I SA/Kr 1528/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej "W" Sp. z o.o. w upadłości układowej w K. od sprzeciwu od postanowienia Referendarza Sądowego WSA w Krakowie z dnia 1 grudnia 2015 r. w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2011 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Strona skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o zwolnienie jej od kosztów sądowych całości. Podała, że rozpoznawana sprawa jest jedną z kilkunastu prowadzonych przez nią, w których łączna wartość zobowiązań podatkowych wynosi około 58 mln zł. Na skutek częściowego wykonania decyzji nie posiada środków by uiścić wpis w niniejszej sprawie. Ponadto postanowieniem z dnia 19 maja 2014 r. Sąd Rejonowy ogłosił jej upadłość. Zdaniem skarżącej nieuwzględnienie wniosku będzie stanowiło naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżąca podała, że jej kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł, wartość środków trwałych - 19 386 072,40 zł, wysokość zysku za ostatni rok obrotowy – 225 684,03 zł. Stan rachunku skarżącej na dzień poprzedzający złożenie wniosku – prowadzonego w Banku S. w K. wynosił 0,00 zł, w K. Banku – 54 623,31 zł, C – 7,50 zł a w A. – 171,07 zł. Na nieruchomościach skarżące ustanowiona została hipoteka na rzecz Banku Spółdzielczego z tytułu udzielonego kredytu rewolwingowego. Środki transportu oraz wierzytelności objęte były zastawem skarbowym. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła: oświadczenie o aktualnych obrotach za okres ostatnich 3 miesięcy wraz z rachunkiem zysków i strat, wyciągi z rachunków bakowych, oświadczenie o aktualnym stanie środków finansowych w kasie, odpis zeznania podatkowego za 2014 r. oraz deklaracji VAT – 7 za ostatnie trzy miesiące, opis sprawozdania finansowego, wykaz nieruchomości i ruchomości stanowiących jej własność, informację o liczbie pracowników i źródłach ich finasowania, oświadczenie o środkach, z których skarżąca pokrywa wynagrodzenie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. Referendarz sądowy tutejszego Sądu zwolnił skarżącą od kosztów sądowych w części 3/4, a w pozostałej części wniosek oddalił. W uzasadnieniu zaznaczono, m.in., że skarżąca pomimo trudności finansowych i znacznego zadłużenia prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje przychody, np. za wrzesień 2015 r. – 363 690 zł. Biorąc jednakże pod uwagę, że wpis w niniejszej sprawie wynosi 100 000 zł i przekracza aktualne możliwości finansowe skarżącej, zasadnym było zwolnienie jej od kosztów sadowych w ww. części. W sprzeciwie skarżąca podniosła, że jej majątek trwały nie przestawia aktualnie żadnej wartości rynkowej, z uwagi na fakt, że nie może stanowić przedmiotu obrotu. Ponadto skarżąca znajduje się w stanie upadłości, utraciła bowiem płynność finansową w związku z zajęciem przez organy podatkowe wszystkich należących do niej składników majątku. Tym samym nie jest w stanie uiścić wpisu nawet w 1/4 części. Referendarz wskazując na jej możliwości płatnicze nie uwzględnił ciążących na niej zobowiązaniach, w tym kosztów postępowania upadłościowego wraz z wynagrodzeniem zarządcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w brzmieniu obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r. (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a", rozpoznając sprzeciw od wydanego przez referendarza sądowego postanowienia w przedmiocie kosztów sądowych, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zaskarżonego postanowienia. Sąd orzeka jako sąd II instancji stosując przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd nie jest przy tym ograniczony okolicznościami faktycznymi (w tym dokumentami) przedstawianymi przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy. Wyjątkowość instytucji zwolnienia od kosztów sądowych umożliwiającej prowadzenie indywidualnego sporu sądowego na koszt budżetu państwa (a więc także innych podatników) upoważnia sąd do konfrontowania danych o sytuacji finansowej - przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy- z wszelkimi dostępnymi informacjami i dokumentami, w tym znajdującymi się w aktach innych postępowań, jawnych rejestrach i ewidencjach. Strona skarżąca powoływała się we wniosku i sprzeciwie między innymi na stan upadłości. Zgodnie z art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art.10). Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art.11). Żaden z powołanych przepisów nie zawiera jednak zasady bezwzględnego zwolnienia z kosztów sądowych osoby prawnej, która znajduje się w stanie upadłości. W postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. I FZ 327/13 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że nie sposób jest uznać, iż zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym Tym samym powołanie się na fakt wszczęcia postępowania upadłościowego Sąd uznał więc za niewystarczający. Skarżąca w istocie nie uprawdopodobniła bowiem okoliczności przemawiających za brakiem możliwości poniesienia kosztów sądowych. W odniesieniu do osób prawnych, ustawodawca w art. 246 § 2 pkt p.p.s.a wprowadził wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienia NSA: z dnia 6 marca 2008 r., I GSK 1199/07 oraz z dnia 1 marca. 2012 r., II OZ 123/12). Przy czym przez pojęcie "środki", o którym mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, ale także wartość środków trwałych. Stąd też sam fakt zajęcia np. rachunków bankowych, nie jest wystarczający dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 24 lutego 2012 r., II OZ 101/12 oraz z dnia 10 marca 2011 r., I OZ 144/11 i z dnia 30 czerwca 2014 r., II FZ 695/14). Ponadto osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08). Z analizy sytuacji majątkowej strony skarżącej wynika, że w okresie od lipca do września 2015 r. łączne obroty skarżącej wyniosły 1 089 666,60 zł. Przychody netto skarżącej ze sprzedaży za okres od 1 stycznia do 30 września 2015 r. wyniosły 6 083 290,14 zł przy kosztach działalności operacyjnej 6 087 790,02 zł, pozostałe przychody operacyjne wyniosły 145 191,37 zł, a pozostałe koszty operacyjne 358 643,04 zł; przychody finansowe w tym okresie wyniosły 2 303,68 zł, zaś koszty finansowe 252 828,11 zł. W okresie od 1 sierpnia do 31 października 2015 r. na rachunku bankowym w A. Banku suma obciążeń wyniosła 2 018 356,11 z, a uznań 1 623 268,01 zł. Saldo końcowe tego rachunku wyniosło 51 385,81 zł. Na dzień 30 października 2015 r. skarżąca posiadała w kasie środki w wysokości 528,87 zł. Podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju za lipiec 2015 wyniosła 363 191 zł, za sierpień 2015 r. - 358 154 zł, a za wrzesień 2015 r. - 362 690 zł. Skarżąca jest właścicielką 11 nieruchomości, dla których w dziale IV ujawniono hipoteki: działek w K. [...],[...],[...],[...],[...],[...] obciążonych hipoteką umowną łączną na kwotę 17 000 000 zł na rzecz Banku S.. Na rzecz wskazanego Banku ustanowiona jest ponadto hipoteka łączna na nieruchomości [...] – na kwotę 17 000 000 zł i dodatkowo hipoteka przymusowa na łączną kwotę 78 394 052,24 zł - na rzecz Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na rzecz tego banku ustanowiono również hipoteką umowną łączną na kwotę 17 000 000 zł, na nieruchomości w W. [...], ta sama kwota obciąża Dom Wypoczynkowy "B" w W. [...], natomiast będący własnością skarżącej las i droga w W. [...] zostały obciążone hipoteką umowną na kwotę 200 000 zł. Skarżąca posiada również dwie nieruchomości bez wpisów hipotek [...] (budynek na 3 arowej działce) i [...] (udział w drodze dojazdowej do w/w nieruchomości). Strona skarżąca posiada majątek w postaci środków transportu objętych zastawem skarbowym (8 samochodów) i jednego samochodu niezastawionego w rejestrze zastawów skarbowych. Na dzień 30 października 2015 r. skarżąca zatrudniała 17 pracowników. Ich wynagrodzenia, składki ZUS i podatki wypłacane są ze środków finansowych pochodzących z jej bieżącej działalności. Ze środków bieżących pokrywane jest również wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru. Biorąc pod uwagę przedstawione powyżej okoliczności zdaniem Sądu strona skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach sadowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 000 zł w 1/4 części. Jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OZ 208/08). Skarżąca Spółka nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Jak już wskazano, w okresie od lipca do września 2015 r. jej łączne obroty i wyniosły 1 089 666,60 zł. Nadto należy zauważyć, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez zażądanie dopłat od wspólników (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11, z dnia 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14 oraz z dnia 27 lutego 2014 r., II FZ 1346/13). Z dostępnych jawnie informacji z KRS wynika, że wspólnicy skarżącej prowadzą również działalność gospodarczą, m.in. w Biurze I. Sp. z o.o. w K., Przedsiębiorstwie M. sp. z o.o. w K, Apartamentach R. sp. z o.o. w K. W takiej sytuacji skarżąca powinna była zabezpieczyć źródła finansowania przyszłych sporów sądowych m.in. właśnie poprzez zapewnienie sobie dopłat wspólników. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.