II SA/Go 307/17

Dnia 10 lipca 2017 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B Spółki z o.o. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B Spółki z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. B Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie uiszczenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry. W odpowiedzi na zarządzenie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 2.000 zł, w dniu 24 maja 2017 r. wpłynął do Sądu złożony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że uiszczenie przez Spółkę kwoty 2.000 zł nie jest obecnie możliwe. Spółka nie przynosi spodziewanych zysków. Liczne zobowiązania, w tym czynsz, opłaty oraz koszty utrzymania pracowników sprawiają, że Spółka przynosi wyłącznie straty. Odmowa zwolnienia od kosztów sądowych sprawi, że strona zostanie pozbawiona możliwości zaskarżenia powyższej decyzji. Nadto w formularzu zawarto pisemne oświadczenie o wysokości straty za ostatni rok obrotowy w wysokości 514.741,42 zł, natomiast na rachunku bankowym Spółki znajduje się kwota 2.179,59 zł. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia aktualnych wyciągów obrazujących saldo na wszystkich rachunkach bankowych za ostatnie trzy miesiące, zbiorczego zestawienia wartości przychodów i kosztów uzyskania przychodów za ostatnie trzy miesiące, składanych przez Spółkę odpisów miesięcznych deklaracji podatkowych za ostatnie trzy miesiące, profesjonalny pełnomocnik skarżącej Spółki nadesłał: wydruki z programu finansowo-księgowego przedstawiające zestawienie wartości przychodów i kosztów na miesiąc maj 2017 r., z których wynika że w pierwszych pięciu miesiącach 2017 roku koszty działalności Spółki wyniosły 1.170.332,97 zł, zaś obroty na rachunkach 759.931,37 zł, nadto wydruki deklaracji dla podatku od towarów i usług za okres od lutego do kwietnia 2017 r., z których wynika nadwyżka podatku naliczonego Spółce nad należnym. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego wyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Pełnomocnik skarżącej Spółki w odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację majątkową nadesłał dokumenty wskazujące, że w pierwszych pięciu miesiącach 2017 roku koszty działalności Spółki wyniosły 1.170.332,97 zł, zaś obroty na rachunkach 759.931,37 zł, co oznacza, że w okresie tym działalność Spółki przyniosła stratę. Jednakże okoliczność ta nie tylko nie przemawia za koniecznością uwzględnienia wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy, ale wręcz przeciwnie – świadczy o możliwości uiszczenia przez Spółkę kosztów sądowych. Wysokość obrotów w kwocie 759.931,37 zł, wygenerowanych w powyższym okresie przez sprzedaż usług wskazuje na to, że Spółka prowadzi działalność gospodarczą w sposób zorganizowany i ciągły. Odnotowanie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej konieczność zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje konieczności udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienia NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, oraz z 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Jeżeli chodzi natomiast o podniesione we wniosku okoliczności, dotyczące konieczności ponoszenia przez Spółkę kosztów czynszu, utrzymania pracowników i innych podobnych obciążeń finansowych, w orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż zobowiązania cywilnoprawne nie korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (postanowienie NSA z 28 września 2011 r., I FZ 189/11, LEX nr 948866). Co oczywiste, również nieosiągnięcie spodziewanych zysków z określonego przedsięwzięcia nie może stanowić przesłanki przyznania stronie prawa pomocy. Dodatkowo należy zaznaczyć, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo ewentualnych trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z tą działalnością (postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). Przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z 21 września 2015r., I FZ 287/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Osoba prawna oraz inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (postanowienia NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951 oraz z 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka w żaden sposób nie wykazała podjęcia jakichkolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. W świetle powyższych okoliczności uznać należało, że B Spółka z o.o. nie wykazała, aby wobec niej zachodziła ustawowa przesłanka, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak na wstępie.