I SA/Ke 227/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Andrzej Mącznik (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. w K. na postanowienie Zarządu Województwa z dnia [...] marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji oddala skargę. Postanowieniem nr 64/25 z 19 marca 2025 r. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego (zarząd, organ, Instytucja Zarządzająca) utrzymał w mocy własne postanowienie nr 48/24 z 4 grudnia 2024 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Zarządu Województwa z 27 września 2023 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem wydanym w I instancji C. P. Sp. z o.o. w K. (beneficjent, strona, spółka) zarzuciła naruszenie: - art. 61a § 4 k.p.a. w zw. z art. 157 ust. 2 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] w sytuacji, gdy strona wnioskiem z dnia 21 października 2024 r., a zatem przed wydaniem decyzji z 27 listopada 2024 r. powołała nowe podstawy wskazujące na wystąpienie wady nieważnościowej. Organ zaś zaniechał rozszerzenia prowadzonego uprzednio postępowania o nowe okoliczności wskazane we wniosku strony i odmówił wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy nie zachodziła tożsamość spraw, a organ wydając decyzję nr [...] z 27 listopada 2024 r. w ogóle nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku z 21 października 2024 r.; - art. 9 i 10 k.p.a. w zw. 64 w zw. art. 62 k.p.a. poprzez brak rozszerzenia podstawy faktycznej i nierozpatrzenie okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku z dnia 21 października 2024 r. wskazujących na dodatkowe przesłanki wystąpienia wady nieważnościowej przy wydawaniu decyzji [...]. Rozpatrując ten wniosek, organ podniósł, że Instytucja Zarządzająca zawarła 22 maja 2018 r. z beneficjentem umowę nr [...] o dofinansowanie Projektu nr [...] pn.: "[...] - [...]", (dalej: "umowa o dofinansowanie") na kwotę dofinansowania ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, (dalej: "EFRR") w łącznej wysokości: [...] zł. Z uwagi na fakt, że zakwestionowane w wyniku kontroli środki dofinansowania z EFRR zostały uprzednio wypłacone beneficjentowi w ramach płatności, a także mając na uwadze fakt, iż beneficjent naruszył treść art. 184 w zw. z art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024, poz. 1530 z późń. zm.; dalej: "u.f.p."), Instytucja Zarządzająca w piśmie 2 sierpnia 2023 r. poinformowała go o rozwiązaniu tej umowy z zachowaniem jednomiesięcznego terminu wypowiedzenia, podając jako przyczynę naruszenie § 25 ust. 1 pkt 2 umowy o dofinansowanie. W związku z powyższym, Instytucja Zarządzająca zgodnie z treścią art. 207 ust. 8 u.f.p., wezwała beneficjenta do zwrotu wykorzystanego z naruszeniem procedur dofinansowania ze środków EFRR w łącznej kwocie [...]zł, czyli 100% otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia doręczenia wezwania. W związku z faktem, że beneficjent nie dokonał zwrotu środków wraz z odsetkami, Instytucja Zarządzająca pismem z 22 maja 2023 r. w oparciu o art. 61 § 4 k.p.a., oraz zgodnie z art. 207 ust. 9 u.f.p. zawiadomiła go, że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu i terminu, od którego nalicza się odsetki. Beneficjent nie dokonał zwrotu środków dofinansowania wraz z odsetkami, w związku z czym zaistniała konieczność, zgodnie z zapisami art. 207 ust. 9 u.f.p. wydania odpowiedniej decyzji określającej kwotę zwrotu środków. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego Zarząd Województwa Świętokrzyskiego wydał decyzję [...], która stała się ostateczna 3 listopada 2023 r. Wnioskiem z 3 lipca 2024 r. strona wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji [...], po czym 27 listopada 2024 r. Zarząd Województwa Świętokrzyskiego wydał decyzję nr [...] w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji [...]. 24 października 2024 r. do Instytucji Zarządzającej wpłynął kolejny wniosek z 21 października 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji [...]. W tej sprawie organ wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania na wniosek beneficjenta w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...]. W przewidzianym prawem terminie, strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej wydaniem postanowienia nr [...]. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy strona uznała za zasadny z uwagi na odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], ponieważ Instytucja Zarządzająca nie odniosła się do podstaw wskazujących na obarczenie decyzji [...] wadą nieważnościową, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wskazanych we wniosku z 21 października 2024 r. i wydała decyzję nr [...], odnosząc się jedynie do treści z wniosku z 3 lipca 2024 r. Wniosek z 21 października 2024 r. zawierał nowe podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] i został złożony na ponad miesiąc przed wydaniem decyzji nr [...], a zatem w czasie otrzymania wniosku przez organ nie było przeszkód do przeprowadzenia postępowania obejmującego wskazane podstawy nieważnosciowe ujęte w pierwotnym wniosku z 3 lipca 2024 r. i nowym wniosku z 21 października 2024 r. Z tego względu, zdaniem strony, organ miał obowiązek wszcząć postępowanie w oparciu o nowy wniosek i połączyć oba postępowania na podstawie art. 62 k.p.a. i rozpoznać łącznie oba wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. Zdaniem strony wnioski dotyczyły tej samej decyzji ostatecznej, ale opierały się na odmiennych podstawach faktycznych, bo wniosek z 3 lipca 2024 r. koncentrował się na błędnym wyliczeniu kwoty do zwrotu, zaś wniosek z 21 października 2024 r. dotyczył kwestii umocowania do dokonywania czynności w ramach postępowania administracyjnego. Instytucja Zarządzająca zaznaczyła, że strona w pierwszym i drugim wniosku domagała się stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], zatem kolejny wniosek w tym przedmiocie skutkował odmową wszczęcia nowego postępowania, ponieważ nie mogą być prowadzone dwa postępowania administracyjne w tej samej sprawie. Organ zwrócił uwagę, że strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazała w pkt 89, że organ "powinien uznać Nowy wniosek za uzupełnienie Pierwotnego wniosku", a z kolei w pkt 94 tegoż wniosku wskazuje, że "nie było podstaw do przyjęcia, że Nowy wniosek stanowi uzupełnienie Pierwotnego wniosku". We wniosku z 21 października 2024 r. zatytułowanym "Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Zarządu Województwa Świętokrzyskiego nr [...] z dnia 27 września 2023 r." nie było informacji, że jest to dopełnienie do wniosku z 3 lipca 2024 r. Jeżeli taka była faktyczna wola strony, to pełnomocnik strony, będący profesjonalistą, powinien był wskazać, że jest to uzupełnienie do wniosku z 3 lipca 2024 r. w toczącym się postępowaniu, a nie formułować "nowy wniosek". Organ jest związany stanowiskiem strony i nie mógł samodzielnie uznać, że nowy wniosek o wszczęcie postępowania jest stanowiskiem strony w prowadzonym już postępowaniu w sytuacji, w której z treści wniosku jednoznacznie wynikało żądanie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, co wykluczało możliwość uznania, że wniosek stanowi wyłącznie uzupełnienie poprzedniego wniosku i oznaczało konieczność odmowy wszczęcia nowego postępowania. Tym samym organ podtrzymał niedopuszczalność wszczęcia na wniosek strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], ponieważ postępowanie administracyjne w tej sprawie zostało uprzednio wszczęte na wniosek strony i zostało zakończone decyzją nr [...] z 27 listopada 2020 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]. Zaistniała przesłanka wskazana w art. 61a § 4 k.p.a. - inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte - mianowicie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego pomiędzy sprawą będącą już w toku, a powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Tożsamość ta istnieje albowiem w obu sprawach występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu (stwierdzenia nieważności decyzji nr [...]) i tego samego stanu prawnego, a do tego oba wnioski o wszczęcie postępowania zostały złożone w niezmienionym stanie faktycznym sprawy. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze spółka zaskarżyła w całości postanowienie z 19 marca 2025 r. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 8, art. 16, art. 61, art. 61a, art. 157 ust. 2 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i wydanie przez organ postanowienia utrzymującego postanowienie wydane w I instancji w mocy, podczas gdy w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania tj.: - art. 61a § 4 k.p.a. w zw. z art. 157 ust. 2 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 27 września 2023 r. w sytuacji, gdy spółka wnioskiem z 21 października 2024 r., a zatem przed wydaniem decyzji z 27 listopada 2024 r., podała nowe podstawy wskazujące na wystąpienie wady nieważnościowej. Organ zaś zaniechał rozszerzenia prowadzonego uprzednio postępowania o nowe okoliczności wskazane we wniosku strony i odmówił wszczęcia postępowania w sytuacji, gdy nie zachodziła tożsamość spraw, a organ wydając decyzję nr [...] z 27 listopada 2024 r. w ogóle nie wziął pod uwagę okoliczności faktycznych wskazanych we wniosku z 21 października 2024 r.; - art. 9 i 10 k.p.a w zw. 64 w zw. art. 62 k.p.a poprzez brak rozszerzenia podstawy faktycznej i nierozpatrzenie okoliczności faktycznych podnoszonych we wniosku z 21 października 2024 r. wskazujących na dodatkowe przesłanki wystąpienia wady nieważnościowej przy wydawaniu decyzji [...], w związku z czym organ winien był uchylić zaskarżone postanowienie i wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...], poszerzone o nowe okoliczności z wniosku z 21 października 2024 r., czego organ nie uczynił, gdyż stwierdził tożsamość stosunku administracyjnego, a tym samym w ocenie organu postępowanie w sprawie nie mogło zostać wszczęte ze względu na zaistnienie przesłanki z art. 61a § 4 k.p.a. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia wydanego w I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniosła, że organ pominął fakt, że wniosek z 21 października 2024 r. zawierający nowe postawy do stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] został złożony na ponad miesiąc przed wydaniem decyzji nr [...] z 27 listopada 2024 r., a zatem w czasie otrzymania wniosku przez organ nie było przeszkód do przeprowadzenia postępowania obejmującego podstawy nieważnościowe ujęte w pierwotnym wniosku z 3 lipca 2024 r. i nowym wniosku z 21 października 2024 r. Tym samym zarząd miał obowiązek wszcząć postępowanie w oparciu o nowy wniosek i połączyć oba postępowania na podstawie art. 62 k.p.a. i rozpoznać łącznie oba wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...]. Względnie organ powinien uznać nowy wniosek za uzupełnienie pierwotnego i w decyzji kończącej postępowanie orzec o wszystkich okoliczności podnoszonych przez stronę wskazujących na obarczenie decyzji nr [...] wadą nieważnościową, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ przez ponad miesiąc od wpływu nowego wniosku do chwili wydania decyzji nr [...] nie podjął jakikolwiek czynności w sprawie, biernie oczekując na zakończenie postępowania prowadzonego z pierwotnego wniosku. Co istotne oba wnioski dotyczyły co prawda tej samej decyzji ostatecznej [...] i wskazywały na wystąpienie wady nieważnościowej, ale opierały się na odmiennych podstawach faktycznych. Pierwotny wniosek koncentrował się na błędnymi wyliczeniu kwoty do zwrotu środków wskazanych w decyzji nr [...]. Natomiast nowy wniosek dotyczył kwestii umocowania do dokonywania czynności w ramach postępowania zakończonego wydaniem decyzji nr [...]. Brak zatem tożsamości faktycznej oznacza, że nie można mówić o dwóch sprawach administracyjnych. Nie zachodziła zatem podstawa do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o nowy wniosek, a w szczególności nie było podstaw do przyjęcia, że stanowi on uzupełnienie pierwotnego wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga była niezasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; z późn. zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Przedmiot skargi wniesionej w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Zarządu Województwa Świętokrzyskiego nr 64/25 z 19 marca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie tego organu nr 48/24 z 4 grudnia 2024 r. odmawiające wszczęcia postępowania na wniosek spółki C. P. Sp. z o.o. w K. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Zarządu Województwa z 27 września 2023 r. określającej spółce C. P. Sp. z o.o w K. kwotę środków przypadającą do zwrotu, jako zwrot dofinansowania ze środków EFRR, udzielonego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego na lata 2014-2020. Podstawę zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a. Stosownie do tego przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. Powołany przepis przewiduje dwie sytuacje uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwsza z nich ma miejsce, gdy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od osoby niebędącej stroną tego postępowania. Druga występuje, gdy postępowanie administracyjne nie może zostać wszczęte przez organ z innych uzasadnionych przyczyn. Do takich przyczyn należą sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy przepisy prawa materialnego nie dają podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w sprawie, bądź postępowanie administracyjne już się toczy albo w tej samej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie, bądź doszło do upływu terminu określonego w ustawie i brak jest podstaw do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. np. B. Adamiak, Komentarz do art. 61a k.p.a. w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. BECK, W. 2019, s. 421 oraz R. Stankiewicz, w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, W. 2015, s. 384). Organ odmawia wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wówczas, gdy ziści się choćby jeden z wyżej przedstawionych warunków. Użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie "nie może być wszczęte" wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 30 listopada 2011 r., I OSK 1385/11; z 5 lutego 2015 r., II OSK 1609/13; z 17 sierpnia 2016 r., I OSK 553/15; postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r., I OSK 1635/14; te i przywołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia dostępne są w CBOSA na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zalicza się sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (por. wyrok NSA z: 9 kwietnia 2025 r., II OSK 978/23; 6 listopada 2024 r., II OSK 118/22; 6 marca 2024 r., II OSK 1666/21; wyrok WSA w Poznaniu z 30 stycznia 2025 r., II SA/Po 766/24; wyrok WSA w Białymstoku z 11 października 2011 r., II SA/Bk 303/11). Innymi słowy odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA z 14 maja 2025 r., II GSK 2118/24 i z 13 lutego 2019 r., II OSK 615/17 oraz powołane tam orzecznictwo). Również w doktrynie przyjmuje się, że "inne uzasadnione przyczyny" to przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki: – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, – sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, – sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną, – sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw -przedawnienie materialnoprawne (Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211 - 212). Przy ocenie istnienia przesłanek z art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a tym samym nie gromadzi dowodów, na podstawie których ustala się stan faktyczny, ponieważ wydając rozstrzygnięcie ogranicza się do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy (por. wyrok NSA z 20 lutego 2018 r., II OSK 1047/16). Na tym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania. Skoro jednak na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, to należy przyjąć, iż w postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania (por. wyroki NSA: z 23 stycznia 2014 r., II OSK 1987/12; z 17 listopada 2017 r., I OSK 1053/17; z 6 lipca 2020 r., II OSK 876/20). Postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, wydane w trybie art. 61a § 1 k.p.a., ma bowiem charakter rozstrzygnięcia formalnego, a nie merytorycznego (por. wyrok NSA z 13 stycznia 2022 r., I OSK 528/19). Do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji będą miały zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organem pierwszej instancji, w tym art. 61a k.p.a. (por. M. Jaśkowska [w:] M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, M. Jaśkowska, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el. 2025, art. 157, por. wyrok WSA w Białymstoku z 1 lipca 2014 r., II SAB/Bk 27/14; wyrok WSA w Warszawie z 11 stycznia 2013 r., II SA/Wa 1646/12). Oznacza to, że przed wszczęciem postępowania nieważnościowego organ będzie mógł przeprowadzać jedynie postępowanie wyjaśniające ograniczone do badania warunków formalnych. Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego wymaga wcześniejszego zbadania przez organ administracji publicznej, czy w sprawie zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Przy czym jak podkreśla się w orzecznictwie obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie nie tylko, czy wystąpiła ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także, czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte normami art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (por. wyrok NSA z: 28 lipca 2023 r., I GSK 119/23; z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 390/07). W wyroku z 6 marca 2003 r. (I SA 2038/01) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności. Z kolei w prawomocnym wyroku z 9 kwietnia 2009 r. (II SA/Bk 11/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że organ prowadzący postępowanie w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, z uwagi na ciężar gatunkowy wad wymienionych w art. 156 k.p.a., ma obowiązek zbadać, czy kwestionowane rozstrzygnięcie jest dotknięte którąkolwiek z nich. Jego stanowisko nie może zatem ograniczyć się tylko do wybiórczej oceny decyzji pod kątem jednej z wad z art. 156 § 1 k.p.a., ale ma obowiązek wziąć je wszystkie pod uwagę i ustosunkować się do nich, niezależnie od tego, czy strona we wniosku o wszczęcie postępowania wskazuje wszystkie, niektóre czy tylko jedną. Jest to konsekwencją poważnego (kwalifikowanego) charakteru tych wadliwości. Pośrednio wynika też z faktu, że postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności może być wszczęte również z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Skład orzekający w niniejszej sprawie uznał, że powyższe poglądy przemawiają za kontynuacją dotychczasowej, dominującej linii orzeczniczej wynikającej z ww. wyroków sądów administracyjnych. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanego postanowienia, uznać należało, że postępowanie organu było prawidłowe. Trafnie bowiem przyjął, że wobec wyraźnego żądania strony, wniosek z 21 października 2024 r. o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z 27 września 2023 r. jest nowym wnioskiem, a nie uzupełnieniem wniosku z 3 lipca 2024 r. o stwierdzenie tejże decyzji. Co istotne, sama skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nazwała wniosek z 3 lipca 2024 r. wnioskiem pierwotnym, a wniosek z 21 października 2024 r. nowym wnioskiem (s. 5 skargi), sprzecznie przy tym argumentując, że z jednej strony nie było podstaw do przyjęcia, że nowy wniosek stanowi uzupełnienie wniosku pierwotnego, z drugiej zaś – że nowy wniosek stanowi uzupełnienie pierwotnego (s. 20 skargi). W tej sytuacji nie było więc podstaw, by prowadzić drugie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 27 września 2023 r. z uwagi na fakt, że wniosek z 21 października 2024 r. zawierał nowe podstawy do stwierdzenia nieważności tej decyzji oraz został złożony przed wydaniem decyzji nr [...] z 27 listopada 2024 r. odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 27 września 2023 r. Podsumowując, w sytuacji gdy na podstawie pierwotnego wniosku (z 3 lipca 2024 r.) toczyło się już postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z 27 września 2023 r., to złożenie kolejnego wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji (z 21 października 2024 r.) stanowiło, w ocenie sądu, "inną uzasadnioną przyczynę" w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a., stanowiącą podstawę do odmowy wszczęcia kolejnego postępowania nieważnościowego w drodze postanowienia. Tym samym nietrafne było również stanowisko skarżącej, że organ miał obowiązek wszcząć postępowanie w oparciu o nowy wniosek i połączyć oba postępowania na podstawie art. 62 k.p.a., który nota bene dotyczy, co do zasady, prowadzenia jednego postępowania z udziałem wielu stron. Z omówionych przyczyn należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, związku z czym skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.