I SA/Kr 1916/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.O. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.10.2013r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.O. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 09.10.2013r., nr [...], w przedmiocie ustalenia wysokości zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy o sygn. I SA/Kr 1917/13 M.O. ur. w 1982r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem K.O. ur. w 1982r. Małżonkowie mają na utrzymaniu syna S.O. ur. w 2008r. oraz córkę H.O.ur. w 2013r. Wnioskodawczyni zatrudniona jest na podstawie umowy o prace i uzyskuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 2 258,35 zł., miesięcznie. Posiada oszczędności w wysokości 840 zł. K.O. również zatrudniony jest na podstawie umowy o prace i otrzymuje pensję w wysokości 6 430 zł., miesięcznie. Jego oszczędności wynoszą 5 431,49 zł. Strona skarżąca wraz z mężem jest właścicielem mieszkania o pow. 102 m2 , garażu i komórki lokatorskiej. M.O. jest także właścicielką mieszkania o pow. 63,5 m2, znajdującego się w C. Nieruchomość ta obciążona jest służebnością osobistą mieszkania, ustanowioną na rzecz dziadków. K.O. jest natomiast właścicielem nieruchomości o pow. 0,38 ha , stanowiącej łąkę, położonej we wsi Z., gmina S, województwo łódzkie. Małżonkowie posiadają samochód osobowy marki Citroen C4 Grand Picasso, rok prod. 2008. Podnoszą , że spłacają kredyt hipoteczny zaciągnięty na mieszkanie, którego rata wynosi 1810,19 zł., miesięcznie, a M.O. spłaca pożyczkę zaciągniętą w zakładzie pracy, której rata wynosi 807,19 zł., miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego, w razie zwolnienia skarżącego obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W niniejszej sprawie taka partycypacja ze strony wnioskodawczyni jest możliwa, co więcej jej sytuacja finansowa pozwala pokryć koszty sądowe w całości. Na obecnym etapie postępowania koszty te sprowadzają się bowiem do wpisu od skargi w wysokości 500 zł., a same oszczędności pieniężne M.O. przewyższają tą kwotę i wynoszą 840 zł. Nie można też, przy okazji, nie wziąć pod uwagę oszczędności K.O., które wynoszą 5 431,49 zł. Ponadto podkreślić wypada, że wnioskodawczyni jest współwłaścicielką jednej nieruchomości, w której mieszka rodzina oraz właścicielką drugiej, która nie zaspokaja jej potrzeb mieszkaniowych. Zgodnie natomiast z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Podnieść należy również fakt, iż małżonkowie spłacają kredyt hipoteczny , którego rata wynosi 1 810,29 zł., miesięcznie oraz pożyczkę zaciągniętą przez M.O. w zakładzie pracy, której rata wynosi 807,19 zł., miesięcznie. Jak widać obie sumy przekraczają 500 zł., a łączna ich wartość ( 1810,29 zł. + 807,19 zł. = 2 617,48 zł.) stanowi 2 617,48 zł. i ponad dwukrotnie przewyższa wpisy sądowe od skarg w sprawach o sygn. akt I SA/Kr 1916/13 i I SA/Kr 1917/13, w których M.O. i K.O. są stronami. Nie ma natomiast żadnych podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11). Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności , orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).