II SAB/Go 98/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant referent stażysta Katarzyna Grycuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2018 r. sprawy ze skargi S.C. na bezczynność Dyrektora Zespołu Szkół [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Dyrektora Zespołu Szkół [...] do rozpoznania wniosku skarżącego S.C. z dnia [...] r. o udostępnienie informacji publicznej, II. stwierdza, że Dyrektor Zespołu Szkół [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. zasądza od Dyrektora Zespołu Szkół [...] na rzecz skarżącego S.C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. S.C. wystąpił 11 lipca 2018 r. - za pośrednictwem poczty mailowej - do Zespołu Szkół [...] z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wykazu wszystkich klubów sportowych, organizacji lub stowarzyszeń które otrzymały dofinansowanie od Dyrektora Zespołu Szkół [...] od pierwszego dnia funkcjonowania szkoły pod dyrekcją pani K.P.. Wnioskodawca zwrócił się o wskazanie: wnioskodawcy, celu dofinansowania, kwoty dofinansowania, terminu trwania (np. obozu) oraz ilości uczniów biorących udział np. w zgrupowaniu. Wnioskodawca zwrócił się także o dołączenie kopii wniosków złożonych przez dofinansowanych, domagając się jednocześnie przesłania tych informacji na adres e-mail. Pismem z [...] lipca 2018 r. Dyrektor Zespołu Szkół [...] (dalej: Dyrektor Szkoły lub organ) poinformowała wnioskodawcę, że z uwagi na konieczność przetworzenia danych, ich szeroki zakres oraz trwający okres urlopowy, na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r., poz. 1764, dalej: u.d.i.p.), informacja zostanie udostępniona w terminie do 11 września 2018 r. Pismem z [...] września 2018 r. S.C. wystąpił ze skargą na bezczynność Dyrektora Szkoły w zakresie rozpoznania wniosku z [...] lipca 2018 r. Zarzucając organowi naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji i art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 u.d.i.p., skarżący wniósł o zobowiązanie Dyrektora Szkoły do rozpoznania wniosku z [...] lipca 2018 r. i ujawnienie żądanych informacji. Skarżący wniósł także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę skarżący wskazał, że organ do 19 września 2018 r. nie udostępnił żądanej informacji, zatem pozostaje bezczynny. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego oraz oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że po wpłynięciu wniosku poinformował skarżącego, iż na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. – przedłużył termin do rozpoznania wniosku do 11 września 2018 r. Organ wskazał, że żądana informacja została udostępniona 20 września 2018 r., tj. 9 dni po terminie wskazanym w piśmie z [...] lipca 2018 r. Przyczyną nieznacznego opóźnienia w przesłaniu informacji były problemy rodzinne pracownika odpowiedzialnego za przesłanie żądanej informacji, a same dokumenty były gotowe do wydania w wyznaczonym przez organ terminie. Organ zaznaczył, że podjął działania zmierzające do wykluczenia takich sytuacji w przyszłości a uprzednio takie sytuacje nie miały miejsca. Zatem – w ocenie organu – brak jest podstaw do stwierdzenia, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W piśmie z [...] października 2018 r. skarżący wskazał, że organ nie udzielił informacji w terminie który sam wyznaczył i uczynił to dopiero po wpłynięciu skargi na bezczynność. Jednocześnie skarżący wskazał, że odpowiedzi udzielone przez Dyrektora Szkoły przypuszczalnie zawierają nieprawdziwe dane, nadto inni rodzice uczniów Szkoły także zwracali się o udostępnianie informacji w zakresie dofinansowania w latach 2017-2018 i otrzymali zupełnie inne dane niż skarżący. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: P.p.s.a.) kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). Ponadto sąd w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ( art. 149 § 2 P.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku S.C. z [...] lipca 2018 r. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wykazu wszystkich klubów sportowych, organizacji lub stowarzyszeń które otrzymały dofinansowanie od Dyrektora Zespołu Szkół [...] od pierwszego dnia funkcjonowania szkoły pod dyrekcją pani K.P.. Wnioskodawca zwrócił się o wskazanie: wnioskodawcy, celu dofinansowania, kwoty dofinansowania, terminu trwania (np. obozu) oraz ilości uczniów biorących udział np. w zgrupowaniu. Wnioskodawca zwrócił się także o dołączenie kopii wniosków złożonych przez dofinansowanych. Tryb i zasady rozpoznawania tego rodzaju wniosków określa u.d.i.p. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że skarga na bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej jest dopuszczalna bez uprzedniego wzywania do usunięcia naruszenia prawa, aktualnie ponaglenia (por. wyroki NSA z 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 678/11, z 24 maja 2006 r. sygn. akt I OSK 601/05, z 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 2603/13). Dla oceny, czy organ pozostaje w bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej, czego dotyczy niniejsze postępowanie, istotne znaczenie ma ustalenie, iż dysponuje on informacją, która jest informacją publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. oraz że jest on podmiotem zobowiązanym do udostępnienia tej informacji, przy czym, stosownie do treści art. 4 ust. 3 u.d.i.p., podmioty określone w ust. 1 i 2 tego artykułu są zobowiązane do udzielenia informacji, jeśli są w jej posiadaniu. W dalszej kolejności ustaleniu podlega, czy organ udostępnił żądaną informację (lub podjął inne ustawą określone czynności) we wskazanym ustawą terminie (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.). Nie ulega wątpliwości, że Dyrektor Zespołu Szkół [...] jako organ jednostki organizacyjnej Miasta, realizującego zadania własne gminy w zakresie edukacji publicznej (art. 7 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - Dz. U. z 2017 r., poz. 1875), na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r., poz. 59), stanowi podmiot zobowiązany do udostępniania informacji publicznych stosownie do art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z tym przepisem obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Ponadto dyrektor szkoły wykonuje zadania publiczne związane z realizacją prawa każdego obywatela do kształcenia się oraz prawa dzieci i młodzieży do wychowania i opieki, odpowiednich do wieku i osiągniętego rozwoju, a nadto uprawniony jest do działania w formie władczej w stosunku do uczniów, np. poprzez wydawanie decyzji administracyjnych w przedmiocie skreślenia ucznia z listy uczniów, a tym samym jest organem władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z 25 kwietnia 2012 r., I OSK 248/12, wyrok WSA w Krakowie z 16 lutego 2016 r., II SA/Kr 1573/15, wyrok WSA z 7 listopada 2017 r.,II SAB/Ol 64/17). Wątpliwości nie budzi także kwalifikacja wniosku skarżącego jako żądanie udzielenia informacji publicznej. Art. 1 ust. 1 u.d.i.p. stanowi, że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną. Informacją publiczną jest zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa NSA, Toruń 2002, s. 28–29 ). Tę ogólną definicję doprecyzowuje art. 6. Przepis ten w ustępie pierwszym zawiera przykładowe wyliczenie rodzajów informacji publicznej podlegających udostępnieniu, pośród których znalazły się między innymi informacje o zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o przedmiocie ich działalności, kompetencjach oraz majątku, którym dysponują. Ponadto informację publiczną w myśl art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d) i e) stanowią informacje o zasadach funkcjonowania tych podmiotów, kwestii organizacyjnych, w tym o sposobach załatwiania spraw, związanych z realizacją obowiązków związanych z wykonywaniem zadań publicznych nałożonych na dany podmiot przez ustawodawcę. Stąd nie tylko informacja dotycząca realizacji wspomnianych obowiązków z zakresu administracji, ale także w zakresie funkcjonowania tego podmiotu oraz kwestii organizacyjnych, sposobu finansowania tej działalności, ponoszonych wydatków związanych z funkcjonowaniem podmiotu wykonującego zadania publiczne stanowi informację publiczną. Nie może zatem budzić wątpliwości, że informacje dotyczące wysokości udzielonych dofinansowań z pieniędzy publicznych oraz podmiotów, które takie dofinansowanie otrzymały, mają walor informacji publicznej. W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie lub 4) poinformować pisemnie wnioskodawcę, że nie posiada żądanej informacji. W przedmiotowej sprawie organ nie kwestionował, że żądana informacja jest informacją publiczną i po wpłynięciu skargi na bezczynność w dniu 20 września 2018 r., tj. w tym samym dniu udzielił jej skarżącemu, choć sam pismem z [...] lipca 2018 r. - do czego był oczywiście uprawniony na podstawie art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - poinformował wnioskodawcę, że z uwagi na konieczność przetworzenia danych, ich szeroki zakres oraz trwający okres urlopowy, informacja zostanie udostępniona w terminie do 11 września 2018 r. W związku z tym należało uznać, iż organ po upływie terminu dwumiesięcznego, określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. od dnia złożenia wniosku popadł w bezczynność, która została usunięta dopiero 20 września 2018 r., kiedy to organ udzielił odpowiedzi na wniosek. Skoro organ po wniesieniu skargi, ale przed jej rozpoznaniem udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego, postępowanie sądowe w części dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie do uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, przepis art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udzielenia odpowiedzi zgodnej z treścią wniosku skarżącego już po wniesieniu skargi, odpadła przesłanka wydania przez Sąd orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. - orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] lipca 2018 r. (pkt I wyroku). Udostępnienie informacji publicznej po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalnia sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla tego typu skargi (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, wyrok NSA z 15 stycznia 2013 r., sygn. akt II OSK 2390/12). W związku z powyższym Sąd – na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – ustalił, iż organ dopuścił się bezczynności. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1 a P.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, LEX nr 1218894). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zważyć bowiem należy, iż natychmiast po złożeniu skargi organ udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego. Działanie organu nie było zatem celowym działaniem, nie nosiło cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych przez u.d.i.p. Odnosząc się do stanowiska skarżącego przedstawionego w piśmie z [...] października 2018r., iż udzielone informacje przypuszczalnie zawierają nieprawdziwe dane, należy wyjaśnić, że poza zakresem niniejszej sprawy jest badanie prawidłowości udzielonej informacji publicznej. Sąd bowiem rozpoznając skargę na bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej bada jedynie, czy wniosek został rozpoznany w całości. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w tej sprawie, bowiem organ udostępniając 20 września 2018 r. żądaną informację, uwzględnił zakres żądania wnioskodawcy, wskazując wnioskodawcę, cel dofinansowania, kwoty dofinansowania, termin trwania (np. obozu) oraz ilość uczniów biorących udział np. w zgrupowaniu. Organ dołączył także kopie wniosków złożonych przez podmioty występujące o dofinansowanie. O należnych skarżącemu kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 oraz p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w wysokości 100 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 100 zł, ustalony zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.).