I SA/Kr 1113/21
WyrokWSA w Krakowie2022-02-24
Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Waldemar Michaldo, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rada gminy musi wskazać inkasentów opłaty miejscowej z imienia i nazwiska lub nazwy, czy może określić ich w inny sposób zgodny z lokalnymi uwarunkowaniami?Ratio decidendi
Wymóg określenia inkasentów opłaty miejscowej przez radę gminy należy rozumieć jako wskazanie umożliwiające ich identyfikację, bez konieczności imiennego wskazywania osób fizycznych lub nazw podmiotów prawnych. Rada gminy ma swobodę wyboru sposobu wyznaczenia inkasentów, uwzględniając lokalne uwarunkowania, a rozszerzająca wykładnia wymogu imiennego wskazania inkasentów jest sprzeczna z art. 19 pkt 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.Stan faktyczny
Gmina K. zaskarżyła uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej stwierdzającą nieważność uchwały Rady Gminy K. zmieniającej zasady poboru opłaty miejscowej, w szczególności dotyczącą sposobu określenia inkasentów tej opłaty. Kolegium RIO uznało, że uchwała narusza przepisy, ponieważ nie wskazuje inkasentów z imienia i nazwiska lub nazwy. Gmina K. podniosła zarzuty błędnej wykładni prawa i naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz zasądził od Kolegium RIO na rzecz strony skarżącej kwotę 880 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie WSA Waldemar Michaldo (spr.) WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi G. na uchwałę Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w [...] z dnia 18 grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały w sprawie opłaty miejscowej I. uchyla zaskarżoną uchwałę, II. zasądza od Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w [...] na rzecz strony skarżącej kwotę 880,00 zł (słownie: osiemset osiemdziesiąt złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uchwałą z 18 grudnia 2019r. Nr [...] Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. – dalej w skrócie Kolegium RIO - działając na podstawie art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 506 z późn. zm.) i art. 11 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 7 października 1992r. o regionalnych izbach obrachunkowych (t. j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2137) orzekło o stwierdzeniu nieważności uchwały Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 30 października 2019r. w sprawie zmiany uchwały dotyczącej opłaty miejscowej.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium RIO przypomniało, iż uchwała Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 30 października 2019 r. w sprawie zmiany uchwały dotyczącej opłaty miejscowej wpłynęła do Regionalnej Izby Obrachunkowej w K. Zespołu Zamiejscowego w N. w dniu 25 listopada 2019 r. za pośrednictwem Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego. Uchwałę ogłoszono w Dzienniku Urzędowym Województwa Małopolskiego w dniu 7 listopada 2019 r., pod pozycją [...]. Jak wskazano w podstawie prawnej uchwały została ona podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 8, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t. j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 506 z późn. zm.), art. 17 ust. 1, art. 19 pkt 1 lit. b i pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2019r., poz. 1170) oraz art. 47 § 4a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 900 z późn. zm.).
W dalszej kolejności Kolegium RIO zauważyło, iż jak wynika z brzmienia § 1 uchwały, Rada przedmiotową uchwałą dokonała zmian w uchwale Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 30 listopada 2015 r. w sprawie opłaty miejscowej, (Dz. U. Woj. Małop. z 2015 r. poz. [...]), polegających na nadaniu nowego brzmienia § 4 ust. 1 zmienianej uchwały (cyt.): " 1. Zarządza się pobór opłaty miejscowej w drodze inkasa i do poboru opłaty miejscowej wyznacza się osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej prowadzące ośrodki wypoczynkowe, hotele, sanatoria, pensjonaty, kwatery prywatne, apartamenty, wynajmujące domy letniskowe, gospodarstwa agroturystyczne, pokoje gościnne albo podobne obiekty noclegowe oraz inne podmioty, które świadczą usługi w zakresie pobytu i zakwaterowania osób fizycznych przebywających na terenie Gminy K. dłużej niż dobę w celach wypoczynkowych, szkoleniowych lub turystycznych".
Kolegium RIO zaznaczyło, że cytowanym postanowieniem Rada Gminy K. wyeliminowała z obrotu prawnego imienny wykaz inkasentów opłaty miejscowej, stanowiący załącznik Nr 1 do zmienianej uchwały.
Zdaniem Kolegium RIO brak wskazania z imienia i nazwiska (osoby fizycznej) lub z nazwy (osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej) stanowi istotne niedopełnienie przez Radę Gminy K. obowiązków, wynikających z przepisów art. 19 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 1170 z późn. zm.), zgodnie z którym rada gminy w drodze uchwały może zarządzić pobór opłaty miejscowej w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Pogląd taki znajduje odzwierciedlenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.01.2008 r. II FSK 1526/06, w którym NSA stwierdził, iż:. "Określenie czy też wyznaczenie inkasenta może dotyczyć jedynie wskazanej w sposób konkretny osoby. Wskazanie to powinno przybierać postać określenia konkretnego, a więc zwrotu odnoszącego się do zindywidualizowanego przez podanie imienia i nazwiska podmiotu (w przypadku osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej - nazwy)".
Z przedmiotową uchwałą nie zgodziła się Gmina K. , która zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu nadzorczemu Gmina K. zarzuciła :
- naruszenie art. 19 pkt 2 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że użyte w tym przepisie sformułowanie ,,określenie inkasentów" musi w każdym przypadku oznaczać wskazanie inkasentów z imienia i nazwiska lun nazwy, podczas gdy dopuszczalny sposób określania inkasentów winien być uzależniony od rodzaju i specyfiki opłaty, która ma być pobierana w drodze inkasa, a to zaś oznacza, że wskazany przepis powinien być wykładany funkcjonalnie;
- naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 8§2 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 91 ust. 5 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym - poprzez zastosowanie odmiennych ocen prawnych w stosunku do kontrolowanej uchwały Rady Gminy K. , niż to uczyniono w stosunku do analogicznej uchwały Rady Gminy P., która mimo przyjęcia tożsamych rozwiązań, przeszła pozytywną kontrolę nadzorczą Kolegium RIO.
Podnosząc przedmiotowe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego aktu nadzoru oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego na jej rzecz według norm przepisanych.
Uzasadniając skargę jej autor wskazał m.in. na istnienie linii orzeczniczej odmiennej od tej, którą przyjął organ nadzoru w zaskarżonym rozstrzygnięciu. W tym zakresie strona skarżąca odwołała się w skardze do stanowiska Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie z dnia 25 lutego 2015r. sygn. akt I SA/Ol 56/15.
W odpowiedzi na skargę Kolegium RIO podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie.
Rozpoznając przedmiotową skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie nie podzielił zarzutów ani też argumentacji skargi orzekając wyrokiem z dnia 26 czerwca 2020 r. sygn. akt I SA/Kr 233/20 o jej oddaleniu.
W przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie z art. 6 ust. 12 i art. 19 pkt 2 u.p.o.l. wyprowadził obowiązek precyzyjnego podania danych podmiotu mającego wykonywać obowiązki inkasenta, tj. zindywidualizowania inkasenta. Sąd wskazał, że obowiązek ten wynika z praw i obowiązków zarówno podatnika, jak też inkasenta, a także obowiązków ciążących na organie podatkowym. W szczególności ma istotne znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności inkasenta całym majątkiem za pobrane - a niezapłacone - w terminie podatki oraz możliwość wydania przez organ podatkowy decyzji o odpowiedzialności podatkowej inkasenta (art. 30 w zw. z art. 26 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.). Wskazanie inkasenta powinno polegać na wyznaczeniu/określeniu osoby fizycznej z imienia i nazwiska, zaś w przypadku osoby prawnej (lub w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej) na podaniu nazwy. Zwroty: "wyznaczać inkasentów" i "określać inkasentów" obligują radę gminy do zindywidualizowania inkasentów w uchwale, aby nie budziło wątpliwości, na kogo ten obowiązek został nałożony, a także, aby podatnik wiedział, kto jest uprawniony do pobrania od niego podatku. Bardzo istotną kwestią jest także wyraźne wskazanie w uchwale obszaru działania inkasenta, aby nie było wątpliwości, że inkasent z obszaru jednego sołectwa nie ma prawa poboru podatków na terenie innego sołectwa. Powierzenie komuś stanowiska inkasenta musi poprzedzać zgoda danego podmiotu na przyjęcie łączących się z tym obowiązków. Zgoda ta musi zostać wyrażona przed określeniem (wyznaczeniem) inkasenta, a nie dopiero na etapie zawarcia ze wskazaną osobą stosownej umowy. Źródłem nawiązywanego stosunku prawnego jest w tym wypadku uchwała organu stanowiącego gminy, a nie będąca jej następstwem – mająca czysto "techniczny" charakter - umowa z określoną, wyznaczoną na inkasenta osobą. Płynie z tego wniosek, zdaniem Sądu, że określenie (wyznaczenie) inkasenta może dotyczyć jedynie wskazanej w sposób konkretny osoby.
Z przedmiotowym wyrokiem WSA w Krakowie nie zgodziła się Gmina K. , która wywiodła od niego skargę kasacyjna?. Zaskarżonemu wyrokowi, Gmina zarzuciła:
1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 133 P.p.s.a. poprzez wydanie wyroku w sposób nieuwzględniający akt przedmiotowej sprawy, a zamiast tego odwołujący się do okoliczności innej sprawy sądowo-administracyjnej (inkasenta podatku od nieruchomości zamiast opłaty miejscowej), z całkowitym pominięciem argumentacji zamieszczonej w skardze i kolejnym piśmie uzupełniającym argumentację;
- art. 134 P.p.s.a. poprzez wyjście przy orzekaniu poza granice danej sprawy poprzez dokonywanie ocen w kwestii sposobu określania inkasenta podatku od nieruchomości, a nie inkasenta opłaty miejscowej, co było zasadniczym problemem niniejszej sprawy;
- 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku pozbawionego właściwego wyjaśnienia podstaw prawnych rozstrzygnięcia, które zostały zastąpione fragmentami uzasadniania dotyczącego innej sprawy sądowo-administracyjnej, a dotyczącej kwestii ustanawiania inkasenta podatku od nieruchomości, podczas gdy zasadniczą tezą skargi była konieczność odmiennego postrzegania sposobu określania inkasentów w zależności od rodzaju daniny, jaka ma być pobierana w drodze inkaso;
- art. 138 P.p.s.a. poprzez brak właściwego oznaczenia strony skarżącej w treści wyroku, gdzie zamiast Gminy K. wskazano Radę Gminy K. (pomimo, iż uprzednio Sąd wzywał skarżącego do sprostowania skargi w tym zakresie);
2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 19 pkt 2 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że użyte w tym przepisie sformułowanie "określenie inkasentów" musi w każdym przypadku oznaczać wskazanie inkasentów z imienia i nazwiska lub nazwy, podczas gdy dopuszczalny sposób określania inkasentów winien być uzależniony od rodzaju i specyfiki opłaty, która ma być pobierana w drodze inkasa, a to zaś oznacza, że wskazany przepis powinien być wykładany funkcjonalnie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Kolegium RIO wniosło o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Rozpoznając przedmiotową skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 maja 2021r. sygn. III FSK 3488/21 uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie.
W uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia NSA uznał, iż na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 19 pkt 2 u.p.o.l. NSA wskazał w tym zakresie, iż przepis ten przyznaje radzie gminy kompetencje do zarządzenia poboru m.in. opłat miejscowych w drodze inkasa oraz do określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. W zakresie kompetencji wyznaczonej art. 19 pkt 2 u.p.o.l. rada gminy może także wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. W rozpoznanej sprawie istotny jest pierwszy zakres analizowanej kompetencji. Kluczowe staje się zatem ustalenie sposobu rozumienia tej części regulacji art. 19 pkt 2 u.p.o.l, która dotyczy kompetencji w zakresie określenia inkasentów. Ustawodawca podatkowy posługuje się jednoznacznym sformułowaniem, które nie ma postaci określenia nieostrego wskazanego w § 155 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ,,Zasad techniki prawodawczej’’ (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 283), wymagającego poszukiwania m.in. obszaru sytuacji, co do których nie ma pewności w kwestii ich zaliczenia do ustalonego zakresu. Sformułowanie dotyczące wymogu określenia inkasentów nie zostało przy tym doprecyzowane poprzez użycie dodatkowych warunków, czy też wyznaczenie sposobu ich identyfikacji. Zatem dla spełnienia tego wymogu wystarczy takie wskazanie inkasentów, które umożliwi ich identyfikację. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego można przyjąć, że wymóg określenia inkasentów powinien być rozumiany w dwóch płaszczyznach, tj. po pierwsze poprzez wskazanie inkasentów, a po drugie ich identyfikację. Przy czym, jak już zauważono, ustawodawca zarówno co do wskazania inkasentów, jak i ich identyfikacji, nie wprowadza żadnych dodatkowych warunków, czy też doprecyzowań. Oznacza to, że w gestii konkretnej rady gminy pozostaje wybór sposobu wyznaczenia tych inkasentów, z uwzględnieniem uwarunkowań lokalnych. Takiego kierunku wykładni omawianej regulacji nie zmienia końcowy fragment art. 19 pkt 2 u.p.o.l, w którym prawodawca odnosi się do konieczności zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Niezależnie bowiem od tego, że przywołany końcowy fragment tego unormowania odnosi się de facto do obowiązku prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.p.o.l. nie może być rozumiany w taki sposób, że stanowi dodatkowy wymóg dotyczący szczególnego sposobu wskazania osób będących inkasentami,
w tym przykładowo ich określenia z imienia i nazwiska. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia analizowanego art. 19 ust. 2 u.p.o.l. jest przykładem rozszerzającej wykładni przepisów wyrażających kompetencję rady gminy.
Jednocześnie NSA podkreślił, że wymogu imiennego określenia inkasenta nie można wywodzić z art. 9 O.p. Przepis ten wskazuje, że inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, a zatem jest przepisem wyrażającym wyłącznie podmiotowość prawnopodatkową inkasenta (zob. K. Stelmaszczyk, Zakres prawnych kompetencji rady gminy do wyznaczenia inkasentów podatków i opłat lokalnych. Glosa do wyroku WSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., I SA/Lu 133/14, FK 2015/11/75-78).
Reasumując NSA stwierdził, że wyrażone przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, iż wskazanie inkasenta powinno polegać na wyznaczeniu/określeniu osoby fizycznej z imienia i nazwiska, a w przypadku osoby prawnej (lub w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej) na podaniu nazwy, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i pozostaje w sprzeczności z postanowieniami art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Uzasadnienia prawnego nie ma również stwierdzenie tego Sądu, że "powierzenie komuś stanowiska inkasenta musi poprzedzać zgoda danego podmiotu na przyjęcie łączących się z tym obowiązków". Zatem również i w tym zakresie zaskarżony wyrok jest wadliwy.
Końcowo w omawianym wyroku zobligowano Sąd pierwszej instancji, aby ten przy ponownym rozpoznaniu sprawy poddał kontroli zaskarżoną uchwałę z uwzględnieniem wykładni art. 19 pkt 2 u.p.o.l. dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Rozpoznając ponownie przedmiotową sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie Sąd orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W realiach niniejszej sprawy z wnioskiem o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postepowaniu uproszczonym wystąpiło Kolegium RIO. Podobnie z wnioskiem o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wystąpiła Gmina K. . W następnej kolejności należy przypomnieć, iż stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd podejmuje środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Ponownie rozpoznając sprawę, wskazać należy także na skutki, jakie dla dalszego toku niniejszej sprawy wynikają z faktu uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny zasadności wniesionej skargi kasacyjnej i w konsekwencji tego uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania.
Zgodnie bowiem z art. 190 p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Przez wykładnię prawa, o której mowa w przytoczonym art. 190 p.p.s.a. należy rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku NSA, ciążący na sądzie ponownie rozpoznającym sprawę, może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, co w niniejszym przypadku nie ma miejsca. Z tych też względów w ramach obecnego, ponownego rozpoznania sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie może dokonywać nowych, własnych ocen prawnych dotyczących kwestii będących już uprzednio przedmiotem rozważań czynionych przez NSA w wydanym w sprawie wyroku kasacyjnym, a wyrażone w nim poglądy prawne, muszą zostać w pełni zaakceptowane, ze wszystkimi wynikającymi z nich konsekwencjami prawnymi (por. np. wyroki NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 727/10, z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1427/10, wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec niezaistnienia wskazanych powyżej przesłanek odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w wyroku NSA z 12 maja 2021r. sygn. III FSK 3488/21 dalsze rozważania na temat legalności zaskarżonej decyzji uwzględniają zatem zalecenia oraz wykładnię prawa przyjętą przez NSA. Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, w szczególności zasadny okazał się podniesiony zarzut naruszenia przez zaskarżoną uchwałę organu nadzoru art. 19 pkt 2 u.p.o.l. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu rada gminy, w drodze uchwały może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Jak trafnie zauważył NSA w przywołanym powyżej wyroku przepis art. 19 pkt 2 u.p.o.l. przyznaje radzie gminy kompetencje do zarządzenia poboru m.in. opłat miejscowych w drodze inkasa oraz do określenia inkasentów i wysokości wynagrodzenia za inkaso. W zakresie kompetencji wyznaczonej art. 19 pkt 2 u.p.o.l. rada gminy może także wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1, zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tej ewidencji, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. W rozpoznanej sprawie istotny jest pierwszy zakres analizowanej kompetencji. Kluczowe staje się zatem ustalenie sposobu rozumienia tej części regulacji art. 19 pkt 2 u.p.o.l, która dotyczy kompetencji w zakresie określenia inkasentów. Ustawodawca podatkowy posługuje się jednoznacznym sformułowaniem, które nie ma postaci określenia nieostrego wskazanego w § 155 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie ,,Zasad techniki prawodawczej’’ (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 283), wymagającego poszukiwania m.in. obszaru sytuacji, co do których nie ma pewności w kwestii ich zaliczenia do ustalonego zakresu. Sformułowanie dotyczące wymogu określenia inkasentów nie zostało przy tym doprecyzowane poprzez użycie dodatkowych warunków, czy też wyznaczenie sposobu ich identyfikacji. Zatem dla spełnienia tego wymogu wystarczy takie wskazanie inkasentów, które umożliwi ich identyfikację. W ślad za stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podkreślić, że wymóg określenia inkasentów powinien być rozumiany w dwóch płaszczyznach, tj. po pierwsze poprzez wskazanie inkasentów, a po drugie ich identyfikację. Ustawodawca zarówno co do wskazania inkasentów, jak i ich identyfikacji, nie wprowadza żadnych dodatkowych warunków, czy też doprecyzowań. Oznacza to, że w gestii konkretnej rady gminy pozostaje wybór sposobu wyznaczenia tych inkasentów, z uwzględnieniem uwarunkowań lokalnych. Jak trafnie podkreślił NSA takiego kierunku wykładni omawianej regulacji nie zmienia końcowy fragment art. 19 pkt 2 u.p.o.l, w którym prawodawca odnosi się do konieczności zapewnienia prawidłowego poboru opłaty miejscowej. Niezależnie bowiem od tego, że przywołany końcowy fragment tego unormowania odnosi się de facto do obowiązku prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 u.p.o.l. nie może być rozumiany w taki sposób, że stanowi dodatkowy wymóg dotyczący szczególnego sposobu wskazania osób będących inkasentami, w tym przykładowo ich określenia z imienia i nazwiska. Przyjęcie takiego sposobu rozumienia analizowanego art. 19 ust. 2 u.p.o.l. jest przykładem rozszerzającej wykładni przepisów wyrażających kompetencję rady gminy. Wymogu imiennego określenia inkasenta nie można wywodzić z art. 9 O.p. Przepis ten wskazuje, że inkasentem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, obowiązana do pobrania od podatnika podatku i wpłacenia go we właściwym terminie organowi podatkowemu, a zatem jest przepisem wyrażającym wyłącznie podmiotowość prawnopodatkową inkasenta (zob. K. Stelmaszczyk, Zakres prawnych kompetencji rady gminy do wyznaczenia inkasentów podatków i opłat lokalnych. Glosa do wyroku WSA z dnia 25 kwietnia 2014r., I SA/Lu 133/14, FK 2015/11/75-78).
Tym samym należy więc w ocenie Sądu uznać należy, że wyrażone w zaskarżonej uchwale organu nadzoru tj. Kolegium RIO stanowisko, iż wskazanie inkasenta powinno polegać na wyznaczeniu/określeniu osoby fizycznej z imienia i nazwiska, a w przypadku osoby prawnej (lub w przypadku jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej) na podaniu nazwy, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa i pozostaje w sprzeczności z treścią art. 19 pkt 2 u.p.o.l. i zaprezentowaną powyżej jego wykładnią.
Z podanych przyczyn, Sąd uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze na podstawie art. 148 p.p.s.a. w zw. z art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a
O zwrocie kosztów postępowania orzeczono natomiast w pkt II. wyroku stosownie do dyspozycji art. 200 p.p.s.s. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na wysokość orzeczonego zwrotu kosztów postępowania od organu nadzoru na rzecz strony skarżącej złożyły się: wpis od skargi w kwocie 300 zł, opłata kancelaryjna od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku 100 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 480 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło