II SAB/Ke 4/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.) Sędzia WSA Jacek Kuza po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. E. S. w Małyszynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Szkoły do załatwienia wniosku P. N. z dnia [...] listopada 2024 r.; II. stwierdza, że Dyrektor Szkoły dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szkoły na rzecz P. N. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. P. N. wnioskiem z 11 listopada 2024 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres email znajdujący się w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych tj. [email protected] zwrócił się do Dyrektora Szkoły o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przesłania wnioskodawcy na adres email kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego. W związku z brakiem odpowiedzi na powyższy wniosek P. N. w piśmie z 26 listopada 2024 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej im. im. E. S. w Małyszynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej "u.d.i.p.") poprzez brak udostępnienia skarżącemu informacji publicznej pomimo upływu terminu ustawowego oraz niepoinformowanie skarżącego o braku możliwości udostępnienia informacji publicznej w określonym ustawowo terminie, ze wskazaniem powodów opóźnienia oraz nowego terminu udostępnienia informacji. Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a także udostępnienie akt sprawy w portalu akt sądowych PASSA. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że przedmiotem wniosku jest informacja publiczna, bowiem dotyczy dysponowania mieniem publicznym, jakim jest mienie należące do organu, który jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej. Dodał, że pomimo upływu terminów ustawowych organ w żaden sposób nie ustosunkował się do jego wniosku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Szkoły uznał skargę za zasadną w pkt 1, wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, a także wobec udzielenia informacji publicznej uznanie za bezprzedmiotowe zobowiązanie organu do załatwienia wniosku. Dyrektor wskazał, że 11 grudnia 2024 r. została udzielona informacja poprzez przesłanie drogą e-mailową kopii ostatniej faktury dotyczącej zakupu papieru toaletowego, podkreślając, że nie udzielenie informacji w terminie nastąpiło wskutek przeoczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W pierwszej kolejności trzeba wyjaśnić, że zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Sytuacja taka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie, stąd orzeczenie zapadło na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1-7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest przy tym konieczne uprzednie złożenie ponaglenia. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., Sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W sprawie niniejszej nie było kwestionowane, że Dyrektor Szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Katalog podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej określa art. 4 u.d.i.p., w świetle którego są nimi władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej; 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych; 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa; 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego; 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W orzecznictwie sądowym na tle cytowanego wyżej przepisu dyrektorzy szkół są powszechnie uznawani za podmioty zobowiązane od udostępnienia informacji publicznej - czy to jako organy władzy publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. (w znaczeniu funkcjonalnym, zwłaszcza z uwagi na posiadane przez dyrektorów szkół kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w sprawach uczniów), czy też jako podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Wypada zaznaczyć, że wynikający z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej spoczywa zarówno na dyrektorach szkół publicznych (por. wyrok NSA z 25.04.2012 r., I OSK 248/12, a także wyroki WSA: z 08.11.2011 r., II SA/Po 656/11; z 16.02.2016 r., II SA/Kr 1573/15; z 07.11.2017 r., II SAB/Ol 64/17; z 16.08.2018 r., II SAB/Go 39/18; dostępne w CBOSA), jak i niepublicznych (por. wyroki NSA: z 01.12.2011 r., I OSK 1630/11; z 28.01.2014 r., I OSK 2076/13; dostępne w CBOSA), ponieważ wszystkie te szkoły wykonują zadania publiczne w dziedzinie edukacji i zwykle też dysponują majątkiem publicznym (choćby w postaci publicznych subwencji lub dotacji). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny: "dyrektor szkoły jest organem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, skoro szkoła, nawet prowadzona przez osobę fizyczną, realizuje zadania publiczne, państwo ustala warunki jej utworzenia, funkcjonowania, a także kontroluje realizowanie przez nią zadań publicznych. Szkoły, niezależnie od sposobu ich utworzenia i prowadzenia czy to przez jednostkę samorządu terytorialnego, czy inną osobę prawną, czy wreszcie osobę fizyczną wchodzą w skład systemu oświaty i realizują jego cele, które mają ewidentnie wymiar publiczny, wobec czego podlegają obowiązkowi udzielania informacji" (zob. wyrok NSA z 17.03.2023 r., III OSK 2524/21, CBOSA). Wobec powyższego nie budzi wątpliwości, i co istotne kwestia ta nie była w sprawie sporna, że dyrektor szkoły jest podmiotem zobowiązanym do udzielania informacji publicznych, będących w jego posiadaniu (art. 4 ust. 3 u.d.i.p.). Nie było również sporu co do tego, że żądana przez wnioskodawcę informacja stanowi informację publiczną, o której mowa w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p. Z przytoczonych regulacji wynika, że informacją publiczną są wszelkie informacje wytworzone przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego, przez kogo zostały wytworzone. Skoro zatem wniosek skarżącego dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p.); - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następuje w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Przyjmuje się, że bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej, ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy na datę orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony poprzez udostępnienie 11 grudnia 2024 r. na wskazany adres email wnioskodawcy informacji publicznej, w związku z czym Sąd w punkcie I wyroku orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z 11 listopada 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Strona po otrzymaniu odpowiedzi na skargę nie zakwestionowała tej okoliczności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się jednak bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w punkcie II wyroku orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13). W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że nieudzielenie odpowiedzi nastąpiło wskutek przeoczenia, zaś samą zwłokę należy potraktować jako nieznaczną. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sam skarżący nie wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu dla oceny, czy w rozpoznawanej sprawie miało miejsce rażące naruszenie prawa, nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych terminów. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III wyroku. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie Sąd postanowił zastosować jednak art. 206 p.p.s.a., poprzez odstąpienie od zasądzenia na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w części – tj. w zakresie wynagrodzenia występującego w sprawie radcy prawnego. Powyższe rozstrzygnięcie jest w opinii Sądu uzasadnione faktem, że – jak wiadomo Sądowi z urzędu – pełnomocnik reprezentuje skarżącego w dziesiątkach jednorodzajowych postępowań. W centralnej bazie orzeczniczej widnieje ponad 30 orzeczeń zapadłych na skutek kierowania do dyrektorów szkół wniosków o przesłanie kopii faktur za licencję lub zakup oprogramowania do prowadzenia dziennika elektronicznego oraz kopii ostatniej faktury za zakup papieru toaletowego. W tych okolicznościach sporządzenie skargi jest czynnością nie wymagającą specjalnie czasu ani wysiłku, lecz stanowi proste powielanie składanych uprzednio pism. Uwzględniając treść skargi i niewielki nakład pracy pełnomocnika reprezentującego skarżącego, a także niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności uznać należy, że odstąpienie od zasądzenia pełnych kosztów sądowych od organu nie uchybia poczuciu sprawiedliwości czy też zasadzie słuszności. Nadto reprezentowanie skarżącego nie wymagało też osobistego stawiennictwa pełnomocnika, gdyż rozstrzygnięcie zapadło na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot poniesionego wpisu w wysokości 100 zł, o czym orzeczono w punkcie III wyroku na zasadzie art. 200 w zw. z art. 206 p.p.s.a.