I SA/Ke 685/13

Dnia 27 stycznia 2014 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. E. S.A. w O.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 7 stycznia 2013 r. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za grudzień 2006 r. W. E. S.A. w O.Ś. (dalej Spółka) złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że z uwagi na brak środków finansowych wnosi o zwolnienie od kosztów postępowania w kwocie 259zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na poniesioną stratę za okres od początku 2013 roku do końca grudnia 2013 r. w wysokości 5.263.610,02 zł, wskazała także na zestawienia obrotów i sald za okres narastająco od stycznia 2013 r. do końca grudnia 2013 r., zgodnie z którym ma zaległości wobec kontrahentów oraz nieuregulowane zobowiązania publicznoprawne względem ZUS, US. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 62.500.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 49.890.356,63 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 2.701.459,28 zł, stan kont na rachunkach bankowych w wysokości 0,00 zł. Podkreśliła, że jej zła sytuacja finansowa dotyczy nie tylko roku bieżącego, ale strata została też wykazana w 2012 r. oraz za lata poprzednie. Podniosła, że nie może korzystać z osiągniętych przychodów, ponieważ jej konta są pozajmowane przez komorników i pieniędzmi tymi faktycznie nie dysponuje. Skarżąca do złożonego wniosku PPPr załączyła kserokopie: rachunku zysków i strat za okres od początku 2013 r. do grudnia 2013 r., zestawienia obrotów i sald za okres narastający od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r., postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 20 listopada 2013 r. w sprawie ustanowienia nadzorcy sądowego oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2013 r. o sprawie zmiany zabezpieczenia majątku W. E. S.A i powołania zarządcy przymusowego. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. w kwocie 100zł. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, że zamierza zaprzestać prowadzenia działalności. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W świetle wartości majątku trwałego Spółki (49 890 356,63 zł) niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można uznać, że skarżąca dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (postanowienia NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12, z 21 marca 2013 r. sygn. akt I GZ 61/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Powyższej oceny nie zmienia wykazana przez skarżącą strata w zakresie prowadzonej działalności (według przedłożonego przez Spółkę rachunku zysków i strat na koniec grudnia 2013 r. wynosiła ona 2 701 495,28 zł). Jest ona jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Istotne jest natomiast osiąganie przez skarżącą przychodów (w okresie od stycznia do grudnia 2013 r. osiągnęła ona przychód netto ze sprzedaży w wysokości 100 868,25 zł oraz pozostałe przychody operacyjne w wysokości 229 507,48 zł). O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, a przedłożone dokumenty dowodzą, że jest to działalność prowadzona na znaczną skalę (wartość przychodów za 2012 r. oraz do grudnia 2013 r., poniesionych kosztów działalności, dane w zakresie kapitału zakładowego i wartości środków trwałych). Wobec powyższego na ocenę możliwości finansowych skarżącej nie mogła wpłynąć okoliczność hipotek ustanowionych na jej nieruchomościach. Oceny tej nie zmienia również fakt prowadzenia wobec Spółki postępowań egzekucyjnych. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika bowiem, że skarżąca ponosi wydatki związane z bieżącym jej funkcjonowaniem. Musi zatem dysponować środkami na ich pokrycie. W tym kontekście podkreślić zwłaszcza należy, że koszty wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I FZ 97/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Sytuacja skarżącej nie jest natomiast tą szczególną, uzasadniającą jej dofinansowanie ze środków budżetu państwa. Istotne jest również, że na obecnym etapie postępowania skuteczne wniesienie przez Spółkę skargi uzależnione jest jedynie od uiszczenia wpisu w wysokości 259 zł. Kwota ta stanowi jedynie niewielki wydatek w porównaniu do kwoty przeznaczonej przez spółkę na koszty jej działalności od stycznia 2013 r. do grudnia 2013 r. Nieuzasadnione jest więc twierdzenie o nieposiadaniu przez Spółkę dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził że sytuacja majątkowa skarżącej nie stanowi przeszkody do dochodzenia swoich praw przed sądem. Dokonanej oceny nie zmienia również okoliczność złożenia przez skarżącą wniosku o ogłoszenie upadłości. Podkreślić bowiem należy, ze sam fakt złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, który nie został jeszcze rozpoznany oraz powołanie przez Sąd zarządcy przymusowego nie przesądza jeszcze o tym, że strona nie ma majątku na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2013 r. sygn. akt I FZ 408/13 oraz postanowienie NSA z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I FZ 353/13, dostępne na www.orzeczeniansa.gov.pl). W tym stanie rzeczy uznano, że Spółka nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.