I SA/Kr 1180/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.H., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.06.2012r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, postanawia: 1. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych - postępowanie umorzyć, 2. w zakresie ustanowienia radcy prawnego - wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.06.2012r., nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów K.H. ur. w 1953r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.H. ur. w 1952r., która obecnie przebywa za granicą . Wnioskodawca opiekuje się również 82 letnią matką, która posiada I grupę inwalidzką. Małżonkowie na podstawie umowy majątkowej małżeńskiej wprowadzili od 1996r zasadę rozdzielności majątkowej. K. H. od 01.07.2012r. jest osobą bezrobotną i otrzymuje zasiłek w wysokości 816 zł., netto, miesięcznie, jak podaje jest on przyznany na trzy miesiące. W roku 2011 uzyskał on dochód w wysokości 36 893,41 zł., przy przychodzie na poziomie 47 605,64 zł., uzyskanym z różnych źródeł . Wnioskodawca posiada rachunek bankowy w ING Banku Śląskim S.A. , którego saldo na dzień 19.09.2012r. wynosiło 3 846,72 zł. Żona otrzymuje emeryturę w wysokości 1900 zł., miesięcznie. Comiesięczne wydatki K.H. opiewają na kwotę 1 495 zł. i obejmują : opłatę za mieszkanie – 545 zł., opłatę za telefon stacjonarny – 100 zł., opłatę za produkty żywnościowe – ok. 600 zł., opłatę za paliwo – ok. 200 zł., opłatę za telefon komórkowy – 50 zł. M.H. uiszcza natomiast opłatę za energię elektryczną , gaz, wodę , dopłaca do produktów żywnościowych prowadząc kuchnię domową , pokrywa zakupy odzieży, finansuje remonty mieszkania i bieżące utrzymanie, pomaga również finansowo córkom i wnukom. Strona skarżąca jest współwłaścicielem w ½ części nieruchomości o pow. 2378 m2 położonej w C. przy ul. P., zabudowanej domem o pow. 100m2, nieruchomości o pow. 0,0246 ha położonej w C., w ½ części oraz mieszkania o pow. 60 m2 , położonego w C. przy ul. T., również w ½ części. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do problemu ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy zawieszania postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Dyrektora Oddziału ZUS na podstawie tytułu egzekucyjnego, obejmującego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za 06.2002r. Należy je więc zaliczyć do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w ujęciu szerokim. W związku z tym dalsze prowadzenie incydentalnego postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezprzedmiotowe. Zwolnienie takie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, złożony wniosek, jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia radcy prawnego. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma natomiast w przedmiotowym przypadku analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K.H. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni .Nie przysłała bowiem: zeznania podatkowego M.H. za 2011r., dowodu przelewu lub przekazu jej emerytury za ostatni miesiąc, oraz wyciągów z kont bankowych M. H. obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan. Podkreślić trzeba natomiast w tym miejscu , iż dla sprawy nie ma znaczenia fakt, iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Po drugie natomiast rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). Nie można też zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych jednego z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie tych kosztów. (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67). Wreszcie zauważyć trzeba , że małżonkowie faktycznie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Stąd też dane dotyczące obu osób prowadzących takie gospodarstwo są konieczne z punktu widzenia rozpatrywania niniejszej sprawy. Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi bowiem dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Odnosząc się natomiast bezpośrednio do sytuacji K.H. stwierdzić należy, że jako współwłaściciel dwóch nieruchomości (w tym jednej zabudowanej) i jednego mieszkania oraz właściciel konta bankowego , którego saldo wynosi 3846,72 zł nie jest on osobą ubogą i nie spełnia w/w przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę powyższe, wniosek o ustanowienie radcy prawego nie zasługuje na uwzględnienie i należało go oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270). W zakresie umorzenia postępowania o zwolnienie od kosztów sądowych orzeczono natomiast na podstawie art. 161§1 pkt. 3) w zw. z art. 258§1 i §3 w/w ustawy.