II SA/Ke 562/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz – Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce – Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismem z dnia 15.04.2019r. Komendant Powiatowy Policji zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o wydanie decyzji o zatrzymaniu A. B. prawa jazdy na okres 3 miesięcy – w związku z ujawnionym wykroczeniem. Mianowicie, w dniu 15.04.2019r. A. B., kierując pojazdem silnikowym marki [...] przewoził osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym, za co został ukarany mandatem. Do wniosku dołączono notatkę urzędową sporządzoną przez funkcjonariusza, który dokonał kontroli drogowej. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] Starosta, działając na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 5, ust. 1c ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 341), zatrzymał A. B. prawo jazdy kategorii B, C, T na okres 3 miesięcy od dnia zwrotu dokumentu do organu – z rygorem natychmiastowej wykonalności. Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. B. , wskazując że podczas kontroli, kiedy podwoził kolegę, policjant nie poinformował go o tym, że wystąpi o wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na 3 miesiące. Gdyby miał świadomość, że za takie drobne wykroczenie ma ponieść tak poważne konsekwencje, to w żadnym przypadku nie zgodziłby się na przyjęcie mandatu karnego, zwłaszcza, że prowadzi gospodarstwo sadownicze i ma 86-letniego schorowanego ojca, często korzystającego z pomocy lekarskiej. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, zwrócił uwagę, że zawiadomienie Komendanta Powiatowego Policji z dnia 15.04.2019r. stanowi niewątpliwie informację, o której mowa w art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20.03.2015r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, będącą podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami. W konsekwencji okoliczność przyjęcia lub odmowy przyjęcia mandatu karnego za ujawnione wykroczenie nie ma wpływu na prowadzone postępowanie administracyjne. SKO podkreśliło, że znajdujące zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy art. 102 ustawy o kierujących pojazdami mają charakter obligatoryjny. Tym samym, w przypadku wystąpienia określonych okoliczności, organ administracyjny ma obowiązek wydać decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy – przy czym podstawę do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy stanowi sam fakt ujawnienia wykroczenia. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ powołał się na notatkę urzędową funkcjonariusza dokonującego kontroli drogowej wskazując, że udzielono wówczas kierującemu informacji o dalszym toku postępowania w sprawie. Ponadto podniósł, że organy administracji publicznej nie badają, w jakich okolicznościach doszło do popełnienia wykroczenia. Organ opiera swoje rozstrzygnięcie na przekazanej mu informacji o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. W odniesieniu do zarzutów odwołania wskazano, że brak prawa jazdy na ciągnik rolniczy nie uniemożliwia prac polowych i poruszania się po gospodarstwie rolnym. Dodatkowo SKO wyjaśniło, że w rozpatrywanej sprawie nie zachodzą wyjątki od obowiązku zatrzymania prawa jazdy na 3 miesiące za ujawnienie przewożenia osób w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji. Przepis ten stanowi bowiem, że przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się, jeżeli liczba przewożonych osób w sposób, o którym mowa w tym przepisie, nie przekracza 2 - w przypadku przewożenia ich samochodem osobowym, samochodem ciężarowym lub w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie A. B. przewoził pasażera ciągnikiem rolniczym w kabinie, a nie na przyczepie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B., zarzucając decyzji SKO naruszenie: a) art. 102 ust 1 pkt 5, ust. 1c ustawy o kierujących pojazdami, art. 104, art. 108 kpa w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 20.03.2015r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw – poprzez ich zastosowanie w sytuacji, gdy przepis art. 102 ust 1a ustawy przewiduje, że ust. 1 pkt 5 nie stosuje się, jeżeli liczba przewożonych osób w sposób, o którym mowa w tym przepisie, nie przekracza 2 – w przypadku przewożenia ich samochodem osobowym, samochodem ciężarowym lub w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie; b) art. 6, 7, 8, 9, 11 kpa, to jest zasad postępowania administracyjnego, polegających na braku podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z naruszeniem słusznego interesu faktycznego i prawnego strony; c) art. 75 § 1, art. 77, art. 78 § 1 kpa poprzez naruszenie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego i oceny tegoż z pominięciem okoliczności wyłączających zastosowanie przepisu art. 102 ust 1 pkt 5 ustawy; d) wynikającej z art. 11 w zw. z 107 § 3 kpa zasady przekonywania poprzez wydanie lakonicznej w swej treści decyzji, w której organ naruszył obowiązek wyczerpującego wskazania przyczyn, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie sądowej w dniu 26.09.2019r. - pełnomocnik A. B. poparł skargę i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania; - Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód w Kielcach delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach wniosła o oddalenie skargi, zgłaszając uprzednio swój udział w postępowaniu na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej kognicji Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji organu odwoławczego. Podstawą materialnoprawną orzekania przez organy w kontrolowanym postępowaniu były przepisy art. 102 ust. 1 pkt 5 oraz ust. 1c ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 341 ze zm.), zwanej dalej "u.k.p.". Zgodnie zatem z art. 102 ust. 1 pkt 5 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy kierujący pojazdem silnikowym przewozi osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (pozwoleniu czasowym) lub wynikającą z konstrukcyjnego przeznaczenia pojazdu niepodlegającego rejestracji; przepis nie dotyczy przewożenia osób autobusem w publicznym transporcie zbiorowym w gminnych, powiatowych i wojewódzkich przewozach pasażerskich w rozumieniu ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o publicznym transporcie zbiorowym (Dz. U. z 2018 r. poz. 2016 i 2435), o ile w pojeździe przewidziane są miejsca stojące. Dodatkowo, stosownie do treści art. 102 ust. 1a u.k.p. przepisu ust. 1 pkt 5 nie stosuje się, jeżeli liczba przewożonych osób w sposób, o którym mowa w tym przepisie, nie przekracza: 1) 5 - w przypadku przewożenia ich autobusem; 2) 2 - w przypadku przewożenia ich samochodem osobowym, samochodem ciężarowym lub w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny. Starosta wydaje decyzję, o której mowa w ust. 1 pkt 4 lub 5, na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (art. 102 ust. 1c u.k.p.). Jak stanowi art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r. poz. 541 ze zm.), zwanej dalej "ustawą zmieniającą", do dnia wskazanego w komunikacie, który minister właściwy do spraw informatyzacji ogłasza w swoim dzienniku urzędowym oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej, określającego termin wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa rozdziale 15 ustawy zmienianej w art. 5: 1) podmiot, który ujawnił popełnienie naruszenia, o którym mowa w art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy wymienionej w art. 4 lub wydał prawomocne rozstrzygnięcie za to naruszenie, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem; 2) podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz ust. 1d i art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, jest informacja, o której mowa odpowiednio w pkt 1 lub 3; 3) organ kontroli ruchu drogowego, który stwierdził kierowanie pojazdem silnikowym w okolicznościach, o których mowa w art. 102 ust. 1d albo art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy wymienionej w art. 5, niezwłocznie powiadamia o tym starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania kierującego pojazdem. Jak trafnie zauważył organ, decyzja wydawana na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 5 u.k.p. ma charakter związany, o czym świadczy sformułowanie "starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy (...)". Rozstrzygnięcie oraz jego zakres nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu administracyjnego. Oznacza to, że w razie otrzymania zawiadomienia o naruszeniu określonego przepisu ruchu drogowego - na skutek zawiadomienia właściwego organu - starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ ten nie jest przy tym uprawniony do weryfikowania przypisanego kierowcy wykroczenia pod względem merytorycznym. W żadnym wypadku nie może on prowadzić postępowania administracyjnego zmierzającego do weryfikacji zasadności nałożenia na kierowcę mandatu karnego za ujawnione wykroczenie gdyż do tego uprawniony jest sąd powszechny. Organ wydający decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy nie prowadzi więc własnych ustaleń dotyczących faktu przekroczenia przepisów w ruchu drogowym. Z woli ustawodawcy organ bazuje tylko na przekazanej mu informacji, która ma charakter dokumentu urzędowego (art. 76 § 1 kpa), stanowiąc dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W takim razie organ prowadzący postępowanie o zatrzymanie prawa jazdy w trybie art. 102 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami nie może powoływać ani z urzędu, ani na wniosek dowodów na okoliczność potwierdzenia, czy też weryfikacji treści zawartej w przekazanej mu przez właściwy podmiot informacji (por. wyroki NSA z dnia 29 maja 2018 r., sygn. I OSK 2190/16, z dnia 4 października 2017 r., sygn. I OSK 490/17; wyroki WSA w Krakowie z dnia 25 października 2018 r., sygn. III SA/Kr 803/18, z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 1352/17; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 900/17). W niniejszym przypadku Starosta otrzymał od Komendanta Powiatowego Policji informację w trybie art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, a z jej treści wynikało, że skarżący przewoził osoby w liczbie przekraczającej liczbę miejsc określoną w dowodzie rejestracyjnym (tj. w pojeździe znajdowały się łącznie dwie osoby, a liczba miejsc określonych w dowodzie rejestracyjnym wynosiła 1), za co został ukarany mandatem karnym. Taka treść informacji, w świetle przytoczonych wyżej przepisów, obligowała organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy na okres 3 miesięcy. Nadmienić należy, że nie miał w tej sytuacji znaczenia fakt, iż skarżący w trakcie kontroli nie posiadał przy sobie dokumentu prawa jazdy. Jak się bowiem przyjmuje w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" to w rzeczywistości "informacja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy" czy też "informacja o zaistnieniu przesłanek do zatrzymania prawa jazdy", czyli informacja o ujawnieniu czynu uzasadniającego zatrzymanie prawa jazdy, nawet jeśli do tego zatrzymania fizycznie nie doszło, bo np. kierujący pojazdem nie miał lub nie okazał tego dokumentu w trakcie kontroli. Brak "fizycznego" odebrania prawa jazdy wpływa jedynie na sposób obliczenia okresu zatrzymania prawa jazdy. Okres ten liczony jest bowiem wówczas od daty zwrotu tego dokumentu do organu właściwego, o czym nadmieniono w rozstrzygnięciu decyzji organu I instancji (art. 102 ust. 1e u.k.p.; por. wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r., sygn. I OSK 2726/17, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. IV SA/Po 1093/17; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 24 marca 2017 r., sygn. II SA/Gl 1138/16). Wbrew twierdzeniu skarżącego organy dokonały także prawidłowych ustaleń co do tego, że nie zachodzi w tym przypadku sytuacja przewidziana w art. 102 ust. 1a pkt 2 u.k.p. Przepis ten przewiduje wyjątek od obowiązku zatrzymania prawa jazdy na podstawie art. 102 ust. 1 pkt 5 w sytuacji jeżeli liczba przewożonych osób w sposób, o którym mowa w tym przepisie, nie przekracza 2 - w przypadku przewożenia ich samochodem osobowym, samochodem ciężarowym lub w przyczepie ciągniętej przez ciągnik rolniczy lub pojazd wolnobieżny. W rozpatrywanej sprawie z notatki urzędowej sporządzonej przez funkcjonariusza, a dołączonej do wniosku Komendanta Powiatowego Policji z dnia 15 kwietnia 2019 r., wynikało, że zatrzymano do kontroli drogowej kierującego pojazdem marki Ursus, w którym łącznie znajdowały się 2 osoby. Już treść tej informacji nie pozostawia zatem wątpliwości, że osoby te znajdowały się w pojeździe, a nie w przyczepie, o której w ogóle się nie wspomina. Co więcej, z pisemnej informacji z dnia 30 lipca 2019 r., uzyskanej przez SKO od Komendy Powiatowej Policji, wynika, że po rozmowie z funkcjonariuszem, który ujawnił przedmiotowe wykroczenie, ustalono, że w czasie przeprowadzonej kontroli drogowej kierującego ciągnikiem rolniczym przewoził on pasażera na błotniku, a nie na przyczepie. Należy poza tym zwrócić uwagę, że w toku postępowania administracyjnego, a w szczególności w złożonym odwołaniu, skarżący nie twierdził, że owa osoba była przewożona na przyczepie – takie twierdzenie pojawiło się dopiero w skardze. Ma ono przy tym charakter gołosłowny, skarżący nie powołał się na żaden dowód. Poza tym we wspomnianym odwołaniu skarżący wprost twierdził, że podwiózł osobę "ciągnikiem [...]". Za prawidłowe, a zarazem wystarczające, należało zatem uznać ustalenia dokonane przez organy. Prawidłowo także zastosowane zostały powołane przepisy prawa materialnego. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.