynku - jego parametry: wysokość; szerokość oraz długość mają istotny wpływ na określenie w analizie urbanistycznej cech i parametrów zabudowy, sporządzonej na potrzebę wydania decyzji o warunkach zabudowy w związku z zamierzoną rozbudową budynku mieszkalnego znajdującego się na działce skarżącego [...]. Niezasadnym jest według skarżącego wskazywanie przez organ nadzoru osób prywatnych jako jedynych podmiotów odpowiedzialnych za aktualizację map geodezyjnych poprzez przeprowadzenie procedur geodezyjnych w zakresie naniesienia budynków na mapy, na ich wniosek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie a także kończące postępowanie. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej, a stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i postanowienie organu pierwszej instancji wydano zgodnie z prawem. Zaznaczyć należy najpierw, iż sprawa była już przedmiotem orzekania przez tutejszy Sąd, który prawomocnym wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Go 119/24, zobowiązał Starostę do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] lutego 2024 r. w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku z aktami sprawy i stwierdzającym bezczynność organu, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W myśl zaś art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Komentowane przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związani. Ocena prawna, o której mowa powyżej, to wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu czy też prawidłowej jego wykładni w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie. Musi ponadto pozostawać w logicznym związku z treścią orzeczenia sądu administracyjnego, w którym została sformułowana. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 15 marca 2012 r., II OSK 2562/10, ONSA WSA 2013/1, stwierdził, że ocena prawna musi zostać w orzeczeniu wyrażona, co oznacza, że za przedmiot związania można uznać jedynie te elementy oceny odnoszącej się do przepisów prawa, które zostały zamieszczone w treści uzasadnienia orzeczenia. Muszą one mieć postać jednoznacznych twierdzeń, sformułowanych w sposób jasny, umożliwiający ustalenie treści związania bez potrzeby podejmowania skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Natomiast wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych(A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX/el. 2019, art. 153.). Zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do tak rozumianej oceny prawnej i wskazań, zawartych w uzasadnieniu wyroku. W orzecznictwie podkreśla się, iż ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Podsumowując w/w rozważania stwierdzić należy, iż związanie sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania (por. wyrok z dnia 21 marca 2014r., sygn. akt I GSK 534/12). W prawomocnym wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SAB/Go 119/24 Sąd orzekł, że o bezczynności Starosty [...] w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z [...] lutego 2024 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wyraził stanowisko, iż niezgodne z prawem jest załatwienie przez organ przedmiotowego wniosku jedynie w formie pisma informującego o braku przysługującego wnioskodawcy statusu strony, gdyż przepisy k.p.a. przewidują w art. 61a § 1 k.p.a. wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Sąd zastrzegł, iż powyższe nie przesądza meritum sprawy i przyszłego rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu organy zastosowały się w niniejszym postępowaniu do oceny prawnej Sądu wyrażonej w wyroku o sygn. akt II SAB/Go 119/24 i zawartych tam wskazań, bowiem ponownie rozpoznały wniosek zgodnie z przepisami k.p.a. W tych okolicznościach należało stwierdzić, iż nie doszło do naruszenia art. 153 p.p.s.a. Zaskarżonym postanowieniem organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie doprowadzenia treści wydawanych map ewidencyjnych, dla obszaru działki nr [...] w obrębie [...], do zgodności ze stanem faktycznym. Dokładnie skarżący domagał się od organu ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków budynku znajdującego się na działce nr [...]. Organy uznały, że skoro skarżący nie jest właścicielem działki, której dotyczy wniosek, nie może złożyć wniosku o aktualizację ewidencji gruntów w zakresie informacji dotyczących tejże działki. Skarżący zakwestionował zaś takie stanowisko organu, podnosząc, że jako właściciel nieruchomości znajdującej się w niewielkiej odległości od spornego budynku, którego ujawnienia w dokumentacji geodezyjnej się domaga, i który jego zdaniem oddziaływuje na jego nieruchomość, czyni go uprawnionym do domagania się aktualizacji ewidencji gruntów w w/w zakresie. Podstawę prawną zaskarżonych do sądu postanowień stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy żądanie jego wszczęcia, (o którym mowa w art. 61 k.p.a.) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Przepis ten wskazuje na dwie samodzielne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. Pierwsza ma wymiar podmiotowy - wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną, a druga przedmiotowy - zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Wystąpienie którejkolwiek z tych przesłanek uniemożliwia procedowanie w sprawie, tj. merytoryczne rozpatrzenie wniosku. Odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji. W ocenie Sądu sytuacja taka zaistniała w okolicznościach kontrolowanej sprawy, o czym trafnie orzekły organy stwierdzając, że skarżący nie posiada przymiotu strony w postępowaniu w przedmiocie żądania wprowadzenia zmian polegających na "wprowadzeniu budynku na działce nr [...] do ewidencji" gruntów i budynków, czyli niejako przywrócenie go w dokumentacji geodezyjnej. Przesłankę przyznania jednostce statusu strony postępowania w sprawie administracyjnej określono w art. 28 k.p.a., zgodnie z którym stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, do którego odnosi się art. 28 k.p.a., jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, ściśle związaną z przedmiotem postępowania. Statusu strony w postępowaniu administracyjnym nie może zatem uzyskać podmiot, który ma wyłącznie interes faktyczny w rozstrzygnięciu sprawy, niepoparty przepisami prawa mogącymi stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia przez organ administracji stosownych czynności w konkretnej sprawie. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby lub organu, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Badając, czy skarżący legitymował się w kontrolowanym postępowaniu interesem prawnym, innym słowy – czy istniała podstawa do domagania się (żądania) przez skarżącego wszczęcia postępowania aktualizacyjnego, co do informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, co do działki objętej jego wnioskiem, należy odwołać się do art. 24 ust. 2a pkt 2 w zw. z art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że normy zawarte w powołanych wyżej przepisach określają autonomicznie krąg podmiotów mających legitymację procesową w inicjowaniu takiego postępowania, co oznacza, że nie ma w tych sprawach zastosowania art. 28 k.p.a. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. stanowi bowiem przepis szczególny wobec art. 28 k.p.a., wyłączając go jako podstawę wyznaczającą zakres podmiotowy postępowania aktualizacyjnego. Zakres podmiotowy legitymacji do złożenia wniosku o wszczęcie postępowania dotyczy zatem wyłącznie właściciela lub samoistnego posiadacza nieruchomości, co do której formułowane jest żądanie zaktualizowania w tym zakresie operatu ewidencyjnego (por.: wyroki o sygn. akt I OSK 765/16, I OSK 1011/19 i I OSK 2140/19). Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. informacje zawarte w ewidencji gruntów i budynków podlegają aktualizacji na wniosek podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, lub władających gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Stosownie do art. 20 ust. 2 pkt 1 p.g.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Zasada jest zatem taka, że wszczęcie postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków w pierwszej kolejności następuje na wniosek właściciela, a dopiero gdy nie istnieje żaden dokument własnościowy, postępowanie może być wszczęte na wniosek posiadacza samoistnego. Oznacza to, że posiadacz samoistny nie jest stroną postępowania aktualizującego ewidencję gruntów i budynków oraz nie może wnieść o jego wszczęcie, jeśli istnieją dokumenty potwierdzające własność. Legitymację do zainicjowania postępowania w przedmiocie aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków posiadają bowiem wyłącznie właściciele, a osoby władające na zasadach samoistnego posiadania jedynie w odniesieniu do gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli. W kontrolowanej sprawie skarżący wystąpił z żądaniem aktualizacji danych w ewidencji gruntów i budynków odnoszących się do działki nr [...]. Jak wynika z akt administracyjnych, właścicielem działki ew. nr [...] jest osoba trzecia (w aktach uproszczony wypis z rejestru gruntów – k.14) – co nie było kwestionowane na gruncie rozpoznawanej sprawy. Zatem co do w/w działki skarżący nie ma legitymacji do wniesienia skutecznie wniosku, gdyż nie należy do żadnej z kategorii podmiotów uprawnionych wymienionych w art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k. Uwzględniając okoliczności, o których mowa wyżej, stwierdzić należy, że skarżącemu nie przysługuje uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków, stosownie do art. 24 ust. 2a pkt 2 p.g.k., gdyż nie jest podmiotem, o którym mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 ani nie włada gruntami na zasadach samoistnego posiadania. Z powodu braku legitymacji procesowej skarżącego niedopuszczalna była ocena materialnoprawna przesłanek zmiany stanu ewidencyjnego, stąd nie było podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Organy nie naruszyły zatem art. 61a § 1 k.p.a. ani przepisów prawa materialnego. Stanowisko organów oparto na prostej ocenie dokumentów i nie wymagało podejmowania złożonych czynności wyjaśniających. Oceniając brak po stronie skarżącego legitymacji do zainicjowania postępowania aktualizacyjnego i odmawiając wszczęcia postępowania organ nie miał obowiązku prowadzić wyczerpującego postępowania wyjaśniającego ponad to, co wynikało wprost z twierdzeń podnoszonych przez skarżącego i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd uznał zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 8, art. 28 i art. 61 k.p.a. za nieuzasadnione. Na uwzględnienie nie zasługiwały także zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d w zw. z art. 4 ust. 1a pkt 11 i ust. 1e pkt 1 – 4 praz art. 22 ust. 3 pkt 1 i 4 oraz art. 5 pkt 1 p.g.k., gdyż z przepisów tych nie wynika obowiązek wszczęcia przez organ postępowania administracyjnego zgodnie z żądaniem skarżącego. Przepis art. 24 ust. 2a pkt 1 lit. c i d p.g.k. odnosi się do przesłanek wszczęcia postępowania z urzędu, nie zaś na wniosek, a w takim przypadku wniosek podmiotu nie będącego stroną w postępowaniu nie inicjuje skutecznie postępowania organu z urzędu. Z kolei przepis art. 4 p.g.k. dotyczący tworzenia baz danych przestrzennych nie uzasadnia uwzględnienia przez organ wniosku skarżącego. Natomiast przewidziana w art. 22 ust. 3 pkt 1 p.g.k. możliwość nałożenia przez starostę obowiązku opracowania dokumentacji geodezyjnej przez właścicieli nieruchomości także nie odnosi się do przypadku, gdy o aktualizację danych objętych ewidencją gruntów i budynków występuje podmiot nieuprawniony do tego w świetle przepisów p.g.k. Z tych względów Sąd orzekł o oddaleniu skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. ----------------------- -0d7 1 #