II SA/Ke 838/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Asystent sędziego Sergiusz Leydo, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. S. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...]Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny , na podstawie art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz. U. z 2011r. Nr 212, poz. 1263 ze zm.), § 1 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869 ze zm.) oraz art. 138§ 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...], nie stwierdzającą u P.T.choroby zawodowej, tj. zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego wymienionej w pozycji 25.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że sprawa choroby zawodowej P.T.była już przedmiotem rozpoznawania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, który wyrokiem z dnia [...] sygn. akt II [...] uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr SE [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...], zarzucając organom naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, art.77 § 1 oraz 84 § 1 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wypełniając wskazania Sądu zwrócił się do pracodawców P.T.z zapytaniem, jakie urządzenia będące źródłem promieniowania podczerwonego i długofalowego nadfioletowego obsługiwała strona oraz czy w sąsiedztwie jej stanowiska pracy występowały źródła tych promieniowań. Następnie organ I-szej instancji wystąpił do Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie o wydanie opinii biegłego dotyczącej promieniowania podczerwonego oraz długofalowego nadfioletowego emitowanego przez monitory ekranowe obsługiwane przez P. T.. W załączeniu organ przekazał kserokopie pism pracodawców strony, informujące o rodzaju urządzeń obsługiwanych przez P. T.. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny, dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, ponownie zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o sporządzenie oceny narażenia zawodowego P.T.z okresu jego zatrudnienia w zakładach: "FELBERMAYR POLSKA" Sp. z o.o. Wrocław, Wrocławskie Przedsiębiorstwo Remontowe Urządzeń Dźwigowych Sp. z o.o. Wrocław, WHIRLPOOL POLSKA S.A. Wrocław oraz Kombinat PZL "Hydral" S.A. Wrocław, które były pod bezpośrednim nadzorem tego organu. W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko dotyczące oceny narażenia zawodowego P. T. wyrażone w piśmie z dnia 28 marca 2011r. nr HP-AR-5020-20/11 (karta nr 58), z którego wynika, iż wyżej wymieniony organ nie potwierdza narażenia P.T.na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe podczas zatrudnienia strony w zakładach zlokalizowanych na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu. Ww. organ przedstawił również dokładny opis stanowiska pracy P.T.podczas jego zatrudnienia w Zakładach Zmechanizowanych Sprzętu Domowego PREDOM-POLAR we Wrocławiu, obecnie WHIRLPOOL Polska S.A., z którego wynika, że nie ma podstaw do uznania, iż na zajmowanym stanowisku pracy, jako operator maszyn do obróbki tworzyw sztucznych mógł być narażony na działanie promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. Organ wyjaśnił również, iż obserwowanie mimo woli przez P.T.wykonywanych w sąsiedztwie stanowiska strony prac spawalniczych, nie stanowiło narażenia zawodowego wiążącego się z czynnościami wykonywanymi na stanowisku operatora maszyn i nie można go rozpatrywać w kategorii choroby zawodowej. W dniu 18 grudnia 2012r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy pismo, które zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego ma, zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a., walor opinii biegłego. Z pisma tego wynika, że mimo faktu, iż monitory LCD są źródłem promieniowania optycznego, to emitowane przez nie promieniowanie nie stanowi szkodliwości dla zdrowia. Centralny Instytut Ochrony Pracy powołał się na wykonane w Laboratorium Promieniowania Optycznego CIOP-PIB pomiary natężenia napromieniowania promieniowaniem długofalowym nadfioletowym (UVA) oraz napromieniowania promieniowaniem podczerwonym emitowanym przez monitory LCD 19". Wyniki pomiarów promieniowania podczerwonego wykazały natężenie napromieniowania wynoszące 0,035 W/m2 przy odległości 20 cm oczu od monitora oraz 0,015 W/m2 dla odległości 50 cm, a z uwagi na fakt, iż przy ocenie zagrożenia rogówki soczewki oka, wartość maksymalnego natężenia napromieniowania dla ekspozycji od 8-12 godzin wynosi 100 W/m orzeczono, że emisja podczerwieni przez monitor LCD jest nieistotna z punktu widzenia zagrożenia rogówki i soczewki oka podczerwienią. Dysponując także wynikami pomiarów promieniowania UVA (długofalowego nadfioletowego), które wykazały wartości napromieniowania 4,14 J/m2 przy odległości 20 cm oczu od monitora oraz 0,9 J/m2 przy odległości 50 cm dla 12 godzinnego czasu ekspozycji i normie wynoszącej 10 000 J/ m2, Centralny Instytut Ochrony Pracy orzekł, iż emisja tego promieniowania przez monitory LCD jest nieistotna z punku widzenia zagrożenia soczewki oka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny wystąpił również do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o wyjaśnienie czy w toku prowadzonego postępowania diagnostyczno-orzeczniczego jednostka ta dokonała własnej oceny narażenia zawodowego P. T., czy też swoje stanowisko orzecznicze oparła jedynie na ocenie sporządzonej przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W odpowiedzi, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wyjaśnił, iż w toku ustalenia rozpoznania choroby zawodowej zawsze przeprowadza własną ocenę narażenia zawodowego i odnosi ją do oceny przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Sanitarną, dążąc w ten sposób do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało miejsce w sprawie P. T.. Mając powyższe na uwadze, w ocenie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, organ I- szej instancji wypełnił wskazania Sądu, eliminując wykazane naruszenie prawa i wydał prawidłową decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u P.T.choroby zawodowej, której podstawą były: - orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] numer [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, - ocena narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, która wykazała, że strona nie była narażona na działanie promieniowania podczerwonego oraz długofalowego nadfioletowego. Niezależnie od powyższego, organ I- szej instancji jako dowód w sprawie dopuścił: - opinię Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie z dnia 13 grudnia 2012r. nr DN/245/6080/2012 dotyczącą promieniowania podczerwonego i długofalowego nadfioletowego emitowanego przez monitory ekranowe (k. nr 191), - stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2012r. nr HP-AR-5020-166/12 dotyczące narażenia P.T.podczas jego pracy w WHIRLPOOL Polska S.A. we Wrocławiu (k. nr 187), - pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Kielcach z dnia 31 stycznia 2013 r. nr WOMP-PML-298/13 dotyczące przeprowadzenia w sprawie P.T."własnej" oceny narażenia zawodowego (k. nr 194), - pisma pracodawców zatrudniających P.T.(k. nr 162 i nr 167). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny odnosząc się do zarzutów zgłoszonych przez stronę po zawiadomieniu o zgromadzonym materiale dowodowym wskazał, że opinia Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie oraz wyjaśnienia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 31 stycznia 2013r., Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 27 listopada 2012r., Spółdzielni Mieszkaniowej "Wichrowe Wzgórze" z dnia 26 lipca 2012r. oraz XT-TAPE-INTERNATIONAL Sp. z o.o. z dnia 23 lipca 2012r. są w jego ocenie wystarczające, a problematyka narażenia i warunków pracy skarżącego została udowodniona. Jednocześnie organ I-szej instancji uznając, że zarzuty dotyczące firmy DEK w Kielcach wymagają wyjaśnienia, zwrócił się do zakładu o przedstawienie zakresu obowiązków P.T.na stanowisku ekspedytora magazynowego - logisty oraz o podanie czy w pomieszczeniu pracy strony zainstalowany był monitor typu CRT. W odpowiedzi firma, pismem z dnia 22 kwietnia 2013r., przedstawiła obowiązki strony oraz wyjaśniła, że w okresie pracy P.T.w DEK PHUP Sp. z o.o. nie był zainstalowany monitoring hali montażu i magazynowej, a P.T.nie obsługiwał komputera. W tym stanie faktycznym organ I-szej instancji wydał opisaną na wstępie decyzję nie stwierdzającą u P.T.choroby zawodowej, tj. zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego wymienionej w pozycji 25.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia. Utrzymując w mocy powyższą decyzję organ odwoławczy, podzielając ustalenia faktyczne poczynione przez organ I-szej instancji wskazał, że zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanym "narażeniem zawodowym". Dalej organ podkreślił, że zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do jej stwierdzenia, wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz w formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. W rozpoznawanej sprawie brak jest pozytywnego dla P.T.orzeczenia lekarskiego, a przeprowadzona przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej ocena narażenia zawodowego nie wykazała w środowisku pracy strony działania czynnika szkodliwego, mogącego spowodować rozwój zaćmy. W związku z powyższym wydanie decyzji nie stwierdzającej u strony choroby zawodowej było uzasadnione. Odnosząc się do zarzutów strony organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydając w dniu [...] orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził jednoznacznie, iż rozpoznanie u P.T.zaćmy jest bezsporne, potwierdzone "Kartami informacyjnymi" Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. Z uwagi na fakt, że pacjent ma wszczepione sztuczne soczewki, nie ma możliwości oceny klinicznej istniejącego schorzenia i niecelowe jest aktualne badanie okulistyczne do celów orzekania o chorobie zawodowej. Organ podkreślił również, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych w poz. 25.5 wymienia jako chorobę zawodową zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, a w związku z tym nie było potrzeby przeprowadzania badań innych rodzajów promieniowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach P.T.wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I-szej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez właściwy organ administracyjny. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, - brak ustosunkowania się do zarzutów strony skarżącej w toku postępowania i nie podanie przyczyn z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności, - załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego. W uzasadnieniu skargi P.T.podkreślił, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, którego na dzień dzisiejszy w tej sprawie brakuje, ponieważ nie zostały zlecone i przeprowadzone badania skarżącego przez biegłych lekarzy specjalistów klinicystów w zakresie okulistyki i medycyny pracy. Orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej zostało wystawione "zdalnie" czyli bez widzenia i badania skarżącego. Również późniejsze pismo tej instytucji z dnia 31.01.2013r. dotyczące przeprowadzenia u skarżącego "własnej" oceny narażenia zawodowego (k.194) zostało wystawione bez badania skarżącego. Na powyższe okoliczności zwrócił już wcześniej uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...], na której nie był obecny pełnomocnik procesowy strony. Przywoływane przez organy administracyjne: - opinia biegłego z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy z dnia 13.12.2012 r. dotycząca promieniowania podczerwonego i długofalowego nadfioletowego emitowanego przez monitory ekranowe (k. 191) nie opiera się na żadnych udokumentowanych badaniach naukowych prowadzonych przez tą instytucję w zakresie wpływu długotrwałej ekspozycji promieniowania optycznego pochodzącego z monitorów ekranowych na znajdujący się w bliskiej odległości narząd wzroku. Przytaczane wielkości natężenia i rodzaju promieniowania pochodzą ze stosownych dyrektyw Wspólnoty Europejskiej i odnoszą się do minimalnego, a nie optymalnego wymogu zabezpieczenia stanowiska pracy, co jasno wynika z ich treści. Opinia powyższa nie precyzuje skąd pochodziły badane monitory i czy były badane w warunkach stanowiska pracy, na którym w XL-TAPE INTERNATIONAL Sp. z o.o. w Kielcach w swoim czasie pracował skarżący. Płynący z niej wniosek, że długotrwała i wielogodzinna praca przed monitorem nie daje żadnych negatywnych skutków dla zdrowia, a w szczególności narządu wzroku stoi w sprzeczności z treścią opublikowanych w prasie i Internecie opracowań i opinii biologów i lekarzy i z tej przyczyny nie może służyć jako dowód w tej sprawie, - ocena braku narażenia zawodowego sporządzone przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego - reprezentują ich poglądy, nie są udokumentowane jakimikolwiek pomiarami. Skarżący polemizował pisemnie z tą argumentacją. Zdaniem skarżącego ww. dokumentacja w żaden sposób nie odpowiada na stawiane przez skarżącego zarzuty, związane z faktami, że: - wykonywał w XL-TAPE INTERNATIONAL Sp. z o.o. w Kielcach, w okresie luty 2008 r. – lipiec 2009 r., pracę po 8-12 godzin nieprzerwanie przed monitorami ekranowymi pokazującymi obrazy z wielu kamer, które musiał cały czas pilnie obserwować, - w ww. okresie odczuwał znaczne dolegliwości narządu wzroku w postaci zmęczenia i bólu powodowanego promieniowaniem optycznym ekranu, - przy tej pracy, a nie innej i w tym właśnie okresie doszło u niego do znacznego pogorszenia się wzroku w obu oczach - w następstwie czego stracił wzrok najpierw w lewym oku, a kilka miesięcy później w prawym i skutkowało operacjami usunięcia zaćmy i innymi dolegliwościami. Skarżący wskazał także, że organy obu instancji nie doprowadziły do ustalenia stanu faktycznego sprawy, przy czym z góry odrzucono argumentację skarżącego, nie zachowując stosownych wymogów postępowania i wydając negatywne dla strony decyzje. Zdaniem skarżącego jedyną drogą rozstrzygnięcia sprawy jest powołanie biegłych sądowych - lekarzy klinicystów z medycznych ośrodków uniwersyteckich w Polsce, które to ośrodki prowadziły badania osób w kierunku zagrożenia narządu wzroku ze strony monitorów komputerowych. Jednym z takich ośrodków medycznych jest ośrodek wrocławski. W konsekwencji powyższego skarżący wniósł również o powołanie przez Sąd biegłych, których orzeczenie wyjaśni wątpliwości i przybliży zakończenie całej sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem bowiem Sąd nie dopatrzył się w niej naruszeń prawa skutkujących koniecznością jej uchylenia lub stwierdzenia nieważności. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony w sprawie w toku postępowania administracyjnego prowadzonego przez właściwe organy w danej sprawie. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane, a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. Sąd administracyjny nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych w danej sprawie administracyjnej, a temu służyłoby powoływanie biegłych i ustalenie określonych faktów. Sąd ten bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, których decyzje zostały zaskarżone, odpowiadają prawu (por. wyrok NSA z dnia 23.01.2007r., sygn. akt II FSK 72/06, ONSA WSA 2008, Nr 2, poz. 31, Uchwała NSA wydana w pełnym składzie z dnia 26.10.2009r.,sygn. akt I OPS 10/09, ONSA WSA 2010, Nr 1, poz. 1, s. 29 uzasadnienia). Sąd administracyjny jest w zasadzie sądem kasacyjnym, orzekającym o zgodności albo niezgodności z prawem aktu lub czynności organu administracji. Zatem przepisy ustawy P.p.s.a nie pozwalają sądowi administracyjnemu na przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego, o jaką wnioskuje skarżący. Opinia biegłego jest bowiem innym środkiem dowodowym niż "dowód z dokumentu" w rozumieniu art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 11.12.2012r., sygn. akt II OSK 1445/11, LEX Nr 1367272). Zgodnie z art. 153 ustawy P.p.s.a. ocena i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. W sprawie niniejszej Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka w warunkach związania wynikającego z sądowego rozstrzygnięcia wydanego już uprzednio w sprawie o sygn. akt. [...]. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, uchylając decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] podniósł, że " organ II instancji nie wskazał, na podstawie jakich dowodów poczynił przesądzające dla sprawy ustalenie co do rodzaju i natężenia promieniowania emitowanego przez monitory ekranowe, w tym zwłaszcza takiego typu, przy jakich pracował skarżący. Z dołączonych do akt sprawy wydruków ze stron internetowych Centralnego Instytutu Ochrony Pracy nie da się dociec, czy przedstawione wywody stanowią konkluzję publikacji naukowej, czy też może pracy popularnonaukowej, bądź materiału promocyjnego lub reklamowego. Nie wiadomo też, kto jest autorem tego tekstu, kiedy został on opracowany, na podstawie jakich źródeł, bądź badań i w jakim celu. Aczkolwiek publikacje naukowe, zwłaszcza obrazujące aktualny stan wiedzy nauki na dany temat mogą co do zasady być dowodem w sprawie, gdyż mieszczą się w szerokim katalogu środków dowodowych dopuszczonych w postępowaniu administracyjnym przez art. 75 § 1 kpa, to jednak nie można przyjąć, aby mogły one zastąpić przewidziane przez prawo środki dowodowe służące wyjaśnieniu wątpliwych dla strony, a istotnych dla rozstrzygnięcia zagadnień, które wymagają wiadomości specjalnych. Gdy bowiem takie wiadomości są w sprawie wymagane, organ administracji może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii (art. 84 § 1 kpa). W ocenie Sądu nie może być wątpliwości, że zagadnienie rodzaju i natężenia promieniowania emitowanego przez monitory ekranowe, a także jego szkodliwości dla zdrowia, wymaga wiadomości specjalnych. W sytuacji takiej jak w niniejszej sprawie, gdy strona kwestionuje ustalenia organu wymagające wiadomości specjalnych i na potwierdzenie swoich wywodów powołuje publikacje internetowe, organ nie może poczynić istotnych dla rozstrzygnięcia ustaleń tylko na podstawie innych publikacji internetowych, nie odnosząc się w żaden sposób do materiałów powołanych przez stronę. Takie postępowanie nie czyni bowiem zadość wymogom, jakie wynikają z art. 7 i 77 § 1, a także art. 107 § 3 kpa, zgodnie z którym organ w uzasadnieniu faktycznym swojej decyzji ma obowiązek wskazać dowody na których się oparł, oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Za wywiązanie się przez organy administracji z obowiązku poczynienia ustaleń w oparciu o opinię biegłego, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, nie można było uznać uzyskania orzeczenia WOMP o braku podstaw do rozpoznania u P.T.choroby zawodowej – zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. Choć bowiem orzeczenie takie jest dowodem, o jakim mowa w art. 84 § 1 kpa (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 grudnia 2010 r., IV SA/Gl 229/10), to jednak jak to wyjaśniono wyżej, dowód ten nie dotyczył ustalenia, czy skarżący w którymkolwiek miejscu swej pracy zawodowej był narażony na czynniki mogące skutkować rozwojem zaćmy określonej w poz. 25.5 wykazu chorób zawodowych. Negatywne ustalenie w tym zakresie, zostało bowiem oparte przez WOMP wyłącznie na ocenie narażenia zawodowego sporządzonej przez organ. Dokonując natomiast tej oceny organ nie zasięgnął opinii biegłego celem ustalenia, czy monitory ekranowe, przy których pracował P.T., emitowały promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe, którego działanie mogło wywołać zaćmę. Organ naruszył w ten sposób przepisy postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i 84 § 1 kpa w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy (...). Rozpoznając sprawę ponownie organ administracji publicznej I instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie, mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenia prawa. Organ będzie pamiętał, jaki podmiot jest uprawniony do przeprowadzenia oceny narażenia zawodowego na poszczególnych etapach postępowania, o czym stanowi § 6 ust. 3 rozporządzenia w/s chorób zawodowych. Z uwagi na ujawnienie się w sprawie wątpliwości, co do okoliczności faktycznych wymagających wiadomości specjalnych, organ I instancji przed podjęciem decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej stwierdzenia, zwróci się do biegłego o wydanie opinii na wskazaną wyżej okoliczność". Zgodnie z treścią przepisu art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd oraz organ administracji publicznej, będą oni obowiązani podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, jeżeli nie zostanie ono uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa. Istotą zasady "związania oceną prawną" jest to, że dotyczy wykładni prawa materialnego jak i procesowego oraz braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zaś obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli jest ona wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt. II SA/Go 160/12, LEX 1145766). W rozpatrywanej sprawie nie zaistniały żadne okoliczności zmieniające ocenę prawną. Nie nastąpiła też zmiana przepisów prawa, która dozwalałaby na odstąpienie od zasady związania. Wbrew zarzutom skargi, organy obu instancji zastosowały się do wskazań i oceny prawnej zawartej w ww. wyroku WSA w Kielcach. Przede wszystkim w ponownym postępowaniu organ zwrócił się do pracodawców P.T.z zapytaniem, jakie urządzenia będące źródłem promieniowania podczerwonego i długofalowego nadfioletowego obsługiwała strona oraz czy w sąsiedztwie jej stanowiska pracy występowały źródła tych promieniowań. Następnie organ I-szej instancji wystąpił do Centralnego Instytutu Ochrony Pracy - Państwowego Instytutu Badawczego o wydanie opinii biegłego dotyczącej promieniowania podczerwonego oraz długofalowego nadfioletowego emitowanego przez monitory ekranowe obsługiwane przez P. T.. W załączeniu organ przekazał kserokopie pism pracodawców strony, informujące o rodzaju urządzeń obsługiwanych przez P. T. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Kielcach ponownie zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu o sporządzenie oceny narażenia zawodowego P.T. z okresu jego zatrudnienia w zakładach: "FELBERMAYR POLSKA" Sp. z o.o. Wrocław, Wrocławskie Przedsiębiorstwo Remontowe Urządzeń Dźwigowych Sp. z o.o. Wrocław, WHIRLPOOL POLSKA S.A. Wrocław oraz Kombinat PZL "Hydral" S.A. Wrocław, które były pod bezpośrednim nadzorem tego organu. W odpowiedzi Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny podtrzymał swoje stanowisko dotyczące oceny narażenia zawodowego P. T.wyrażone w piśmie z dnia 28 marca 2011r. nr HP-AR-5020-20/11 (k. nr 58), z którego wynika, iż wyżej wymieniony organ nie potwierdza narażenia P.T.na promieniowanie podczerwone lub długofalowe nadfioletowe podczas zatrudnienia strony w zakładach zlokalizowanych na terenie działania Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu. Ww. organ przedstawił również dokładny opis stanowiska pracy P.T. podczas jego zatrudnienia w Zakładach Zmechanizowanych Sprzętu Domowego PREDOM-POLAR we Wrocławiu, obecnie WHIRLPOOL Polska S.A., z którego wynika, że nie ma podstaw do uznania, iż na zajmowanym stanowisku pracy, jako operator maszyn do obróbki tworzyw sztucznych mógł być narażony na działanie promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego. Organ wyjaśnił również, iż obserwowanie mimo woli przez P.T. wykonywanych w sąsiedztwie stanowiska strony prac spawalniczych, nie stanowiło narażenia zawodowego wiążącego się z czynnościami wykonywanymi na stanowisku operatora maszyn i nie można go rozpatrywać w kategorii choroby zawodowej. W dniu 18 grudnia 2012r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny otrzymał z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy pismo, z którego wynika, że mimo faktu, iż monitory LCD są źródłem promieniowania optycznego, to emitowane przez nie promieniowanie nie stanowi szkodliwości dla zdrowia. Instytut powołał się na wykonane w Laboratorium Promieniowania Optycznego CIOP-PIB pomiary natężenia napromieniowania promieniowaniem długofalowym nadfioletowym (UVA) oraz napromieniowania promieniowaniem podczerwonym emitowanym przez monitory LCD 19". Wyniki pomiarów promieniowania podczerwonego wykazały natężenie napromieniowania wynoszące 0,035 W/m2 przy odległości 20 cm oczu od monitora oraz 0,015 W/m2 dla odległości 50 cm, a z uwagi na fakt, iż przy ocenie zagrożenia rogówki soczewki oka, wartość maksymalnego natężenia napromieniowania dla ekspozycji od 8-12 godzin wynosi 100 W/m2 orzeczono, że emisja podczerwieni przez monitor LCD jest nieistotna z punktu widzenia zagrożenia rogówki i soczewki oka podczerwienią. Wyniki pomiarów promieniowania UVA (długofalowego nadfioletowego), które wykazały wartości napromieniowania 4,14 J/m2 przy odległości 20 cm oczu od monitora oraz 0,9 J/ m2 przy odległości 50 cm dla 12 godzinnego czasu ekspozycji i normie wynoszącej 10 000 J/ m2, pozwoliły Instytutowi na sformułowanie opinii, iż emisja tego promieniowania przez monitory LCD jest nieistotna z punku widzenia zagrożenia soczewki oka. Organy dysponowały również stanowiskiem Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, zgodnie z którym w toku ustalenia rozpoznania choroby zawodowej Ośrodek zawsze przeprowadza własną ocenę narażenia zawodowego i odnosi ją do oceny przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Sanitarną, dążąc w ten sposób do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Sądu materiał dowodowy, którym dysponowały organy obu instancji tym w szczególności: - orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, - ocena narażenia zawodowego sporządzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, która wykazała, że skarżący nie był narażony na działanie promieniowania podczerwonego oraz długofalowego nadfioletowego, - opinia Centralnego Instytutu Ochrony Pracy z dnia 13 grudnia 2012r. dotyczącą promieniowania podczerwonego i długofalowego nadfioletowego emitowanego przez monitory ekranowe (k. 191 akt administracyjnych), - stanowisko Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia 27 listopada 2012r. dotyczące narażenia skarżącego podczas jego pracy w WHIRLPOOL Polska S.A. we Wrocławiu (k. 187 akt administracyjnych), - pismo Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] dotyczące przeprowadzenia w sprawie P.T."własnej" oceny narażenia zawodowego (k. 194 akt administracyjnych), - pisma pracodawców zatrudniających skarżącego (k. 162 i k. 167 akt administracyjnych) - pozwalał na wydanie decyzji nie stwierdzającej u skarżącego choroby zawodowej, tj. zaćmy wywołanej działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego wymienionej w pozycji 25.5 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko organów, iż pismo Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie z dnia 13 grudnia 2012r. ma walor opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 K.p.a. Istotę opinii biegłego stanowi bowiem zapatrywanie wyrażone przez podmiot niezaiteresowany rozstrzygnięciem sprawy, który może udzielić organowi administracji publicznej fachowych informacji i wiadomości dla ustalenia i oceny okoliczności faktycznych, ułatwiając tym samym właściwą ocenę faktów i wydanie rozstrzygnięcia. Biegły wypowiada opinię co do okoliczności faktycznych na podstawie swych wiadomości fachowych i doświadczenia zawodowego (por. R. Kędziora, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2005, s. 223). Akta administracyjne rozpoznawanej sprawy dowodzą, iż skarżący kwestionując ww. opinię nie przedstawił jednak dowodów podważających zasadność wydanej opinii, co uzasadnia stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia jej niewiarygodności lub nierzetelności. Mając na uwadze powyższe, wbrew zarzutom skargi, postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z wymogami procedury administracyjnej, a organy orzekające – zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, wyrażoną w art. 7 K.p.a. – podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 K.p.a. W niniejszej sprawie stan faktyczny został przez organy ustalony prawidłowo, a w związku z tym brak było podstaw do podejmowania dodatkowych działań zmierzających do wyjaśnienia okoliczności sprawy. W konsekwencji formułowany w skardze zarzut naruszenia przepisów postępowania nie znajduje potwierdzenia w poddanym badaniu materiale dowodowym zawartym w aktach sprawy. W skardze strona skarżąca akcentuje również, że organy nie odniosły się do wszystkich formułowanych przez nią zarzutów i nie podały przyczyn z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności. Ze stanowiskiem skarżącego nie można się zgodzić, ponieważ z uzasadnień decyzji organów obu instancji wynika, że organy odniosły się do zarzutów skarżącego formułowanych w toku postępowania administracyjnego (por. s. 3-4 uzasadnienia decyzji organu I-szej instancji oraz s. 5 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Zgodnie z art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W orzecznictwie podkreśla się, że w świetle tego przepisu z chorobą zawodową spotykamy się tylko wówczas, gdy wystąpi związek przyczynowo - skutkowy między zdiagnozowaną chorobą zawodową wymienioną w wykazie chorób zawodowych a "narażeniem zawodowym", czyli występowaniem szkodliwych dla zdrowia czynników w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Tym samym rozpoznanie choroby zawodowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, bez wystąpienia narażenia zawodowego, oznaczało będzie, że dana choroba nie została spowodowana czynnikami występującymi w środowisku pracy i nie będzie mogła być uznana za chorobę zawodową (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 16.12.2011r., sygn. akt IV SA/GL 415/11, LEX Nr 1154806). Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9.01.2007r., sygn. akt II OSK 1039/06, LEX Nr 315105 podkreślił, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim, prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, istnieje domniemanie związku przyczynowego między choroba zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie. Podkreślić trzeba, że stosownie do § 8 ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że przeprowadzona przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego ocena narażenia zawodowego wykazała, że skarżący nie był narażony na działanie promieniowania podczerwonego oraz długofalowego nadfioletowego. Jednocześnie orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wydane na podstawie oceny narażenia zawodowego przeprowadzonej przez ww. organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, własnej oceny narażenia zawodowego oraz dokumentacji medycznej Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego uzasadniała wydanie decyzji nie stwierdzającej u skarżącego choroby zawodowej. Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że skoro ww. rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych, w poz. 25.5 wymieniono jako chorobę zawodową zaćmę wywołaną działaniem promieniowania podczerwonego lub długofalowego nadfioletowego, to nie było konieczne przeprowadzanie badań innych rodzajów promieniowania. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że w świetle opinii Centralnego Instytutu Ochrony Pracy w Warszawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że promieniowanie ekranu monitora LCD mogło spowodować wystąpienie u skarżącego zaćmy. W świetle ww. opinii można zasadnie przyjąć, że skarżący pracował jednie w kontakcie - a nie w narażeniu – z promieniowaniem podczerwonym i długofalowym nadfioletowym. Odnotować również należy, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wydając w dniu [...] orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej stwierdził, że rozpoznanie u skarżącego zaćmy jest bezsporne, potwierdzone "Kartami informacyjnymi" Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego. Z uwagi jednak na fakt, że skarżący ma wszczepione sztuczne soczewki, nie ma możliwości oceny klinicznej istniejącego schorzenia, a w związku z tym niecelowe jest aktualne badanie okulistyczne do celów orzekania o chorobie zawodowej. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na treści art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t).