II SA/Go 588/16
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-10-20
Skład orzekający: Jacek Jaśkiewicz, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy utworzenie przez powiązane podmioty kilku spółek, które następnie dzierżawią grunty od pierwotnego właściciela i składają wnioski o płatności bezpośrednie, stanowi sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, uzasadniające odmowę przyznania płatności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, odmawiając przyznania płatności. Stwierdzono, że utworzenie pięciu powiązanych spółek, które wydzierżawiły grunty od spółki B i następnie złożyły wnioski o płatności, stanowiło sztuczne stworzenie warunków do uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Celem tego działania było obejście przepisów wprowadzających modulację i degresywność płatności, co prowadziło do zawyżenia należnych kwot. Sąd nie podzielił argumentacji skarżącej spółki o braku dowodów na sztuczne warunki i sprzeczność z celami systemu.Stan faktyczny
Spółka N złożyła wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Organy ARiMR odmówiły przyznania płatności, uznając, że spółka N, wraz z czterema innymi spółkami utworzonymi w tym samym czasie i powiązanymi osobowo i kapitałowo ze spółką B (właścicielem gruntów), sztucznie stworzyła warunki do uzyskania wyższych płatności. Spółka N dzierżawiła grunty od spółki B, które wcześniej były przez nią zgłaszane do płatności. Skarżąca spółka kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że efektywnie korzystała z gruntów i prowadziła działalność rolniczą.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant referent stażysta Krzysztof Frączek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi N spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (określanego dalej jako Dyrektor OR ARiMR), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR (określanego dalej jako Kierownik BP ARiMR) nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania N sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014.
Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 12 maja 2014 r. do Biura Powiatowego ARiMR złożony został przez N sp. z o. o wniosek o przyznanie płatności na rok 2014.
W przedmiotowym wniosku spółka wskazała, iż ubiega się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do powierzchni 48,94 ha. Kierownik BP ARiMR złożony wniosek poddał kontroli administracyjnej zgodnie z art. 28 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemów wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. WE L 316 z 02.12.2009 r., str. 65 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1122/2009).
W rezultacie przeprowadzonej kontroli administracyjnej Kierownik BP ARiMR ustalił, iż działki ewidencyjne usytuowane w województwie [...] o łącznej powierzchni 48,94 ha zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 przez spółkę N były deklarowane do płatności w latach 2004-2011 przez B sp. z o.o. ( określana dalej jako spółka B).
W związku z podjętymi wątpliwościami dotyczącymi zasad funkcjonowania spółki, Kierownik BP ARiMR w dniu 1 czerwca 2015 r. wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia: aktów notarialnych, umów dzierżaw, umów użyczenia lub innych dokumentów, na podstawie których użytkowane są przez Spółkę grunty zgłoszone do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r., dowodów zakupu nawozów, środków ochrony roślin, paliwa oraz nasion przez spółkę, które wykorzystywane były do produkcji roślinnej prowadzonej w 2014 r. na gruntach zgłoszonych do dopłat, a także dowodów sprzedaży przez spółkę plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r.
W dniu 3 czerwca 2015 r. spółka złożyła w Biurze Powiatowym korektę wniosku wraz z umową dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. zawartą pomiędzy spółką B (wydzierżawiający), a spółką N (dzierżawca), fakturę VAT nr [...] dotyczącą działalności wspomagającej produkcję roślinną koszenie łąk, przewracanie siana, zbiór.
W dniu 7 stycznia 2016 r. Kierownik BP ARiMR wystosował do spółki N kolejne wezwanie do złożenia: 1) wyjaśnień dotyczących powodów oraz celu powstania 5 Spółek ( M sp. z o.o., J sp. z o.o., N sp. z o.o., M sp. z o.o., K sp. z o.o.) zamiast jednej spółki z o.o., 2) przedłożenia za 2014 r. faktury wystawionej przez spółkę "B" zgodnie z umową dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. oraz dokumentów potwierdzających zapłatę-przelew za powyższą fakturę, 3) przedłożenia dowodu (oryginał do wglądu) dokonania przelewu zapłaty za fakturę VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawioną przez G.T. dla spółki N, 4) podanie informacji, ile razy w 2014 r. dokonano koszenia łąk na zadeklarowanych do płatności działkach ewidencyjnych, poprzez przedstawienie faktury oraz dowodów przelewów za te faktury, 5) dowodów sprzedaży przez spółkę N plonów uzyskanych z gruntów zgłoszonych do dopłat bezpośrednich oraz ONW w 2014 r. lub złożenia oświadczenia, w jaki sposób spółka N zagospodarowywała uzyskane plony (siano).
W odpowiedzi D.W. - prokurent spółki N, w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. wyjaśniła, że każda z wymienionych spółek jest odrębnym podmiotem gospodarczym działającym w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto wskazała, że każda z wymienionych spółek prowadzi odrębną działalność gospodarczą od wielu lat, która m.in. jest oparta na produkcji zwierzęcej - chowie i hodowli indyków, prowadzeniu podstawowej produkcji rolnej oraz wykonywaniu innych działalności określonych umowami spółek. Dodatkowo podkreśliła, że spółki dysponują dużym potencjałem wytwórczym, a sugerowana przez ARiMR konsolidacja w jedną spółkę z o.o. jest trudna pod kątem prawidłowej gospodarki i ekonomii na tym etapie realizacji zadań programowych poszczególnych spółek. Zdaniem D.W. w aktualnej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej bardziej wskazana jest uzasadniona dywersyfikacja. Wraz z pismem przedłożono kopie faktury VAT nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. wystawioną przez spółkę B spółce N za dzierżawę nieruchomości, potwierdzenie opłaty za powyższą fakturę, fakturę VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawiona spółce N przez G.T. w kwocie 23 176,80 zł za usługę koszenia łąk, przewracania siana i zbiór, potwierdzenie opłaty za tą fakturę.
Po przeanalizowaniu dokumentacji Kierownik BP ARiMR stwierdził, iż udziałowcami spółki B jest spółka W oraz D.W.. Dodatkowo D.W. i A.W. są prokurentami powyższej spółki B. Zgodnie z danymi z KRS spółka W jest własnością D.W., a prezesem był M.W.. Udziałowcy spółki B powołują 5 spółek w tym spółkę N, których siedziba jest tożsama z siedzibą spółki B. Utworzone 5 spółek dzierżawią grunty od spółki B każda na ok. 50 ha (spółka N 58,91 ha), a udziałowcami, prezes i prokurentem tejże spółki są osoby zarządzające spółką B. W utworzonej spółce N oraz pozostałych czterech spółkach w roku 2014 Prezesem jest M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie jest D.W. co jest równoznaczne z nieograniczoną decyzyjnością tychże osób.
Organ I instancji stwierdził nadto, że na podstawie umowy dzierżawy z dnia [...] maja 2012 r. podpisanej przez wydzierżawiającego w osobie D.W. (żona M.W.) jako Prezes Zarządu oraz przez dzierżawcę w osobie M.W. jako Prezes spółki N grunty zgłoszone do powyższych dopłat są wydzierżawione przez spółkę B dla spółki N na okres 10 lat. Spółka N z tytułu powyższej dzierżawy płaci roczny czynsz dzierżawny w wysokości 50 zł za każdy 1 ha. Ponadto z oświadczenia strony wynika, że spółka N nie posiada zaplecza maszynowego do upraw polowych, wszelkie prace polowe są wykonywane przez firmę zewnętrzną, co potwierdza dostarczona faktura VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r. wystawiona przez G.T., który wykonał usługę koszenia, przewracania trwałych użytków zielonych dla spółki N.
W ocenie organu dzielenie spółek na mniejsze gospodarstwa jest niezgodne z art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995 r. – określanego dalej jako rozporządzenie nr 2988/95), który stanowi, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zorganizowanie wielu spółek przez tych samych udziałowców i powiązanych ze sobą rodzinnie osób oraz związek pomiędzy poszczególnymi spółkami wynikający z ich struktury własnościowej i osobowej tj. prowadzenia przez wszystkie podmioty tego samego rodzaju działalności, w tej samej lokalizacji, korzystając ze wspólnego zaplecza, stanowi sztuczne działanie w celu obejścia prawa. Ponadto Kierownik BP ARiMR podkreślił, iż aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilku spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującemu jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie wielu spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia dla działek powyżej 300 ha dla płatności ONW, brak możliwości zwiększenia powierzchni zgłaszanej do płatności rolnośrodowiskowej po drugim roku uczestnictwa oraz ominięcie degresywnych stawek płatności stosowanych dla ONW i płatności rolno środowiskowych (rolnictwo ekologiczne). Degresywny systemu udzielania płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ), określono bezpośrednio w § 14 rozporządzenia rolnośrodowiskowego (PRŚ), gdzie producent rolny niemający więcej niż 100 ha, otrzymuje wsparcie w wysokości 100 % stawki płatności, gdy za powierzchnię powyżej 100 ha do 200 ha wynosi 50 % stawki płatności, a powyżej 200 ha - tylko 10% stawki.
Działanie to wyczerpało także przesłanki określone w art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16 - określanego dalej jako rozporządzenie nr 73/2009), na mocy którego nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Kierownik BP ARiMR wskazał dodatkowo, iż w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek, o którym mowa w art. 2 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14 – określanego dalej jako rozporządzenie nr 1166/2008), według którego "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną.
W dalszej kolejności Kierownik BP ARiMR podniósł, iż w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (obecnie t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1551 – określanej dalej jako ustawa o płatnościach) określono, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli: 1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczpospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, 2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Wobec wskazanego powyżej przepisu gospodarstwa mniejsze otrzymują większe wsparcie i tym samym podział dużego gospodarstwa na mniejsze poprzez przekazanie działek rolnych w posiadanie różnym pomiotom przekłada się wprost na znaczący wzrost płatności bezpośrednich, pomocy ONW i płatności rolno środowiskowych (PRŚ).
Kierownik BP ARiMR podniósł, iż w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach określono, że płatność przysługuje rolnikowi zgodnie z art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, tj. osobie fizycznej lub prawnej lub grupie osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz które prowadzą działalność rolniczą. Natomiast gospodarstwo zgodnie z art. 2 lit. b rozporządzenia nr 73/2009 oznacza wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika, znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego.
W ocenie organu I instancji celem systemu wsparcia jest finansowe wspieranie rolników, czyli osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Termin "posiadanie" należy odczytywać przez pryzmat celowościowy, z uwzględnieniem krajowych i wspólnotowych przepisów dotyczących systemów wsparcia bezpośredniego. Istotą płatności obszarowych jest zatem to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty, tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska. Wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 1964 r, Nr 16 poz. 93 ze zm. - określanej dalej jako k.c.), regulującej instytucję posiadania. Stosownie do art. 336 k.c. posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Jako stan faktyczny posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Zatem samo istnienie tytułu prawnego wywołującego skutki w zakresie regulowanym prawem cywilnym nie przesądza o posiadaniu. Wyłączone jest uznanie za posiadacza osoby, która legitymuje się, co prawda, tytułem prawnym do władania rzeczą, ale uzyskała ten tytuł w innym zamiarze, niż władanie rzeczą dla siebie i ten odmienny zamiar kontynuuje. Nie jest też posiadaczem osoba, która choć ma tytuł prawny do władania rzeczą, nie sprawuje fizycznego władztwa nad rzeczą. Idea płatności wynika ze wspólnotowej polityki wspierania dochodów rolników i dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych, tzn. decydują, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonują odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbierają plony oraz utrzymują te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami). Organ I instancji zwrócił ponadto uwagę, iż chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa. Mogą nimi być działania organizacyjne, kierownicze, jak i osobiste zaangażowanie w bezpośrednim wykonywaniu pracy fizycznej w gospodarstwie. Prowadzenie działalności rolniczej obejmuje również: swobodne decydowanie o tym, jakie rośliny uprawiać, jakich należy dokonywać zabiegów agrotechnicznych, zbieranie samodzielnie bądź przy udziale innych osób plonów itp. Biorąc powyższe pod uwagę, prowadzenie działalności rolniczej można definiować jako dokonywanie nakładów i czerpanie ewentualnych korzyści.
Spółka B właściciel gruntów objętych płatnością strony w latach 2004 - 2011 otrzymywała do gruntów wskazanych we wniosku spółki N płatności bezpośrednie i płatności ONW. Grunty rolne zgłaszane przez stronę postępowania oraz inne wskazane wyżej podmioty są de facto zarządzane przez tą samą osobę tą – M.W., a grunty zgłaszane do płatności przez powyższe spółki, w których M.W. jest wspólnikiem i/lub prezesem nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.
Uwzględniając powyższe okoliczności organ I instancji stwierdził, że spółka N została sztucznie utworzona w celu uzyskania wyższych płatności i nie była posiadaczem deklarowanego do płatności gospodarstwa. Gospodarstwo to było w posiadaniu spółki B. Tym samym spółka N nie spełniła warunków do przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w ustawie o płatnościach.
W konsekwencji powyższego Kierownik BP ARiMR wydaną w dniu [...] stycznia 2016 r., decyzją nr [...] odmówił przyznania N sp. z o.o. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rok 2014.
Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. odwołanie od powyższej decyzji wniosła spółka N, zarzucając w nim błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej przez organ I instancji decyzji, poprzez:
1) przyjęcie, że stworzone zostały sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem spółka przedstawiła niezbędne dokumenty,
2) pominięcie faktu, że działalność wnioskodawcy nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę,
3) przyjęcie, iż spółka składając wniosek o przyznanie płatności nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowy, albowiem spółka N efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydują poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie i czy je sprzedać lub jak wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie,
4) przyjęcie, że podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują ani braku posiadania przez odwołującego się deklarowanych do płatności bezpośrednich gruntów, ani stworzenia przez spółkę sztucznych warunków wymaganych do otrzymania tej płatności co potwierdza ponadto fakt, że spółka efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja.
Powyższe, w ocenie odwołującej spółki , doprowadzić miało w konsekwencji do błędnego zastosowania przepisu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.
Nadto, odwołująca zarzuciła naruszenie przez organ I instancji przepisów postępowania, wpływających na treść wydanej decyzji, w tym:
1) art. 80 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego przejawiającą się w dokonaniu ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu wyłącznie o dane i informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli oraz innych rejestrach,
2) art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, naruszające zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, nie wyjaśnienie w przekonywujący, staranny i wyczerpujący sposób dlaczego za niewiarygodne organ administracyjny uznał przedstawione przez spółkę dokumenty mające przemawiać za prowadzeniem przez nią samodzielnej działalności rolniczej, jak również niewyjaśnianie jaki jest zakres i jak należy rozumieć wskazywane przez organ I instancji pojęcia sztuczne stworzenie warunków i sprzeczność z celami systemu wsparcia.
Wskazując na powyższe spółka wniosła o uchylenie objętej odwołaniem decyzji i wydanie decyzji przyznającej spółce jednolitą płatność obszarową, ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Dyrektor OR ARiMR po rozpatrzeniu odwołania N sp. z o. o. od wydanej przez Kierownika BP ARiMR decyzji nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 - powołując się na dyspozycję art. 138 § 1 pkt 1, art. 10, art. 107, ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 223 ze zm. – określanej dalej jako k.p.a.) w zw. art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438), art. 3, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o płatnościach, art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 - decyzję organu I instancji utrzymał w mocy.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przywołał przepis art. 1, art. 3, art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, a następnie stwierdził, iż w myśl tego ostatniego przepisu rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009. Wskazany art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach rolnik oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Natomiast za działalność rolniczą należy rozumieć produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.
Dyrektor OR ARiMR na podstawie wskazanych przepisów prawa z wykorzystaniem przedłożonych przez strony dokumentów ustalił, iż spółka N została zawiązana w dniu [...] listopada 2010 r. Wspólnikami spółki zostali D.W. i M.W.. Natomiast Prezesem został M.W., a pełnomocnikiem i prokurentem w jednej osobie D.W.. Następnie spółka N w dniu [...] maja 2012 r. wydzierżawiła od spółki B 25 działek rolnych o powierzchni 58,91 ha położone w woj, [...]. Powyższą umowę podpisali w imieniu spółki N Prezes M.W., a w imieniu spółki B D.W.. Ustalono również, że spółka B jest właścicielem gruntów ok. 270 ha, które zgłaszała do płatności w latach 2004-2011. Udziałowcami spółki B są "W" spółka z o.o. oraz D.W.. Ponadto A.W. oraz D.W. są prokurentami powyższej spółki. Natomiast W spółka z o.o. jest własnością D.W. a Prezesem tej spółki był M.W.. Następnie spółka B wydzierżawia swoje grunty utworzonym w dniu [...] listopada 2010 r. pięciu spółkom tj. spółce M, spółce M, spółce N, spółce J oraz spółce K. Wydzierżawione od spółki B grunty o powierzchni 48,94 ha spółka N zadeklarowała we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 m.in. do jednolitej płatności obszarowej (JPO) jako trwałe użytki zielone (TUZ).
W dalszej kolejności organ II instancji odwołał się do definicji gospodarstwa w rozumieniu art. 2 lit. a i b rozporządzenia nr 73/2009 (oznaczającą wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego), a także art. 2 lit. a rozporządzenia nr 1166/2008 (obejmującą wyodrębnioną - zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym – jednostkę, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną). Dodatkowo wskazał, iż w załączniku II do rozporządzenia nr 1200/2009 wyodrębniono kategorie gospodarstw tj. osobę fizyczną, która jest wyłącznym użytkownikiem, w przypadku gdy gospodarstwo jest niezależne, jedną lub więcej osób fizycznych będących partnerami, w przypadku gdy gospodarstwo jest gospodarstwem grupowym (co odpowiada pojęciu współposiadaczy gospodarstwa rolnego), osobę prawną.
Na tle wskazanych powyżej przepisów, w oparciu o zgromadzone dokumenty, Dyrektor OR ARiMR stwierdził, iż spółka N nie była rolnikiem ani gospodarstwem, nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, jak również nie była faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 gruntów rolnych. Ponadto z oświadczeń spółki N złożonych w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego z wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 oraz niniejszej sprawy jednoznacznie wynika, że spółka N nie posiadała żadnego zaplecza maszynowego do prowadzenia działalności rolniczej, a zabiegi agrotechniczne są zlecane podmiotom zewnętrznym, nie posiada żadnych dowodów potwierdzających prowadzenie działalności rolniczej na zadeklarowanych gruntach. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] stycznia 2016 r. D.W. prokurent spółki N wskazała, że każda z wymienionych spółek jest odrębnym podmiotem gospodarczym działającym w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Ponadto zaznaczyła, że każda z wymienionych spółek prowadzi odrębną działalność gospodarczą od wielu lat, która m.in. jest oparta na produkcji zwierzęcej - chowie i hodowli indyków, prowadzeniu podstawowej produkcji rolnej oraz wykonywaniu innych działalności określonych umowami spółek. Dodatkowo podkreśliła, że spółki dysponują dużym potencjałem wytwórczym, a sugerowana przez ARiMR konsolidacja w jedną spółkę z o.o. jest trudna pod kątem prawidłowej gospodarki i ekonomii na tym etapie realizacji zadań programowych poszczególnych spółek. Zdaniem D.W. w aktualnej sytuacji gospodarczej i ekonomicznej bardziej uzasadniona jest dywersyfikacja.
Złożone wyjaśnienia strony – w ocenie organu – potwierdzają jedynie fakt, iż spółka N prowadzi działalność rolniczą związaną z chowem i hodowlą indyków. Strona nie przedłożyła jednak jakichkolwiek dokumentów potwierdzających twierdzenia, iż powstanie spółki N oraz pozostałych spółek związane było z sytuacją gospodarczą i ekonomiczną oraz zasadne było utworzenie mniejszych podmiotów. W świetle złożonych wyjaśnień jednoznacznie wynikało, że spółka N nie wypełniła powyższych norm prawnych świadczących o uznaniu jej za rolnika, który na własnych gruntach prowadzi działalność rolniczą, czyli jest faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych gruntów we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014.
Dyrektor OR ARiMR w związku z powyższym ustaleniem potwierdził zatem rozstrzygnięcie Kierownika BP ARiMR oparte na założeniu, że spółka N stworzyła sztuczne warunki do otrzymania jednolitej płatności obszarowej (JPO), o czym świadczyć mają następujące okoliczności:
1) właścicielem gruntów rolnych zadeklarowanych przez spółkę N we wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 jest spółka B, która w latach 2004 - 2011 deklarowała do płatności powierzchnie (odpowiednio) 272,33 ha, 270,94 ha, 270,92 ha, 266,99 ha, 266,99 ha, 265,88 ha, 261,83 ha, 259,90 ha położone w woj. [...] oraz woj. [...] (wspólnikami powyższej spółki są D.W. i "W" sp. z o.o., Prezesem M.W., a prokurentami D.W. i A.W.),
2) w dniu [...] listopada 2010 r. zawiązanych zostaje 5 spółek z o.o. tj. N, M, M, J, K, w których wspólnikami są odpowiednio D.W. i M.W., M.W. i A.W., A.W. i J.W., M.W. i L.W., D.W. i K.P.. Zarząd wyszczególnionych spółek tworzą Prezes M.W. i D.W. - jako pełnomocnik i prokurent.
3) utworzone spółki powiązane są ze sobą osobowo jak i rodzinnie przez D.W. i M.W., których decyzyjność jest z kolei nieograniczona; Prezes, pełnomocnik i prokurent – D.W. i M.W.
4) wyżej wymienione podmioty posiadają ten sam adres siedziby, tj. [...].
W ocenie organu odwoławczego, w związku z podziałem spółki B na 5 mniejszych spółek, doszło do ominięcia regulacji prawnych stosowanych od roku 2013 wprowadzonych rozporządzeniem wykonawczym Komisji Europejskiej (UE) Nr 964/2013 z dnia 9 października 2013r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2013 (Dz.U.U.E L 313/13 ) Wprowadzenie dyscypliny finansowej wynika z art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr 73/2009. Przepis ten stanowi, że kwoty przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z rynkiem i płatności bezpośrednich w ramach WPR muszą mieścić się w rocznych pułapach określonych w decyzji 2002/929/WE przedstawicieli rządów państw członkowskich. W przypadku, gdy prognozy dotyczące finansowania wyżej wymienionych środków przewidzianych na dany rok budżetowy wskazują, że przekroczony zostanie pułap roczny należy określić współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich wymienionych w załączniku 1 do rozporządzenia (WE) nr 73/2009. W związku z wyżej wymienionym art. 11 rozporządzenia nr 73/2009 oraz zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014, w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,301951%. Ponadto w wyniku podziału spółki B na 5 mniejszych spółek dodatkowo doszło do ominięcia regulacji prawnych stosowanych od roku 2012 w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określonych w art. 7 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiącego, że wszelkie płatności bezpośrednie, których kwota przekracza 5 000 euro, objęte są modulacją podstawową wynoszącą 10%. W niniejszym przypadku, zdaniem Dyrektora OR ARiMR, doszło także do ominięcia regulacji prawnych określonych w § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm. – określanego dalej jako rozporządzenie ONW) . Ponadto, w przypadku podziału gospodarstwa na mniejsze nie będzie miał zastosowanie art. 16 ust. 2 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do stosowania procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ.Urz. UE L 25/8z 28 stycznia 2011 r. – określanego dalej jako rozporządzenie nr 65/2011)
Organ podkreślił dalej, iż sztuczny podział gospodarstwa mający powiązanie z niniejszą sprawą został udowodniony w przypadku grupy producentów rolnych I sp. z o.o. i B sp. z o.o. I została utworzona przez osoby fizyczne, jak i prawne tj.: M.W., L.W., spółki S, M i N. Zaś grupa producentów rolnych B została utworzona przez osoby fizyczne, jak i prawne tj.: D.W., A.W., M.W., M.W. oraz spółkę B (prezes spółki jak i prokurentem są M.W. i D.W.). W ramach prowadzonego postępowania administracyjnego w zakresie powyższych grup producentów rolnych ustalono m.in. iż spółka N nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z bezpośrednią obsługą kurników, w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników. Stwierdzono refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na spółkę N. Tym samym ustalono brak samodzielnego funkcjonowania przedmiotowych spółek, w tym spółki N. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego grupie producentów rolnych I sp. z o.o. i B sp. z o.o. odmówiono przyznania środków z tytułu pomocy finansowej (vide: decyzje ostateczne Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. i nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r.) w związku z faktem ustalenia, że m.in. spółki N, S, K, J i M powstały z rozdzielenia potencjału produkcyjnego trzech podmiotów, w celu stworzenia trzech osobnych grup producentów rolnych (nowy B sp. z o.o, I sp. z o.o., I sp. z o.o.), czyli stworzenia sztucznych warunków do otrzymania pomocy. Ustalenia wskazane w powyższych decyzjach zostały potwierdzone przez Prezesa ARiMR w prowadzonym postępowaniu odwoławczym na podstawie wydanej "I" sp. z o.o. decyzji nr [...] z dnia [...] października 2014 r., o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji oraz wydanej "B" sp. z o.o. decyzji nr [...] z dnia [...].08.2014 r., o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Podkreślono dalej, iż system dopłat został ustanowiony dla wyrównania dochodowości gospodarstw rolnych, poprawy warunków życia, pracy i produkcji w rolnictwie. Na podstawie ustalonych faktów stwierdzono, że cel działania spółki N, jak i pozostałych spółek nie spełnia powyższych warunków, gdyż spółka nie prowadzi działalności rolniczej na gruntach dzierżawionych od spółki B. Ponadto powyższe ustalenia potwierdzone zostały przez prokurenta spółki N D.W., która oświadczyła, że powstanie 5 spółek wynikało ze względów ekonomicznych i statutowych spółek, a konsolidacja w jedną spółkę jest trudna ze względu na prawidłową gospodarkę wynikających z realizacji zadań programowych poszczególnych spółek. Tym samym spółka N i pozostałe spółki powstały ze względu na sytuację gospodarczą i ekonomiczną związana z chowem i hodowlą indyków, a nie z celem jaki związany jest z systemem pomocy w ramach płatności bezpośrednich. Ponadto przedstawienie samej umowy dzierżawy gruntów nie pozwalało na uznanie, że spełnione zostały wymogi uprawniające do przyznania płatności bezpośrednich. Dodatkowo przedstawiona przez stronę faktura VAT nr [...] wystawiona przez G.T. dla spółki N z tytułu koszenia łąk, przewracania siana i zbioru nie jest dowodem w ocenie organu wiarygodnym. Wynika to z faktu, że przedmiotowa faktura wystawiona została za wykonanie koszenia, przewracania i zbioru na łąkach. Natomiast brak jest jakiegokolwiek dowodu poniesionych kosztów związanych z transportem sprzętu rolniczego z miejscowości [...] znajdującej się w woj. [...] do Gminy w woj. [...], gdzie odległość między tymi miejscowościami wynosi ok. 270 km. Kolejnym argumentem przemawiającym za uznanie powyższej faktury za niewiarygodną jest fakt, iż w dniu 21 maja 2015 r. G.T. składając zeznania w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczył, że w roku 2013 wykonywał usługi rolnicze dla spółek, jednak nie pamiętał dla której. Ponadto podał, że wykonywał prace polowe polegające na koszeniu, zbieraniu, orce i sianiu, a materiał siewny otrzymał od zleceniodawcy. A według oświadczenia strony z dnia [...] maja 2014 r. wszystkie grunty obsiane były mieszankami traw wieloletnich, w związku z tym nie posiadał faktur zakupu materiału siewnego. Dodatkowo G.T. nie wiedział gdzie wykonywał prace polowe i ile czasu trwały, nie wiedział jakie były koszty transportu sprzętu. Organ podkreślił, iż powyższa faktura przeczy oświadczeniom strony składanym w toku prowadzonych postępowań administracyjnych w roku 2013 i 2014, w którym wskazano, że spółki powstały ze względów ekonomicznych. W świetle badania ekonomicznego aspektu funkcjonowania spółki N działki deklarowane do płatności na rok 2014 przez powyższą spółkę to grunty oddalone w znacznej odległości od aktualnej siedziby spółki. W takiej sytuacji zasadnym byłoby zoptymalizowanie w zarządzaniu w zakresie działań agrotechnicznych na gruntach spółki pod względem ich położenia geograficznego. Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prace wykonywane na działkach spółki prowadzone były wbrew ekonomicznej logice. Usługi rolnicze na działkach ewidencyjnych wykonywał G.T. mający swoją siedzibę w [...], a więc w znacznej odległości od terenu, na którym leżą działki deklarowane do płatności przez spółkę N (te znajdują się w województwie [...]). Zdaniem organu zabiegi agrotechniczne prowadzone na gruntach rolnych deklarowanych do płatności przez spółkę N wykonywane były w sposób narażający spółkę na ponoszenie wysokich kosztów (chociażby transportu sprzętu rolniczego po kilkaset km pomiędzy poszczególnymi województwami mając na względzie siedziby podmiotów wykonujących prace i miejsc, w których prace były wykonywane), a tym samym aspekt ekonomiczny powstania spółki N należy uznać za chybiony. Podkreślono dalej, że jedynym celem tworzenia spółki N i pozostałych spółek były korzyści finansowe wynikające z ominięcia progów powierzchniowych i degresywnych kwot pomocy ustanowionych w przepisach prawa krajowego, jak i wspólnotowego (art. 7 rozporządzenia nr 73/2009, § 3 ust 3 rozporządzenia ONW i art. 16 ust. 2 rozporządzenia nr 65/2011). "Multiplikowanie" spółek w niniejszym przypadku nie stanowi uzasadnionych okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, jest tylko przejawem działania nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwocie, co zostało udowodnione w niniejszej sprawie w oparciu o wskazane powyżej przepisy prawa regulujących cel, zasady oraz warunki przyznawania wsparcia. Organ uznał, iż w niniejszej sprawie stwierdzono stworzenie sztucznych warunków przez beneficjenta, albowiem udowodniono łączne występowanie elementu obiektywnego i subiektywnego. Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztucznie wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one przepisowi prawnemu, który miałby w normalnym układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej manipulacji korzystniejszemu. Strona zaś w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających uznać, iż działania spółki oraz pozostałych spółek były prowadzone na własny rachunek, stanowiły odrębne podmioty wykonujące działalność gospodarczą na swoich gruntach. Dyrektor OR ARiMR w świetle powyżej ustalonego stanu faktycznego stwierdził, iż spółka N nie spełniła wskazanych powyżej definicji rolnika, gospodarstwa rolnego oraz nie prowadziła działalności rolniczej. Ustalenia w powyższym zakresie skutkują zastosowaniem art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 stanowiącego, że działania skierowane na pozyskiwanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego (UE) mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści, co przekłada się na zastosowanie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, zgodnie z którym, nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ II instancji odniósł się do zarzutów sformułowanych w rozpoznawanym odwołaniu, uznając je za całkowicie chybione. Wskazał mianowicie, że przedstawione przez stronę dowody, a wskazane w odwołaniu tj. umowa dzierżawy gruntów z dnia [...] maja 2012 r. zawarta pomiędzy spółką B a spółka N, faktura VAT nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r, na kwotę 23.176,80 zł., wystawiona przez G.T. dla spółki N za koszenie łąk, przewracanie siana i zbiór, faktura VAT nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. na kwotę 3.622,97 zł dotycząca dzierżawy nieruchomości rolnej wg umowy z dnia [...] maja 2012 r. , potwierdzenia opłacenia powyższych faktur oraz oświadczenia strony z dnia [...] stycznia 2016 r., nie stanowią przeciwdowodów obalających ustalenia organów w sprawie stwierdzenia, że spółka N została utworzona w celu stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy. Ponadto w powyższym oświadczeniu strona potwierdziła jedynie fakt, iż spółka N prowadzi działalność rolniczą związaną z chowem i hodowlą indyków. Jednocześnie nie wskazano jakichkolwiek korzyści ekonomicznych, które miałby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, nie mających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych innym podmiotom. Tym samym można, w ocenie organu odwoławczego, jednoznacznie stwierdzić, że sens ekonomiczny powstania kilku spółek, w tym spółki N był fakt wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów i zawierał się wyłącznie po to, aby zwiększyć rozmiar płatności poprzez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności. Potwierdzeniem powyższej tezy jest fakt, iż rok 2014 był ostatnim rokiem, w którym spółka N składała wnioski o przyznanie płatności do gruntów rolnych. Wobec powyższego, korzyści ekonomiczne związane z gruntami rolnymi organ uznał za całkowicie nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutu, że pominięto fakt, iż działalność spółki N nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez ustawodawcę organ uznał za zupełnie chybiony. Podkreślił, że organy ARIMR nie kwestionowały prowadzenia przez spółkę N działalności w zakresie chowu i hodowli indyków. Jednakże niniejsze postępowanie dotyczy stworzenia sztucznych warunków poprzez rozdzielenie potencjału w zakresie posiadanych gruntów spółki B na 5 spółek w tym spółki N. Organ wskazał, że systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia. Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Natomiast spółka N nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami, zlecała bowiem prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Również zarzut dotyczący wadliwego ustalenia, że spółka N nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, organ odwoławczy uznał za chybiony. Podkreślono, że organ administracyjny oparł się na całości dokumentacji zgromadzonej w sprawie, a dostarczonej przez stronę. Dyrektor OR ARiMR zauważył, że w niniejszym postępowaniu organ nie badał posiadania gruntów. Główną przyczyną odmowy przyznania płatności był fakt utworzenia spółki N oraz pozostałych spółek w celu stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie poddziału między nimi gruntów zgłaszanych do płatności aby zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność. Organ nie zgodził się również z odwołującą, iż efektywnie rzeczywiście korzystała z deklarowanych gruntów, użytkowała na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, podkreślając, iż poprzez efektywne korzystanie należy rozumieć uzyskiwanie korzyści finansowych, a takowych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego nie przedstawiono. Odnosząc się natomiast do zarzutów odwołującej dotyczących naruszenia art. 80 kpa, art. 107 § 3 k.p.a. i 11 k.p.a. organ uznał je za nietrafne. Jego zdaniem organ I instancji dokonał oceny wszystkich dokumentów zgromadzonych w sprawie, a także tych dostarczonych przez stronę. Nietrafne jest zatem twierdzenie strony, że ustaleń faktycznych dokonano na podstawie danych w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli (ZSZiK). Ponadto w skarżonej decyzji wskazane zostały przepisy prawa materialnego, procesowego oraz dokumenty na podstawie których ustalony został stan faktyczny sprawy. Podkreślono, że to na podstawie dostarczonych przez stronę dokumentów organ wywiódł, że spółka N została stworzona w sposób sztuczny w celu zwiększenia rozmiaru płatności poprzez obejście przepisów dotyczących modulacji i degresywności płatności. W kwestii natomiast przedstawionego przez pełnomocnika strony wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego spółki N stan na dzień [...] lutego 2016 r., w którym nastąpiły zmiany w zakresie prezesa zarządu (obecnie występuje P.W.), organ podał, że nie może stanowić podstawy do zmiany ustalonego stanu faktycznego sprawy, albowiem przedmiotowa sprawa dotyczy przyznawanych płatności w roku 2014. Ponadto powyższa osoba nie występowała w imieniu spółki N na żadnym etapie prowadzonego postępowania administracyjnego, zarówno w roku 2014, jak również podczas składanych wyjaśnień w roku 2015. Tym samym w ocenie organu przedmiotowa zmiana w krajowym rejestrze sądowym wymuszona została, aby powyższa osoba nie miała powiązań rodzinnych i kapitałowych wskazanych niniejszą decyzją.
Skargę na decyzję organu odwoławczego wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. spółka N z o.o., zarzucając zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść wydanej decyzji, poprzez przyjęcie że:
a. skarżąca stworzyła sztuczne warunki wymagane do otrzymania płatności w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami danego systemu wsparcia, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem N sp. z o.o. przedstawiła w przedmiotowej sprawie niezbędne dokumenty, b. składając wniosek o przyznanie płatności skarżąca nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego, a ponadto skarżąca nie ponosiła bezpośrednich kosztów związanych z obsługą kurników w tym kosztów dotyczących zatrudnienia pracowników (z uwagi refakturowanie faktur dotyczących ponoszonych kosztów na spółkę N), nie spełniając tym samym definicji rolnika i gospodarstwa rolnego w świetle właściwych przepisów prawa co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, a co organ administracyjny wywiódł z faktu zlecenia wykonania jednego z wielu zabiegów agrotechnicznych inne firmie innej firmie oraz na podstawie ustaleń dokonanych w ramach postępowania administracyjnego prowadzonego w zakresie grup producentów rolnych I oraz B sp. z o.o. których decyzje zaskarżone zostały w toku postępowania odwoławczego do wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz pomimo tego, że spółka N sp. z o.o. efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie,
c. podmiotowe i prawne powiązania pomiędzy podmiotami gospodarczymi, a także wspólne kierownictwo, korzystanie ze wspólnej lokalizacji oraz prowadzenie takiego samego rodzaju działalności odbiera niniejszym podmiotom samodzielność gospodarczą i świadczy o stworzeniu sztucznych warunków w celu uzyskania korzyści, co nie znajduje oparcia w zgromadzonym przez organ administracyjny materiale dowodowym, albowiem wskazywane połączenia pomiędzy podmiotami gospodarczymi nie wykazują stworzenia przez spółkę "sztucznych warunków" wymaganych do otrzymania tej płatności, co potwierdza ponadto fakt, że spółka N efektywnie i rzeczywiście korzystała z deklarowanych w zgłaszanym wniosku gruntów, użytkowała rolniczo na własne ryzyko i rachunek zgłoszone działki, decydując poprzez swoje organy, uprawnione osoby komu zlecić prace polowe, kiedy zasiać, zebrać plony, gdzie je sprzedać lub jak je wykorzystać, wreszcie miała również pełną swobodę w podejmowaniu decyzji o jakie konkretne dotacje ze środków unijnych występować co potwierdza co potwierdza przedłożona przez nią dokumentacja w sprawie d. pominięcie faktu, że działalność spółki N" sp. z o.o. nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę,
- co w konsekwencji doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009. Skarżąca spółka zarzuciła ponadto naruszenie przepisów postępowania mającą wpływ na treść wydanej decyzji tj.: - art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a. poprzez niedokonanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego tj. wydanie decyzji zawierającej arbitralne kwalifikacje czynności strony a następnie nienaprawienie tych rażących uchybień przez organ II instancji, które to decyzje w sposób rażący naruszyły zasadę zaufania do organów administracyjnych, - art. 80 k.p.a. w zw. z art. 75 k.p.a. poprzez błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego poprzez niedopuszczenie wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a co nie jest sprzeczne z prawem i poprzez te okoliczności przedwczesność wydania zaskarżonej decyzji, - art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. poprzez ogólnikowe uzasadnienie wydanej decyzji, nie realizujące zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, a ponadto o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - powoływanej dalej jako p.p.s.a.) wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w ocenie Sądu organy obu instancji słusznie przyjęły, że w rozpoznawanej sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 stanowiącej, iż nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Sąd nie podzielił natomiast stanowiska organu I instancji co do tego, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zgłoszonych do płatności, gdyż grunty te pozostawały w posiadaniu spółki B oraz stanowiska obu organów, do tego, że skarżąca spółka nie prowadziła działalności rolniczej.
W związku z tymi stwierdzeniami organów w pierwszej kolejności należy zauważyć, że ocena, czy zachodzi przewidziana w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 przesłanka odmowy płatności w postaci sztucznego stworzenia warunków do przyznania płatności może dotyczyć "beneficjentów", a więc podmiotów, które spełniają ustawowe warunki do przyznania płatności. Tymi warunkami są posiadanie gruntów zgłoszonych do płatności oraz bycie "rolnikiem", co uzależnione jest m.in. od prowadzenia działalności rolniczej. Wynika to z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowiącego, że rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. Z kolei zgodnie z art. 2 pkt 14 ustawy o płatnościach użyte w ustawie pojęcie rolnik, oznacza rolnika w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009. Rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009 określa się osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, oraz która prowadzi działalność rolniczą. "Działalność rolnicza" w myśl art. 2 lit. c rozporządzenia nr 73/2009 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory, dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska.
Wobec powyższego, gdyby rzeczywiście skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów objętych wnioskiem i nie prowadziła działalności rolniczej, to nie przysługiwałyby jej płatności, gdyż nie spełniałaby warunków określonych w powołanym art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach . Wówczas zupełnie bezprzedmiotowe byłoby badanie sztucznego stworzenia warunków w rozumieniu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 grudnia 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 878/14 ).
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że posiadanie jest stanem faktycznym, a przeniesienie posiadania stanowi czynność realną, nie zaś czynność prawną. W związku z tym nie można do przeniesienia posiadania odnosić przepisów dotyczących pozorności czynności prawnych (art. 83 k.c.). Aby skutecznie zakwestionować posiadanie przez skarżącą spółkę gruntów zgłoszonych do płatności w 2014 r. oraz prowadzenie przez nią działalności rolniczej, organy musiałyby wykazać, że skarżąca spółka nie wykonywała w 2014 r. żadnych czynności mogących być uznane za przejawy posiadania gruntów, w szczególności działań związanych z uprawą tych gruntów. W związku z tym zauważyć należy, że w celu wykazania posiadania gruntów zgłoszonych do płatności, skarżąca spółka przedstawiła pisemną umowę dzierżawy gruntów objętych wnioskiem, dowód opłacenia czynszu oraz opłaconą przez skarżącą faktury na potwierdzenie wykonania czynności agrotechnicznych. Takie stwierdzenie byłoby uprawnione tylko w wypadku wykazania przez organy pozorności zawieranych przez spółkę umów związanych z prowadzeniem działalności rolniczej, a także pozorność zawartej przez spółki umowy dzierżawy. Jednak takie wykazanie pozorności konkretnych umów, w rozumieniu art. 83 k.c. nie nastąpiło.
Ponieważ zatem przedstawione przez skarżącą w toku postępowania dowody w postaci dokumentów, nie zostały skutecznie podważone przez organy, nieuprawnione było stwierdzenie organów, iż skarżąca spółka nie była posiadaczem gruntów zadeklarowanych we wniosku gruntów i nie prowadziła działalności rolniczej.
Reasumując tę część rozważań stwierdzić należy, iż w ocenie Sądu, organy nie podważyły skutecznie określonych w art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach warunków przyznania skarżącej spółce płatności, a co za tym idzie pozbawienie płatności mogło nastąpić jedynie w oparciu o powołany art. 30 rozporządzenia nr 73/200.
Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanek określonych w art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, należy zauważyć, że kwestia skutku sztucznego tworzenia warunków uprawniających do otrzymania płatności przez beneficjentów została jednolicie uregulowana w przepisach unijnych w odniesieniu do obu filarów Wspólnej Polityki Rolnej. Mianowicie w art. 30 cytowanego rozporządzenia nr 73/2009 znalazł się zapis: "Nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia", a identyczna klauzula wprowadzona została w art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011
Warto również podkreślić, że środki pomocowe przeznaczone na finansowanie płatności w ramach WPR wypłacane są z budżetu Unii Europejskiej, a w związku z tym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem nr 2988/95 . W myśl art. 4 ust. 3 tego rozporządzenia działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego, mającymi zastosowanie w danym przypadku, przez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Należy zauważyć, że ani przepisy rozporządzenia nr 73/2009, ani też przepisy rozporządzenia nr 65/2011 nie precyzują, na czym może polegać sztuczne stworzenie warunków wymaganych do uzyskania płatności, pozostawiając tym samym rozstrzygnięcie tej kwestii organom stosującym prawo.
Próba interpretacji przepisu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 została podjęta przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w wyroku z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 Słynczewa siła EOOD przeciwko Izpylnitelen direktor na Dyrżawen fond "Zemedelie" - Razplasztatelna agencja (www.eur-lex.europa.eu). Trybunał wskazał, że dowód w zakresie praktyki stanowiącej nadużycie ze strony potencjalnego beneficjenta takiego wsparcia wymaga, po pierwsze, zaistnienia ogółu obiektywnych okoliczności, z których wynika, że pomimo formalnego poszanowania przesłanek przewidzianych w stosownych uregulowaniach cel realizowany przez te uregulowania nie został osiągnięty, a po drugie, wystąpienia subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania korzyści wynikającej z uregulowań Unii poprzez sztuczne stworzenie wymaganych dla jej uzyskania przesłanek. Trybunał stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z systemu wsparcia ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
Ze względu na tożsamość obu regulacji, wskazówki zawarte w przywołanym orzeczeniu Trybunału można w pełni odnieść do znajdującego w niniejszej sprawie zastosowanie art. 30 rozporządzenia nr 73/2009.
Jak wynika z zacytowanego wyżej przepisu art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 oraz wykładni dokonanej w wyroku TSUE z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, pozbawienie danego podmiotu płatności jest możliwe w przypadku ustalenia przez organ zaistnienia trzech przesłanek: po pierwsze stwierdzenia sztucznego stworzenia warunków wymaganych do otrzymania płatności, po drugie wykazania celu w postaci osiągnięcia korzyści wynikających z uregulowań, a więc subiektywnego elementu w postaci woli uzyskania takich korzyści i po trzecie wykazanie sprzeczności tych korzyści z celami systemu wsparcia.
W ocenie Sądu prawidłowe ustalenia faktyczne poczynione przez organy w niniejszej sprawie były wystarczające do przyjęcia, że wszystkie wskazane wyżej przesłanki zaistniały w odniesieniu do płatności za 2014 r., o które wystąpiła skarżąca spółka.
Przez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności należy rozumieć sztuczne wykreowanie określonych elementów stanów faktycznych, czy też manipulowanie nimi tak, aby odpowiadały one nie przepisowi prawnemu, który miałby w "normalnym" układzie rzeczy zastosowanie, ale przepisowi dla autora tej kreacji (manipulacji) korzystniejszemu (por. M. Godlewska, Pojęcie nadużycia prawa w prawie UE (cz. I), "Europejski Przegląd Sądowy" 2011, nr 6(69), s. 25-26). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy sztuczne stworzenie warunków polegało na utworzeniu pięciu spółek powiązanych, na które przeniesiono posiadanie gruntów należących wcześniej do spółki B, w taki sposób, by uzyskać płatności większe, aniżeli te, które przysługiwałyby, gdyby takich działań nie przeprowadzono. Nastąpiło w ten sposób wykreowanie stanu faktycznego pozwalającego na zawyżenie wysokości płatności.
Należy w tym miejscu przypomnieć, iż do płatności bezpośrednich za 2014r. zastosowanie miała redukcja w związku z dyscypliną finansową. Mechanizm ten został wprowadzony na podstawie art. 11 rozporządzenia nr 73/2009. Przepis ten stanowi, że kwoty przeznaczone na finansowanie wydatków związanych z rynkiem i płatności bezpośrednich w ramach WPR muszą mieścić się w rocznych pułapach określonych w decyzji 2002/929/WE przedstawicieli rządów państw członkowskich. W przypadku, gdy prognozy dotyczące finansowania wyżej wymienionych środków przewidzianych na dany rok budżetowy wskazują, że przekroczony zostanie pułap roczny należy określić współczynnik korygujący do płatności bezpośrednich wymienionych w załączniku I do rozporządzenia (WE) nr 73/2009. Zgodnie z art. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 1227/2014 z dnia 17 listopada 2014 r. w sprawie ustalenia współczynnika korygującego do płatności bezpośrednich przewidzianych w rozporządzeniu nr 73/2009 w odniesieniu do roku kalendarzowego 2014 i uchylające rozporządzenie nr 879/2014 (Dz.U.UE.L.2014.331.6) w przypadku, gdy łączna kwota płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu wspólnotowego w danym roku jest wyższa od równowartości 2000 euro kwotę płatności bezpośrednich przekraczającą 2000 euro zmniejsza się, w wyniku zastosowania współczynnika korygującego o 1,302214 %. W uchylonym rozporządzeniu nr 879/2014 współczynnik ten wynosił 1,301951 %. Natomiast w 2013 r. współczynnik korygujący został określony na poziomie 2,453658 % ( art. 1 rozporządzenia nr 1181/2013).
Należy w tym miejscu zauważyć, iż w poprzednich latach, w których nowoutworzone spółki występowały także o płatności bezpośrednie, obowiązywały szczególne zasady dotyczące modulacji tych płatności, czyli zmniejszenia płatności o określony procent w przypadku płatności przewyższających 5000 euro, co wynikało z art. 7 w zw. z art. 10 rozporządzenia nr 73/2009. W roku 2010 kiedy tworzono pięć spółek, które w 2012r. wydzierżawiły grunty zgłaszane wcześniej przez jedną spółkę B, wiadomo już było, że mechanizm modulacji płatności bezpośrednich obejmie także nowe państwa członkowskie, a więc i Polskę, co wynika z art. 10 rozporządzenia nr 73/2009.
Istotne jest też to, że wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych jest składany razem z wnioskiem o przyznanie płatności ONW, na jednym formularzu opracowywanym i udostępnianym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Skarżąca spółka i pozostałe nowoutworzone spółki wystąpiły także o płatności ONW za 2014r., które to płatności podlegają degresywności, czyli ich wysokość uzależniona jest od powierzchni zgłaszanych gruntów i maleje wraz ze wzrostem tej powierzchni, co wynika z przepisów § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 rozporządzenia ONW
W stosunku do tych rodzajów pomocy w przypadku złożenia za 2014 r. przez jeden podmiot – spółkę B wniosku obejmującego wszystkie grunty podzielone między pięć spółek, płatności zostałyby wypłacone w niższej wysokości, aniżeli w sytuacji gdy wnioski takie złożyło pięć spółek (w tym skarżąca), które podzieliły się gruntami posiadanymi wcześniej przez spółkę B.
Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że utworzenie kilku podmiotów i podzielenie pomiędzy nimi posiadanych gruntów miało na celu czerpanie korzyści finansowych wynikających z obejścia powołanych wyżej przepisów wprowadzających w systemach wsparcia opisany powyżej współczynnik korygujący oraz wskazane zasady modulacji i degresywności płatności.
Jak wskazano w przywołanym wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12 do dokonania oceny, czy stworzenie sztucznych warunków nastąpiło w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia konieczne jest zbadanie m.in. takich elementów jak więź prawna, ekonomiczna czy personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne oraz ocena okoliczności świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami. Dokonując ustalenia "stworzenia sztucznych warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta, lecz również do działań osób czy podmiotów zaangażowanych w podobne projekty inwestycyjne (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2014 r. II GSK 2576/14; LEX nr 1561888). Konieczna jest przy tym ocena działań podejmowanych zarówno na etapie tworzenia podmiotów powiązanych, jak i na etapie występowania przez nie z wnioskami o płatności. Podmioty można uznać za powiązane jeżeli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu nimi albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów, jak również osoby (zarówno fizyczne jak prawne), które łączą więzi o charakterze rodzinnym lub wynikające ze stosunku pracy, a także powiązania majątkowe pomiędzy tymi podmiotami lub osobami pełniącymi w tych podmiotach funkcje zarządzające, kontrolne albo nadzorcze (por. np. art. 25 i art. 25a ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. 2012 poz. 361) oraz art. 9a i art. 11 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych ( Dz. U. 2014 poz. 851.)
W rozpoznawanej sprawie organy ustaliły, że skarżąca spółka została utworzona jednocześnie ze spółkami M , M, J i K i wszystkie te spółki wydzierżawiły w 2012 r. od spółki B grunty rolne, które w 2014 roku zostały zgłoszone przez nie do płatności, a które to grunty w latach 2004 -2011 były zgłaszane przez spółkę B. Organy wskazały powiązania rodzinne udziałowców i osób uprawnionych do reprezentacji spółki B i 5 nowoutworzonych spółek . W każdej z tych 6 spółek prezesem zarządu był M.W., a prokurentem jego żona D.W.. Wszystkie spółki miały siedzibę pod tym samym adresem.
Dokonana przez organy analiza powiązań pomiędzy podmiotami, wskazująca na ten sam czas ich powstania, sposób prowadzenia przez nie działalności, wspólne adresy oraz łączące je więzi personalne i kapitałowe, pozwalała na ustalenie zamierzonej koordynacji działań tych podmiotów polegających na zgłaszaniu gruntów do płatności, w celu uzyskania korzyści wynikających z uregulowań systemu wsparcia. Korzyści te miały wynikać z uzyskania większych płatności w związku ze zgłoszeniem przez kilka podmiotów podzielonych pomiędzy nie gruntów, aniżeli byłoby to w przypadku zgłoszenia całości gruntów przez jeden podmiot.
Nie było przy tym w rozpoznawanej sprawie żadnych okoliczności wskazujących na inne jeszcze uzasadnienie utworzenia przez członków rodziny W. kilku spółek, które podzieliły między siebie posiadane grunty. W szczególności nie wskazano na jakiekolwiek korzyści ekonomiczne, które miałyby wynikać z utworzenia i działania kilku podmiotów, nie mających żadnych środków produkcji i zlecających wykonywanie prac polowych spółce, od której dzierżawią grunty albo podmiotom zewnętrznym. Nie przedłożono bowiem żadnych dowodów na potwierdzenie powyższego. Wręcz przeciwnie, jak trafnie zauważył organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zlecanie wykonania zabiegów agrotechnicznych podmiotowi mającemu siedzibę w znacznej odległości (ok. 270 km) od działek deklarowanych do płatności przez skarżącą spółkę narażało ją na ponoszenie wysokich kosztów transportu sprzętu rolniczego, co podważało ekonomiczny sens działania spółki nie mającej własnego parku maszynowego. Sens ekonomiczny utworzenia kilku powiązanych podmiotów i wykreowania posiadania przez te podmioty gruntów, zawierał się wyłącznie w tym, aby w taki sposób zwiększyć rozmiar płatności przez obejście przepisów wprowadzających modulacje i degresywność płatności.
W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wyłącznym celem stworzenia sztucznych warunków przez utworzenie kilku podmiotów i dokonanie podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności, było uzyskanie korzyści polegających na zawyżeniu płatności, a to pozwalało na stwierdzenie zaistnienia subiektywnego elementu w postaci woli tych podmiotów (w tym skarżącej spółki) uzyskania takich korzyści.
Przechodząc do oceny zaistnienia trzeciej przesłanki zastosowania art. 30 rozporządzenia nr 73/2009, a mianowicie sprzeczności korzyści z celami systemu wsparcia, należy wskazać, że w punkcie 25 preambuły tegoż rozporządzenia znalazł się zapis, iż "systemy wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej przewidują bezpośrednie wsparcie dochodów mające na celu, w szczególności, zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej. Cel ten jest ściśle związany z zachowaniem obszarów wiejskich. Aby przeciwdziałać każdemu niewłaściwemu przydzieleniu środków wspólnotowych, nie należy przekazywać płatności w ramach wsparcia rolnikom, którzy sztucznie stworzyli warunki niezbędne do uzyskania takiego wsparcia". Cel w postaci zapewnienia odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie został też zapisany jako jeden z podstawowych celów wspólnej polityki rolnej w art. 39 ust.1 pkt b Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską . Należy w związku z tym wskazać na fakt, iż skarżąca spółka nie zatrudniała pracowników przy produkcji rolnej związanej z gruntami objętymi dopłatami , zlecała bowiem prace podmiotom zewnętrznym i w tej sytuacji nie może być mowy, że jej funkcjonowanie w jakikolwiek sposób przyczyniało się realizacji celu zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, w szczególności przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie. Nie sposób też nie zauważyć, że wprowadzenie mechanizmów modulacji i degresywnych płatności miało przeciwdziałać koncentracji środków finansowych w największych gospodarstwach i zapobiegać niekorzystnemu traktowaniu małych gospodarstw, a w efekcie zmierzać do podniesienia indywidualnych dochodów osób pracujących w tych gospodarstwach.
W związku z powyższym nie może budzić wątpliwości, że osiągnięcie korzyści wynikających z obejścia przepisów wprowadzających do systemu wsparcia modulacje, wskaźnik korygujący i stawki degresywne, pozostaje w sprzeczności z celami systemu wsparcia, do których należy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej.
Odnosząc się do zarzutów naruszenia przepisów art. 7 i 77 k.p.a. należy wskazać, iż w postępowaniu administracyjnym o przyznanie płatności bezpośrednich znajduje zastosowanie przepis art. 3 ustawy o płatnościach. Jego ust. 1 stanowi, że z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy k.p.a., chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Według art. 3 ust. 2 tej ustawy o płatnościach w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a, nie stosuje się.
Z kolei ust. 3 art. 3 ustawy o płatnościach stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2 są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
W świetle przytoczonych regulacji stwierdzić należy, że ustawa o płatnościach zawiera szczególną, w stosunku do przepisów k.p.a. regulację dotyczącą prowadzenia przez organ postępowania dowodowego, ograniczającą jego obowiązki w tym zakresie. Na gruncie powołanej regulacji ustawodawca zdecydował się bowiem na odejście od zasady prawdy obiektywnej - wyrażonej w części drugiej art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. - nakazującej organom administracji publicznej podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz zrezygnował z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązek organów na tle tej ustawy został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę i innych uczestników postępowania. Oznacza to w konsekwencji, iż nie ciąży na organach ARiMR obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a więc organ prowadzący postępowanie nie jest obowiązany do aktywnego poszukiwania dowodów na poparcie żądania wnioskodawcy ( tj. jego uprawnienia do otrzymania wnioskowanej płatności ). Jest jedynie obowiązany do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ciężar dowodu co do faktów, z których strona wywodzi skutki prawne, spoczywa bowiem na stronie ( por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 810/11).
Materiał dowodowy będący podstawą rozstrzygnięcia w sprawie został zatem zgromadzony prawidłowo, z zachowaniem przepisów prawa i nie może być mowy o zarzucanej w skardze przedwczesności wydania zaskarżonej decyzji, z naruszeniem art. 75 k.p.a. Raz jeszcze należy bowiem podkreślić, że obowiązek organów został ograniczony jedynie do rozpatrzenia materiału dowodowego (całego), wskazanego we wniosku oraz innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. W świetle powołanych wyżej przepisów, w razie wątpliwości co do okoliczności faktycznych mających uzasadnić przyznanie płatności, organ prowadzący postępowanie jest jedynie obowiązany do żądania od strony dodatkowych wyjaśnień i dowodów. Takie działania w rozpoznawanej sprawy zostały przez organ I instancji podjęte, a przedłożone przez skarżąca spółkę dokumenty i wyjaśnienia zostały w sposób szczegółowy opisane i ocenione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, co powoduje, że niezasadny był zarzut naruszenia art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a.
Reasumując należy stwierdzić, iż w wyniku utworzenia kilku podmiotów powiązanych (w tym skarżącej spółki) i dokonania podziału między te podmioty gruntów zgłaszanych do płatności (w tym gruntów zgłoszonych przez skarżącą spółkę w 2014 r.) doszło do stworzenia w sposób sztuczny warunków do przyznania pomocy, a otrzymanie w takiej sytuacji przez skarżącą płatności oznaczałoby uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. W tej sytuacji w ocenie Sądu do ustalonego stanu faktycznego znajdował zastosowanie powołany przez art. 30 rozporządzenia nr 73/2009 oraz art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, co skutkowało odmową przyznania skarżącej spółce płatności.
Z powyższych względów, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, należało na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzec jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło