I SA/Kr 301/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Kuśnierz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 października 2017 r. wniosku M. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 24 stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tyt. składek na ubezpieczenie społeczne postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. M. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 stycznia 2017 r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tyt. składek na ubezpieczenie społeczne. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z powodu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do wystąpienia skutków. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, że jego wynagrodzenie, przy uwzględnieniu spłaty kredytu i braku posiadanego majątku oraz oszczędności, nie wystarczy do uregulowania 56.550,15 zł wraz z odsetkami za zwłokę, a późniejszy zwrot może nie przywrócić stanu sprzed egzekucji. Egzekucja wskazanej kwoty pozbawi Skarżącego płynności finansowej i uniemożliwi prowadzenie działalności. Podniósł też, że opłacenie ww. należności doprowadzi jego rodzinę do ubóstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd może zatem udzielić stronie skarżącej tzw. ochrony tymczasowej, która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Podstawowym warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności te powinny mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy. Ocena wystąpienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej za każdym razem należy do sądu. Skarżący powinien zatem sam co najmniej uprawdopodobnić konieczność wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji – przedstawiając np. swoją, konkretną, sytuację majątkową, osobistą, rodzinną i wpływ na nią ewentualnej egzekucji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. I FZ 93/13 - wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przesłanka "wyrządzenia znacznej szkody" jest interpretowana w orzecznictwie jako szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienia NSA: z dnia 18 marca 2011 r., sygn. II GSK 330/11, z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. II FZ 819/11). Z kolei "trudne do odwrócenia skutki", to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienia NSA: z dnia 10 marca 2010 r., sygn. I FSK 1841/09 oraz z dnia 19 maja 2011 r., sygn. II OZ 415/11). Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że z okoliczności przedstawionych w skardze ani we wniosku nie sposób wywieść, iż wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest w odniesieniu do Skarżącego uzasadnione. Wyjaśnić należy, że rozstrzygając o wstrzymaniu wykonania aktu Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Nie jest dopuszczalne w ramach tych przesłanek dokonywanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji. Na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się bowiem oceny zasadności zarzutów, jak również legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi. W orzecznictwie i literaturze przyjmuje się, że niezbędną przesłanką przyznania ochrony tymczasowej jest także możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek. Wstrzymanie wykonania jest bowiem bezprzedmiotowe, gdy decyzja nie podlega w ogóle wykonaniu. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2004 r., s. 122). Zatem nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Sąd zwraca w związku z tym uwagę, że co do zasady z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych (por. T. Woś, Postępowanie sądowo-administracyjne, wyd. PWN, Warszawa 1996, s. 147). Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki (por. postanowienie NSA z 10 maja 2012 r., II FZ 358/12, LEX nr 1166138). W konsekwencji, wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo decyzje, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych (por. postanowienie NSA z 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OZ 879/16). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia. Decyzja taka nie nakłada na Skarżącego żadnych obowiązków, które mogłyby być wykonane dobrowolnie lub w sposób przymusowy. Brak jej zatem przymiotu wykonalności, co uniemożliwia wstrzymanie jej wykonania. Tym samym wniosek strony nie mógł zostać uwzględniony. Odmowa bowiem umorzenia należności oznacza, iż na Skarżącym nadal ciąży obowiązek uiszczenia określonej należności, który jednak wcale nie wynika z zaskarżonej decyzji. Innymi słowy to nie zaskarżona decyzja może być podstawą dobrowolnego spłacenia lub egzekucji należności z tyt. składek na ubezpieczenie. Zważywszy na powyższe uznać należało, że decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie należy do kategorii aktów administracyjnych, które nie nakładają na stronę żadnych obowiązków, tym samym brak jest podstaw do wstrzymania jej wykonania na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 grudnia 2007 r. sygn. akt: II GZ 190/07, ). Bezzasadne jest zatem twierdzenie, że wykonanie decyzji mogło spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Tym samym brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W tych warunkach, biorąc pod uwagę, że powołane wyżej przepisy nie dają podstawy od odrzucenia wniosku jako niedopuszczalnego, na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. orzeczono o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ZUS.