I SA/Kr 314/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Urszula Zięba Sędziowie: WSA Wiesław Kuśnierz WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant: specjalista Bożena Piątek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi Parafii [...] w L. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa M. z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia protestu I. uwzględniając skargę stwierdza, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia Instytucji Organizującej Konkurs - Zarządowi Województwa M. - [...] II. zasądza od Zarządu Województwa M. – [...] na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) Sygn. akt I SA/Kr [...] UZASADNIENIE Parafia [...] w L. (zwana dalej także Skarżącym, Wnioskodawcą lub Parafią) złożyła w Departamencie Funduszy Europejskich Urzędu Marszałkowskiego Województwa M. wniosek o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 projektu pod tytułem: Budowa instalacji fotowoltaicznej o łącznej mocy 20,44 kWp dla potrzeb Parafii Rzymskokatolickiej p.w. Ś. J. Chrzciciela w L. (Oś 4 Regionalna polityka energetyczna, Działanie 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Poddziałanie 4.1.1. Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych, numer projektu: [...], numer konkursu: [...]). Pismem z dnia 11 stycznia 2018 r. znak: [...] Zarząd Województwa M. , pełniący funkcję Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 (zwany dalej także IZ RPO WM), poinformował Parafię, że złożony przez nią wniosek o dofinansowanie został negatywnie oceniony na etapie oceny formalnej ze względu na fakt niespełnienia kryterium kwalifikowalności projektu. Uzasadniając swoje stanowisko IZ RPO WM wyjaśniła, że udzielenie wsparcia ze środków publicznych na realizację przedmiotowego projektu naruszałoby zapisy art. 22 ust. 1 Konkordatu między Stolicą Apostolską i [...], podpisanego w W. dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 51 poz. 318) oraz ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP. Kościelne osoby prawne mogą bowiem otrzymać wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Natomiast przedmiotem niniejszego projektu jest wykonanie 3 instalacji fotowoltaicznych wytwarzających energię elektryczną na potrzeby własne Parafii: instalacji fotowoltaicznej o mocy 5,88 kWp dla potrzeb Domu Rekolekcyjnego, instalacji fotowoltaicznej o mocy 6,16 kWp dla potrzeb Kościoła oraz instalacji fotowoltaicznej o mocy 8,4 kWp dla potrzeb Plebanii. W ocenie IZ RPO WM, zakres przedstawionej przez Parafię działalności prowadzonej w obiekcie będącym przedmiotem inwestycji nie wpisuje się w katalog przedsięwzięć, na które zgodnie z zapisami Konkordatu między Stolicą Apostolską i [...] oraz ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej [...] kościelne osoby prawne mogą uzyskać dofinansowanie ze środków publicznych. Określona w punkcie L.3 wniosku o dofinansowanie działalność prowadzona w kościele parafialnym jest bowiem w całości związana z praktykowaniem kultu religijnego, a wskazane przedsięwzięcia organizowane w budynku plebanii można uznać za niezinstytucjonalizowaną działalność społeczną, w znacznej mierze związaną z kultem religijnym. Poza tym pierwotną i podstawową funkcją obu budynków jest funkcja religijna związana z funkcjonowaniem parafii obrządku rzymsko-katolickiego. IZ RPO WM uznała zatem, że zakres rzeczowy inwestycji nie jest w żaden sposób związany z realizacją celów humanitarnych, charytatywno-opiekuńczych, naukowych i oświatowo-wychowawczych, nie ma również na celu stworzenia warunków do działania duszpasterstwa wojskowego oraz duszpasterstwa specjalnego w zakładach państwowych oraz nie dotyczy podlegających ochronie prawnej dóbr kultury. Od powyższego rozstrzygnięcia Zarządu Województwa M. Parafia wniosła protest, gdyż jej zdaniem argument oceniającego, że jako kościelna osoba prawna, nie może uzyskać dofinansowania z uwagi na niezgodność takiego wsparcia z zapisami umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez [...] oraz aktami prawa krajowego, jest sprzeczny z Regulaminem konkursu: -Warunki uczestnictwa pkt 1.9., który dopuszcza typ beneficjenta "kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych". Ponadto Parafia stwierdziła, że spełnia kryterium Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów. Zdaniem Wnioskodawcy, Regulamin konkursu jako dokument regulujący warunki przyznania dofinansowania dopuszcza zatem przyznanie wsparcia kościelnym osobom prawnym w niniejszym konkursie, a argumentacja oceniającego podważa nie tylko jej kwalifikowalność, ale i poprawność Regulaminu. W ocenie strony wnoszącej protest, nie można uznać, że Regulamin dopuszcza warunki uczestnictwa kościelnych osób prawnych i jednocześnie opiera się na przepisach, które dyskwalifikują inwestycję kościelnych osób prawnych. Parafia podkreśliła, że wskazała we wniosku działania zgodne z art. 22 Konkordatu: * Grupa Teatralna młodzieży i dzieci - Współpraca z całodobową placówką Siemacha dla młodzieży i z Środowiskowym Domem Samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi - spełnia cele charytatywno-opiekuńcze, naukowe i oświatowo-wychowawcze; * Zespół Charytatywny Caritas - spełnia cele humanitarne, charytatywno-opiekuńcze; * Grupa Teatralna młodzieży i dzieci - spełnia cele utrzymania dóbr kultury; * kursy Alpha i Grupka Dziecięca przy Kursie Alpha - spełnia cele naukowe i oświatowo- wychowawcze i utrzymania dóbr kultury. Zdaniem Parafii, działania te należy uznać za zrównane pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom prowadzonym przez instytucje państwowe. Uznanie natomiast takich działań przez oceniającego jako "niezinstytucjonalizowaną działalność społeczną" i ich dyskredytacja ze względu na "związanie z kultem religijnym" jest sprzeczne z zapisami art. 22 ust. 1 Konkordatu. Przedmiotem projektu są bowiem budynki przeznaczone na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo - wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury, spełniającą jednocześnie definicję neutralności światopoglądowej, tj. realizującą konstytucyjny obowiązek Państwa dotyczący zachowania bezstronności w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Równocześnie wnosząca protest Parafia podkreśliła, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 17 maja 1989 r. precyzuje w art. 39 zakres działalności charytatywno-opiekuńczej przy czym wymieniony w tym przepisie katalog ma charakter jedynie przykładowy i ma on na celu wskazanie kierunków działań, jakie mogą podejmować kościelne osoby prawne. Oznacza to, zdaniem Wnioskodawcy, że mogą być podejmowane także inne działania o charakterze charytatywno-opiekuńczym. Strona wyjaśniła, że w treści wniosku oraz protestu szczegółowo opisała realizowane przez nią działania. Parafia powołała się przy tym również na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 22 stycznia 1999 r. sygn. akt SA/Gd 78/97, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła nie zawiera ścisłej definicji prowadzonej przez Kościół działalności charytatywno-opiekuńczej, nie zawiera też enumeratywnego wyliczenia rodzajów tej działalności, zaś art. 39 tej ustawy obejmuje wyliczenie przykładowe tej działalności. Skarżący wskazał, że pod pojęciem działalności charytatywno - opiekuńczej należy rozumieć działalność polegającą na prowadzeniu przez Kościół działań zmierzających do niesienia pomocy potrzebującym, w tym sierot, ubogim, chorym, starcom, bezdomnym, ofiarom sił wyższych i konfliktów oraz otoczeniu tych osób opieką, a tym samym kształtowaniu postaw społecznych i krzewieniu idei pomocy bliźniemu - w pełni przez nią realizowane. Tym samym stanowisko oceniającego jest błędne i nie ma żadnego umocowania w przytoczonej ustawie wyznaniowej ani Konkordacie. Parafia uważa zatem, że została negatywnie oceniona tylko ze względu na reprezentowanie Kościoła Katolickiego, co jest sprzeczne z zasadami horyzontalnymi i równościowymi o niedyskryminacji ze względu na wyznanie czy przynależność religijną, a także regulaminem konkursu i ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w ramach programu operacyjnego. Ponadto wnosząca protest stwierdziła również, że zarzut, iż przedmiot projektu powinien dotyczyć "wyłącznie na działania z zakresu wymienionego w artykule" jest niezgodny z zapisami wniosku. Podała bowiem metodologie podziału kosztów uwzględniając przeznaczenie budynków na cele niesakralne i cele sakralne nie objęte dofinansowaniem, które w budżecie uznane są jako koszty niekwalifikowalne. Oznacza to, że przedmiotowo projekt odnosi się wyłącznie do działań wymienionych w art. 22, a dofinansowanie przyznane w ramach konkursu nie będzie przeznaczone na sprawowane kultu religijnego czy cele sakralne. Parafia podkreśliła, że Konkordat nie reguluje zasad korzystanie z dotacji unijnych, a tym samym nie zawiera zapisów, które zabraniają lub ograniczają korzystanie z dofinansowania Unii Europejskiej. Nie jest to zgodne z obowiązującym prawem. Nie jest to także zgodne z oficjalnym stanowiskiem Instytucji Organizującej Konkurs (zwanej dalej także IOK) w sprawie możliwości finansowania Kościoła Katolickiego w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego z dnia 13 maja 2010 r. przedstawione przez Zespół Centrum Informacyjne FEM. Wobec powyższego Wnioskodawca uważa, że działania przytoczone we wniosku były zgodne za art. 22 Konkordatu, co implikuje uznanie inwestycji dla budynków, w których są realizowanie i będące przedmiotem projektu za kwalifikowalne. Za niezrozumiałe dla Parafii było wskazanie w Regulaminie konkursu kościelnej osoby prawnej jako Beneficjenta mogącego ubiegać się o dofinansowanie i powoływanie się na zapisy, które uznają zarazem inwestycje sakralne i kościelne za niekwalifikowalne. Ponadto zgodnie ze stanowiskiem IOK z dnia 13 maja 2010 r. przedstawione przez Zespół Centrum Informacyjne FEM, Departament Funduszy Europejskich UMWM (http://tnij.at/230985) wyłączenie od powyższych zasad zawarte jest w rozdziale 6 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła katolickiego w RP w art. 40 pkt 4, który mówi iż "środki na realizację działalności charytatywno-opiekuńczej pochodzą w szczególności z subwencji, dotacji i ofiar pochodzących od krajowych instytucji i przedsiębiorstw państwowych, społecznych, wyznaniowych i prywatnych". Parafia powołał się przy tym na oficjalne Stanowisko IOK (wsparte przez opinię prawną) w sprawie możliwości finansowania Kościoła Katolickiego w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego (http://tnij.at/230985), że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej nie reguluje spraw związanych z przyznawaniem dotacji unijnych. W odniesieniu do tych źródeł, finansowanie jest dozwolone na podstawie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w ramach programu operacyjnego mogą być dofinansowane, zgodnie z kryteriami zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący projekty indywidualne (o strategicznym znaczeniu dla realizacji projektu), systemowe (polegające na realizacji zadań publicznych przez podmioty działające na podstawie odrębnych przepisów, w zakresie określonym przepisami prawa i dokumentami strategiczne - programowymi przyjętymi przez Radę Ministrów) oraz wyłonione w trybie konkursu. Parafia zwróciła uwagę w szczególności na zapis ustawy: projekty wyłonione w trybie konkursu - zgodnie z kryteriami zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący, spełniającymi warunki niedyskryminacji i przejrzystości, z uwzględnieniem w szczególności art. 16 równość mężczyzn i kobiet oraz niedyskryminacja i art. 17 zrównoważony rozwój rozporządzenia Rady (WE) nr [...] z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr [...]. Przedmiotowa ustawa nie zawiera żadnych ograniczeń podmiotowych w odniesieniu do beneficjentów projektów, a odrzucenie wnioskodawcy ze względu na kościelną osobowość prawną stanowi naruszenie art. 16 o równości mężczyzn i kobiet oraz niedyskryminacji i nie ma umocowania w przytoczonej ustawie. Wnioskodawca uważa zatem, że może uzyskać wsparcie w ramach dofinansowania RPO WM 2014-2020, ponieważ jest ono zgodne z zapisami umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez [...] oraz aktami prawa krajowego oraz dotyczy bezpośrednio wsparcia związanego z działalnością humanitarną, charytatywno - opiekuńczą, naukową i oświatowo -wychowawczą, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury i spełniającą jednocześnie definicję neutralności światopoglądowej. Zdaniem wnoszącej protest Parafii, dodatkowym argumentem, który należy przytoczyć jest spełnienie wymagań formalnych, a także dofinansowanie projektów w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych na lata 2014 - 2020 w analogicznych konkursach. Niniejszy projekt spełnia bowiem wymogi formalne w zakresie typy inwestycji - "typ A - wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, ponieważ w niniejszym projekcie utworzone zostaną trzy instalacje fotowoltaiczne o łącznej mocy 20,44 kWp = 0,02044 MW, typu beneficjenta - "kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych" i realizuje cele szczegółowe - "Instalacje te przyczyniają się do zwiększenia udziału energii odnawialnej w produkcji energii ogółem (planowany poziom wyprodukowanej energii ze źródeł odnawialnych 20407,85 kWh/rok. Instalacje przyczynią się również do zwiększenia udziału energii odnawialnej w zużyciu końcowym energii brutto (planowany poziom wyprodukowanej energii elektrycznej to 20407,85 kWh/rok). Dzięki inwestycji będzie następowała redukcja emisji CO2 (emisja równoważna CO2 dla projektu wyniesie 16,5303585 tony CO2 na rok), a zatem i poprawa stanu środowiska.". Dotyczy to wniosków i projektów realizujących cel, którym jest spełnienie norm jakości powietrza atmosferycznego przez redukcję emisji zanieczyszczeń oraz wzrost wykorzystania odnawialnych źródeł energii składanych przez parafie Kościoła Katolickiego, posiadających podobnie jak strona kościelną osobowość prawną. W związku z powyższym Parafia wniosła o uznanie kryterium za spełnione i przywrócenie jej wniosku do dalszej oceny. Rozstrzygnięciem z dnia 23 lutego 2018 r. nr [...] Zarząd Województwa M. (jako Instytucja Rozpatrująca Protest, zwana dalej także IRP) nie uwzględnił protestu Parafii [...] w L. . W ocenie IZ RPO WM, projekt nie może uzyskać dofinansowania z uwagi na zapisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 51 poz. 318). Odnosząc się do zarzutów zawartych w proteście, Instytucja Rozpatrująca Protest nie dostrzegła sprzeczności między uzasadnieniem kryteriów wskazywanych przez Parafię, gdyż wyłączenie jej projektu z możliwości dofinasowania nie miało charakteru podmiotowego - projekt nie został odrzucony z powodu faktu, iż Wnioskodawca jest kościelną osobą prawną. Zgodnie z katalogiem - określonym w § 20 Regulaminu konkursu - kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych stanowią podmioty mogące ubiegać się o dofinasowanie. Zatem oceniający słusznie uznali kryterium -Kwalifikowalność wnioskodawcy i partnerów - za spełnione. Negatywna ocena wynikała natomiast z wyłączeń przedmiotowych, mając bowiem na względzie istniejący porządek prawny, kościelne osoby prawne mogą otrzymać wsparcie w ramach RPO WM na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów, w co nie wpisuje się projekt Wnioskodawcy. Zarząd Województwa wyjaśnił, że zakaz finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych jest konsekwencją zasady niezależności państwa i Kościoła katolickiego, która znajduje swe źródło w ust. 2 art. 25 Konstytucji RP. Wyrażona w tym artykule zasada neutralności światopoglądowej państwa znajduje swe rozwinięcie w art. 10 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. z 2017 r. poz. 1153), w myśl którego Rzeczpospolita Polska jest państwem świeckim, neutralnym w sprawach religii i przekonań. Z kolei ust. 2 przywołanego powyżej artykułu przewiduje istnienie w systemie prawnym wyjątków od zakazu dotowania kościołów i innych związków wyznaniowych. Taki wyjątek przewidziany został w art. 21a tejże ustawy, zgodnie z którym działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym. naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez osoby prawne kościołów i innych związków wyznaniowych, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służącą analogicznym celom i prowadzona przez instytucje państwowe. Instytucja Rozpatrująca Protest wskazała, że w obrocie prawnym normy kształtujące takie wyjątki zawarte są m.in. w Konkordacie. Ustęp 1 art. 22 zakreśla, podobnie jak powołana powyżej ustawa o gwarancjach wolności i sumienia, obszar wyjątków, zgodnie z którym działalność służąca celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, podejmowana przez kościelne osoby prawne, jest zrównana pod względem prawnym z działalnością służąca analogicznym celom i prowadzona przez instytucie państwowe. Z kolei w ust. 4 przewidziana jest możliwość wsparcia materialnego w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących, a także dzieł sztuki stanowiących dziedzictwo kultury. Kolejny wyjątek przewidziany jest w art. 43 ust. 3 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, umożliwiający udzielanie dotacji na odbudowę i utrzymanie dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych. Zdaniem Zarządu Województwa, na szczególną uwagę zasługuje jednak ust. 1 art. 43 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP, regulujący finansowe aspekty inwestycji sakralnych i kościelnych, w myśl którego inwestycje sakralne i kościelne są finansowane ze środków własnych kościelnych osób prawnych. Z przepisu tego wynika zakaz dla wszelkich organów władz publicznych, zarówno administracji państwowej, jak i samorządowej, finansowania inwestycji sakralnych i kościelnych. Skoro bowiem ustawodawca wyraźnie wskazuje źródło finansowania takich inwestycji, oznacza to, że środki na te inwestycje nie mogą pochodzić z innych źródeł. Biorąc pod uwagę ww. przepisy oraz istniejący porządek prawny, w opinii IRP, kościelne osoby prawne mogą otrzymać wsparcie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020 jedynie na działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym, a także dotyczącą odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Zdaniem IRP, kluczową kwestią dla właściwej oceny spełnienia kryterium Kwalifikowalność projektu było więc rozstrzygnięcie, czy Parafia realizuje w obiektach objętych projektem cele humanitarne, charytatywno-opiekuńcze, naukowe i oświatowo-wychowawcze lub dotyczące odbudowy i utrzymania dóbr kultury oraz konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów. Zdaniem IRP wskazane w dokumentacji aplikacyjnej przedsięwzięcia odbywające się w budynku kościoła, domu parafialnego oraz plebanii, tj.: organizacja cyklicznych kursów Alpha, opieka nad dziećmi, grupka teatralna, cykliczne spotkania dzieci i młodzieży w celach misyjnych, próby nauki śpiewu, zbiórki okolicznościowe, współpraca z całodobową placówką Siemacha dla młodzieży, kurs dla Małżeństw są działalnością związaną w głównej mierze z kultem religijnym i nie mogą zostać uznane za realizację celów wskazanych w Konkordacie. Wnioskodawca w złożonym proteście wskazuje, że Grupa Teatralna młodzieży i dzieci poprzez współpracę z całodobową placówką Siemacha dla młodzieży i z Środowiskowym Domem Samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi spełnia cele charytatywno-opiekuńcze, naukowe, oświatowo-wychowawcze oraz utrzymania dóbr kultury. W opinii IRP nie można uznać, że działalność Grupy Teatralnej spełnia cele charytatywno-opiekuńcze, bowiem nie wykazano we wniosku w jaki sposób w budynkach objętych projektem realizowana jest ta działalność. Nie można również uznać, iż Grupa Teatralna dzieci i młodzieży spełnia cele naukowe, oświatowo-wychowawcze, czy też związane z utrzymaniem dóbr kultury. IRP wskazała, że ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP dopuszcza finansowanie z dotacji państwowych, odbudowy i utrzymania dóbr kultury stanowiących własność kościelnych osób prawnych. Zgodnie z art. 22 ust. 4 Konkordatu Rzeczpospolita Polska w miarę możliwości udziela wsparcia materialnego w celu konserwacji i remontowania zabytkowych obiektów sakralnych i budynków towarzyszących, a także dzieł sztuki stanowiących dziedzictwo kultury. Zarząd Województwa zauważył, iż w polskim ustawodawstwie nie definiowane jest dobro kultury, natomiast istnieje definicja zabytku w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187). Zgodnie z ww. ustawą zabytek to nieruchomość lub rzecz ruchoma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Dobro kultury winno być definiowane zatem jako zabytek. Tym samym dopuszczalne jest finansowanie z dotacji państwowych odbudowy i utrzymania inwestycji sakralnych i kościelnych, jeśli są one zabytkami w rozumieniu ustawy o ochronie zabytków. Zarząd Województwa M. uznał zatem, że nie można przyjąć, iż ewentualne dofinansowanie przeznaczone byłoby na utrzymanie dóbr kultury i służyłyby one ochronie substancji zabytku, zachowaniu jego zabytkowego charakteru. Organ podkreślił, że działalność Grupy Teatralnej nie ma związku z utrzymaniem dobra kultury, a nieruchomości będące przedmiotem niniejszego projektu nie są wpisane do rejestru zabytków - w związku z tym nie podlegają wsparciu publicznemu na utrzymanie dóbr kultury. Ponadto IRP zwróciła uwagę, iż sam Wnioskodawca w polu C.1 wniosku wskazał, iż głównym celem projektu jest zwiększenie poziomu produkcji energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych, tym samym nie można uznać jakoby przedmiotowy projekt miał służyć zabezpieczeniu i ochronie zabytkowej substancji. Odnosząc się do podnoszonej przez Parafię kwestii spełnienie celów humanitarnych i charytatywno-opiekuńczych przez Zespół Charytatywny Caritas, IRP zwróciła uwagę, iż działalność szkolnego koła Caritas w kościele ma charakter incydentalny (coroczna zbiórka żywności, zbiórki l pieniężne przy kościele, zbiórki okolicznościowe na rzecz potrzeb w kraju i na świecie) i nie uzasadnia uznania, że budynki objęte projektem wykorzystywane są na cele charytatywno- opiekuńcze i humanitarne. Zdaniem IRP, również organizowane dwa razy w roku przez trzy miesiące w spotkaniach co tygodniowych kursy Alpha i Grupka Dziecięca przy Kursie Apha nie spełniają celów naukowo-wychowawczych i utrzymania dóbr kultury, ponieważ nie jest to działanie związane z prowadzeniem placówek oświatowo-wychowawczych realizujących cele analogicznie do instytucji państwowych, a także nie jest związane z utrzymaniem dobra kultury i ochrony substancji zabytku. Jednocześnie Zarząd Województwa M. , odnosząc się do zawartego w proteście zarzutu, stwierdził, że przyjęta przez Wnioskodawcę we wniosku metodologia kosztów dotycząca działalności sakralnej i niesakralnej jest błędna. IRP zwróciła uwagę, iż przyjęty we wniosku podział procentowy, tj. Dom Rekolekcyjny 100% kosztów kwalifikowanych, Kościół 55% kosztów kwalifikowanych, 45% niekwalifikowanych oraz Plebania 70% kosztów kwalifikowanych, 30% niekwalifikowanych nie może zostać uznany za prawidłowy, ponieważ działalność prowadzona we wszystkich w/w budynkach nie dotyczy wyjątków wskazanych w Konkordacie, zatem w całości koszty należy uznać za niekwalifikowane. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie Zarządu Województwa M. Parafia [...] w L. wniosła o stwierdzenie przez Sąd, że ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwej instytucji, o której mowa w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2010 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1460 ze zm., zwanej dalej u.z.r.p.). Zaskarżonemu rozstrzygnięciu Skarżący zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa, które miało istotny wpływ na wynik oceny: 1. art. 22 ust. 1 Konkordatu miedzy Stolicą Apostolską i Rzeczpospolitą Polską podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz. U. z 1998 r. nr 51 poz. 318, zwanej dalej jako Konkordat), poprzez jego błędną wykładnię w ten sposób, że Departament uznał za działalność służącą celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym jedynie formy wskazane w art. 14 Konkordatu i art. 39 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 380, zwanej dalej jako "ustawa wyznaniowa" lub u.w.) pomimo otwartego charakteru tych normatywnych wyliczeń oraz poprzez niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że organ nie potraktował działalności Skarżącego objętej zakresem tego przepisu na równi z działalnością Państwa; 2. art. 14 Konkordatu w zw. z art. 39 u.w., poprzez ich błędną wykładnię w ten sposób, że Departament potraktował wyliczenia wskazane w tych przepisach jako katalogi zamknięte i niewłaściwie zinterpretował ich treść, odmawiając działaniom Skarżącego charakteru działalności służącej celom humanitarnym, charytatywno-opiekuńczym, naukowym i oświatowo-wychowawczym; 3. art. 7 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. U. L 347 z 20.12.2013 r., str. 320-469, zwanego dalej jako "Rozporządzenie 1303/2013"), poprzez dokonanie oceny w sposób sprzeczny z zasadą niedyskryminacji i negatywną ocenę wniosku na etapie formalnym wyłącznie z powodu statusu Skarżącego jako kościelnej osoby prawnej; 4. art. 43 ust. 1 w zw. z art. 41 u.w., przez ich niewłaściwą wykładnię w ten sposób, że Departament rozszerzył zastosowanie tych przepisów poza działalność dotyczącą budownictwa oraz wykluczył jakiekolwiek wsparcie wszystkich działań kościelnych osób prawnych na podstawie tych przepisów; 5. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2017 r. poz. 2187 ze zm., zwanej dalej jako u.o.z.), poprzez niewłaściwą wykładnię pojęcia zabytku i uznanie go za synonim dobra kultury, 6. art. 37 ust. 1 u.z.r.p., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie wziął pod uwagę ustalonej praktyki instytucji zarządzających i nie dokonał oceny wniosku w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny, zapewniając wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania; 7. art. 37 ust. 2 oraz art. 41 ust. 1 u.z.r.p., poprzez jego niezastosowanie w ten sposób, że Departament nie oparł oceny na tekście regulaminu i stosował go w sposób wzajemnie sprzeczny. W ocenie Parafii, naruszenie dokonane przez Zarząd Województwa M. polega na tym, że w wyniku dokonanej błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania przepisów prawa, in genere odmówił on kościelnym osobom prawnym możliwości ubiegania się o dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020. Departament powołał bowiem, jako podstawę swojego rozstrzygnięcia, przede wszystkim dwa przepisy art. 22 ust. 1 Konkordatu oraz art. 43 ust. 1 u.w. Zdaniem Parafii, konsekwentnie przeprowadzona, przyjęta przez Departament (a zdaniem Skarżącego błędna) wykładnia tych przepisów prowadzi jednak do wniosku, że żadna kościelna instytucja prawna nie może stać się beneficjentem programu, co sprzeczne jest nie tylko z dotychczasową praktyką i obowiązującym powszechnie prawem (w tym Rozporządzeniem [...], wyznaczającym ramy dla przeprowadzania przedmiotowego projektu), ale także z samym Regulaminem konkursu, przyjętym i przygotowanym przez Instytucję zarządzającą (§ 20 ust. 1 pkt 9 Regulaminu konkursu). Stanowi to więc poważne naruszenie art. 37 ust. 2 i art. 41 ust. 1 u.z.r.p., poprzez albo niezastosowanie regulaminu konkursu i oparcie jego przebiegu na arbitralnych decyzjach pracowników Departamentu albo na stworzeniu regulaminu, którego postanowienia są niestosowalne i wzajemnie sprzeczne. Skarżący podniósł, że Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej w art. 25 ust. 3 stanowi, że stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi (w tym z Kościołem Rzymskokatolickim) są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego. Tylko bowiem mając na względzie tę fundamentalną dla stosunków Państwa i Kościoła w Polsce normę (art. 8 Konstytucji) można dokonać prawidłowej wykładni powołanych przez organ przepisów. Parafia stwierdziła, że art. 41 u.w., którego Zarząd Województwa nie uwzględnił w dokonanej przez siebie analizie, wprowadza podział dokonywanych przez Kościół katolicki w Polsce działań na inwestycje sakralne i kościelne. Inwestycją sakralną jest budowa, rozbudowa, odbudowa kościoła lub kaplicy, a także adaptacja innego budynku na cele sakralne. Inwestycją kościelną jest natomiast inwestycja kościelnej osoby prawnej niewymieniona powyżej. Zgodnie z oznaczeniem rozdziału, w którym znajduje się ten artykuł (oraz powoływany przez organ art. 43 u.w.), dotyczy on budownictwa kościelnego i sakralnego oraz cmentarzy. Zdaniem Skarżącego, powyższy przepis nie ma w ogóle w przedmiotowej sprawie zastosowania. Wniosek, który złożyła Parafia nie dotyczył bowiem budowy, rozbudowy czy odbudowy jakiegokolwiek obiektu - zarówno sakralnego jak i kościelnego. Nie mieści się on także, zdaniem Parafii, w pojęciu budownictwa, tym bardziej zaś cmentarzy, na co tym bardziej wskazuje treść ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm., zwanej dalej jako p.b.), zgodnie z którą montaż pomp ciepła, urządzeń fotowoltaicznych o zainstalowanej mocy elektrycznej do 40 kW oraz wolno stojących kolektorów słonecznych nie wymaga pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 2 pkt 16 p.b.). W opinii Parafii, specyficzna regulacja ustawy wyznaniowej, ze względu na to, że ogranicza prawa podmiotu autonomicznego od Państwa nie może być traktowana rozszerzająco i być usprawiedliwieniem dla odmowy udzielenia dofinansowania dla podmiotu tylko ze względów formalnych. Takie działanie jest bowiem rażącym naruszeniem art. 7 Rozporządzenia 1303/2013. Skarżący stwierdził, że nawet gdyby uznać, że art. 43 u.w. ma zastosowanie do przedmiotowego przypadku, to przyjęta przez organ jego wykładnia jest w całości błędna. Regulamin wprost bowiem wskazuje, że beneficjentem dofinansowania mogą być kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i związków wyznaniowych (§ 20 ust. 1 pkt 9 Regulaminu konkursu). Zdaniem Skarżącego, jeżeli przyjąć więc, że montaż ogniw fotowoltaicznych i towarzszącej im instalacji wchodzi w zakres uregulowania art. 43 u.w., to stanowisko zajęte przez Zarząd Województwa jest błędne. Przyjęta bowiem przez organ niewłaściwa wykładnia prowadzi do absurdalnego wniosku, że przywołana norma regulaminu jest pusta. Podział inwestycji na kościelne i sakralne jest bowiem zupełny - zgodnie z rozdziałem 7 ustawy wyznaniowej nie ma innych inwestycji Kościoła katolickiego, które nie zostałyby zakwalifikowane jako inwestycja sakralna alb kościelna. Prawidłowa, prokonstytucyjna i dążąca do spójności systemu prawa wykładnia nakazuje przyjąć, że owszem - inwestycje sakralne i kościelne są finansowane z środków własnych Kościoła katolickiego i jego osób prawnych (co ma logiczne uzasadnienie w zasadzie autonomii i przyjaznego modelu rozdziału Kościoła i Państwa), jednak możliwe jest zgodne z prawem wspieranie materialne kościelnych osób prawnych w określonych działaniach (art. 25 ust. 3 in fine Konstytucji; art. 22 ust. 1 Konkordatu). Nie jest natomiast zgodnie z rozdziałem 7 ustawy wyznaniowej celowe wspieranie inwestycji Kościoła katolickiego na zasadach, które dyskryminowały by inne podmioty prawa - zarówno inne kościoły i związki wyznaniowe, jak i osoby fizyczne i prawne nie mające żadnego powiązania z działalnością religijną. Parafia podkreśliła, że nie występowała w przedmiotowym programie jako podmiot o nadzwyczajnych uprawnieniach ani nie miała takiego zamiaru, jednak ocena zasadności wniosku i spełnienia kryteriów formalnych była dla niej wręcz ostrzejsza, gdyż nie mogła być beneficjentem programu na potrzeby jej naturalnie przeważającej, zwyczajnej działalności religijnej, czyli np. sprawowania kultu. Skarżący jednak od początku zdawał sobie sprawę z ograniczeń, w ramach których może ubiegać się o dofinansowanie i dał temu wyraz już w samym wniosku w rubryce C.1.2. (str. 7). Do powyższego wyliczenia, organ odniósł się jednak w sposób zdawkowy, nie przeprowadzając dokładnej analizy opisanych we wniosku działań podejmowanych przez Skarżącego. Działania te zostały ocenione jedynie przez prymat statusu Parafii jako kościelnej osoby prawnej. Nie przeprowadzono natomiast kontroli wniosku pod względem merytorycznym, tak jak w przypadku każdego innego uczestnika konkursu, ale odrzucono go już na etapie formalnym, ze względu na status wnioskodawcy jako kościelnej osoby prawnej. Skarżący podkreślił, że we wniosku aplikacyjnym w dokładny sposób opisał działalność, ze względu na którą mógł być beneficjentem programu, o czym świadczy treść rubryk C.1.1. (str. 6-7 wniosku), C.1.2. (str. 7-8) oraz C.1.5 (str. 9-11), wskazując przy tym, w jaki sposób w opisanych działaniach wykorzystywane są objęte wnioskiem budynki. W związku z tym Parafia nie zgodziła się z dokonaną przez Zarząd Województwa oceną prowadzonej przez nią w tym zakresie działalności, gdyż nie zawiera ona żadnego dokładniejszego uzasadnienia tego typu ocennych twierdzeń stanu faktycznego. W szczególności Skarżący nie zgodził się z twierdzeniami, jakoby w istocie nie prowadził w budynku plebanii działalności o charakterze oświatowo-wychowawczym czy naukowym. W budynkach Parafii odbywają się bowiem regularnie spotkania Grupy teatralnej dzieci i młodzieży, w ramach którego odbywają się próby i przygotowania do spektakli (częstotliwość: od 1 do 3 razy w tygodniu), a także spotkania z cyklu kursów Alfa, grupy dziecięcej przy kursach Alfa, nauka śpiewu i edukacja misyjna dzieci i młodzieży, kurs dla małżeństw, spotkania Szkolnego Koła Caritas oraz spotkania w ramach współpracy z całodobową placówką Siemacha dla młodzieży oraz z Środowiskowym Domem Samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi w L. . Zarząd Województwa natomiast w nieprawidłowy sposób powołał się na tekst Konkordatu, dokonując autorytatywnej i zamkniętej zakresowo wykładni pojęcia działalności oświatowo-wychowawczej na podstawie art. 14 tej umowy międzynarodowej. Zdaniem Parafii, przyznanie Kościołowi prawa do zakładania i prowadzenia placówek oświatowych i wychowawczych nie może oznaczać ograniczenia pozostałej działalności oświatowo-wychowawczej; taka interpretacja przełamuje bowiem jasny i nie budzący wątpliwości tekst normatywny i to jeszcze w sposób ograniczający uprawnienia podmiotu autonomicznego od Państwa. Wskazuje na to tekst normy art. 39 u.w., w którym wskazano wprost, że działalność charytatywno-opiekuńcza Kościoła obejmuje w szczególności: m.in. organizowanie pomocy w zakresie ochrony macierzyństwa, organizowanie pomocy znajdującym się w trudnym położeniu materialnym lub zdrowotnym rodzinom i osobom, udzielanie pomocy w zapewnianiu wypoczynku dzieciom i młodzieży znajdującym się w potrzebie, krzewienie idei pomocy bliźnim i postaw społecznych temu sprzyjających, przekazywanie za granicę pomocy ofiarom klęsk żywiołowych i osobom znajdującym się w szczególnej potrzebie. Parafia uważa, że wskazany w ustawie wyznaniowej katalog nie tylko zawiera więc wprost działania podejmowane przez nią (na co zwracała już wielokrotnie uwagę), ale jeszcze ma charakter otwarty. Niezrozumiała dla Skarżącego jest uwaga Instytucji zarządzającej, że działalność podejmowana w budynkach parafii jest w głównej mierze związana z kultem religijnym i nie może być przez to uznana za realizację celów wskazanych w konkordacie. Po pierwsze Skarżący wskazał, że kult religijny wyznania rzymskokatolickiego nie ma wprost związku z działalnością np. Grupy teatralnej dzieci i młodzieży, gdyż kult rzymskokatolicki co najmniej od końca XVI w. posiada w pełni skodyfikowaną i powszechnie ustaloną postać, w której nie ma zbyt wiele miejsca na innowacje w postaci przedstawień teatralnych. Zdaniem Parafii, fakty takie znane są powszechnie i w związku z tym po raz kolejny za uprawniony należy uznać wniosek, że Instytucja zarządzająca z góry wyklucza wsparcie w ramach przedmiotowego programu jakichkolwiek działań podejmowanych przez parafie, czy inne wyznaniowe osoby prawne. O ile bowiem, jak przedstawiono wyżej, żadne z opisanych we wniosku działań nie stanowi i nie może stanowić części działalności kultowej Parafii to naturalnie każde z tych działań ma choćby minimalny związek z ogólnym "profilem" działalności Kościoła rzymskokatolickiego. Skarżący stwierdził, że nawet działalność charytatywna, w tym także ta, którą sam podejmuje, dla Kościoła ma także wymiar religijny. Zdaniem Parafii, analiza uzasadnienia odmowy uwzględnienia protestu wskazuje, że organ dopuścił się wskazanego błędu, gdyż każdą działalność koordynowaną czy podejmowaną przez Parafię uznał za działalność związaną w głównej mierze z kultem religijnym. W opinii Skarżącego, Zarząd Województwa w nieuprawniony sposób zrównał także pojęcie dobra kultury z pojęciem zabytku, w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.o.z. Departament dokonując wadliwej wykładni powołał się bowiem na brak legalnej definicji dobra kultury. Jednak zdaniem Skarżącego, powszechna znajomość tego pojęcia i jego dość szerokie (a przy tym nieostre) granice skłaniają do wniosku, że z jego strony jest to krok uzasadniony. Parafia stanęła na stanowisku, że błędny pogląd co do sposobu wykładni przedmiotowego pojęcia łatwo wykazać powołując się na inne akty normatywne. Tytułem przykładu wskazała na preambułę ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 2011 r. nr 43 poz. 224 ze zm.), w której stwierdza się, że język polski stanowi podstawowy element narodowej tożsamości i jest dobrem narodowej kultury. Ustalenia poczynione przez organ w tym zakresie i wyprowadzone z nich wnioski należy, zdaniem Skarżącego, uznać za błędne tym bardziej, że język polski, którego pielęgnowaniem zajmuje się m.in. Grupa teatralna dzieci i młodzieży jest dobrem kultury. Za nieuzasadnioną Parafia uznała ocenę organu, że nie zdołała wykazać, że budynki, którymi objęty jest projekt są wykorzystywane na cele, które zostały opisane w jego uzasadnianiu. Zdaniem Skarżącego, ocena stanu faktycznego dokonana przez organ w tym zakresie jest więc rażąco sprzeczna z doświadczeniem życiowym. Nie trzeba być bowiem znawcą tematyki kościelnej aby wiedzieć, że w Polsce powszechne jest stałe wykorzystywanie budynków parafialnych (w tym przede wszystkim właśnie kościołów czy plebanii) na działalność kulturalną, oświatową i wychowawczą, związaną z formowaniem dzieci i młodzieży. Skarżący wskazał, że kościół wykorzystywany jest wielokrotnie na cele poza religijne, np. regularnie są organizowane spotkania grup Caritas, grupy teatralnej, grup dziecięcych, cyklicznie odbywają się wydarzenia kulturalne tj. koncerty, spektakle, przez co realizowane są działania edukacyjne, oświatowe i kulturalne dostępne dla wszystkich osób bez względu na wyznanie, płeć, pochodzenie (rubryka C.1.5. - str. 10 wniosku). Do wszystkich tych okoliczności organ nie odniósł się żaden sposób, co tylko potwierdza tezę, że dokonał oceny w sposób naruszający prawo, przyjmując odgórne założenie, że Parafia nie może być beneficjentem projektu. W ocenie Skarżącego, Zarząd Województwa w jawny sposób naruszył więc art. 22 ust. 1 Konkordatu, gdyż albo potraktował działalność Parafii jako nieobjętą tym przepisem, albo uznał co prawda, że Parafia prowadzi działania wypełniające znamiona art. 22 ust. 1 Konkordatu, jednak odmówił ich równego potraktowania z analogicznymi działaniami prowadzonymi przez Państwo. Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 37 ust. 1 właściwa instytucja przeprowadza wybór projektów do dofinansowania w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewnia wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zdaniem Parafii, powyższy przepis, przez nieuwzględnienie dotychczasowych rozstrzygnięć organów doznał poważnego naruszenia -wybór projektów nie jest bowiem ani przejrzysty, ani nie wydaje się być rzetelny i bezstronny, gdy pomiędzy różnymi edycjami podobnych programów czy tym samym programem, ale realizowanym przez inne podmioty, istnieją tak istotne różnice. W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa M. podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. W piśmie z dnia 18 kwietnia 2018 r. Zarząd Województwa M. wyjaśnił, że ocena formalna przedmiotowego wniosku była dokonana przez jedną osobę, co wynikało z tego, że w dniu 30 marca 2017 r. została opublikowana aktualizacja Wytycznych w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020 Ministra Rozwoju i Finansów. Zmiany w treści Wytycznych zawierały elementy uproszczenia systemu wdrażania programów operacyjnych na lata 2014-2020. Jednym z przyjętych rozwiązań w/w dokumencie była rezygnacja z obowiązku stosowania zasady "dwóch par oczu", rozumianej jako dwukrotną weryfikację tych samych aspektów projektów, podczas oceny projektów, w szczególności w zakresie oceny kryteriów o charakterze formalnym. Z uwagi na powyższe Departament Funduszy Europejskich UMWM 6 maja 2017 r. przyjął -zgodnie z zapisami podprocesu 1C- Dokumentowanie odstępstw od zapisów podręcznika IZ - odstępstwo od zapisów Podręcznika procedur IZ RPO na lata 2014-2020 dla procesu 13 Wybór projektów RPO, iż na wniosek Przewodniczącego KOP w uzasadnionych przypadkach ocena formalna wszystkich projektów lub wybranej grupy projektów w ramach konkursu, może być przeprowadzana przez jedną osobę oceniającą (członka KOP). Tym samym na etapie oceny formalnej przyjęto zasadę oceny na jedną parę oczu, zgodnie ze zgłoszonym odstępstwem do Podręcznika procedur IZ oraz Wytycznymi w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020. Niezależnie od powyższego Zarząd Województwa M. wskazał, że nawet gdyby przyjąć, iż powyższa ocena dokonana została z naruszeniem zasady "dwóch par oczu", to brak jest podstaw do przyjęcia, że okoliczność ta miała istotny wpływ na wynik ostatecznej oceny projektu. Zarząd Województwa M. powołał się przy tym na stanowisko WSA w Rzeszowie, który w wyroku z dnia 20 lipca 2017 r. sygn. akt l SA/Rz 365/17 stwierdził, że nawet w przypadku założenia, że istotnie naruszono regułę "dwóch par oczu", w konsekwencji uchybiając zasadzie rzetelności postępowania, w przypadku pierwotnej oceny, to brak jest podstaw do przyjęcia, że okoliczność ta miała istotny wpływ na wynik całej - ostatecznej oceny projektu, poddawanego w tym zakresie ponownej kwalifikacji, a tylko stwierdzenie tego rodzaju zależności uzasadniałoby wyeliminowanie zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, w myśl art. 61 ust. 8 pkt 1 ustawy o polityce spójności. Zdaniem organu, podejście takie jest zasadne tym bardziej, że w niniejszej sprawie Instytucja Rozpatrująca Protest - gdyby nawet wnioskodawca podniósł tę kwestię w proteście (czego jednakże nie uczynił) - nie mogła z tej przyczyny przekazać sprawy komukolwiek w celu przeprowadzenia ponownej oceny projektu, gdyż zachodził wyjątek określony w art. 58 ust. 5 ustawy wdrożeniowej - zarówno bowiem ocena projektu jak i rozpatrzenie protestu były dokonywane bezpośrednio przez IZ RPO WM. Na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. Skarżący podniósł zarzut formalny dokonania oceny wniosku przez jednego oceniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Akty poddane kontroli sądów administracyjnych zostały wymienione w art. 3 § 2 P.p.s.a. W myśli przepisu art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg pkt 4 na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw Stosownie do art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Do takich ustaw szczególnych zalicza się przywołaną już powyżej ustawę z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020, która określa m.in. sposób wyboru projektów do dofinansowania oraz procedurę odwoławczą w sprawach dotyczących oceny projektów finansowanych ze środków regionalnego programu operacyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne w procedurach wynikających z ustawy wdrożeniowej wyznacza art. 134 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 64 ustawy wdrożeniowej. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że ustawa wdrożeniowa reguluje postępowanie sądowoadministracyjne pod wieloma względami odmiennie od trybu określonego w P.p.s.a. Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi znajduje bowiem odpowiednie zastosowanie jedynie w zakresie nieuregulowanym przez ustawę wdrożeniową, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 3-6, art. 115-122, art. 146, art. 150 i art. 152 P.p.s.a. (art. 64 ustawy wdrożeniowej). Ustawa wdrożeniowa wprowadza także pewne modyfikacje w stosunku do rozwiązań przewidzianych w P.p.s.a. Z przepisu art. 61 ust. 1 ustawy wdrożeniowej wynika, że wnioskodawca może wnieść skargę do sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 3 P.p.s.a., w przypadku nieuwzględnienia protestu, negatywnej ponownej oceny projektu lub pozostawienia protestu bez rozpatrzenia w następstwie rozpoznania protestu w trybie: - ogólnym (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - negatywnej ponownej oceny projektu (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej); - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia na skutek nieuzupełnienia wymogów formalnych określonych w art. 54 ust. 2 pkt 1, 2, 3 lub 6 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 59 ust. 1 pkt 1, 2 lub 3 ustawy wdrożeniowej; - pozostawienia protestu bez rozpatrzenia z przyczyn wskazanych w art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej. Wniesienie skargi, o której mowa w ust. 1, warunkowane jest otrzymaniem przez wnioskodawcę informacji o nieuwzględnieniu protestu (art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy wdrożeniowej), ponownej negatywnej ocenie (art. 58 ust. 4 pkt 2 ustawy wdrożeniowej) albo pozostawieniu protestu bez rozpatrzenia (art. 54 ust. 3 i 4, art. 59 ust. 1, art. 66 ust. 2 pkt 1 ustawy wdrożeniowej), co oznacza, że wnioskodawcą legitymowanym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego w tym przedmiocie jest podmiot, który złożył wniosek o dofinansowanie projektu. Skarga jest wnoszona przez wnioskodawcę w terminie 14 dni od dnia otrzymania informacji wraz z kompletną dokumentacją w sprawie bezpośrednio do wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 61 ust. 2 ustawy wdrożeniowej). W wyniku rozpoznania skargi sąd może: 1) uwzględnić skargę, stwierdzając, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1; 2) oddalić skargę w przypadku jej nieuwzględnienia; 3) umorzyć postępowanie w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że projekt został poddany ocenie na etapie formalnym i nie został uznany za spełniający kryterium wyboru projektów określonych w załączniku nr 1 do regulaminu konkursu, tym samym został oceniony negatywnie na etapie oceny formalnej, ze względu na fakt niespełnienia kryterium "Kwalifikowalność projektu". Procedura odwoławcza została wyczerpana. Skarżąca po otrzymaniu informacji o negatywnej ocenie projektu, wniosła w terminie przewidzianym ustawą protest, który nie został uwzględniony. W ustawowym terminie 14 dni Skarżąca złożyła skargę do WSA w Krakowie na nieuwzględnienie protestu. W przedmiotowej sprawie Skarżąca wnosząc skargę do Sądu zachowała wszystkie wymogi formalne i wyczerpała tryb zaskarżenia określony w ustawie wdrożeniowej, umożliwiając Sądowi dokonanie kontroli zaskarżonego aktu. Postępowanie w zakresie ubiegania się o dofinansowanie jest prowadzone w oparciu o pewne uniwersalne zasady i reguły, które wynikają z treści przepisów unijnych i krajowych. Kontrolując zgodność z prawem dokonanej przez właściwą instytucję oceny wniosku o dofinansowanie sąd administracyjny bierze pod uwagę zasady dokonywania tej oceny wynikające z obowiązujących przepisów prawa oraz z przyjętych na ich podstawie w ramach poszczególnych programów operacyjnych procedur wyłaniania projektów. Projekt podlega ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów, zatwierdzonych przez komitet monitorujący, zgodnych z warunkami określonymi w art. 125 ust. 3 lit. a Rozporządzenia nr 1303/2013, zgodnie z którym procedury wyboru i kryteria powinny zapewniać, że operacje przyczynią się do osiągnięcia celów szczegółowych i rezultatów odpowiednich priorytetów, są niedyskryminacyjne i przejrzyste oraz są zgodne z zasadą równości płci i niedyskryminacji oraz zasadą zrównoważonego rozwoju. Natomiast z punktu widzenia przepisów ustawy wdrożeniowej dokonując kontroli zaskarżonego aktu, sąd bada czy wybór projektu został przeprowadzony zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 37 ust. 1 tej ustawy w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniający wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Zasada równego dostępu do pomocy nakłada na instytucje odpowiedzialne za realizację zadań polityki rozwoju obowiązek równego traktowania wszystkich beneficjentów pomocy oraz formułuje zakaz jakiegokolwiek faworyzowania lub dyskryminowania niektórych z nich. Naruszenie którejkolwiek z zasad wymienionych w art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej stanowi naruszenie zasady równego dostępu do pomocy. Zasada przejrzystości reguł oceny projektów ma charakter instrumentalny w stosunku do zasady równości, formułując wobec instytucji zarządzającej nakaz jasnego, precyzyjnego i dostępnego dla wszystkich wnioskodawców (beneficjentów) określenia kryteriów kwalifikowania projektów. Przejrzystość realizuje się przede wszystkim w obowiązku powszechnie dostępnej i pełnej informacji o trybie i warunkach wyboru projektów. Rzetelność związana jest z ustanowieniem jasnych i zrozumiałych dla wnioskodawców kryteriów wyboru projektów, zgodności postępowania właściwej instytucji z ustanowionymi w danym trybie regułami oraz wszechstronnym uzasadnieniem wyboru (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 1/17; wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasada bezstronności ustanawia zakaz wprowadzania preferencji dla określonych grup czy rodzajów wnioskodawców lub projektów (zob. J. Jaśkiewicz "Komentarz do art. 37 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowania w perspektywie finansowej 2014 – 2020"; LEX/el. nr 208524 oraz wyrok NSA z dnia 22 marca 2017 r., sygn. akt II GSK 339/17). Wybór projektów do dofinansowania następuje w trybie konkursowym lub pozakonkursowym (art. 38 ust. 1). W trybie konkursowym, a w takim trybie następował wybór projektu w rozpoznawanej sprawie, wniosek o dofinansowanie projektu składany jest w ramach konkursu organizowanego i przeprowadzanego przez właściwą instytucję (art. 39 ust. 1). Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest postępowaniem służącym wybraniu do dofinansowania projektów, które spełniły kryteria wyboru projektów. Zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, konkurs jest przeprowadzany przez właściwą instytucję na podstawie określonego przez nią regulaminu. Obligatoryjne elementy regulaminu konkursu zostały zawarte w art. 41 ust. 2 ustawy wdrożeniowej. Zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej, do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców przy czym, przepisu tego nie stosuje się, jeżeli konieczność dokonania zmiany wynika z odrębnych przepisów. (art. 41 ust. 4 ustawy wdrożeniowej). Właściwa instytucja podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej oraz na portalu, regulamin konkursu oraz jego zmiany, wraz z ich uzasadnieniem, oraz termin, od którego są stosowane (art. 41 ust. 5 ustawy wdrożeniowej). W myśl art. 7 Konstytucji RP wszystkie organy państwa obowiązane są do działania na podstawie i w granicach obowiązującego prawa. Przepis ten widzieć należy w kontekście postanowień art. 87 Konstytucji RP i systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego. Z regulacji tej wynika, że jedynie tego typu źródła prawa mogą kształtować sytuację prawną adresata działań administracji publicznej. Przywołanie powyższych unormowań jest niezbędne z tego powodu, że w niniejszej sprawie kontroli sądowej poddana została czynność organu administracji publicznej, która posiada zakotwiczenie w normach prawa powszechnie obowiązującego, jak również w akcie, który nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, a mianowicie w regulaminie konkursu przyjętym przez właściwą instytucję, czyli instytucję przeprowadzającą konkurs. W niniejszej sprawie jest to Zarząd Województwa. Regulamin ten dostępny jest jedynie na stronach internetowych właściwej instytucji i nie legitymuje się statusem aktu normatywnego, jednakże w tego rodzaj sprawach stanowi wzorzec kontroli sądowej. Jakkolwiek regulamin ten nie jest źródłem prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP, tym niemniej spełnia kryteria źródeł prawa w szerokim tego słowa znaczeniu. Mając na uwadze normatywny charakter regulaminu stwierdzić należy, że jako akt tworzący system realizacji odpowiednich programów, przyjętych na podstawie stosownych umocowań ustawowych przyznanych instytucjom zarządzającym, regulamin konkursu, określany w doktrynie między innymi jako swoiste bądź niezorganizowane źródło prawa, winien stanowić podstawę oceny legalności rozstrzygnięcia konkursowego, jednakże tylko łącznie z odpowiednimi przepisami prawa powszechnie obowiązującego (por. m.in. wyroki WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Sz 1033/16; WSA w Gdańsku z dnia 23 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gd 1094/16; WSA w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 823/16). Dodać należy, iż zgodnie ze stanowiskiem sądów administracyjnych, rozpatrując skargę wniesioną na negatywną ocenę projektu, sąd administracyjny powinien badać zasadność oceny projektu, czyli sięgać do argumentacji, na podstawie której projekt został oceniony. Należy przy tym zaznaczyć, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzana w tym zakresie, powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z regulaminu. Trzeba bowiem mieć na uwadze, iż sądowa kontrola legalności działań organu w procesie wyboru projektu do dofinansowania jest ograniczona, albowiem sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej oceny projektu, dokonanej przez ekspertów, np. poprzez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z przepisów ustawy wdrożeniowej., a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (por. wyrok NSA z 17 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2249/13). Ponadto należy zauważyć, że - jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1115/11, rola ekspertów w postępowaniu dotyczącym oceny projektów jest podobna do roli biegłych w postępowaniu sądowym i tak też powinna być traktowana przez sąd administracyjny. Kontrolując ocenę sąd bada, czy jest ona spójna, wyczerpująca, logiczna i czy odpowiada na zasadnicze pytania. Sama treść oceny nie mieści się w granicach kontroli sądu administracyjnego, bowiem to oceniający jest ekspertem w danej dziedzinie. Kontrolując zaskarżone rozstrzygnięcie IRP i poprzedzające je rozstrzygnięcie IOK w oparciu o wyżej wskazane reguły, skonfrontowane z faktografią rozpoznawanej sprawy, Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisów procedury dokonywania oceny projektów przez dokonanie oceny projektu przez jednego oceniającego. Zasady dotyczące trybu składania i wymogów jakie spełniać mają wnioski oraz sposobu i kryteriów ich oceny zawarte zostały w regulaminie konkursu nr [...], z dnia 29 sierpnia 2017 r., 4 Oś Priorytetowa Regionalna polityka energetyczna, Działanie 4.1 Zwiększenie wykorzystania odnawialnych źródeł energii, Podziałanie 4.1.1 Rozwój infrastruktury produkcji energii ze źródeł odnawialnych, stanowiący załącznik do uchwały nr [...] Zarządu Województwa M. . W § 32 ust. 1 regulaminu konkursu wskazano, że procedura oceny projektów określona jest w Regulaminie prac Komisji Oceny Projektów (dalej: KOP) w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Małopolskiego na lata 2014-2020, stanowiącym załącznik nr [...] do regulaminu konkursu. Przepis § 10 ust. 3 regulaminu KOP stanowi, że "ocena formalna oraz merytoryczna (elementem której jest ocena finansowa) projektu dokonywana jest przez dwóch członków KOP (para oceniająca) w odniesieniu do każdego etapu oceny zgodnie z ich zakresem czynności lub przypisaną dziedziną. Pary oceniające dany projekt na poszczególnych etapach tworzą razem skład oceniający projekt." Z kolei w myśl przepisu § 2 ust. 4 i 5 regulaminu KOP – "pozytywna ocena formalna" ma miejsce w przypadku przyznania przez dwie osoby oceniające ocen "TAK" we wszystkich kryteriach oceny formalnej, natomiast "negatywna ocena formalna" ma miejsce w sytuacji przyznania przez dwie osoby oceniające oceny "NIE" w co najmniej jednym kryterium oceny formalnej. W rozpatrywanej przez Sąd sprawie, pomimo powyższych zapisów regulaminu KOP, ocena formalna została dokonana przez jedną osobę oceniającą (podkreślenie Sądu), tym samym IOK nie tylko nie zastosowała się do wspomnianych powyżej zapisów regulaminu KOP, ale w sposób oczywisty naruszyła przepis art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, dokonując oceny w sposób nierzetelny, nie przestrzegając ustanowionych przez siebie reguł wyboru projektów. Działanie IOK zostało zaakceptowane przez IRP, przez co IRP również naruszyła powyższe przepisy. Jest rzeczą oczywistą, że podmiot przystępujący do konkursu wyraża akceptację dla zasad konkursu, chcąc uzyskać pomoc musi się do tych zasad precyzyjnie stosować, i jednocześnie precyzyjnego stosowania się do tych zasad może oczekiwać od instytucji organizującej konkurs, gdyż ogłoszonym regulaminem związana jest również instytucja organizująca konkurs (podkreślenie Sądu). Należy również dodać, że uzasadnieniem do przeprowadzenia oceny przez jedną osobę oceniającą, w żadnym wypadku nie mogło być, wejście w życie w dniu 30 marca 2017 r. wytycznych Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 6 marca 2017 r. (dalej: wytyczne z dnia 6 marca 2017 r. ), wydanych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej, w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014 -2020 (M.P. z 2017 r. poz. 291), w których zniesiono obowiązek dokonywania oceny przez dwie osoby. Obowiązek ten wynikał z wcześniejszych zapisów wytycznych Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 31 marca 2015 r. w zakresie trybów wyboru projektów na lata 2014-2020, w których to w Podrozdziale 7.3.- "Ocena projektów" w pkt 8 wpisano, że ocena spełnienia każdego z kryteriów jest przeprowadzana przez co najmniej dwóch członków KOP. W tym miejscu należy zauważyć, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy wdrożeniowej, minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący zadania państwa członkowskiego, w celu zapewnienia zgodności sposobu realizacji programów operacyjnych z prawem Unii Europejskiej w zakresie wdrażania funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności oraz spełniania wymagań określanych przez Komisję Europejską w tym zakresie, a także w celu zapewnienia jednolitości sposobu realizacji programów operacyjnych i prawidłowości realizacji zadań i obowiązków określonych ustawą, może wydać wytyczne dotyczące trybu dokonywania wyboru projektów. Z uwagi na treść art. 5 ust. 5 pkt. 1 i 2 minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący zadania państwa członkowskiego: podaje do publicznej wiadomości, w szczególności na swojej stronie internetowej lub portalu, wytyczne horyzontalne oraz ich zmiany, a także termin, od którego wytyczne horyzontalne lub ich zmiany są stosowane; oraz ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" komunikat o adresie strony internetowej oraz portalu, na których zostaną zamieszczone wytyczne horyzontalne oraz ich zmiany, a także o terminie, od którego wytyczne horyzontalne lub ich zmiany są stosowane. Istnieje więc wyraźna delegacja ustawowa dla wydawania przedmiotowych wytycznych oraz tryb ich promulgacji. Powyższe usytuowanie wytycznych w systemie zasad dokonywania wyboru projektów, nie zmienia oceny, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mają zapisy regulaminu konkursu z dnia ogłoszenia naboru, w których jednoznacznie wskazano według jakich zasad dokonywana jest ocena. Zasady te mogłyby zostać zmienione, po ogłoszeniu konkursu, jedynie w drodze stosownej zmiany regulaminu, której w niniejszej sprawie takiej zmiany nie dokonano. Ustawodawca w art. 41 ust. 3 ustawy wdrożeniowej wskazał, że do czasu rozstrzygnięcia konkursu właściwa instytucja nie może zmieniać regulaminu konkursu w sposób skutkujący nierównym traktowaniem wnioskodawców. W świetle powyższej regulacji, w okolicznościach niniejszej sprawy, dopuszczalna byłaby ewentualna zmiana załącznika nr 5 regulaminu KOP w zakresie zmiany ilości osób oceniających, jednak zmiana ta musiałaby być dokonana z zachowaniem procedury uchwalania regulaminu i stosownego ogłoszenia zmiany zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 41 ust. 5 ustawy wdrożeniowej. Podsumowując, ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający przepisy zarówno rangi ustawowej (wskazany powyżej przepis art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej) jak i przepisy § 10 ust. 3 w związku z § 2 ust. 4 i 5 regulaminu KOP. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, gdyż Skarżąca bezpodstawnie została pozbawiona możliwości dokonania oceny przez drugiego oceniającego, który mógł dokonać odmiennej oceny niż dokonujący oceny w niniejszej sprawie, a to z kolei zgodnie z § 2 pkt 8 regulaminu KOP powodowałoby koniczność weryfikacji dokonanej oceny przez Przewodniczącego KOP i podjęcie przez niego decyzji o wyniku oceny formalnej. Stwierdzone naruszenia przepisów w zakresie dokonania oceny formalnej wniosku, z oczywistych względów czynią przedwczesnym rozpoznanie zarzutów dotyczących merytorycznej oceny wniosku. Sąd nie może zastępować instytucji właściwej do oceny projektów, tym samym naruszenia te skutkują przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia przez IOK. IOK stosownie do art. 153 P.p.s.a., dokonując na nowo oceny złożonego przez Skarżącą projektu, uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a ustawy wdrożeniowej, orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono, na podstawie art. 200 oraz art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 64 ustawy wdrożeniowej.