II SA/Go 576/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczącego Sędzia WSA Sławomir Pauter po rozpoznaniu w dniu 17 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.B. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 sierpnia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wpis warunkowy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 8 lipca 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga P.B. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] kwietnia 2013r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyrażenia zgody na wpis warunkowy. Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie z opłaty sądowej uzasadniając go tym, że nie pracuje i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013r. referendarz sądowy odmówił przyznania P.B. prawa pomocy. W dniu 4 września 2013r. do Sądu wpłynął sprzeciw P.B. od powyższego postanowienia, w którym strona wskazała, że cały dochód rodziców przeznaczany jest na utrzymanie rodziny, natomiast wszelkie oszczędności na zakup opału na zimę. Zarzuciła również, że pomimo przedstawienia rachunków w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono żadnych innych kosztów, jakie ponoszą jej rodzice. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2012, poz. 270 – dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl natomiast art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie wpis od skargi został ustalony w oparciu o treść § 2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) i wynosi 200 zł. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, skarżąca P.B. wskazała, że jest osobą bezrobotną i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu rodziców. W świetle ugruntowanego w orzecznictwie sądów stanowiska okoliczność, że pełnoletnie dziecko, które nie posiada własnego majątku, uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie jest wystarczającą przesłanką do zwolnienia od kosztów sądowych. Z istoty obowiązku alimentacyjnego wynika bowiem, że w wypadkach uzasadnionych prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania, koniecznego dla siebie i rodziny. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców (por. postanowienie SN z dnia 15 maja 1989 r., II CZ 80/89, LEX nr 8963, postanowienie NSA z dnia 4 grudnia 2012 r., II FZ 975/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji wynika, że miesięczny dochód rodziców skarżącej wynosi 6.774 zł (brutto). Nadto saldo na rachunku bankowym jest dodatnie (2.386,79 zł – stan na dzień 25 lipca 2013 r.). Rata kredytu jest natomiast niewielka, wynosi bowiem 158 zł. W orzecznictwie wskazuje się nadto, że posiadanie przez stronę stałych dochodów w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 marca 2011 r., II GZ 89/11, LEX nr 783930). Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z dnia 6 października 2004 roku, sygn. akt GZ 71/04; z dnia 21 grudnia 2010, sygn. akt I OZ 967/10; z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 606/08). Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł, czyli osobom najuboższym. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W złożonym od postanowienia referendarza sądowego sprzeciwie strona skarżąca nie wskazała żadnych nowych okoliczności uzasadniających zwolnienie ją od ponoszenia kosztów postępowania. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.