II SA/Go 586/21
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2021-08-25
Skład orzekający: Sędzia WSA Sławomir Pauter, Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz, Asesor WSA Kamila Karwatowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w zakresie § 13 ust. 1 pkt 2, narusza prawo poprzez przekroczenie delegacji ustawowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że § 13 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, wprowadzający generalny zakaz wprowadzania zwierząt domowych do obiektów użyteczności publicznej, stanowi istotne naruszenie prawa poprzez przekroczenie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Zakaz ten jest nadmiernie ingerujący i wykracza poza materię określoną w ustawie, która upoważniała do regulowania obowiązków mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Pozostałe zarzuty skargi dotyczące § 2 ust. 1 i § 3 uchwały uznano za nieuzasadnione.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy złożył skargę na uchwałę Rady Miejskiej w sprawie określenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy, zarzucając jej istotne naruszenie prawa w zakresie § 2 ust. 1, § 3 oraz § 13 ust. 1 pkt 2. Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności uchwały w całości. W odpowiedzi na skargę organ poinformował, że uchwała została uchylona w całości i podjęto nową uchwałę. Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 13 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Pauter Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Kamila Karwatowicz (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na uchwałę Rady Miejskiej z dnia 15 września 2016 r., Nr XXIII/133/16 w sprawie określenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] I. stwierdza nieważność § 13 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały, II. oddala skargę w pozostałym zakresie.
W dniu 15 września 2016 r. Rada Miejska , działając na podstawie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminie (Dz. U. z 2016 r., poz. 250, dalej jako u.u.c.p.g.), podjęła uchwałę Nr XXIII/133/16 w sprawie określenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 19 września 2016 r. pod poz. 1858.
Powyższa uchwała stałą się przedmiotem skargi złożonej przez Prokuratora Rejonowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w części obejmującej: § 2 ust.1, § 3, § 13 ust. 1 pkt 2. Strona skarżąca zarzuciła zaskarżonej uchwale istotne naruszenie:
1. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (t.j. Dz. U. 2019. poz.2010), poprzez nie wskazanie w § 2 ust. 1 uchwały wymagań w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego, zbierania odpadów komunalnych w postaci: odpadów niebezpiecznych, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek oraz odpadów tekstyliów i odzieży, co uchybia wskazanym powyżej przepisom u.u.c.p.g., albowiem uchwała nie zawiera obligatoryjnych elementów regulaminu i skutkuje brakiem pełnej realizacji upoważnienia ustawowego;
2. art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5.ust. 1 pkt 4 ustawy . o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (t.j. Dz. U. 2019 r. poz.2010), poprzez wskazanie w § 3 ust. uchwały, że; "Uprzątnięcie przez właścicieli nieruchomości błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego poprzez ich odgarnięcie w sposób niepowodujący zakłóceń ruchu pieszych i pojazdów, z zachowaniem swobodnego dostępu do wyznaczonych przejść dla pieszych oraz urządzeń elektrycznych, gazowych, telekomunikacyjnych i innych", co uchybia wskazanym powyżej przepisom u.u.c.p.g., albowiem stanowi nieuzasadnione poszerzenie obowiązku nałożonego na właścicieli nieruchomości, stanowiąc tym samym naruszenie zakresu upoważnienia ustawowego;
3. art. 4 ust. 2 pkt 6 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (t.j. Dz. U; 2019 r., poz.2010) poprzez wskazanie w § 13 ust. 1 pkt 2 uchwały, że: " Do obowiązków właścicieli . utrzymujących zwierzęta na terenie Gminy należy (...), pkt2) nieprowadzanie zwierząt domowych do obiektów użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów przeznaczonych dla zwierząt, takich jak np. lecznice, wystawy, przy czym nie dotyczy to osób niewidomych, korzystających z pomocy psów przewodników", co uchybia wskazanym powyżej przepisom u.u.c.p.g. albowiem wykracza poza delegacje, ustawową.
W świetle zgłoszonych zarzutów Prokurator Rejonowy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazując na brzmienie art. 4 ust. 1 i 2 u.u.p.c.g. z 2019 r., stwierdził, iż określone tym przepisem kwestie, które podlegają uregulowaniu mają charakter wyczerpujący, stąd za niezgodne z prawem uznał Prokurator brak pełnej realizacji upoważnienia ustawowego w treści § 2 zaskarżonej uchwały. Zdaniem skarżącego Rada Miejska postąpiła wbrew dyrektywie zawartej w § 143 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie techniki prawodawczej, bowiem nie uregulowała w kontrolowanym akcie całości problematyki. Tym samym naruszając wskazany przepis w zw. z art. 7 Konstytucji RP i § 119 tego rozporządzenia.
Za niezgodny z prawem skarżący uznał także zapis w § 3 uchwały, gdyż stanowi jego zdaniem nieuzasadnione poszerzenie obowiązku nałożonego na właścicieli nieruchomości i skutkując tym samym naruszeniem zakresu upoważnienia ustawowego. Skarżący wskazał, iż art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c u.u.c.p.g. upoważnia radę jedynie do wskazania obowiązku dotyczącego uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, zwracając uwagę, iż art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.c.p.g., nie upoważnia rady gminy do określania ustalania sposobu i miejsca gromadzenia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń (vide wyrok WSA w Gliwicach z dnia 9 lipca 2014r. sygn. akt: II SA/Gl 258/14). Tymczasem Rada postanowiła, iż obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń należy realizować "w miejsce niepowodujące zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów, z zachowaniem swobodnego dostępu do wyznaczonych przejść dla pieszych oraz urządzeń elektrycznych, gazowych, telekomunikacyjnych i innych."
Ponadto za niezgodny z prawem Prokurator uznał § 13 ust. 1 pkt 2 uchwały, wskazując na brak upoważnienia udzielonego radzie gminy przez ustawodawcę do sformułowania zakazów wprowadzania psów i innych zwierząt domowych na tereny
określone lub obiekty użyteczności publicznej, lecz do ustalenia sposobu postępowania ze zwierzętami domowymi w taki sposób, by ich pobyt na terenie przeznaczonym do wspólnego, użytku nie był uciążliwy oraz nie zagrażał przebywającym tam osobom. Tym samym zdaniem skarżącego uchwała określa obowiązki osób trzymających zwierzęta domowe w sposób zbyt daleko idący niż przewidział to i do czego upoważnił organ stanowiący ustawodawca.
W odpowiedzi na skargę organ poinformował, iż stosownie do zgłoszonych zarzutów, uchwała została uchylona w całości. Jednocześnie załączył odpis nowo podjętej uchwały z dnia 22 października 2020 r. Nr XXV/127/20 w sprawie określenia regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga podlegała częściowemu uwzględnieniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż Sąd rozpoznał przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z treścią cyt. art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o rozpoznanie przedmiotowej sprawy w trybie uproszczonym złożyła strona skarżąca, a poinformowany o powyższym organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 741) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2325, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres przedmiotowy sądowej kontroli administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego na podstawie art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt organu jednostki samorządu terytorialnego sąd administracyjny stwierdza jego
nieważność albo orzeka, iż został on wydany z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie nieważności. Jednocześnie przepis z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 1372 ze zm., dalej jako u.s.g.) przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieuwzględnienia skargi podlega ona oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Niezbędne jest zatem odwołanie się do przepisów u.s.g., gdzie przewidziano dwa rodzaje naruszeń prawa, które mogą być wywołane przez ustanowienie aktów uchwalanych przez organy gminy: istotne naruszenie prawa oraz nieistotne naruszenie prawa (art. 91u.s.g.). Ustawa nie określa wprost wad stanowiących istotne naruszenie prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że "istotne naruszenie prawa", powodujące nieważność uchwały organu gminy, czy też rozstrzygnięcia nadzorczego, nie pokrywa się z przesłankami nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 k.p.a. (por. wyroki NSA: z dnia 18 września 1990 r., sygn. SA/Wr 849/90, z dnia 26 marca 1991 r., sygn. SA/Wr 81/91, z dnia 16 listopada 2000 r. sygn. II SA/Wr 157/99, nie publ.). Niewątpliwie jednak katalog wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych może naprowadzać na wyodrębnienie naruszeń stanowiących istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością uchwały lub zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego.
Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie, prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd Terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-102).
Z punktu widzenia procesu oceny legalności uchwały wskazać należy na
art. 94 Konstytucji RP, zgodnie z którym organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Stosownie do treści art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa
miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przy czym objęta wydanym przez organ aktem normatywnym materia musi być określona w upoważnieniu ustawowym i nie może przekraczać zakresu tego upoważnienia, na co wskazuje treść § 143 w zw. z § 115 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ,,Zasad techniki prawodawczej" (tj. Dz. U. z 2016 r. poz. 283). Wynika z nich, że w akcie prawa miejscowego zamieszcza się tylko przepisy regulujące sprawy przekazane do unormowania w przepisie upoważniającym (upoważnieniu ustawowym).
Przedmiot tak rozumianej kontroli stanowiła w przedmiotowej sprawie uchwała Rady Miejskiej z dnia 15 września 2016 r. Nr XXIII/133/16 w sprawie określenia regulaminu utrzymania czystości porządku na terenie Gminy.
Przed przystąpieniem do wyjaśnienia wyników oceny zgodności z prawem zaskarżonej uchwały i zasadności zarzutów podniesionych w skardze, odnieść należy się do kwestii poddania kontroli Sądu uchwały, która utraciła moc. Jak wynika bowiem z akt sprawy i odpowiedzi na skargę zaskarżona uchwała nie obowiązuje już w związku z wejściem w życie w dniu 24 grudnia 2020 r. nowej uchwały z dnia 22 października 2020 r. Nr XXV/127/20 regulującej regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy. Fakt utraty mocy obowiązującej uchwały nie czyni niedopuszczalnym ani bezprzedmiotowym postępowania sądowego dotyczącego tejże uchwały. Wskazuje się powszechnie w orzecznictwie sądowym, iż utrata mocy obowiązującej uchwały wynikająca z faktu uchwalenia kolejnej uchwały, następuje ze skutkiem ex nunc, tj. z momentem wejścia w życie kolejnej uchwały. Stwierdzenie natomiast nieważności zaskarżonej uchwały eliminuje z obrotu prawnego zakwestionowane zapisy ze skutkiem ex tunc, tworząc stan, w jakim uznane za nieważne zapisy takiej uchwały należy traktować jako takie, które w ogóle nie weszły do obrotu prawnego. Powyższe daje podstawę do ewentualnego podważania legalności rozstrzygnięć wydanych w oparciu o zakwestionowane zapisy takiej uchwały oraz umożliwia ewentualne dochodzenie przed sądem powszechnym odszkodowania za szkody wyrządzone wydaniem rozstrzygnięć opartych o podstawy prawne uznane za nieważne od początku. Tak więc nawet uchylenie zaskarżonej uchwały przez organ, który ją podjął, przed wydaniem wyroku nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania skargi na tą uchwałę. Uchylenia uchwały nie można utożsamiać z uwzględnieniem skargi (por. m. in.: wyrok NSA z 27 lipca 2007 r., II OSK 1046/07, Lex nr 384291, wyrok NSA z 24 maja 2007 r., II OSK 233/07, Lex Nr 334309, wyrok NSA z 13 września 2006 r., II OSK 58/06, Lex nr 320905 a także
wyrok WSA w Gliwicach z 2 kwietnia 2014 r., I SA/Gl 18/14, pub. CBOSA oraz wyrok WSA w Lublinie z 26 marca 2013 r. II SA/Lu 92/13, pub. CBOSA).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2016r., poz. ) w brzmieniu obowiązującym w dniu jej uchwalenia.
Delegację ustawową dla podjęcia zaskarżonej uchwały stanowił art. 4 ust. 1 u.c.p.g. Przepis ten upoważnia radę gminy do uchwalenia, po zasięgnięciu opinii państwowego powiatowego inspektora sanitarnego, regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie określonym w art. 4 ust. 2 ww. ustawy. Regulamin wydany na podstawie art. 4 ust. 1 u.c.p.g. określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku w zakresie wyznaczonym przepisem art. 4 ust. 2.
Prokurator zaskarżył uchwałę w części obejmującej § 2 ust. 1, § 3, § 13 ust. 1 pkt 2, ostatecznie jednak wnosząc o stwierdzenie nieważności uchwały w całości.
W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowadministracyjnej Sąd za uzasadniony uznał podniesiony w skardze zarzut dotyczący istotnego naruszenia prawa poprzez wprowadzenie regulacji § 13 ust. 1 pkt 2. Zgodnie z jego treścią do obowiązków właścicieli utrzymujących zwierzęta domowe na terenie Gminy należy niewprowadzanie zwierząt do obiektów użyteczności publicznej, z wyłączeniem obiektów przeznaczonych dla zwierząt, takich jak np. lecznice, wystawy, przy czym nie dotyczy to osób niewidomych, korzystających z pomocy psów przewodników. Wskazać należy, iż art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.c.p.g. upoważnił radę gminy do regulowania obowiązków osób utrzymujących zwierzęta domowe, mających na celu ochronę przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Prawidłowa interpretacja wspomnianego przepisu powinna być taka, że na jego podstawie organ stanowiący gminy może nakładać konkretne obowiązki (nakazy lub zakazy) na właścicieli zwierząt, jednak obowiązki te muszą zmierzać do zapewniania ochrony przed zagrożeniem lub uciążliwością dla ludzi oraz przed zanieczyszczeniem terenów przeznaczonych do wspólnego użytku. Natomiast wprowadzenie generalnego zakazu nie jest dopuszczalne i stanowi przekroczenie delegacji ustawowej do stanowienia aktu prawa miejscowego. Ponadto stwierdzić należy, iż wprowadzenie w regulaminie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, zakazu wprowadzania zwierząt na dany teren jest środkiem nadmiernie ingerującym w swobodę poruszania się i przebywania w określonym miejscu. W wyroku z dnia 21 maja 2020r. (II OSK 2724/19 opubl. w CBOSA) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że art. 4 ust. 2 pkt 6 u.c.c.p.g. zakazuje wprowadzania do aktów prawa miejscowego generalnych
zakazów wprowadzania psów lub innych zwierząt domowych na tereny podlegające wspólnemu użytkowi. Ustanowienie tak daleko idącego zakazu nadmiernie ogranicza swobodę poruszania i przebywania w określonym miejscu właścicieli zwierząt domowych i wykracza poza materię określoną w ustawie (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 991/17, LEX nr 2352608, wyrok NSA z dnia 9 września 2014 r. sygn. akt II OSK 654/14, LEX nr 1502921). Dodatkowo zauważyć należy, iż samo pojęcie ,,obiektu użyteczności publicznej", użytego w kwestionowanym przepisie, może być interpretowane bardzo szeroko. Jak wskazano w orzecznictwie, o zaliczeniu danego obiektu do kategorii użyteczności publicznej decyduje w pierwszej kolejności zaspokajanie zbiorowych i powszechnych, a nie indywidualnych lub grupowych potrzeb społecznych. Przyjmując takie kryterium, do obiektów użyteczności publicznej można zaliczyć np. boiska, hale sportowe, lodowiska, sale gimnastyczne, stadiony, kąpieliska, drogi, tereny rekreacyjne, parki, zieleńce gminne, dworce, przystanki itp. (por. wyrok WSA w Krakowie z 8 listopada 2019 r., II SA/Kr 907/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Tak sformułowany zakaz prowadziłby do niedającego się zaakceptować w demokratycznym państwie prawnym ograniczenia praw osób trzymających zwierzęta, w tym ograniczałby wolność przemieszczania się (por. wyrok z dnia 6 sierpnia 2021 r., II SA/Kr 411/21). Sąd zatem podziela stanowisko skarżącego wskazujące na przekroczenie przez Radę Miejską w zakresie regulacji objętej § 13 ust. 1 pkt 2 zaskarżonej uchwały granic upoważnienia ustawowego.
Pozostałe zarzuty podniesione w skardze Sąd uznał za nieuzasadnione.
Zgodnie z kwestionowanym w skardze § 3 uprzątanie przez właścicieli nieruchomości błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego poprzez ich odgarnięcie w sposób niepowodujący zakłóceń w ruchu pieszych i pojazdów, z zachowaniem swobodnego dostępu do wyznaczonych przejść dla pieszych oraz urządzeń energetycznych, gazowych, telekomunikacyjnych i innych. Wyjaśnić należy, iż skarżący podniósł, iż przepis ten istotnie narusza art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.c.p.g., jednak w istocie według brzmienia u.c.c.p.g. z daty podjęcia zaskarżonej uchwały, podstawę prawną regulacji w zakresie § 3 stanowił przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.c.p.g., zgodnie z którym regulamin określa wymagania w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego. Natomiast w myśl art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.c.p.g. właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości porządku przez uprzątnięcie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń
z chodników położonych wzdłuż nieruchomości (...). Zdaniem Prokuratora Rada wprowadziła zapis nakładający obowiązek uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń "w miejsce niepowodujące zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów, z zachowaniem swobodnego dostępu do wyznaczonych przejść dla pieszych oraz urządzeń elektrycznych, gazowych, telekomunikacyjnych i innych", co jego zdaniem stanowi przekroczenie kompetencji uchwałodawczej.
Po pierwsze należy zwrócić uwagę, iż kwestionowany zapis uchwały określa, iż obowiązek uprzątania błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń należy realizować, nie jak podał Prokurator "w miejsce" a ,,w sposób" niepowodujący zakłóceń w ruchu pieszych lub pojazdów (...). W ocenie Sądu zapis § 3 zaskarżonej uchwały stanowi wypełnienie delegacji ustawowej zawartej w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.c.p.g. albowiem stanowi właśnie uszczegółowienie zasad dotyczących uprzątnięcia błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń, przy czym nie odnosi się to do chodnika, co wskazuje na brak naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 4 u.c.c.p.g. Jak wskazuje się w orzecznictwie (wyrok NSA z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II OSK 2866/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), wykonawczy charakter regulaminu, może być uzupełniony o mieszczącą się ramach upoważnienia ustawowego pewną ograniczoną prawem samodzielność prawotwórczą prawodawcy lokalnego. Zdaniem Sądu zakwestionowany przez Prokuratora § 3 Regulaminu, spełnia właśnie ww. warunek. Wbrew bowiem stanowisku przedstawionemu w skardze, Rada w § 3 Regulaminu nie wskazała konkretnego sposobu, w jaki mają być uprzątnięte śnieg, lód, błoto i inne zanieczyszczenia. W istocie Rada ograniczyła się jedynie do wskazania celu, jaki ma być osiągnięty przez właścicieli nieruchomości przy ww. uprzątaniu, a mianowicie niespowodowanie zakłóceń ruchu pieszych i pojazdów. Nie uregulowano kwestii konkretnego sposobu uprzątania śniegu i innych zanieczyszczeń (np. ich "pryzmowania"), ani miejsca ich gromadzenia (np. przy krawędzi jezdni). Regulacja taka nie stanowi, w ocenie Sądu, przekroczenia udzielonego radzie gminy upoważnienia.
Za nieuzasadniony uznał Sąd również zarzut skargi dotyczący § 2 ust. 1 zaskarżonej uchwały, dotyczący nałożonego na właścicieli nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania i przekazywania do odbioru odpadów komunalnych tym powstałych w gospodarstwach domowych. Zdaniem Prokuratora kwestionowany przepis prawa miejscowego istotnie narusza prawo, gdyż nie wypełnia on delegacji ustawowej określonej w art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. b u.c.c.p.g. Wyjaśnić należy, iż Rada uchwalając zaskarżony do Sądu akt prawa miejscowego, miała obowiązek uwzględnić wymagania wynikające z u.c.c.p.g. w brzmieniu obowiązującym w dniu
podejmowania uchwały, tj. 15 września 2016 r., które to brzmienie wynikało wówczas z Dz. U. z 2016 r., poz. 250.
Według stanu prawnego na 15 września 2016 r. podstawę do regulacji w zakresie § 2 ust. 1 Regulaminu stanowił obowiązujący wówczas art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a u.c.c.p.g. Zgodnie z jego treścią regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące wymagań w zakresie utrzymania czystości i porządku na terenie nieruchomości obejmujących prowadzenie selektywnego zbierania i odbierania lub przyjmowania przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych lub zapewnienie przyjmowania w inny sposób co najmniej takich odpadów komunalnych jak: przeterminowane leki i chemikalia, zużyte baterie i akumulatory, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble i inne odpady wielkogabarytowe, zużyte opony, odpady zielone oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a.
Zwrócić należy uwagę, iż skarżący zarzucił jednak organowi naruszenie art. 4 ust. 2 lit. b u.c.c.p.g. w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 1579), która weszła w życie z dniem 6 września 2019 r. W drodze tejże ustawy wprowadzono szereg zmian legislacyjnych w dotychczasowym brzmieniu u.c.c.p.g. Zgodnie z art. 4 ust. 2 pkt 1 lit. a i b u.c.c.p.g. według brzmienia nadanego ustawą z 19 lipca 2019 r. Regulamin określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy dotyczące: wymagań w zakresie:
a)selektywnego zbierania i odbierania odpadów komunalnych obejmującego co najmniej: papier, metale, tworzywa sztuczne, szkło, odpady opakowaniowe wielomateriałowe oraz bioodpady,
b) selektywnego zbierania odpadów komunalnych prowadzonego przez punkty selektywnego zbierania odpadów komunalnych w sposób umożliwiający łatwy dostęp dla wszystkich mieszkańców gminy, które zapewniają przyjmowanie co najmniej odpadów komunalnych: wymienionych w lit. a, odpadów niebezpiecznych, przeterminowanych leków i chemikaliów, odpadów niekwalifikujących się do odpadów medycznych powstałych w gospodarstwie domowym w wyniku przyjmowania produktów leczniczych w formie iniekcji i prowadzenia monitoringu poziomu substancji we krwi, w szczególności igieł i strzykawek, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, mebli i innych odpadów wielkogabarytowych, zużytych opon, odpadów budowlanych i rozbiórkowych oraz odpadów tekstyliów i odzieży.
Dodać należy, iż stosownie do treści art. 9 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 19 lipca 2019 r., w wersji obowiązującej do 30 marca 2020 r., rada gminy jest obowiązana dostosować uchwały wydane przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym do przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Przepis ten został następnie zmieniony ustawą z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r., poz. 875), w której w art. 40 ust. 1 wskazano, że w art. 9 w ust. 1 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 poz. 1579 oraz z 2020 r. poz. 568 i 695) wyrazy "w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy." zastępuje się wyrazami "w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r.".
Z wyżej wskazanych regulacji prawnych wynika, że Rada Miejska była obowiązana dostosować uchwały wydane przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w terminie do dnia 31 grudnia 2020 r. Tym samym to do tej daty winny być wprowadzone wszelkie rozwiązania dostosowujące.
Z uwagi na powyższe Sąd uznał zarzut skargi dotyczący § 2 ust. 1 za nieuzasadniony. Dodać należy na marginesie, choć nie ma to wpływu na rozpoznanie przedmiotowej sprawy, iż - jak wskazuje treść odpowiedzi na skargę – Rada Miejska przed 31 grudnia 2020 r. podjęła uchwałę z dnia 22 października 2020 r. w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku w gminie.
Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 147 § 1 i art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło