II SA/Go 342/25
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-10-08
Skład orzekający: Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Jarosław Piątek, Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opóźnienie w złożeniu "zerowego" sprawozdania o odbiorze odpadów komunalnych przez profesjonalny podmiot, wynoszące 28 dni, stanowi naruszenie prawa o znikomej wadze, uzasadniające odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opóźnienie w złożeniu "zerowego" sprawozdania o odbiorze odpadów komunalnych przez profesjonalny podmiot, wynoszące 28 dni, nie pociągnęło za sobą żadnych negatywnych skutków dla ochrony środowiska ani dla realizacji obowiązków sprawozdawczych gminy. W szczególności, złożenie sprawozdania przed terminem nałożonym na gminę do sporządzenia własnego sprawozdania oraz fakt, że było to sprawozdanie "zerowe", świadczą o znikomej wadze naruszenia. Ponadto, złożenie sprawozdania za kolejny rok w terminie potwierdza, że nie doszło do powielenia naruszenia. W związku z tym, Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że powinny były odstąpić od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.Stan faktyczny
Spółka PHU K. sp. z o.o. została ukarana karą pieniężną za złożenie po terminie sprawozdania o odbiorze odpadów komunalnych za 2023 r. Organ I instancji nałożył karę 2800 zł, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało ją w mocy. Spółka zarzuciła naruszenie art. 189f k.p.a., twierdząc, że waga naruszenia jest znikoma i powinno się odstąpić od kary. Podniosła również zarzut naruszenia przepisów dotyczących sposobu naliczania kary w zależności od liczby gmin. Sąd administracyjny uznał, że organy nie rozważyły należycie przesłanek z art. 189f k.p.a. i uchylił zaskarżone decyzje.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. we [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] w [...] z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącej [...] sp. z o.o. we [...] 112 (sto dwanaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] października 2024 r., nr [...][...] z siedzibą w [...] (dalej również jako: organ I instancji, Zarząd Związku), powołując się na art. 3 ust. 2a, art. 9n ust. 1, 2, art. 9x ust. 1 pkt 5 i art. 9zf ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 399 ze zm., dalej jako: u.c.p.g.) art. 104 § 1, art. 107 i art. 189f §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej jako: k.p.a.), nałożył na PHU K. sp. z o.o. z siedzibą we [...] karę pieniężną w kwocie 2800 zł za złożenie Wójtowi Gminy [...] po terminie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z gminy [...] za 2023 r.
W uzasadnieniu powyższej decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] stycznia 2023 r. do Związku wpłynął wniosek PHU K. sp. z o.o. o wpis do rejestru działalności regulowanej w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości. Zgodnie z art. 9n ust. 1 i 2 u.c.p.g. na spółce w 2023 r. spoczywał obowiązek złożenia sprawozdania w terminie do [...] stycznia 2024 r. Wobec braku adnotacji w systemie BDO o złożeniu przez spółkę sprawozdania, pismem z [...] lutego 2024 r. wezwano PHU K. do złożenia sprawozdania jako podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicielu nieruchomości. Organ uznał, że spółka zaprzestała naruszenia prawa dopiero po zastosowaniu środka egzekucyjnego w postaci wezwania i w dniu [...] lutego 2024 r. w systemie BDO złożono do Wójta Gminy [...] sprawozdanie zerowe za 2023 r. Zdaniem organu, gdyby nie wezwanie, to spółka nie dopełniłaby ustawowego obowiązku złożenia sprawozdania, co wiązałoby się
z jeszcze wyższą karą finansową.
PHU K. spółka z o.o. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając naruszenie art. 189f k.p.a., polegające na nałożeniu kary pieniężnej
w sytuacji, gdy waga penalizowanego zachowania (tj. naruszenia prawa polegającego na złożeniu tzw. zerowego sprawozdania po upływie ustawowego terminu) jest znikoma, co skutkować winno odstąpieniem od wymierzenia kary i poprzestaniem na pouczeniu. Zdaniem skarżącej spółki zastrzeżenia budzi sposób rozważenia przez organ przesłanek odstąpienia od nałożenia kary przewidzianych w powyższym przepisie, a ściślej niewystarczające uzasadnienie odmowy zastosowania tego przepisu przez brak jednoznacznej, uzasadnionej i przekonującej oceny, dlaczego uznano, że waga naruszenia prawa przez odwołującego nie była znikoma. Za naruszenia nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Strona uznała za niezrozumiałe sugerowanie jej niedbalstwa, w sytuacji, gdy złożyła zaległe sprawozdanie w tym samym dniu, w którym otrzymał wezwanie do jego złożenia.
Spółka wyjaśniła również, że 2023 r. był pierwszym rokiem, w którym odwołujący widniał w rejestrze podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości prowadzonego przez Zarząd Związku. Nadto zdaniem spółki organ nie wskazał, w jaki sposób opóźnienie w przekazaniu sprawozdania, wynoszące 28 dni, wpłynęło na przeprowadzenie analizy, sporządzenie rocznego sprawozdania czy wykonywanie czynności nadzorczych.
[...] w [...] decyzją z [...] marca 2025 r., nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.c. i art. 9m ust. 1 i 2, art. 9x ust. 1 pkt 5, art. 9zb ust. 1 i art. 9zf u.c.p.g., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
Kolegium w pierwszej kolejności przywołało treść art. 9n ust. 1 i 2, art. 9x, art. 9b ust. 2, art. 9c ust. 1 u.c.p.g., podkreślając, że ustawodawca nie przewidział sytuacji,
w której przedsiębiorca prowadzący działalność z zakresu odbierania odpadów komunalnych na terenie gminy zostałby zwolniony z obowiązku złożenia sprawozdania. Organ nie ma zatem obowiązku ustalać, z jakich względów konkretny podmiot wpisany do rejestru uchyla się od złożenia obowiązkowego sprawozdania. Każde niezłożenie sprawozdania w terminie oznacza uchybienie przepisom ustawy. Oczywiście niedopuszczalny byłby wniosek, że o ile takie sprawozdanie nie zostanie złożone, to należy uznać, że przedsiębiorca nie prowadził w danym roku sprawozdawczym działalności z zakresu odbierania odpadów komunalnych i jest zwolniony z obowiązku złożenia sprawozdania. Nadto organ odwoławczy zauważył, że ustawodawca w art. 9n ust. 6 u.c.p.g. przewidział sytuację, w której podmiot wpisany do rejestru, w danym okresie sprawozdawczym nie odbierał na terenie gminy odpadów od właścicieli nieruchomości i nie zwolnił go z obowiązku przedstawienia sprawozdania.
W konsekwencji niezasadne jest przyjęcie, że obowiązek złożenia sprawozdania rocznego jest uzależniony od faktycznego odbierania na terenie danej gminy odpadów komunalnych.
Dalej organ II instancji podniósł, że wbrew twierdzeniom skarżącej spółki, waga naruszenia prawa nie jest znikoma. W niniejszej sprawie spółka złożyła sprawozdanie po 28 dniach od upływu ustawowego terminu i dopiero po wezwaniu przez organ, co
w ocenie Kolegium świadczy o znacznej wadze naruszenia. Słuszne jest zatem stanowisko Zarządu Związku, iż odstąpienie od nałożenia kary i pouczenie nie spełni
w sposób wystarczający funkcji dydaktycznej w stosunku do strony. Organ wyjaśnił również, że powstałe naruszenie powstało z winy nieumyślnej w postaci niedbalstwa, przy czym niedbalstwo ocenić należy jako rażące, gdyż zostało popełnione przez podmiot profesjonalny zajmujący się gospodarowaniem odpadami komunalnymi. Zdaniem Kolegium spółka powinna była zapoznać się z wymogami prowadzenia takiej działalności oraz przy dochowaniu należytej staranności, terminowo wywiązywać się
z obowiązków sprawozdawczych.
Kolegium wskazało również, że wbrew bowiem twierdzeniom spółki organ nie ma obowiązku "na bieżąco" kontrolować, czy podmiot dokonuje odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z terenu którejś z 5 gmin członkowskich
i ciągle analizować, czy w systemie BDO generowane są karty przekazania odpadów danego podmiotu. W tym celu podmiot odbierający odpady komunalne składa przedmiotowe sprawozdanie, które potem organ weryfikuje m.in. pod kątem ewidencji odpadów. Organ podkreślił, że weryfikacja ewidencji odpadów to czynności kontrolne, które organ może przeprowadzić w ramach kontroli podmiotu, a takiej w stosunku do strony nie prowadził.
W ocenie organu odwoławczego skarżąca spółka jako przedsiębiorca funkcjonujący w obrocie gospodarczym, powinna była należycie dbać o własny interes gospodarczy, przy uwzględnieniu podwyższonego kryterium starannego działania wymaganego od podmiotów profesjonalnych. W tym zakresie powinna mieć świadomość ciążących na niej z mocy prawa obowiązków oraz konsekwencji zachowań (działań/zaniechań) im uchybiającym. Gmina także miała i ma ustawowo nałożone obowiązki w zakresie gospodarki odpadami, w tym np. obowiązek sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (art. 9q ust. 1 u.c.p.g.). Za ich niedopełnienie, w tym złożenie sprawozdania nierzetelnego, mogła zostać nią nałożona administracyjna kara pieniężna (art. 9z ust. 1 pkt 1 i 2 i in. u.c.p.g.). Brak sprawozdań zerowych uniemożliwia złożenie przez gminę sprawozdania, znajduje poparcie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Złożenie sprawozdania zerowego przez przedsiębiorcę nieodbierającego faktycznie odpadów, ma zatem dla gminy znaczenie nie tylko z punktu widzenia statystycznego, ale też prawno-organizacyjnego. Podkreślić należy, że brak sprawozdania nie pozwoliłoby na dokonanie prawidłowej analizy stanu gospodarki odpadami, gdyż nie byłoby pewności czy przekazane dane są kompletne. Dopiero złożenie sprawozdań przez wszystkie podmioty wpisane do rejestru, w tym złożenie sprawozdań zerowych pozwala na dokonanie właściwej analizy. Ponadto obowiązek sprawozdawczy pozwala wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta na wykonanie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi wynikającymi wprost z art. 9q u.c.p.g. Wreszcie realizacja tego obowiązku pozwala również na wykonanie obowiązku związanego
z nadzorem nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a w konsekwencji na stosowanie sankcji w postaci wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru zgodnie z art. 9j u.c.p.g. Wobec powyższego, zdaniem Kolegium, nie można uznać, że w przedmiotowej sprawie nastąpiło zaprzestanie naruszenia prawa, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Pismem z [...] maja 2025 r. PHU K. spółka z o.o. we [...] wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na powyższą decyzję, zarzucając jej naruszenie:
1) naruszenie art. 189f k.p.a., polegające na nałożeniu na skarżącą administracyjnej kary pieniężnej w sytuacji, gdy waga penalizowanego zachowania skarżącej (naruszenia prawa polegającego na złożeniu tzw. zerowego sprawozdania po upływie ustawowego terminu) jest znikoma, co skutkować winno odstąpieniem od wymierzenia kary i poprzestaniem na pouczeniu,
2) art. 9x ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 9n ust. 2 i 6 u.c.p.g., przez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że Zarząd Związku może nałożyć tyle osobnych kar administracyjnych za nieterminowe złożenie sprawozdania zerowego za dany rok ile jest gmin należących do tego Związku, nie zaś tylko jednej kary, gdyż skarżąca co prawda musi wykazać ilość i rodzaj odebranych odpadów z poszczególnych gmin, lecz w sensie normatywnym czyni to w ramach jednego sprawozdania (a nie pięciu osobnych); innymi słowy, niedopuszczalne jest ustalenie wysokości kary za przekazanie sprawozdania zerowego po terminie stosując jako element iloczynu wyliczenia tej kary oprócz stawki dziennej i liczby dni opóźnienia, także - jako kolejny mnożnik - liczby gmin wchodzących w skład danego Związku Międzygminnego, w których podmiot odbierający odpady komunalne mógł potencjalnie świadczyć usługę, gdyż liczba gmin, a właściwie dane o ilości odebranych z nich odpadów, służyć powinny jedynie ocenie tego, czy złożone sprawozdanie jest kompletne (zawiera wszystkie wymagane dane, w tym dane dla wszystkich gmin) - w ocenie Skarżącej niedopuszczalne jest wydanie przez Zarząd Związku pięciu odrębnych decyzji - osobno dla każdej z gminy wchodzących w skład tego związku międzygminnego,
3) naruszenie art. 11, 70, 80 art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a. przez ich niezastosowanie
i w konsekwencji bezpodstawne zaniechanie wyjaśnienia przesłanek jakimi organ kierował się wydając decyzję.
Nadto skarżąca wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wydruków z systemu BDO sprawozdania zerowego spółki za 2024 r., złożonego [...] stycznia 2025 r. dla gmin [...], celem wykazania faktu dochowania terminu złożenia sprawozdania zerowego za 2024 r., a w konsekwencji zaprzestania naruszenia prawa w zakresie obowiązku terminowego składania sprawozdań zerowych oraz decyzji [...]
z [...] stycznia 2025 r. [...] i decyzji [...] z [...] grudnia 2024 r. [...]celem wykazania faktu nieistotnego (znikomego) naruszenia przez skarżącą prawa, przez niezłożenie w terminie sprawozdania zerowego.
W uzasadnieniu wniesionej skargi spółka podtrzymała swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreśliła, że zgodnie
z orzecznictwem i doktryną za naruszenia nieistotne uznaje się w szczególności naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych skutków następstw dla wartości podlegających ochronie. Organ natomiast w żaden sposób nie wyjaśnił z jakich przyczyn doszedł do takiego przekonania, wskazał jedynie na konieczność rozważenia wystąpienia przesłanek z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., po czym stwierdził, że je rozważył
i uznał, że nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary i poprzestania na pouczeniu. Spółka zauważyła, że organ zupełnie pominął fakt, że sprawozdanie za kolejny okres (tj. za rok 2024) złożone zostało w terminie. Zdaniem strony potwierdza to, że zaistniałe opóźnienie nie było wynikiem bagatelizowania przez spółkę obciążających ją obowiązków administracyjnych, a jedynie przeoczeniem przez osobę odpowiedzialną za składanie sprawozdań w imieniu spółki.
Zdaniem skarżącej organ oceniając przesłanki z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. winien był skupić swą uwagę na zupełnie innych kwestiach. Mianowicie winien był rozważyć czy opóźnienie skarżącej w złożeniu sprawozdania nie wywołało żadnych negatywnych następstw dla chronionego dobra. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej (zaskarżonych) decyzji brak jakiejkolwiek wzmianki w tym zakresie. Spółka podniosła, że co prawda organ w sposób ogólny powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (pięciu identycznych decyzji) na cele, jakim służy realizacja obowiązku ustawowego
w zakresie składania sprawozdań, wskazując na ich wykorzystanie na potrzeby prowadzenia analizy stanu gospodarki odpadami, czy też na bazowanie na nich przy sporządzaniu rocznego sprawozdania wójta (burmistrza, prezydenta) z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi, czy wreszcie na prowadzenie z ich wykorzystaniem nadzoru nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, niemniej jednak organ nie wyjaśnił w jaki sposób wynoszące 28 dni opóźnienie w przekazaniu zerowego sprawozdania negatywnie wpłynęło na przeprowadzenie analizy, sporządzenie rocznego sprawozdania czy wykonanie czynności nadzorczych. Według skarżącej, mając na uwadze fakt, że zaległe zerowe sprawozdanie zostało złożone organowi jeszcze w lutym 2024 r. z dużą dozą prawdopodobieństwa twierdzić można, że powyższe opóźnienie w żaden sposób
i w najmniejszym nawet stopniu nie wpłynęło negatywnie na żaden z wyżej wymienionych aspektów działalności organu.
Następnie spółka wskazała, że organ przywołał jedynie ogólne argumenty,
które są szablonowe i pozbawione odniesień do stanu faktycznego niniejszej sprawy,
a z całą pewnością nie przystaje do obecnych realiów w zakresie funkcjonalności
i możliwości jakie gminom czy związkom międzygminnym zapewnia system BDO. Na tym tle nadmienić należy, że jedyne orzeczenie sądu administracyjnego, na które
w uzasadnieniu swojej decyzji powołał się organ jest orzeczeniem wydanym przed pełnym wdrożeniem systemu BDO. W rezultacie w ocenie skarżącej organ nie wyjaśniając podstawy prawnej rozstrzygnięcia naruszył również w sposób istotny art. 107 § 3 k.p.a. przez brak kategorycznego i przekonującego uzasadnienia zaskarżonej (zaskarżonych) decyzji co do możliwości zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Spółka podkreśliła także, że organ milczeniem pominął fakt, iż inne ograny administracji publicznej realizujące tożsame do organu I instancji zadania, lecz na innym obszarze terytorialnym (inne gminy czy inne Związki Międzygminne) od jakiegoś już czasu obrały przeciwne do organów I i II instancji stanowisko w przedmiocie kar za opóźnienie w złożeniu sprawozdania zerowego i na dużą skalę zaczęły wydawać decyzje w przedmiocie odstąpienia od nałożenia tych kar i poprzestania na pouczeniu. Zarówno organ I jak i II instancji mają zapewne wiedzę o tej praktyce innych organów, bowiem takie stanowisko obrał w szczególności [...],[...]. Organy te uzasadniając swoje decyzje wskazują, że złożenie z opóźnieniem sprawozdania zerowego stanowi nieistotne naruszenie prawa bowiem opóźnienie to nie ma znaczenia dla sporządzenia rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi sporządzanego przez Związek, a tym samym waga naruszenia prawa jest w tym przypadku znikoma. Spółka zaznaczyła, że wobec niej również wydano decyzję wpisującą się w powyższą praktykę. Mianowicie decyzją z [...] grudnia 2024 r[...] (nr [...]) postanowił odstąpić od nałożenia kary.
Zdaniem skarżącej powołane okoliczności dowodzą, że składanie sprawozdań zerowych jest czynnością czysto formalną i nie ma żadnego wpływu na wykonywanie przez gminy czy związki międzygminne ich obowiązków sprawozdawczych z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi. Dla wykonania tych obowiązków od 2020 r. gminy czy związki gminne dysponują bowiem systemem BDO. System ten przez przewidziane w nim możliwości filtrowania zgromadzonych w nich danych w łatwy sposób umożliwia każdej gminie czy związkowi weryfikację czy dany przedsiębiorca wpisany do RDR faktycznie dokonuje w danym przedziale czasowym odbioru odpadów komunalnych
z terenu konkretnej gminy (o niedokonywaniu odbioru odpadów świadczy
w szczególności fakt niewygenerowania przez danego przedsiębiorcę żadnej karty przekazania odpadów dokumentującej odbiór w konkretnym przedziale czasowym odpadów komunalnych z terenu danej gminy czy związku). W ocenie skarżącej, skoro część organów z własnej inicjatywy odstępuje od obciążania karami administracyjnymi za niezłożenie w terminie sprawozdania zerowego uznając opóźnienie w tym zakresie za nieistotne (znikome) naruszenie prawa, to brak jest podstaw, aby inne organy takie same sytuacje interpretowały odmiennie i w takich samych okolicznościach faktycznych nakładały na podmioty odbierające odpady komunalne administracyjne kary pieniężne.
Dalej spółka wyjaśniła, że jej zdaniem Zarząd Związku naruszył art. 9x ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 9n ust. 2 i 6 u.c.p.g., polegający na nałożeniu pięciu kar pieniężnych (liczonych na rzecz każdej gminy), w sytuacji gdy podmiotem uprawnionym do prowadzenia gospodarki odpadami jest nie dana gmina, lecz związek międzygminny,
a więc podmiot wyposażony w samodzielną osobowość prawną, realizujący samodzielnie (we własnym imieniu) zadania publiczne przekazane przez gminy wchodzące w jego skład. W konsekwencji, wyróżnienie z terytorium związku obszaru poszczególnych gmin nie ma zatem normatywnego znaczenia dla realizacji nadzoru nad sprawozdawczością podmiotów odbierających odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Tezę tę wzmacnia nadto regulacja zakresu przedmiotowego sprowadzania, tj. art. 9n ust. 3 u.c.p.g. Tym samym, kwestia nieprzekazania przez podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wszystkich danych, tj. danych z terytorium wszystkich gmin, w których potencjalnie może świadczyć usługę zgodnie z wpisem do rejestru działalności regulowanej, musi sprowadzać się do oceny tylko i wyłącznie tego, czy przedłożone sprawozdanie (z art. 9n u.c.p.g.) jest kompletne, a nie tego, ile sprawozdań powinien złożyć ten podmiot (zawsze bowiem będzie to jedno sprawozdanie). W związku z tym w ocenie skarżącej rozbicie kary pieniężnej z art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. na pięć (5) osobnych kar (uznając, że istnieje pięć osobnych sprawozdań z uwagi na to, że dla każdej gminy składane jest samodzielne sprawozdanie), jest nieprawidłowy i prowadzi do znacznego zawyżenia tej kary w ujęciu całościowym. Prowadzi bowiem do jej nieuprawnionego zwielokrotnienia (kara naliczana jest tyle razy z ilu gmin brakuje danych). Zdaniem skarżącej w sytuacji gdy dokonuje odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości położonych na terenie związku międzygminnego, w ramach którego funkcjonuje jeden organ wykonawczy (Zarząd Związku), który prowadzi jeden rejestr działalności regulowanej, wówczas wszystkie przekazane przez skarżącą temu organowi dane o ilości i rodzaju odebranych odpadów z poszczególnych gmin (niezależnie od tego ile gmin członkowskich liczy Związek Międzygminny), stanowią jedno sprawozdanie, którego złożenie po ustawowo zastrzeżonym terminie skutkuje konsekwencjami w postaci nałożenia jednej kary administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 9x ust.1 pkt 5 zw. z art. 9n ust 2 i 6 u.c.p.g. organ podniósł, iż zgodnie z językową wykładnią tych przepisów sprawozdanie choć może mieć charakter łączny odnosić się powinno do poszczególnych gmin. Wynika to bezpośrednio z treści przepisów art. 9n ust. 6 u.c.p.g. w którym ustawodawca bezpośrednio odwołał się do sformułowania "na terenie danej gminy". Oznacza to, że sprawozdanie do Związku Międzygminnego obsługującego pięć gmin w odniesieniu do np. czterech gmin może być "zerowe", natomiast w odniesieniu do jednej gminy może ujmować dane określone w art. 9n ust. 3 u.c.p.g. Potwierdza to również treść art. 9q ust. 3 pkt 2 i 3 i 3a u.c.p.g. , który nakazuje w sprawozdaniu wójta, burmistrza, prezydenta lub związku międzygminnego ujmowania odrębnych danych
z terenów gmin, zarówno co do odpadów komunalnych jak i odpadów w gminnych punktach selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zdaniem organu mając na uwadze niezłożenie sprawozdania Związkowi Międzygminnemu jest niewykonaniem obowiązków w stosunku do wszystkich gmin wchodzących w jego skład. Wobec tego zarzut spółki dotyczący naruszenia powyższych przepisów jest niezasadny i opiera się na uproszeniu interpretacji przepisu.
W piśmie procesowym z [...] czerwca 2025 r. skarżąca spółka podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko i wskazała, że organ ponownie zaniechał wyjaśnienia przesłanek z art. 189f k.p.a. Wyjaśniła, że pomimo złożenia sprawozdania zerowego za rok 2023 z opóźnieniem to skarżąca przekazała organowi pierwszej instancji swoje sprawozdanie zerowe na miesiąc przed upływem wiążącego ten organ terminu na złożenie rocznego sprawozdania, o którym mowa w art. 9a u.c.p.g. Z tego już zatem tylko względu nie sposób przyjąć, że opóźnienie skarżącej uniemożliwiło organowi pierwszej instancji terminowe sporządzenie i złożenie rzetelnego rocznego sprawozdania, a tym bardziej, aby opóźnienie skarżącej skutkować miało poniesieniem przez Związek jakichkolwiek konkretnych negatywnych konsekwencji. Strona wskazała, że ani organ I instancji, ani SKO takich twierdzeń nie podniosły, tak co do ewentualnego złożenia przez Związek z winy spółki sprawozdania rocznego z opóźnieniem. Względnie złożenia z tej przyczyny nierzetelnego sprawozdania, czy ewentualnego wystąpienia z tego tytułu jakichkolwiek konkretnych negatywnych konsekwencji dla Związku Międzygminnego.
Nadto spółka podkreśliła, że Kolegium w swojej odpowiedzi na skargę przemilczało kwestię kształtującego się w ostatnich latach stanowiska do odstępowania od nakładania administracyjnych kar na podstawie art. 189f k.p.a. Kolegium nie odniosło się również do okoliczności terminowego złożenia sprawozdania za 2024 rok. Spółka wyjaśniła również, że powołane przez Kolegium orzecznictwo sądów administracyjnych (w tym wyrok WSA w Lublinie z 28 stycznia 2025 r., II SA/Lu 827/24) wydane zostały w odmiennym stanie faktycznym, bowiem opóźnienie do złożenia sprawozdania zerowego przekroczyło 100 dni. W ocenie skarżącej również stanowisko organu odwoławczego odnoszące się do kwestii nałożenia pięciu kar administracyjnych jest zbyt zdawkowe i niepoprawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. 935 ze zm. dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania w kwestiach, które wykraczają poza zakres sprawy sądowoadministracyjnej. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a, b i c p.p.s.a., decyzja administracyjna podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w myśl art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. sąd jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli ustali zaistnienie wady powodującej jej nieważność.
Przedmiot tak rozumianej kontroli sądowoadmistracyjnej stanowiła w niniejszej sprawie decyzja [...] w [...], utrzymująca w mocy decyzję [...] z siedzibą w [...] nakładająca na skarżącą spółkę karę pieniężną w kwocie 2800 zł za złożenie Wójtowi Gminy [...] po terminie sprawozdania podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości z gminy [...] za 2023r.
Podstawę materialnoprawną powyższych decyzji stanowiły przepisy u.c.p.g. Stosownie do art. 9n ust. 1 u.c.p.g. podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do sporządzenia rocznych sprawozdań. Sprawozdanie jest przekazywane wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta w terminie do dnia 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy (art. 9n ust. 2 u.c.p.g.), za pośrednictwem Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (art. 9n ust. 7 u.c.p.g.). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, który w danym roku nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, przekazuje wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta, w terminie, o którym mowa w ust. 2, sprawozdanie zerowe (art. 9n ust. 6). Sankcja administracyjna za niezrealizowanie powyższego obowiązku w terminie przewidziana została w art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g. W myśl tego przepisu przedsiębiorca odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, który przekazuje po terminie sprawozdanie, o którym mowa w art. 9n – podlega karze pieniężnej w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, nie więcej jednak niż za 365 dni. Kary pieniężne, o których mowa w art. 9x ust. 1 i 2, nakłada, w drodze decyzji, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, właściwy ze względu na miejsce wpisania przedsiębiorcy do rejestru działalności regulowanej, o którym mowa w art. 9b ust. 2 ( art. 9zb ust. 1 u.c.p.g.).
Przy czym w niniejszej sprawie, w związku z utworzeniem [...] w [...] w celu realizacji zadań wynikających z przepisów dotyczących gospodarki odpadami, do którego przystąpiła Gmina [...], kompetencja do wydania powyższej decyzji przeszła na Zarząd tego związku. W sytuacji bowiem utworzenia związku międzygminnego kompetencje organów zrzeszonych gmin – określone wprost w u.c.p.g. – przechodzą na zgromadzenie związku (gdy chodzi o kompetencje rad gmin)
i na zarząd związku (kompetencje organów wykonawczych, czyli wójtów, burmistrzów
i prezydentów miast). Możliwość utworzenia związków międzygminnych wynika
z przepisów ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1465 ze zm. – w wersji obowiązującej w dacie wydania decyzji I i II instancji dalej "u.s.g."), która przewiduje w art. 64 ust. 1, że w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych gminy mogą tworzyć związki międzygminne, a prawa i obowiązki gmin uczestniczących w związku międzygminnym, związane z wykonywaniem zadań przekazanych związkowi, przechodzą na związek z dniem ogłoszenia statutu związku (art. 64 ust. 3 u.s.g.).
Z art. 9n ust. 1 u.c.p.g. wynika, że adresatem obowiązku sporządzania sprawozdań jest każdy podmiot prowadzący działalność w przedmiocie odbioru odpadów komunalnych, a nie tylko taki podmiot, który faktycznie odpady odbiera. Okoliczność, że mimo zarejestrowanej działalności dany podmiot nie odbiera faktycznie odpadów od właścicieli nieruchomości nie zwalnia go od obowiązku sporządzenia sprawozdania, a obliguje go do złożenia sprawozdania zerowego, o czym stanowi art. 9n ust. 6 u.c.p.g. (por. wyroki NSA 6 grudnia 2019 r., II OSK 234/18, z 16 czerwca 2020 r., II OSK 3510/19, z 16 lutego 2021 r., III OSK 3257/21). O ile w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 lutego 2015 r. kwestia składania tzw. sprawozdań zerowych nie była jednolicie oceniana w orzecznictwie (por. wyrok NSA z 29 grudnia 2016 r., II OSK 866/15), o tyle po nowelizacji ustawą z dnia 28 listopada 2014 r.
o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 87) obowiązek składania sprawozdania zerowego został w art. 9n ust. 6 u.c.p.g. jednoznacznie określony podmiotowo i przedmiotowo. W obecnym stanie prawnym nie ulega już zatem wątpliwości, że każdy przedsiębiorca wpisany do prowadzonego rejestru działalności regulowanej w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości ma obowiązek składania sprawozdania niezależnie od tego, czy rzeczywiście w danym okresie odbierał odpady. Złożenie sprawozdań przez wszystkie podmioty wpisane do rejestru, w tym sprawozdań zerowych, pozwala właściwym organom na dokonanie prawidłowej analizy stanu gospodarowania odpadami, na wykonanie obowiązku sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi (por. art. 9q u.c.p.g.), jak również na wykonanie obowiązku związanego z nadzorem nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, a w konsekwencji na stosowanie sankcji w postaci wykreślenia przedsiębiorcy z rejestru (art. 9j u.c.p.g.).
W kontrolowanej sprawie bezsporne było, że skarżąca spółka nie złożyła wymaganego przez przepisy art. 9n ust. 1, 2 i 6 u.p.c.g. sprawozdania rocznego za 2023 r. w odniesieniu do Gminy [...] w terminie do [...] stycznia 2024 r. Uczyniła to bowiem dopiero w dniu 29 lutego 2024 r., po otrzymaniu wezwania ze strony organu.
Sąd nie podziela zarzutów skarżącej spółki zawartych w pkt 2 skargi. Podkreślić bowiem należy, iż z treści art. 9n ust. 2, 6 i 7 u.p.c.g. wynika, że sprawozdanie składa się odrębnie dla każdej gminy, mając na uwadze podmiot, któremu składa się to sprawozdanie oraz jego przedmiot. Wskazuje na to zwłaszcza treść sformułowania "nie odbierał na terenie danej gminy odpadów komunalnych", zawartego w art. 9n ust. 6 u.p.c.g. Przeniesienie kompetencji na zarząd związku międzygminnego na podstawie zawartego porozumienia nie powoduje, że mamy do czynienia z modyfikacją przepisów u.p.c.g. prowadzącą do wniosku, że składa się jedno sprawozdania dla wszystkich gmin, które zawarły porozumienie. W konsekwencji również organ był uprawniony do nałożenia kary za niezłożenie sprawozdania w terminie dla każdej z gmin odrębnie.
Zatem co do zasady zaktualizowały się przesłanki do wymierzenia skarżącej kary w wysokości po 100 zł za każdy dzień opóźnienia w złożeniu sprawozdania, łącznie
w kwocie 2.800 zł.
Istota sporu sprowadzała się do tego, czy w kontrolowanej sprawie zaistniały przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.
Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z 9 czerwca 2022 r., III OPS 1/21 przesądził, że do postępowań administracyjnych w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w przepisach Rozdziału 4d u.c.p.g. stosuje się art. 189f k.p.a. Przepisy u.c.p.g. nie zawierają bowiem przesłanek ani zasad odstąpienia od nałożenia administracyjnych kar pieniężnych przewidzianych w tej ustawie. Konstrukcji odpowiadającej odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie ma też w dziale III Ordynacji podatkowej, do której odsyła art. 9zf u.c.p.g.
W myśl art. 189f k.p.a. organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli: 1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszenia prawa, 2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowej, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna (§ 1).
W przypadkach innych niż wymienione w § 1, jeżeli pozwoli to na spełnienie celów, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna, organ administracji publicznej, w drodze postanowienia, może wyznaczyć stronie termin do przedstawienia dowodów potwierdzających: 1) usunięcie naruszenia prawa lub 2) powiadomienie właściwych podmiotów o stwierdzonym naruszeniu prawa określając termin i sposób powiadomienia (§ 2). Organ administracji w przypadkach, o których mowa w § 2, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli strona przedstawiła dowody, potwierdzające wykonanie postanowienia (§ 3).
Odstąpienie od ukarania nie jest jednoznaczne z umorzeniem postępowania
w przedmiocie nałożenia kary, lecz jest wyrazem darowania kary na skutek uprzedniego ustalenia, że doszło do naruszenia prawa i jednocześnie stwierdzenia, że ukaranie sprawcy jest niecelowe (por. A. Krawczyk, /w/ W. Chróścielewski, Z. Kmieciak, K.p.a. Komentarz, red., Warszawa 2019, art. 189f SIP LEX). Przepis art. 189f § 1 k.p.a. ustanawia regułę obligatoryjnego odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli ziszczą się przesłanki w nim powołane. Biorąc pod uwagę powyższe, istnieje pewne podobieństwo pomiędzy pojęciem znikomości wagi naruszenia prawa i znikomą społeczną szkodliwością czynu, znaną z prawa karnego. Wspólną cechą obu pojęć jest przede wszystkim małe negatywne oddziaływanie czynu przez prawo zakazanego na sferę publiczną i społeczną. Ocena wagi naruszenia wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało lub mogło wywołać skutki w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało lub mogło wywołać poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, wówczas przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Jeżeli naruszenie prawa wywołało nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało lub wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. wyroki WSA w Poznaniu z 17 listopada 2023 r., III SA/Po 408/23, WSA w Gliwicach z 24 października 2023 r., II SA/Gl 1421/23, WSA w Gdańsku z 9 maja 2024 r., III SA/Gd 9/24).
Nie każde zatem naruszenie obowiązku wynikającego z art. 9n ust. 6 u.c.p.g. automatycznie musi prowadzić do wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Obowiązek składania sprawozdania rocznego wynikający z tego przepisu jest jedną
z licznych instytucji służących ochronie podstawowego dobra jakim jest środowisko. Ma ona na celu nie tylko wykrywanie i zwalczanie niebezpieczeństw jakie niosą dla środowiska wytwarzane odpady, ale także umożliwić właściwym organom planowanie działań zmierzających do pełnego zagospodarowania odpadów, zapobieganie zagrożeń jakie mogą się pojawić w przyszłości w związku ze zwiększająca się ilością odpadów czy też pojawieniem się niepożądanego zjawiska jakim jest brak należytego zagospodarowania odpadów (np. nielegalne wysypiska odpadów). Jednocześnie realizacja tych zadań wymaga od organów podejmowania szybkich, skutecznych działań związanych między innymi z egzekwowaniem od przedsiębiorców ciążących na nich obowiązków, w tym składanie wymaganych sprawozdań. Tym samym podjęcie decyzji o nałożeniu administracyjnej kary pieniężnej na podmiot zobowiązany do składania wymaganych sprawozdań – w niniejszej sprawie tzw. sprawozdania zerowego – winna poprzedzić analiza i ocena czy złożenie takiego sprawozdania
z uchybieniem terminu spowodowało, że dobro chronione powyższą regulacją zostało fatycznie naruszone, lub jakie zagrożenie niesie brak realizacji tego obowiązku
w realiach niniejszej sprawy do ochrony wskazanych wyżej wartości i realizacji zadań przez organ.
W ocenie Sądu fakt, że strona skarżąca złożyła sprawozdanie do właściwego organu dopiero po wezwaniu przez tenże organ, nie może stanowić podstawy do przyjęcia braku spełnienia przesłanki zaprzestania naruszenia prawa przez zobowiązanego. Istotne jest bowiem usunięcie stanu naruszenia przez podmiot zobowiązany. Bez znaczenia jest natomiast czy nastąpiło to z inspiracji organu, czy też w wyniku samodzielnego dostrzeżenia przez stronę naruszenia obowiązku.
W okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy nie dopatrzyły się przesłanek do zastosowania odstąpienia od nałożenia na skarżącą spółkę administracyjnej kary pieniężnej na podstawie art. 189f k.p.a. Jak wyjaśnił organ I instancji w wydanej decyzji, spółka złożyła wymagane sprawozdanie zerowe w systemie BDO do Wójta Gminy [...] dnia [...] lutego 2024 r., tzn. 28 dni po upływie ustawowego terminu, dopiero po stosownym wezwaniu. W ocenie organu, gdyby nie wezwanie, Spółka nie dopełniłaby ustawowego obowiązku złożenia sprawozdania. Podobnie zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego waga naruszenia prawa nie była znikoma z uwagi na profesjonalny charakter usług świadczonych przez skarżąca Spółkę oraz fakt, iż brak sprawozdań zerowych stanowi przeszkodę w wykonaniu przez gminy nałożonych na te jednostki samorządu terytorialnego obowiązków z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi w art. 9q ust. 1 u.c.p.g., których niedopełnienie również jest zagrożone administracyjnymi karami pieniężnymi (art. 9z ust. 1 pkt 1 i 2 i in. u.c.p.g.). Brak wymaganych sprawozdań nie pozwala na prawidłową analizę stanu gospodarki odpadami, na wykonanie obowiązku rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarki odpadami komunalnymi, a także na sprawowanie nadzoru nad przedsiębiorcami odbierającymi odpady komunalne od właścicieli nieruchomości. Dlatego w ocenie Kolegium nie można uznać, że w sprawie nastąpiło zaprzestanie naruszenia prawa, o którym mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.
Argumentacja przedstawiona przez organy I oraz II instancji de facto wyklucza realne zastosowanie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyniąc ją instytucją w istocie martwą
w przypadku kar za niezłożenie sprawozdania przewidzianego w art. 9n u.c.p.g. Tymczasem w piśmiennictwie, w odniesieniu do deliktów administracyjnoprawnych wyróżnia się naruszenia kwalifikowane, naruszenia nie mające ciężaru kwalifikowanego, ale dla zachowania porządku prawnego są istotne i naruszenia prawa nieistotne. Za naruszenie nieistotne uznaje się w szczególności takie naruszenie przepisów prawa, które nie wywołało negatywnych następstw dla wartości podlegających ochronie. Nieistotne naruszenie prawa wypełnia warunek odstąpienia od nałożenia kary, w takim przypadku należy bowiem uznać, że waga naruszenia prawa jest znikoma (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a., Komentarz, Warszawa 2017, s. 969). Przy określeniu, jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ocenie wagi naruszenia prawa, pomocna jest także treść art. 189d pkt 1 k.p.a. W art. 189d pkt 1 k.p.a. ustawodawca wskazał, że wymierzając administracyjną karę pieniężną, organ administracji publicznej bierze pod uwagę: wagę i okoliczności naruszenia prawa,
w szczególności potrzebę ochrony życia lub zdrowia, ochrony mienia w znacznych rozmiarach lub ochrony ważnego interesu publicznego lub wyjątkowo ważnego interesu strony oraz czas trwania tego naruszenia. Na tle tego unormowania w piśmiennictwie przyjmuje się, że uwzględniając dyrektywę wagi naruszenia prawa organ administracji publicznej powinien ocenić wagę (znaczenie, ciężar gatunkowy) naruszonego zakazu oraz wagę naruszenia zakazu (por. A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do k.p.a., LEX/el.2020 tezy do art. 189f).
W orzecznictwie sądowym wskazuje się natomiast, że w świetle art.189f § 1 pkt 1 k.p.a. kontrola zaistnienia przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa, uzasadniającej odstąpienie od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, wymaga przeprowadzenia swego rodzaju testu proporcjonalności, tj. wyważenia hierarchii dóbr (wartości) chronionych przez prawo na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok WSA
w Warszawie z 27 lipca 2021 r., V SA/Wa 566/21). Istotne znaczenie dla oceny wagi naruszenia prawa, o której mowa w art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., mają chronione prawem wartości i dobra, w odniesieniu do których rozważana jest skala ich naruszenia. Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno
o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń), jak
i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego (por. wyroki: WSA
w Warszawie z 27 sierpnia 2020 r., IV SA/Wa 973/20, WSA w Gorzowie Wlkp.
z 2 marca 2023 r., II SA/Go 748/22).
W rozpatrywanej sprawie organy nie uwzględniły całokształtu okoliczności danego przypadku pod kątem znikomości naruszenia prawa, w szczególności, iż uchybienie przez skarżąca spółkę ustawowemu terminowi złożenia sprawozdania zerowego w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości za 2023 r. o 28 dni nie pociągnęło za sobą żadnych negatywnych skutków, w tym również dla [...]oraz gminy [...] w zakresie wykonania obowiązku wynikającego z art. 9q ust. 1 u.c.p.g. Po pierwsze, sprawozdanie podmiotu odbierającego odpady komunalne od właścicieli nieruchomości za 2023 rok zostało złożone przez skarżącą spółkę w systemie BDO dnia [...] lutego 2024 r., tzn. 31 dni przed upływem wynikającego z art. 9q ust. 2 u.c.p.g. terminu, do którego wójt, burmistrz lub prezydent miasta obowiązany jest do sporządzania rocznego sprawozdania z realizacji zadań z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi oraz przekazania go marszałkowi województwa
i wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska. Po drugie, organy nie uwzględniły faktu, iż w rozpatrywanym przypadku chodziło o sprawozdanie zerowe, świadczące o tym, iż w 2023 r. skarżąca spółka nie odbierała odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości z tereny gminy [...]. Uchybienie terminu w złożeniu tego sprawozdania nie miało zatem znaczenia dla treści rocznego sprawozdania z realizacji zadań
z zakresu gospodarowania odpadami komunalnymi składanego przez Związek, a nadto nie przyczyniło się do powstania opóźnienia w realizacji przez Związek obowiązku wynikającego z art. 9q ust. 1 i ust. 2 u.c.p.g.
Podkreślić należy, iż organy nie wskazują żadnych konkretnych następstw
w zakresie gospodarki odpadami wynikających z braku złożenia sprawozdania przez skarżącą spółkę dla ochrony dobra jakim jest środowisko naturalne. Argumentacja organów jest wysoce abstrakcyjna, nie odnosi się do uwarunkowań sprawy.
Zdaniem Sądu, wbrew ocenie organów wyrażonej w zaskarżonych decyzjach, przekroczenie terminu przez skarżącą wynoszące 28 dni, nie było znaczące, a skarżącą spółka niezwłocznie po otrzymaniu wezwania złożyła wymagane sprawozdanie.
Ponadto w ocenie Sądu należało także wziąć pod uwagę okoliczność złożenia przez Spółkę sprawozdania zerowego za rok 2024 r. z zachowaniem ustawowo określonego terminu (okoliczność ta miała miejsce jeszcze na etapie postępowania odwoławczego, przed wydaniem przez SKO zaskarżonej decyzji). Powyższe wskazuje, iż nie doszło do powielenia naruszenia przez spółkę i prewencyjnego wpływu postępowania objętego niniejszą skargą.
Natomiast według Sądu przeszkodą do odstąpienia od wymierzenia kary – wbrew stanowisku organów - nie może być również okoliczność, że mamy do czynienia z profesjonalnym podmiotem. Podkreślić bowiem należy, iż sprawozdania, o których mowa w art. 9n u.c.p.g. składają tylko takie podmioty, co w konsekwencji wykluczyłoby zastosowanie instytucji z art. 189f k.p.a. w przypadku kar wymierzanych na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.c.p.g., co jest niedopuszczalne z przyczyn powyżej już wskazanych.
W ocenie Sądu powołane okoliczności świadczą o wystąpieniu przesłanki znikomej wagi naruszenia prawa w rozumieniu art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., co
w zestawieniu z faktem zaprzestania naruszenia prawa (na skutek złożenia sprawozdania zerowego w dniu 29 lutego 2024 r.), stanowi w myśl tego przepisu podstawę do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestania na pouczeniu strony.
Reasumując – w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane bez dostatecznego rozważanie wszystkich okoliczności sprawy z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107§ 3 k.p.a. Ponadto organy dopuściły się naruszenia art. 189f § pkt 1 k.p.a. przez jego niezastosowanie mimo spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego nałożenia kary na podstawie art. 9x ust. 1 pkt 5 u.p.c.g.
W związku z tym Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. - uchylił decyzje organów obu instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią, zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.
Jako że skarga została uwzględniona Sąd - na podstawie art. 200 oraz
art. 205 § 1 p.p.s.a. - zasądził od organu na rzecz skarżącej spółki koszty postępowania sądowego, które sprowadzają się do wpisu od skargi w kwocie 112 zł, ustalonego zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 535).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło