I SA/Kr 1871/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 11 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka [...] "F. " S.A. w upadłości likwidacyjnej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2017r., sygn. akt I SA/Kr 1871/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi Syndyka [...] "F. " S.A. w upadłości likwidacyjnej na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 października 2015r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013r. oraz 2014r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 czerwca 2017r., sygn. akt I SA/Kr 1871/15, Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Syndyka [...] "F. " S.A. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 8 października 2015r., nr [...], [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013r. oraz 2014r. Z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów, wartość kapitału zakładowego strony skarżącej wynosi – 27 080 855,75 zł, a wartość środków 17 810 358,13 zł. Rok 2016 zamknięty został przez podmiot stratą bilansową w wysokości 503 561,63 zł. Strona uzyskała jednak dochód podatkowy w wysokości 1 781 890,90 zł, przy przychodzie na poziomie 6 292 542,08 zł. Saldo konta bankowego masy upadłości ma wartość 578 761,57 zł. Masa upadłości posiada lokatę na kwotę 3.000.000 zł i na 300.000 zł. Suma 3.300.000 zł pochodzi ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych - nieruchomości i jest objęta planami podziału, którymi zajmuje się Sąd Rejonowy dla [...], Wydział VIII ds Upadłościowych i Naprawczych, pod sygn. akt [...] Przykładowe wydatki strony skarżącej: za styczeń 2017r. obejmują: – wynagrodzenie pracowników 36 419,29 zł, usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł, należności ZUS i US – 152 479,93 zł, usługi obce – 57 587,73 zł, media – 6 333,12 zł; za luty 2017r. obejmują: - wynagrodzenie pracowników 33 391 zł, usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł, ekwiwalenty, odprawy, odszkodowania kat I wierzytelności – 190 515 zł, należności ZUS i US – 60 564,30 zł, media – 1762 zł. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2017r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie, działając na podstawie art.244 § 1, art.245 § 3 i § 4, art. 246 § 2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – zwolnił stronę skarżącą z wpisu od skargi kasacyjnej w ˝ części, a w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu za błędne uznał rozumowanie strony skarżącej, jakby: "pomimo posiadania przez masę upadłości kwoty na rachunku bankowym w kwocie znaczącej (578 761,57 zł) Syndyk nie posiadł środków na pokrycie opłaty sądowej od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej". Przedstawione zestawienia bieżących wydatków pokazują bowiem, że strona skarżąca realizuje bieżące zobowiązania należące do kategorii I. Rozpoznający wniosek referendarz tut. Sądu nie znalazł więc podstaw do przyjęcia tezy o wyłączeniu spod obowiązku uiszczenia należności z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, należącej do I grupy, ponieważ naruszałoby to zasadę stosunkowości ich realizacji. W sprzeciwie od ww. postanowienia strona skarżąca zaskarżyła je w części, tj. w zakresie pkt II i podniosła, że zaległości masy upadłości w ramach I kategorii wynoszą już ponad 5 milionów złotych (podatek od nieruchomości za lata 2014-16 wynosi 4,500000 zł, który to na bieżąco jest opłacany, a sprawy dotyczące jego wysokości są rozpatrywane przez Sąd, m.in. w niniejszym postępowaniu oraz postępowaniu I SA/Kr 917/16. Wskazano, że zaległości pracownicze, po ogłoszeniu upadłości, to 675.000 zł, a opłaty za wieczyste użytkowanie 384.831,83 zł. Podano, że pozostają jeszcze inne należności związane z działalnością masy upadłości i w tym zakresie, powołano się na poprzednie pisma. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że postępowanie upadłościowe, prowadzone wobec [...] Fabryki [...] "F. " S.A., prowadzone jest zgodnie z przepisami sprzed nowelizacji z dnia 15-ego maja 2015r., Syndyk nie może skorzystać z dobrodziejstw, jakie dają mu art. 230 p.u. i art. 343 p.u. w nowym brzmieniu. Ww. przepisy nadają prymat należnościom z tytułu kosztów sądowych, przed pozostałymi należnościami, wynikającymi z działalności Syndyka - z masy upadłości zaspokaja się w pierwszej kolejności koszty postępowania, a jeżeli fundusze masy upadłości na to pozwalają – również inne zobowiązania, masy upadłości, o których mowa w art. 230 ust. 2, w miarę wpływu do masy upadłości stosownych sum. Strona skarżąca uznała, że w zaistniałym stanie prawnym masy upadłości (tj. sprzed nowelizacji z dnia 15-ego maja 2015r.), koszty sądowe nie mają prymatu, lecz poddane są zasadzie stosunkowości. W efekcie, zdaniem strony skarżącej, mając na uwadze, właśnie tę zasadę, obniżenie wpisu o połowę, stanowi naruszenie owej zasady, w sytuacji, gdy pozostali wierzyciele masy w I kategorii mogą być zaspokojeni maksymalnie w 1/10 (stosunek posiadanej przez syndyka kwoty na rachunku bankowym do należności wskazanej w I kategorii wierzytelności). Zważywszy na powyższe wniesiono o przyznanie prawa pomocy, poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej w całości. Do sprzeciwu dołączono załączniki w formie decyzji o podatku od nieruchomości 2016 oraz wezwanie do próby ugodowej. W wykonaniu zarządzenia z dnia 14 lipca 2017r., wezwano stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez udzielnie w zakreślonym terminie, informacji o łącznej wysokości zabezpieczonych rzeczowo wierzytelności, których dotyczy zdeponowana na lokatach bankowych kwota 3.300.000 zł, pochodząca ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych-nieruchomości oraz przedłożenie sprawozdania finansowego upadłej Spółki za 2016r., spisu inwentarza przedłożonego przez Syndyka Sędziemu Komisarzowi, sprawozdania Syndyka z działalności (za dwa ostatnie okresy sprawozdawcze bez załączników) oraz sprawozdania rachunkowego Syndyka (za dwa ostatnie okresy sprawozdawcze bez załączników) – pod rygorem nieuwzględnienia sprzeciwu. W dniu 8 sierpnia 2017r. (data prezentaty sądowej), strona skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie, przedkładając sprawozdanie finansowe za rok 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Treść art. 260 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Natomiast częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od ponoszenia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (§ 4). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może być przyznane, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - art. 246 § 2 p.p.s.a. Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. II FZ 409/11). Jeżeli strona skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem, m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. FZ 478/04). Warto wskazać ponadto, że użyte w treści powołanego powyżej przepisu sformułowanie "może być przyznane", wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, podejmowanego przez sąd administracyjny, w postępowaniu incydentalnym, w przedmiocie przyznania prawa pomocy osobie prawnej. Uznaniowy charakter podejmowanego rozstrzygnięcia, nie zwalnia Sądu, rzecz jasna, z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wpadkowej oraz uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z dnia 29.02.2016r., sygn. II FZ 1083/15). Przechodząc do oceny zaskarżonego postanowienia referendarza sądowego należy stwierdzić, że jest ono prawidłowe. Zgodzić należy się ze stwierdzeniem, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, samo postawienie spółki w stan upadłości nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy i nie może przesądzać o konieczności zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 06.02.2008r., sygn. akt III Wa/SA 2093/07, postanowienie NSA z dnia 11.12.2015r., sygn. akt II FZ 871/15). Nie ulega wątpliwości, że syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu, ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc taktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym, co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Tak więc wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11.06.2008r., sygn. akt II FZ 204/08). Niewątpliwie sytuacja materialna strony skarżącej jest trudna, jak podniesiono w treści sprzeciwu zaległość masy upadłości w ramach tylko I kategorii wynosi ponad 5 milionów złotych . Z kolei zaległości pracownicze po ogłoszeniu upadłości to kwota 675.000zł ,a z tytułu opłat za wieczyste użytkowanie 384.831,83 zł. Saldo konta bankowego masy upadłości ma wartość 578 761,57 zł. Masa upadłości posiada lokatę na kwotę 3.000.000 zł i na 300.000 zł. Jak podaje pełnomocnik skarżącego suma 3.300.000 zł pochodzi ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych - nieruchomości i jest objęta planami podziału, którymi zajmuje się Sąd Rejonowy dla [...], Wydział VIII d/s Upadłościowych i Naprawczych, pod sygn. akt [...]. Przykładowe wydatki strony skarżącej: za styczeń 2017r. obejmują: – wynagrodzenie pracowników 36 419,29 zł, usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł, należności ZUS i US – 152 479,93 zł, usługi obce – 57 587,73 zł, media – 6 333,12 zł; za luty 2017r. obejmują: – wynagrodzenie pracowników 33 391 zł, usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł, ekwiwalenty, odprawy, odszkodowania kat I wierzytelności – 190 515 zł, należności ZUS i US – 60 564,30 zł, media – 1762 zł. Prawidłowo zatem stwierdził referendarz tut. Sądu, że błędne jest rozumienie strony skarżącej, jakoby, pomimo posiadania przez masę upadłości, kwoty na rachunku bankowym w kwocie (578.761,57 zł), Syndyk nie posiadł środków na pokrycie opłaty sądowej w zakresie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Na uwagę zasługuje także fakt, że po wniesieniu sprzeciwu pismem z dnia 19 lipca 2017r., Sąd wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udzielenie w zakreślonym terminie informacji o łącznej wysokości zabezpieczonych rzeczowo wierzytelności, których dotyczy zdeponowana na lokatach bankowych kwota 3.300.000 zł, pochodząca ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych - nieruchomości, przedłożenie sprawozdania finansowego upadłej Spółki za 2016 r., spisu inwentarza przedłożonego przez Syndyka Sędziemu Komisarzowi, sprawozdania Syndyka z działalności (za dwa ostatnie okresy sprawozdawcze bez załączników) oraz sprawozdania rachunkowego Syndyka (za dwa ostatnie okresy sprawozdawcze bez załączników), Wprawdzie w dniu 8 sierpnia 2017r. strona skarżąca udzieliła odpowiedzi na ww. wezwanie, jednak dokonała tego jedynie częściowo przedkładając jedynie sprawozdanie finansowe za rok 2016r. Okoliczność nieudzielenia przez stronę skarżącą pełnej informacji, o które wezwał Sąd – dodatkowo nie pozwala na uznanie, że strona nie posiada środków na uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, tym bardziej że jak wskazano na samym rachunku bankowym w dyspozycji Syndyka pozostawała kwota 578.761,57 zł. Biorąc jednak pod uwagę wielkość skali zadłużenia strony skarżącej wobec wierzycieli ( w tym z tytułu samego podatku od nieruchomości) i uwzględniając dotychczasową linię orzeczniczą, wskazującą na zasadność tylko częściowego partycypowania przez stronę skarżącą w kosztach sądowych oraz fakt, iż mamy do czynienia z dwoma sprawami (I SA/Kr 1871-1872/ 15), w których łączna wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi 14 937 zł [(1/2 z 14 872 zł = 7436 zł) + (1/2 z 15 001 zł = 7501 zł.) = 14 937 zł.] –adekwatne do aktualnej sytuacji materialnej strony skarżącej jest zwolnienie jej z wpisu od skargi kasacyjnej w ˝ części. Prawidłowo zatem ocenił Referendarz sądowy tut. Sądu, że takie rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi, ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa w aktualnej sytuacji. Jednocześnie jest to wyraz racjonalnego miarkowania w ramach możliwości finansowych strony skarżącej, uwzględniający stan upadłości likwidacyjnej, oraz w szczególności skalę zadłużenia upadłego, oraz wysokość pozostających w dyspozycji Syndyka środków finansowych. Natomiast w odniesieniu do wywodów strony skarżącej, zawartych w sprzeciwie dotyczących nowelizacji ustawy Prawo upadłościowe, w odniesieniu do przepisów art. 230 p.u. oraz art. 343 p.u. tut. Sąd zauważa, że adresatem wspomnianych regulacji pozostają organy prowadzące postępowanie upadłościowe, nie zaś sądy prowadzące odrębne postępowanie sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości. Wewnętrzne regulacje determinujące przebieg postępowania upadłościowego, w tym także kolejność i sposób zaspakajania poszczególnych kategorii wierzycieli znajdują bezpośrednie zastosowanie jedynie w ramach postępowania upadłościowego. W postepowaniu opartym o instytucję art. 246 p.p.s.a. wielkość zadłużenia , jego struktura , ale także sposób oraz kolejność zaspakajania poszczególnych kategorii wierzycieli jest jedyną z okoliczności obrazujących , aktualną sytuację upadłego oraz kondycję masy upadłości i tylko w tym zakresie mogą być one oceniane w kontekście zasadności wniosku o udzielenie prawa pomocy. Przepisy art. 230 p.u. oraz art. 343 p.u., nie tworzą jednak dodatkowych uwarunkowań limitujących przesłanki przyznania prawa pomocy , o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz regulacje prawne, Sąd na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3 i § 4, art. 246 § 2 pkt. 2, w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.