II SA/Go 536/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński Asesor WSA Kamila Karwatowicz Protokolant st. sekr. sąd. Justyna Dyka-Tarnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia projektu budowlanego zamiennego oraz wykonanie robót budowlanych I. oddala skargę, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na rzecz radcy prawnego M. G. wynagrodzenie w kwocie [...] zł ([...] złotych) powiększone o należny podatek od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 725 ze zm., dalej p.b.), celem doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem budowy budynku niemieszkalnego gospodarczo-garażowego, usytuowanego na działce nr [...], prowadzonej na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. znak [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, w sposób istotnie odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu na budową, nałożył na P.M. obowiązek sporządzenia i przedstawienia, w terminie do 30 września 2024 r., czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych i spełniającego wymogi określone w art. 34 ust. 3 p.b. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. W wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2023 r. PINB ustalił, że przedmiotowy budynek gospodarczo-garażowy został wybudowany na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. znak [...]. Inwestor – P.M. nie uzyskał zmiany tej decyzji. Budynek ten posiada wymiary ok. 13,06-13,62 m na 8,90-9,08 m i wysokość do pokrycia dachu w osi A (zgodnie z załącznikiem rysunkowym do protokołu) około 3,68 m, w osi B około 4,23 m i w osi C około 3,12 m. Organ stwierdził również odstąpienie od projektu m.in. w zakresie wymiarów zewnętrznych i wewnętrznych budynku. Według ustaleń organu kontrolowany budynek obecnie nie jest użytkowany. Inwestor oświadczył, że nie posiada dziennika budowy – dziennik ten zaginął. Podczas kontroli nie były prowadzone roboty budowlane. Natomiast według oświadczenia P.M. prace są wykonywane – ostatnio zostały wklejone narożniki przy bramie. Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2023 r. poinformowano strony o wszczęciu postępowania w sprawie. Jednocześnie wezwano inwestora do złożenia wyjaśnień w sprawie rozbieżności pomiędzy projektem zagospodarowania terenu, stanowiącym załącznik do decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. a mapą z pomiaru powykonawczego z dnia [...] grudnia 2022 r., dotyczących w szczególności odległości od granic z działkami nr [...] oraz do dostarczenia dowodów w tym zakresie, w wyznaczonym terminie. W odpowiedzi, pismem z dnia [...] kwietnia 2023 r. do organu wpłynęło pismo P.M., w którym inwestor wyjaśnił, że omawiany obiekt został rozbudowany "według projektu sporządzonego przez Panią J.P. oraz prowadzącego kierownika budowy H.U.", który zmarł w trakcie trwania budowy, w związku z czym budowa nie została zakończona, a dokumentacja budowy zaginęła. Z wyjaśnień tych wynika, iż budowa prowadzona była w oparciu o wytyczenie przeprowadzone przez geodetę. Inwestor powołał się także na zgody sąsiadów, które również zaginęły. Do pisma dołączono mapę – szkic w skali 1:100, obejmujący działkę nr [...] wraz z opisem, sporządzone przez geodetę, z którego wynika, że budynek został prawidłowo posadowiony, a rozbieżności pomiędzy faktycznymi odległościami budynku względem granic w stosunku do projektowanych wynikają z błędów kartometrycznych będących następstwem niedoskonałych, a dopuszczalnych wówczas metod wymiarowania. Jak wynika z uzasadnienia przywołanej na wstępie decyzji PINB, w ocenie tego organu w sprawie należało przeprowadzić postępowanie naprawcze w trybie art. 50 i 51 p.b., przy czym w związku z ustaleniem, iż prace nie są aktualnie realizowane, nie zaistniała przesłanka do ich wstrzymania na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b. W ocenie organu wykonanie robót z odstępstwem od dokumentacji technicznej, brak potwierdzenia zastosowania odpowiednich materiałów budowlanych oraz brak dokumentów poświadczających nadzór osoby uprawnionej nad wykonanymi pracami, budził uzasadnione wątpliwości w zakresie zgodności budowy z przepisami techniczno-budowlanymi. W związku z tym, postanowieniem z dnia [...] maja 2023 r. znak [...] na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy p.b. PINB nałożył na inwestora obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie oceny technicznej przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego. W dniu 31 sierpnia 2023 r. przedłożona została ocena techniczna sporządzona przez technika budowlanego posiadającego uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej do kierowania, nadzorowania i kontrolowania budowy i robót, w której pozytywnie zaopiniowano wykonane roboty budowlane, jednocześnie zalecając zamurowanie lub wstawienie luksferów w miejscu dwóch okien wykonanych w ścianie szczytowej zachodniej, co stanowiło istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu. W związku z powyższym, w ocenie organu, w przedmiotowej sprawie należało wydać decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., w wersji obowiązującej przed 19 września 2020 r. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł uczestnik postępowania L.C. wnosząc m.in. o jej ponowne rozpatrzenie oraz o wszczęcie postępowania w sprawie rozbiórki "samowoli budowlanej jaką jest budynek warsztatu samochodowego" wybudowany przez faktycznego inwestora – K.M. w latach 1995-1996 na działce rodziców D. i P.M. nr [...], z nielegalną drogą dojazdową przez działkę nr [...] stanowiącą współwłasność rodziny C., która łączy przedmiotowy warsztat z drogą publiczną. Przedmiotowy budynek oznaczony jest literą "p1" na kopii mapy zasadniczej, a nie literą "i", co powoduje to nieważność zaskarżonej decyzji. Nadto decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. znak: [...] na podstawie art. 36a ust. 2 p.b. Starosta uchylił decyzję nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r. o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji I instancji został ograniczony faktyczny przebieg postępowania. Uczestnik zarzucił również, że nie doręczono mu jako stronie postanowienia z dnia [...] maja 2023 r., tak by nie dopuścić do wniesienia zażalenia, podczas gdy postanowienie to zawierało fałszywe treści. W jego ocenie brak doręczenia w/w postanowienia eliminuje z obrotu prawnego ocenę techniczną z dnia [...] sierpnia 2023 r., która stanowi poświadczenie nieprawdy i zawiera fałszywe stwierdzenia w zakresie stanu rzeczywistego jak i oceny samego budynku niemieszkalnego, oznaczonego na mapie ewidencyjnej literą "p1", czyli warsztatu samochodowego, a nie literą "i". Odnosząc się do treści przedłożonej oceny technicznej uczestnik podniósł m.in., że przedmiotowy budynek nie jest podłączony do kanalizacji miejskiej. Nadto zarzucił organowi oraz autorowi oceny technicznej pominięcie stanowiska prezentowanego przez niego w toku postępowania jako strony. Wskazał, że przed Sądem Rejonowym prowadzone jest postępowanie o ustanowienie drogi koniecznej. Budynek warsztatu usytuowany jest w niezgodnej z przepisami prawa odległości od granicy z działką nr [...] stanowiącą współwłasność rodziny C.. W budynku tym K.M. od 1996 r. prowadzi zarejestrowaną i niezarejestrowaną działalność gospodarczą obejmującą naprawę i konserwację samochodów. Pierwsza kontrola w sprawie przeprowadzona została w dniu [...] października 2022 r. W odniesieniu do dokonanej zmiany w oznaczeniu spornego budynku ("i" zamiast "p1") wyjaśnił, że w geodezji symbol "p1" oznacza budynek przemysłowy, zaś "i" oznacza pozostały budynek niemieszkalny gdzie indziej nie wymieniony. Zmiana oznaczeń geodezyjnych budynku ma związek z warsztatem wybudowanym w 1995 r. przez K.M. i rozpoczęciem w nim działalności gospodarczej w zakresie naprawy i konserwacji samochodów. Warsztat ten jest używany nieprzerwanie od 29 lat bez pozwolenia na użytkowanie. Następie poczyniono działania w celu uzyskania pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego, by móc prowadzić działalność bez kosztów finansowych. Przedmiotowa inwestycja powstała w 1995 r., zaś kierownik budowy H.U., zanim zginął w wypadku samochodowym, był kierownikiem budowy budynku jednorodzinnego na działce nr [...], którego inwestorem był K.M.. Natomiast dziennik budowy nie mógł zginąć, ponieważ ze względu na samowolę budowlaną takiego dziennika w ogóle nie było. W przedłożonej ocenie technicznej przemilczano opis projektu zagospodarowania działki, w którym wskazano że wjazd na działkę odbywa się od strony działki nr [...]. Przemilczano również opis techniczny do projektu budynku gospodarczo-garażowego, gdzie w pkt 9 stwierdzono że obiekt nie będzie wyposażony w instalacje. Natomiast w ocenie stwierdzono, że obiekt jest wyposażony w instalacje wodno-kanalizacyjne, elektryczne. Decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 §1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjne (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej k.p.a.) uchylił w całości zaskarżoną decyzję PINB i na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. nałożył na P.M.: 1) obowiązek sporządzenia i przedstawienia PINB 4 egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku gospodarczo-garażowego na działce nr [...], oraz zakres robót budowlanych (naprawczych), o których mowa w pkt 2; projekt budowlany zamienny powinien zostać sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe (uprawnienia budowlane) oraz legitymującą się członkostwem we właściwej izbie samorządu zawodowego; 2) obowiązek zamurowania dwóch otworów okiennych wykonanych w ścianie zachodniej w/w budynku gospodarczo-garażowego, usytuowanej od strony granicy z działką nr [...], z zachowaniem następujących warunków: - w/w roboty budowlane należy wykonać przy użyciu wyrobów budowlanych niepalnych i zapewniających klasę odporności ogniowej El 30 oraz nieprzepuszczających światło, wprowadzonych do obrotu lub udostępnionych na rynku krajowym zgodnie z przepisami odrębnymi (na przykład: cegła pełna albo luksfery, cegła szklana lub inne przeszklenie – pod warunkiem, że powierzchnia zamurowania takim materiałem nie przekroczy 10 % powierzchni ściany), - w/w roboty budowlane należy wykonać zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zgodnie ze sztuką budowlaną, pod nadzorem osoby posiadającej odpowiednie przygotowanie zawodowe, to jest osoby posiadającej odpowiednie uprawnienia budowlane oraz będącą członkiem właściwej izby samorządu zawodowego. WINB określił termin wykonania obowiązków wymienionych w pkt 1 i 2 sentencji decyzji na 3 miesiące od daty jej otrzymania. Organ odwoławczy podzielił dokonaną przez PINB kwalifikację omawianego przypadku jako budowę obiektu budowlanego z istotnym odstępstwem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 36a ust. 5 p.b., co uzasadniało zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Przy czym ze względu na okoliczność, że postępowanie odnosi się do pozwolenia na budowę z 2001 r., należało zastosować przepisy, na podstawie których wydano ostateczną decyzję o pozwoleniu na budowę (art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2020 r. poz. 471). Z kolei do oceny charakteru odstępstw należało wziąć pod uwagę przepisy aktualnie obowiązujące, zatem art. 36a ust. 5 p.b. w brzmieniu ustalonym przez art. 1 pkt 17 lit. c ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (art. 28 pkt 1 lit. "a" w/w nowelizacji). Istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę jest dopuszczalne jedynie po uzyskaniu decyzji o zmianie pozwolenia na budowę wydanej przez organ administracji architektoniczno-budowlanej (art. 36a ust. 1 p.b.). Z ustaleń dokonanych przez PINB wynika, że budowa przedmiotowego budynku gospodarczo-garażowego prowadzona była na podstawie decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu P.M. pozwolenia na budowę budynku gospodarczo-garażowego na terenie tej posesji. Jednak inwestycja ta została zrealizowana z odstępstwami od projektu technicznego, zatwierdzonego w/w decyzją o pozwoleniu na budowę. Przy czym w ocenie organu odwoławczego nie wszystkie stwierdzone przez PINB odstępstwa mają charakter istotny w rozumieniu art. 36 a ust. 5 p.b. Jako nieistotne – mieszczące się w zakresie art. 36a ust. 5 pkt 2 p.b. należy zakwalifikować zmiany w zakresie charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących powierzchni zabudowy (lit. "a") oraz wysokości, długości i szerokości (lit. "b"). Zmiany w powyższym zakresie nie przekraczają bowiem odpowiednio 5% projektowanej powierzchni zabudowy oraz 2% projektowanej wysokości, długości i szerokości spornego obiektu budowlanego. Natomiast odstępstwem o charakterze istotnym jest w ocenie organu zmiana usytuowania spornego budynku względem granic z działkami nr [...]. Przedmiotowy budynek zgodnie z projektem zagospodarowania terenu wschodzącym w skład zatwierdzonego projektu technicznego, powinien zostać usytuowany w odległości 1,50 m od granicy z działką nr [...] oraz w odległości 2,0 m od granicy z działką nr [...]. Natomiast z dokumentów sprawy wynika, że obiekt ten wybudowany został w odległości 1,15 m od granicy z działką nr [...] oraz w odległości 1,77-1,52 od granicy z działką nr [...]. Na skutek tego odstąpienia nastąpiło zwiększenie obszaru oddziaływania przedmiotowego obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany, tj. poza działkę nr [...] (przy czym oddziaływanie to dotyczy sąsiedniej działki budowlanej nr [...], natomiast druga z działek sąsiednich – nr [...], stanowi działkę drogową). W ścianie zachodniej spornego budynku, usytuowanej od strony granicy z działką nr [...], wykonane zostały dwa otwory okienne, nieprzewidziane w pierwotnym projekcie technicznym. W takiej sytuacji zmiana usytuowania budynku (w zakresie projektu zagospodarowania działki) poprzez zmniejszenie projektowanej odległości obiektu od granicy z sąsiednią działką budowlaną, z jednoczesnym wykonaniem w tej ścianie otworów okiennych, spowodowała zwiększenie obszaru oddziaływania tego obiektu na sąsiednią działkę nr [...], mając na względzie wymagania w zakresie odległości obiektów budowlanych względem granic z sąsiednią działką budowlaną, uregulowane w § 12 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 1225 ze zm.). Zgodnie z § 12 ust. 5 w/w rozporządzenia, usytuowanie budynku na działce budowlanej w sposób, o którym mowa w ust. 2-4, powoduje objęcie sąsiedniej działki obszarem oddziaływania obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 20 p.b. Ze względu na powyższe uregulowania przepisów techniczno-budowlanych dotyczące odległości budynku od granicy z sąsiednią działką budowlaną, stwierdzone odstępstwo w zakresie projektu zagospodarowania działki należało zakwalifikować jako odstępstwo o charakterze istotnym w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b., bowiem spowodowało ono zwiększenie obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt został zaprojektowany, tj. poza działkę nr [...]. Odstępstwo to wymagało uprzedniego uzyskania decyzji o zmianie pozwolenia na budowę (art. 36a ust. 1 p.b.). Natomiast z akt sprawy wynika, że decyzja taka nie została uzyskana. Dodatkowo zaś w omawianym przypadku wystąpiła również sytuacja określona w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., polegająca na istotnym odstąpieniu realizowanego przedsięwzięcia budowlanego od przepisów techniczno- budowlanych. Po stwierdzeniu istotnego odstępstwa zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia jest kwestia, czy istnieje możliwość doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. można bowiem wydać dopiero po wykluczeniu przesłanek wskazujących, że rodzaj dokonanego odstępstwa powoduje, iż zachodzi konieczność wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. (nakazującej rozbiórkę bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego czy też zaniechanie prowadzenia robót budowlanych). Przepis ten należy zastosować w przypadku, gdy występuje brak możliwości doprowadzenia wykonanych z naruszeniem prawa robót (w sposób, o jakim mowa w art. 50 ust. 1) do stanu zgodnego z prawem. Sytuacja taka dotyczy robót wykonanych niezgodnie z przepisami, w tym w szczególności z przepisami techniczno-budowlanymi a także z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w chwili orzekania, w sposób niedający możliwości naprawy, to jest niedający możliwości usunięcia występującej w takim przypadku niezgodności z przepisami. W przedmiotowej sprawie, na etapie wydania decyzji w trybie art. 51 ust. 1 p.b., brak było podstaw do oceny, że stwierdzone odstąpienia są nie do zaakceptowania w świetle obowiązujących przepisów, co wiązałoby się z koniecznością wydania decyzji nakazującej rozbiórkę bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego czy też zaniechanie prowadzenia robót budowlanych, oznaczającej brak możliwości legalizacji. Mianowicie z akt sprawy nie wynika niedopuszczalność dokonanych odstępstw w kontekście istniejących uwarunkowań prawnych wynikających z przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ze względu na rodzaj przedmiotowej inwestycji (tj. charakter zabudowy), jakim jest budowa budynku gospodarczo-garażowego. W tym zakresie z akt sprawy nie wynika, by funkcja spornego obiektu uległa zmianie w stosunku do funkcji wskazanej w decyzji o pozwoleniu na budowę. W decyzji o warunkach zabudowy z dnia [...] czerwca 2001 r. znak: [...] określono bowiem funkcję planowanego budynku jako gospodarczo-garażowa. Natomiast z ustaleń dokonanych w toku postępowania przez organ I instancji nie wynika, aby funkcja ta uległa zmianie. Pomimo zarzutów L.C., że przedmiotowy obiekt budowlany pełni funkcję warsztatu samochodowego, brak jest podstaw do podważenia wiarygodności ustaleń PINB dokonanych w powyższym zakresie w wyniku wskazanej czynności dowodowej. Natomiast zarzuty w tym zakresie podniesione w treści odwołania nie zostały poparte przekonującymi dowodami. Pomimo jednak powyższego, w treści w/w decyzji o warunkach zabudowy wskazano, iż zgodnie z Planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta, zatwierdzonego uchwałą RM Nr XL/281/904 z dnia 10 maja 1994 r. (Dz. Urz. Województwa nr 8, poz. 65), dla terenu działki nr [...] obowiązuje zapis: "D 37 MN – funkcja: mieszkaniowa, usługowa, w tym rzemiosło uciążliwe w granicach działek, inna komercyjna." W dacie wydania pozwolenia na budowę zapisy planu ogólnego dopuszczały zatem możliwość budowy na wskazanym terenie obiektów o funkcji usługowej – do takiej zaś funkcji zaliczyć można prowadzenie w obiekcie warsztatu samochodowego. Uwaga ta ma jednak charakter jedynie informacyjny, bowiem w przedmiotowej sprawie nie wykazano, by sporny obiekt budowlany pełnił aktualnie funkcję inną niż określona w decyzji o pozwoleniu na budowę. Również wykazane naruszenie przepisów techniczno-budowlanych w zakresie odległości budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi w stronę granicy z sąsiednią działką budowlaną (nie zachowanie w związku ze zmianą usytuowania budynku, wymagań, o których mowa w powołanym wyżej § 12 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r.), nie mogło zostać ocenione jako naruszenie powodujące brak możliwości naprawy i w konsekwencji konieczność wydania decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 p.b. Jednak naruszenie to wymagało nałożenia na inwestora, oprócz obowiązku sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, również wykonania określonych czynności lub robót budowlanych naprawczych mających na celu doprowadzenie stwierdzonego naruszenia do stanu zgodnego z prawem. Ponadto w postępowaniu dotyczącym doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót wykonywanych z istotnym odstąpieniem od warunków udzielonego pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego winien również doprowadzić do stanu zgodnego z prawem odstępstwa nieistotne, o ile zostały dokonane i nie spełniają wymagań przepisów. Ustalenie przez organ powyższych kwestii decyduje zatem o tym, jakie rozstrzygnięcie zostanie podjęte przez organ, to jest, czy organ nałoży na inwestora jedynie obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych, czy też również zobowiąże go jednocześnie do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. W przedmiotowej sprawie, obok obowiązku sporządzenia i przedłożenia projektu budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z wykonanych robót budowlanych dokonanych podczas realizacji budynku gospodarczo-garażowego, konieczne było również nałożenie na inwestora obowiązku wykonania robót naprawczych polegających na zamurowaniu dwóch otworów okiennych w ścianie zachodniej w/w budynku, usytuowanej od strony granicy z działką nr [...] – celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z powołanymi wyżej przepisami techniczno-budowlanymi zawartymi w § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. W odniesieniu do podniesionego w odwołaniu zarzutu braku doręczenia uczestnikowi postanowienia PINB z dnia [...] maja 2023 r. o nałożeniu na inwestora obowiązku przedłożenia oceny technicznej spornej inwestycji, organ wyjaśnił, iż postanowienie to, wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b., ma charakter jedynie dowodowy i jego zadaniem jest dostarczenie materiału dowodowego (ustaleń faktycznych) w celu podjęcia jednej z decyzji przewidzianych w ustawie. Przepis ten wprost wskazuje, kto jest stroną w postępowaniu prowadzonym w przedmiocie nałożenia obowiązków w nim określonych. Z treści tego przepisu wynika, iż są to wyłącznie uczestnicy procesu budowlanego, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego, na których nałożono obowiązek wykonania określonych obowiązków. Zatem sprawa nałożenia obowiązku wykonania oceny bądź ekspertyzy technicznej dotyczy wyłącznie interesu prawego podmiotów, o których mowa w art. 81c ust. 2 p.b. Właściciel działki sąsiedniej nie może być traktowany jako podmiot wymieniony w art. 81c ust. 2 p.b. Z tego też względu brak było podstaw prawnych do doręczenia uczestnikowi w/w postanowienia organu I instancji z dnia [...] maja 2023 r. Natomiast w związku z zarzutami sformułowanymi w odniesieniu do przedłożonej w związku z w/w postanowieniem oceny technicznej z dnia [...] sierpnia 2023 r. WINB wyjaśnił, że dokument ten został opracowany przez osobę posiadającą odpowiednie przygotowanie zawodowe (uprawnienia budowlane) oraz legitymującą się członkostwem we właściwej izbie samorządu zawodowego i w związku z tym nie było podstaw do podważenia prawidłowości ustaleń wynikających z tego dokumentu. Jednocześnie uczestnik nie przedstawił żadnego dowodu, z którego wynikałyby wnioski przeciwne ustaleniom zawartym w tym opracowaniu. Dopóki moc dowodowa danego dokumentu nie została obalona, organ administracyjny ma obowiązek uwzględnienia jego treści przy rozstrzyganiu danej sprawy. Z kolei dla skuteczności formułowanego przez stronę zarzutu odnośnie meritum sprawy z zakresu prawa budowlanego niezbędne jest jednak podważenie prawidłowości dokonanych przez organ administracji ustaleń w sposób wykraczający ponad czysto polemiczne zgłoszenie zastrzeżeń opierających się na subiektywnym postrzeganiu spornej materii. Odmienne stanowisko uczestnika odnośnie dopuszczalności legalizacji omawianych robót budowlanych nie zostało poparte żadnym dowodem o charakterze techniczno- merytorycznym. W świetle art. 52 ust. 1 p.b. adresatem nałożonych obowiązków należało uczynić P.M. jako inwestora budowy omawianego budynku gospodarczo-garażowego. Odnosząc się do treści odwołania WINB wyjaśnił, że niniejsza decyzja nie oznacza faktycznie ostatecznego rozwiązania i załatwienia omawianej sprawy. Jeśli bowiem inwestor nie złoży projektu budowlanego zamiennego zgodnego z obowiązującymi przepisami prawa, albo gdy złożony projekt nie będzie zgodny z prawem, wówczas właściwy organ odmówi zatwierdzenia takiego projektu i może dojść do wydania decyzji rozbiórkowej. Kompletne rozwiązania związane z przedmiotowym odstąpieniem istotnym, jak również innymi odstąpieniami o charakterze nieistotnym, stanowić będą musiały przedmiot projektu budowlanego zamiennego. Natomiast art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. określa, że przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Ponadto sam fakt złożenia projektu zamiennego nie legalizuje wykonanych z odstępstwami od pozwolenia na budowę robót budowlanych. Dopiero treść tego projektu wyznacza dalsze postępowanie organu nadzoru budowlanego. Obowiązkiem projektanta jest opracowanie projektu zamiennego zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także w sposób zapewniający doprowadzenie wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem. Natomiast obowiązkiem organu jest sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie objętym regulacją art. 35 ust. 1 p.b. mającym zastosowanie odpowiednio na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. Zamienny projekt budowlany powinien uwzględniać wszystkie zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych i jednocześnie umożliwiać ocenę zrealizowanego przedsięwzięcia przez pryzmat wymogów z art. 35 ust. 1 p.b. Wszystkie przedłożone przez inwestora dokumenty, jako całość, muszą być treściowo koherentne. Jeżeli wykonane roboty budowlane spowodowały naruszenie dóbr chronionych przepisami prawa cywilnego, to doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem w tym zakresie powinno nastąpić w drodze postępowania przed sądem powszechnym na podstawie odpowiednich przepisów Kodeksu cywilnego. W przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym Funkcją postępowania naprawczego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego nie jest sprawowanie ochrony właściciela lub współwłaściciela obiektu budowlanego przed wkraczaniem w jego sferę praw cywilnych. Wydanie przez Starostę decyzji z dnia [...] lipca 2024 r. znak: [...] o uchyleniu decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., znak [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, stanowiło wyłączną konsekwencję wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b., co obliguje organ administracji architektoniczno-budowlanej do wydania w trybie art. 36a ust. 2 decyzji o uchyleniu pozwolenia na budowę. Na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego L.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem, a także zarzucając naruszenie prawa materialnego w postaci art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. W ocenie skarżącego postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją było prowadzone nierzetelnie, błędnie ustalono faktyczny status spornego obiektu budowlanego, faktycznie wybudowanego w 1995 r., jako budynku gospodarczo-garażowego zamiast warsztatu samochodowego oraz błędnie oznaczono go na na kopii mapy zasadniczej literą "i" zamiast "p1", w którym syn inwestora K.M. faktycznie od 1996 r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie naprawy i konserwacji samochodów. Decyzja z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę została wydana bez wykazania rozbudowy z istniejącym budynkiem gospodarczym wybudowanym w 1981 r. W ocenie skarżącego projekt budowlany zatwierdzony tą decyzją był niezgodny z wcześniejszą decyzją o ustaleniu warunków zabudowy z dnia [...] czerwca 2001 r. nr [...]. Zarzucił również brak zgody sąsiadów w sprawie niedopuszczalnej odległości wybudowanego warsztatu od granicy ich działek oraz z wjazdem na działkę nr [...] od strony drogi nr [...], co jest potwierdzone w opisie projektu zagospodarowania działki [...], wykonanego w 1995 r. przez właściwego inwestora K.M.. Zarzucił także naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 61 § 1 i 3 k.p.a. przez brak wszczęcia postępowania po złożeniu przez skarżącego zawiadomienia z dnia [...] sierpnia 2022 r., art. 61a § 1 i 2 k.p.a. przez brak wydania postanowienia o przyczynach, dla których postępowanie nie może być wszczęte po złożeniu zawiadomienia, a także art. 125 § 1 k.p.a. przez brak doręczenia skarżącemu jako stronie wydanego postanowienia z dnia [...] maja 2023 r., znak: [...], na które służy stronom zażalenie, o czym stwierdzono w pouczeniu tego postanowienia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 6 i 7 k.p.a., albowiem wobec przedmiotowego obiektu budowlanego wymagana jest ekspertyza techniczna, gdy się zważy, że dotyczy to obiektów budowlanych w rozbudowie, nadbudowie, przebudowie oraz zmiany sposobu użytkowania budynku, a takim budynkiem jest przedmiotowy warsztat samochodowy, na co dzień użytkowany od lutego 1996 r. W uzasadnieniu skargi zarzucił również organowi wybiórcze podejście do akt sprawy z pominięciem całości tych akt, stosownie do z góry założonych celów postępowania, m.in. uniknięcia potwierdzenia, że droga na działce nr [...] jako współwłasność skarżącego i jego rodziny jest drogą do działki nr [...], na której został wybudowany warsztat samochodowy oraz do działki nr [...], na której wybudowany został dom M. i K.M., który jest faktycznym inwestorem spornego obiektu. Nadto skarżący podniósł, iż przed Sądem Rejonowym pod sygn. akt [...] toczy się z wniosku K.M. postępowanie w sprawie uzupełnienia służebności przejścia i przejazdu do działki nr [...] przez działkę nr [...], stanowiąca współwłasność skarżącego i jego rodziny, a także opisał przebieg tego postępowania oraz swoją ocenę dowodów przeprowadzonych w tym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] maja 2025 r. oraz na rozprawie w dniu 7 maja 2025 r. skarżący podtrzymał stanowisko oraz zarzuty podniesione w skardze. Ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego na rozprawie wniósł i wywiódł jak w skardze, wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów pomocy prawnej z urzędu oraz oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającej ją decyzji PINB z dnia [...] lipca 2024 r. stanowił art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. W art. 50 oraz art. 51 p.b. ustawodawca zawarł procedurę określaną zazwyczaj jako "naprawcza", jej przedmiotem są przypadki naruszenia prawa budowlanego inne aniżeli opisane w art. 48–49b tej ustawy. Przepisy art. 51 p.b. mają zastosowanie w sytuacjach, gdy mogły zostać naruszone przepisy prawa budowlanego lub warunki określone w pozwoleniu na budowę albo wykonane roboty budowlane nie odpowiadają dokonanemu zgłoszeniu. W myśl art. 51 ust. 1 p.b., przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1, organ nadzoru budowlanego w drodze decyzji: 1) nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2) nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania, albo 3) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków decyzji o pozwoleniu na budowę - nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego zamiennego uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby – wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. W rozpatrywanej sprawie organy nadzoru budowlanego przeprowadziły postępowanie w sposób odpowiadający przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak w sytuacji otrzymania informacji od podmiotu, w którego ocenie na skutek wykonanych lub wykonywanych w sąsiedztwie jego nieruchomości robót budowlanych został bądź może zostać naruszony jego interes prawny (art. 5 ust. 1 pkt 9 p.b.), wówczas obowiązkiem organu nadzoru budowlanego jest wszechstronna weryfikacja takiej informacji, m.in. pod względem nie tylko istnienia przesłanek do wszczęcia postępowania, kwalifikacji prawnej – tzn. czy w danej sprawie właściwe będzie zastosowanie przepisów art. 48, 49b, czy też art. 50 i 51 p.b., ale także czy autorowi takiego pisma przysługuje przymiot strony. W niniejszej sprawie PINB, w wyniku weryfikacji informacji otrzymanych od skarżącego L.C., m.in. przeprowadzonych dnia [...] października 2022 r. oględzin działek nr [...] (w których to oględzinach skarżący brał udział) oraz działki nr [...] w dniach [...] stycznia oraz [...] lutego 2023 r., analizy stanu prawnego tych działek, danych zawartych w ewidencji gruntów, sposobu ich zagospodarowania i znajdujących się na nich obiektów budowlanych, a także wydanej w odniesieniu do obiektu budowlanego na działce nr [...] decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i wydaniu pozwolenia na budowę, zawiadomieniem z dnia [...] marca 2023 r. wszczął postępowanie w sprawie znajdującego się na w/w działce nr [...] budynku, przy czym skarżący został uznany za stronę tego postępowania i miał zapewniony udział w tym postępowaniu. Odnosząc się w tym miejscu do zawartych w skardze zarzutów odnośnie braku doręczenia skarżącemu postanowienia PINB z dnia [...] maja 2023 r. nr [...] nakładającego na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. na P.M. obowiązek dostarczenia oceny technicznej budynku usytuowanego na terenie działki nr [...] należy wyjaśnić, iż przepis ten może mieć zastosowanie zarówno przed wszczęciem postępowania administracyjnego w celu ustalenia, czy istnieją podstawy faktyczne do prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego, jak również w ramach już wszczętego postępowania, np. naprawczego. W tym drugim przypadku postępowanie w sprawie wydania postanowienia w oparciu o art. 81c ust. 2 p.b., jak i w przedmiocie zmiany takiego postanowienia, ma charakter postępowania incydentalnego toczącego się w ramach owego postępowania "głównego" (por. wyrok NSA z 4 kwietnia 2024 r., II OSK 1989/23, orzeczenia.nsa.gov.pl). Postanowienie to ma na celu jedynie uzupełnienie materiału dowodowego w danej sprawie. Stroną postępowania w sprawie nałożenia obowiązku przedstawienia oceny technicznej lub ekspertyzy jest tylko ten uczestnik procesu budowlanego, na którego nałożony został tego rodzaju obowiązek, i tylko ten podmiot uprawniony jest do złożenia zażalenia na postanowienie wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. oraz ewentualnej skargi do sądu administracyjnego. Inni uczestnicy procesu budowlanego mogą mieć wyłącznie interes faktyczny w tym, by obowiązek przedstawienia ekspertyzy nałożony został na określony podmiot (por. wyroki NSA z 27 września 2016 r., II OSK 3179/14, z 23 czerwca 2017 r., II OSK 3054/15 oraz z 17 kwietnia 2023 r., II OSK 1174/20). Charakter postanowienia wydanego na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. determinuje krąg podmiotów, których może ono dotyczyć. Oprócz adresata tego postanowienia żaden inny podmiot nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. w ewentualnym zaskarżeniu tego postanowienia. Jeżeli postanowienie to zostało wydane w ramach postępowania administracyjnego (np. naprawczego) inne strony tego postępowania mogą kwestionować ustalenia i wnioski tej oceny technicznej lub ekspertyzy w ramach postępowania wyjaśniającego w postępowaniu głównym, a nie sam fakt nałożenia na inwestora obowiązku sporządzenia oceny technicznej lub ekspertyzy (wyrok NSA z 7 listopada 2017 r., II OSK 523/16). W rozpatrywanej sprawie postanowienie z dnia [...] maja 2023 r., wydane na podstawie art. 81c ust. 2 p.b. wobec P.M. jako właściciela obiektu usytuowanego na działce nr [...], stanowiło jeden z etapów załatwienia sprawy w postępowaniu naprawczym i nie było podstaw do kierowania tego postanowienia do L.C. oraz doręczania skarżącemu tego postanowienia. Ocena techniczna z dnia [...] sierpnia 2023 r. została przy tym opracowana przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje (uprawnienia budowlane) oraz legitymującą się członkostwem we właściwej izbie samorządu zawodowego, wobec czego nie ma podstaw do kwestionowania omawianej ekspertyzy z tego punktu widzenia. Odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie błędnego ustalenia przeznaczenia oraz charakteru spornego obiektu budowlanego na działce nr [...] wskazać należy, iż przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało, by funkcja tego obiektu była inna bądź uległa zmianie w stosunku do funkcji wskazanej w decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz udzieleniu pozwolenia na budowę z dnia [...] sierpnia 2001 r. (budynek gospodarczo-garażowy). Niezależnie przy tym od braku podstaw do odmowy wiarygodności ustaleniom poczynionym przez organ wskazać należy, iż pomimo zasady, że postępowanie administracyjne prowadzi organ (który w myśl przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. obowiązany jest dokonywać ustaleń faktycznych w oparciu o zgromadzone dowody i bez wykraczania poza zakres udowodnionych okoliczności), stronie również przysługuje inicjatywna dowodowa w zakresie podnoszonych faktów i stawianych zarzutów, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona ta kwestionuje prawidłowość ustaleń organu czy też uważa te ustalenia za niepełne, niewyczerpujące. Zarzuty zawarte w odwołaniu a następnie w skardze, w zakresie zmiany funkcji spornego obiektu, jak również w zakresie błędów zawartych w jego ocenie technicznej, mimo iż podnoszone konsekwentnie przez skarżącego, nie zostały natomiast poparte wskazaniem przekonujących dowodów. Tymczasem w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego mają chronić prawa strony w postępowaniu administracyjnym, ale nie zwalniają jej od wszelkiej dbałości o własne interesy i od wszelkiej aktywności procesowej. Wprawdzie organ administracji ma obowiązek ustalenia obiektywnie istniejącego stanu faktycznego sprawy, lecz wynikająca z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. zasada ciężaru dowodu doznaje przełamania w tych przypadkach, w których możliwości poczynienia ustaleń przez organ są ograniczone, zwłaszcza gdy wykazanie określonych faktów pozostaje w interesie strony (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2017 r., II OSK 603/16). W takich przypadkach ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi dla siebie skutki prawne. Przechodząc do istoty sprawy z punktu widzenia prawa materialnego należy stwierdzić brak podstaw do zakwestionowania stanowiska organów o braku przesłanek do wstrzymania robót budowlanych postanowieniem, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 4 p.b., z uwagi na ustalenie, iż roboty budowlane w czasie prowadzenia postępowania nie były realizowane. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wykazał istotne odstępstwo od projektu budowlanego spornego budynku na działce nr [...], zatwierdzonego decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 r., nr [...], w postaci m.in. szczegółowo opisanej w zaskarżonej decyzji WINB na jej str. 6 zmiany usytuowania tego obiektu względem granic z działkami nr [...], a także wykonania dwóch otworów okiennych nieprzewidzianych w pierwotnym projekcie w ścianie zachodniej budynku od strony granicy z działką nr [...]. Organy nadzoru budowlanego zasadnie zakwalifikowały ten stan jako odstępstwo od projektu o charakterze istotnym w rozumieniu art. 36a ust. 5 pkt 1 p.b. W myśl bowiem tego przepisu istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi odstąpienie w zakresie m.in. projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. Za prawidłową należy przy tym uznać ocenę WINB, iż stanowiło to zwiększenie obszaru oddziaływania omawianego obiektu budowlanego poza działkę, na której został on zaprojektowany, tzn. nr [...] (przy czym oddziaływanie to dotyczy sąsiedniej działki budowlanej, oznaczonej nr [...]), co jest uzasadnione w świetle treści szczegółowo przytoczonej i omówionej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji WINB na jej str. 7 regulacji zawartej w § 12 rozporządzenia Ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1225 ze zm.), dotyczącej odległości obiektów budowlanych względem granic z sąsiednią działką budowlaną. Dodać przy tym należy, iż w razie stwierdzenia przez organ istotnych odstępstw od projektu budowlanego ustawodawca nie uprawnia tego organu do wyboru, ale nakłada na niego obowiązek zobowiązania inwestora do przedłożenia projektu zamiennego (por. wyrok WSA w Białymstoku z 16 kwietnia 2019 r., II SA/Bk 606/18). Zamienny projekt budowlany powinien uwzględniać wszystkie zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych i jednocześnie zawierać informacje sporządzone w sposób jednoznaczny, czytelny i zrozumiały, tak by możliwa była ocena zrealizowanego przedsięwzięcia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 23 stycznia 2019 r., II SA/Rz 1154/18). Jednocześnie w świetle treści art. 52 ust. 1 p.b. zaskarżona decyzja WINB prawidłowo została skierowana do P.M. jako inwestora budowy budynku gospodarczo-garażowego usytuowanego na działce nr [...], wskazanego w decyzji Burmistrza Miasta i Gminy nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę. Obszernie podnoszona przez skarżącego w toku postępowania administracyjnego, a także w skardze okoliczność wykorzystywania przez K.M. działki nr [...], stanowiącej współwłasność skarżącego oraz członków jego rodziny, jako drogi dojazdowej do działki nr [...], pozostaje w zakresie kompetencji sądu powszechnego, w tym przypadku Sądu Rejonowego, przed którym toczyło się postępowanie z wniosku P.M. i D.M., a także m.in. skarżącego L.C. postępowanie o uzupełnienie służebności przejścia i przejazdu (sygn. akt [...]). WINB zasadnie stwierdził przy tym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ratio legis przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 oraz art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. polega na doprowadzeniu robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, ale w aspekcie przepisów prawa administracyjnego, a nie cywilnego. W przypadku naruszenia prawa własności w wyniku wykonywanych samowolnie robót budowlanych pokrzywdzony może dochodzić swoich praw wyłącznie przed sądem powszechnym (por. m.in. wyrok NSA z 26 stycznia 2012 r., II OSK 2140/10), zaś funkcją postępowania naprawczego prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego nie jest sprawowanie ochrony właściciela lub współwłaściciela obiektu budowlanego przed wkraczaniem w jego sferę praw cywilnych (wyrok NSA z 7 maja 2014r., II OSK 2894/12). Uchylenie przez Starostę decyzją z dnia [...] lipca 2024r., znak [...] wcześniejszej decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2001r. nr [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, stanowiło konsekwencję wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b. W myśl bowiem art. 36a ust. 2 tej ustawy organ administracji architektoniczno-budowlanej uchyla decyzję o pozwoleniu na budowę, w przypadku wydania decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 pkt 3. Co również istotne z punktu widzenia zarzutów formułowanych przez skarżącego odnośnie spornej inwestycji, za prawidłowe należy uznać stwierdzenie WINB, iż zaskarżona decyzja nie jest równoznaczna z ostatecznym i definitywnym załatwieniem niniejszej sprawy. Obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego oznacza bowiem, że organy nadzoru budowlanego na etapie oceny tego projektu zamiennego jeszcze raz skontrolują przedsięwzięcie budowlane inwestora. W tym zakresie dokonana zostanie również ocena, czy zaplanowana i zrealizowana już inwestycja nie narusza praw właścicieli nieruchomości sąsiednich (por. wyroki WSA w Warszawie z 8 maja 2019 r., VII SA/Wa 2412/18 oraz z 10 września 2019 r., VII SA/Wa 371/19). Sam fakt złożenia projektu zamiennego nie legalizuje przy tym wykonanych z odstępstwami od pozwolenia na budowę robót budowlanych. Dopiero treść tego projektu zamiennego wyznacza dalsze postępowanie organu nadzoru budowlanego, którego obowiązkiem jest wówczas sprawdzenie projektu zamiennego w zakresie objętym regulacją art. 35 ust. 1 p.b. W dalszej kolejności, w zależności od wykonania bądź nie nałożonego obowiązku oraz oceny ewentualnego projektu zamiennego, zastosowanie znajdzie art. 51 ust. 4 p.b. (zatwierdzenie projektu, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, bądź pozwolenie na wznowienie robót budowlanych – jeżeli roboty budowlane nie zostały zakończone) albo art. 51 ust. 5 p.b. (wydanie przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego). Stąd też na kolejnym etapie sprawy badana będzie m.in. podnoszona przez skarżącego kwestia rozwiązania dostępu omawianej inwestycji do drogi publicznej, również w zależności od sposobu prawomocnego zakończenia postępowania w tym przedmiocie przed sądem powszechnym (z przedłożonej przez skarżącego wraz z pismem procesowym z dnia [...] maja 2025 r. kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] stycznia 2025 r., sygn. akt [...] nie wynika, czy jest ono prawomocne). Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę należało oddalić. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. przyznano pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, którego wysokość ustalono na podstawie § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) w zw. z § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764).