II SA/Ke 7/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu/Politechniki/Akademii z dnia [...] listopada 2024 r. [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości. Decyzją z 7 listopada 2024 r. znak: [...], Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii - na podstawie art. 104, art. 107 oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w związku z art. 108 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz § 11 ust. 2 Statutu U. J. [...] w K. i § 51 ust. 2 pkt 3 i § 53 Regulaminu Studiów U. J. [...] w K., obowiązującego na podstawie uchwały nr [...] Senatu U. J. [...] w K. z dnia 25 kwietnia 2024 r. - utrzymał w mocy własną decyzję z 22 października 2024 r. o skreśleniu A. A. z listy studentów studiów niestacjonarnych jednolitych magisterskich w roku akademickim [...] na kierunku Fizjoterapia na Wydziale Nauk o Zdrowiu U. J. [...] w K. (dalej - UJK). W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem wydania decyzji z 22 października 2024 r. było niezaliczenie przedmiotów objętych wpisem warunkowym z semestru 2-go z roku akademickiego [...] (Anatomia prawidłowa i funkcjonalna, Kształcenie ruchowe i metodyka nauczania ruchu - pływanie) oraz z semestru 3-go z roku akademickiego [...] (Biomechanika kliniczna, Anatomia palpacyjna, Fizykoterapia), których termin zaliczenia upłynął 24 września 2024 r. 24 października 2024 r. A. A. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, że z powodów rodzinnych i zdrowotnych nie dopełniła formalności związanych z zaliczeniem przedmiotów. Organ wskazał na art. 108 ust. 1 pkt 1-4 ustawy oraz § 51 ust. 2 pkt 3 Regulaminu Studiów UJK podkreślając, że decyzja w sprawie skreślenia z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie jest podejmowana w warunkach uznania administracyjnego. Rektor UJK ustalił, że 18 kwietnia 2024 r. skarżąca złożyła wniosek, na podstawie którego 26 kwietnia 2024 r. wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie skreślenia jej z listy studentów z uwagi na zaliczenie zaległych przedmiotów i złożenie podania o wpisy warunkowe. Rozstrzygnięciem Dziekana z 9 maja 2024 r. A. A. otrzymała zgodę na wpis warunkowy na semestr 4 z przedmiotów: Biomechanika kliniczna, Adoptowana aktywność fizyczna, Anatomia palpacyjna, Fizykoterapia w roku akademickim [...] z terminem uzupełnienia zaległości programowych do 24 września 2024 r. Następnie rozstrzygnięciem Dziekana z 20 października 2023 r. strona otrzymała zgodę na wpis warunkowy na semestr III w roku akademickim [...] z przedmiotami do zaliczenia z II semestru I roku studiów, tj. Anatomia prawidłowa i funkcjonalna oraz Kształcenie ruchowe i metodyka nauczania ruchu - Ćwiczenia kształtujące umiejętności praktyczne, z terminem zaliczenia ww. przedmiotów do 24 września 2024 r. Organ powołał § 31 ust. 2 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów i podkreślił, że skarżąca skorzystała jedynie z regulaminowych rozwiązań w przedmiocie warunkowego wpisu na kolejny semestr, natomiast przez cały okres studiowania nie wystąpiła z wnioskiem o powtarzanie semestru. Organ podkreślił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, dotyczącym skreślenia z listy studentów, strona nie dołączyła żadnych dokumentów potwierdzających sytuację zdrowotną i rodzinną, na które powołuje się w swoim wniosku. Wobec powyższego Rektor UJK utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze A. A. zaskarżyła decyzję z 7 listopada 2025 r. w całości zarzucając naruszenie art. 108 ustawy poprzez niezasadne skreślenie jej z listy studentów, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki obligatoryjne do skreślenia jej z tej listy, a organ nie uzasadnił dostatecznie, dlaczego skorzystał z możliwości skreślenia (fakultatywnego). Uzasadnienie decyzji jest lakoniczne, z akt sprawy wynika, że uczelnia nie zbadała należycie wszystkich przedstawionych okoliczności prowadzących do skreślenia z listy studentów. Skarżąca zarzuciła także naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz wadliwe sporządzenie uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a więc dowolność (arbitralność) rozstrzygnięcia. Formułując takie zarzuty A. A. wniosła o uchylenie decyzji z 7 listopada 2024 r. oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji i przywrócenie wpisu na listę studentów. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w jej przypadku zachodziły nadzwyczajne okoliczności, które uniemożliwiały zaliczenie semestru w wyznaczonym terminie, jednak podejmowała kroki celem dokonania zaliczeń w innych terminach. Podkreśliła, że nie dopełniła formalności związanych z zaliczeniami bez swojej winy, a z powodu nakładających się na siebie problemów rodzinnych, które zmusiły ją do nagłego podjęcia pracy i konieczności uzyskania środków utrzymania. Każdorazowo, kiedy nie uczestniczyła w zajęciach, zaliczeniach i egzaminach, starała się odpracować zaległości, jednak nie zawsze było to możliwe. Ponadto w okresie zaliczeń była chora, co wpłynęło na jej dyspozycyjność. Wyjaśniła, że mimo skreślenia z listy studentów uczęszcza na zajęcia i realizuje podstawę programową. Pragnie być dopuszczona do egzaminów, bardzo zależy jej na ukończeniu studiów, a następnie podjęciu pracy w zawodzie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie. Organ wyjaśnił, że 24 października 2024 r. skarżąca wniosła pismo zatytułowane "wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy", zaś 26 października 2024 r. "wniosek o ponowny wpis na listę studentów". Pismo z 24 października 2024 r. zostało błędnie potraktowane przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji, która została doręczona stronie dopiero 29 października 2024 r. Organ błędnie zatem nie orzekł o niedopuszczalności przedwcześnie złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej niedoręczoną decyzją, ale wydał rozstrzygnięcie merytoryczne. W ocenie organu, wniesienie skargi w niniejszej sprawie jest niedopuszczalne, a co najmniej spóźnione. Skarżąca złożyła bowiem odwołanie od decyzji z 22 października 2024 r. przed datą jej odebrania, tj. przed 29 października 2024 r. Tym samym termin do wniesienia skargi na decyzję z 12 października 2024 r. upłynął 28 listopada 2024 r., zaś skargę wniesiono 9 grudnia 2024 r. Organ wskazał, że w przypadku jeśli Sąd nie odrzuci skargi, zarzuty w niej zawarte są niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), powoływanej dalej jako p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, iż kontrola sądowa sprawowana jest w granicach sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją, a sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnić każde dostrzeżone naruszenia prawa, o ile miało lub mogło mieć wpływ na treść wydanej decyzji. Mając na uwadze tak zakreślony zakres kognicji Sąd orzekający w tej sprawie uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak nie z przyczyn w niej wskazanych, lecz z powodu rażącego naruszenia przez Rektora UJK przepisów postępowania, na które zresztą zwrócił uwagę sam organ w odpowiedzi na skargę, nie nadając jednak tej okoliczności właściwego znaczenia prawnego. Bezspornym jest, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku rozpoznania pisma skarżącej z 24 października 2024 r., które organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, załatwionej własną decyzją z 22 października 2024 r. o skreśleniu z listy studentów. Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. w zw. z art. 129 § 2 k.p.a., od decyzji administracyjnych wydawanych przez rektora służy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który wnosi się w terminie czternastu dni od daty doręczenia aktu administracyjnego stronie. Warunkiem prawnej możliwości wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest spełnienie przesłanek z art. 109 i 110 k.p.a. tj. uzewnętrznienie woli organu przez doręczenie (ogłoszenie) decyzji stronie, gdyż z tą chwilą organ jest nią związany. Data doręczenia decyzji stronie oznacza, że wchodzi ona do obrotu prawnego. Jak wynika z akt sprawy, decyzja Rektora UJK z 22 października 2024 r. została doręczona skarżącej 29 października 2024 r. i w tym dniu organ stał się związany tą decyzją, bowiem z tym dniem weszła ona do obrotu prawnego. Wobec powyższego dopiero od daty doręczenia decyzji otworzył się dla skarżącej termin do jej zaskarżenia. Pisma skarżącej, złożonego w Rektoracie UJK 24 października 2024 r., a także pisma z 26 października 2024 r. zawierającego "Wniosek o ponowny wpis na listę studentów", nie można było zatem uznać za skutecznie wniesiony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż pisma te zostały wniesione do organu przed dniem, w którym decyzja weszła do obrotu prawnego. Obowiązkiem Rektora było w pierwszej kolejności dokonanie oceny, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy jest dopuszczalny i czy został wniesiony w terminie. Oceny takiej organ dokonuje się w fazie wstępnej postępowania odwoławczego i dopiero po pozytywnej odpowiedzi na te pytania może przejść do fazy postępowania wyjaśniającego, a następnie do wydania decyzji. Gdy środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie, organ odwoławczy powinien stwierdzić jego niedopuszczalność na podstawie art. 134 k.p.a. Wniesienie odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych, a decyzja wydana przez organ odwoławczy na skutek rozpoznania takiego odwołania stanowi decyzję wydaną z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wydanie decyzji przez organ drugiej instancji wskutek rozpatrzenia przedwczesnego środka zaskarżenia jest w istocie wydaniem decyzji z urzędu, bez wniosku strony (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 831/07 oraz wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 21 maja 2014 r. sygn. akt II SA/Go 302/14, w Lublinie z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 748/12, w Szczecinie z 18 stycznia 2012 r. sygn. akt II SA/Sz 683/11, w Krakowie z 13 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 580/10, w Warszawie z 5 lutego 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1899/06; dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dodatkowo podkreślenia wymaga, że treść pisma złożonego 24 października 2024 r., potraktowanego przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a także pisma z 26 października 2024 r., wskazuje jednoznacznie na to, że strona nie zapoznała się z decyzją podjętą 22 października 2024 r. wcześniej niż nastąpiło jej doręczenie, gdyż walor decyzji o skreśleniu jej z listy studentów przypisała zawiadomieniu z 10 października 2024 r. (które zostało doręczone 16 października 2024 r.) o wszczęciu postępowania w tym przedmiocie. Wydanie zaskarżonej decyzji z rażącym naruszeniem prawa, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Tym samym bezprzedmiotowe stało się merytoryczne odniesienie do zarzutów podniesionych w skardze. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie jest zasadny wniosek organu o odrzucenie skargi jako wniesionej z uchybieniem 30-dniowego terminu, który - zdaniem Rektora - należało liczyć od 29 października 2024 r. tj. od dnia doręczenia skarżącej decyzji z 22 października 2024 r., podczas gdy skarga została wniesiona 9 grudnia 2024 r. Przedmiotem skargi nie była decyzja z 22 października 2024 r., lecz decyzja z 7 listopada 2024 r., która weszła do obrotu prawnego poprzez jej doręczenie stronie. W decyzji z 22 października 2024 r. strona została pouczona, zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., że przysługuje jej prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji) albo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (w terminie 30 dni od daty doręczenia decyzji). W trakcie biegu tych terminów, pomimo braku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w rozumieniu przedstawionym wyżej, organ wydał decyzję zaskarżoną w tej sprawie, co mogło skarżącą wprowadzić w błąd zarówno co do samego uprawnienia i rodzaju przysługującego jej środka zaskarżenia od decyzji z 22 października 2024 r., jak i w zakresie daty, od której należy go liczyć, tym bardziej, że w decyzji z 7 listopada 2024 r. organ pouczył ją, że termin do wniesienia skargi biegnie od daty doręczenia tej ostatniej decyzji. Okoliczność, że organ rażąco naruszył prawo rozpoznając wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przed datą doręczenia stronie decyzji z 22 października 2024 r., nie może pogorszyć jej sytuacji procesowej poprzez odrzucenie wniesionej skargi. Zaskarżoną decyzję doręczono 12 listopada 2024 r., zaś skarga złożona została do organu 9 grudnia 2024 r., a więc w terminie przewidzianym w art. 53 § 1 p.p.s.a. Stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym oznacza, że Rektor UJK ponownie rozpatrzy pismo skarżącej złożone 24 października 2024 r. uwzględniając przedstawione wyżej stanowisko prawne. Mając na uwadze okoliczności sprawy i wydanie decyzji z 7 listopada 2024 r. podczas biegu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w postanowieniu podjętym po zwrocie akt administracyjnych, organ pouczy skarżącą o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z 22 października 2024 r. (art. 58 k.p.a.). Sąd poucza skarżącą, że na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji z 22 października 2024 r. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, a więc złożyć skargę (art. 87 § 3 i 4 p.p.s.a.).