I SA/Kr 1542/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.W. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 03.08.2012r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 03.08.2012r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy W.W. ur. w 1929r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje rentę w wysokości 1306,49 zł., miesięcznie. Jej koszty utrzymania obejmują: opłatę za energie elektryczną – 265,80 zł., opłatę za gaz – 130,23 zł., opłatę za wywóz śmieci – 98,92 zł., opłatę za wodę – 53 zł., opłatę za telefon – 70 zł., wydatki na lekarstwa – 300 zł., koszty wizyt lekarskich – 150 zł., Wnioskodawczyni jest właścicielką: nieruchomości o pow. 0,0628 ha, położonej w T. przy ul. Z., zabudowanej dwukondygnacyjnym domem o pow. 140 m2, składającym się z czterech pokoi, dwóch kuchni i dwóch łazienek, o wartości ok. 339 920 zł., (wycena na dzień 30.11.2010r.) oraz lokalu będącego odrębną własnością o pow. 62,60 m2, położonego w T. przy ul. S., składającego się z dwóch pokoi , kuchni , łazienki, wc i przedpokoju. Nieruchomość gruntowa obciążona jest hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 69 210,60 zł., na rzecz Skarbu Państwa; hipoteką przymusową kaucyjną w wysokości 56 275 zł., na rzecz H. D. oraz hipoteką przymusową kaucyjną w wysokości 56 275 zł., na rzecz J. P. Strona skarżąca podaje , iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma natomiast znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. W. W. jest wprawdzie osobą starszą, mającą kłopoty ze zdrowiem, przesłanki przyznania prawa pomocy opierają się jednak na kryterium stricte finansowym. Wnioskodawczyni ma natomiast stały dochód w postaci renty, który pozwala jej na bieżące utrzymanie a co najważniejsze dla sprawy jest właścicielką dwóch nieruchomości, z których tylko jedna zaspokaja jej potrzeby mieszkaniowe. Druga pozostaje niezamieszkana, mimo , iż jej stan pozwala na użytkowanie. Podkreślić, natomiast wypada, iż posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Należy więc stwierdzić , iż w świetle w/w okoliczności przyznanie W.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym nie jest zasadne. Posiadany majątek pozwala bowiem na zdobycie potrzebnych funduszy poprzez odpowiednie jej działania takie jak najem, zaciągnięcie kredytu czy też sprzedaż. Zaznaczyć też wypada na marginesie , że na obecnym etapie postępowania reprezentowanie strony przez profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczne. Z uwagi bowiem na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i § 2 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. też postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 13.05.2010r., sygn. akt II FZ 185/10 ). Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt. 1 , w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 ).