I SA/Kr 335/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.12.2011r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.12.2011r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy R.D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synem A.D.ur. w 1997r. oraz córką J.D. ur. w 1999r. W 1994r. zawarł on z małżonką – D.D. umowę wyłączającą wspólność ustawową. R.D. mieszka w lokalu będącym własnością Grupy Producenckiej "W" Sp. z o.o. w W. o pow. 20 m2. Zatrudniony jest w "BB" Sp. z o.o. z siedzibą w W. na stanowisku prezesa zarządu, z wynagrodzeniem 1680 zł., brutto, miesięcznie. W 2012r. z tytułu umowy o pracę oraz innych źródeł uzyskał on dochód w wysokości 43 846,17 zł. D.D. , według oświadczenia wnioskodawcy , obecnie nie jest nigdzie zatrudniona. Strona skarżąca podaje , iż nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 300 euro. Jest natomiast właścicielem nieruchomości lokalowej położonej w T. przy ul. S. o pow. 104,1 m2. Nieruchomość ta obciążona jest: hipoteką umowną zwykłą na rzecz PKO BP S.A. w wysokości 195 000 zł., hipoteką umowną kaucyjną na rzecz PKO BP S.A. na kwotę 50 700 zł., oraz hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 1 258 172,86 zł., hipoteką przymusową kaucyjną na kwotę 1 009 411 zł., hipoteką przymusową kaucyjną na kwotę 757 523,80 zł., hipoteką przymusową zwykłą w wysokości 6 857,21 zł. i hipoteką przymusową w wysokości 3707 zł. - na rzecz Skarbu Państwa , Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych R.D.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni . Nie przesłał bowiem wyciągów z kont bankowych żony , obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z jej lokat bankowych, zeznania podatkowego żony, za 2012r. oraz odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących nieruchomości będące jej własnością. Jako powód braku informacji w tym zakresie wnioskodawca podał ustanowioną notarialnie rozdzielność majątkową. Trzeba jednak podkreślić , iż dla sprawy nie ma znaczenia fakt, że małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). W konsekwencji więc braku możliwości dogłębnego wyjaśnienia sytuacji finansowej D.D. nie sposób mówić o rzeczywistym wyjaśnieniu sytuacji R.D., zwłaszcza kiedy istnieją pomiędzy małżonkami dobrowolne więzi ekonomiczne o czym świadczy np. w pokrycie przez żonę wnioskodawcy kosztów wpisu od skargi w niniejszej sprawie w wysokość 7 355 zł. (dowód: przelew z konta D.D., z dnia 29.01.2013r.;k. akt 154). Nie można bowiem przyznać prawa pomocy jednemu z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67). Niewytłumaczalne są też powiązania finansowe wnioskodawcy łączące go z Grupą Producencką "W" Sp. z o.o. w W. (nr [...]) Biorąc bowiem pod uwagę fakt, iż spółka ta dnia 03.06.2013r. wniosła opłatę od wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przedmiotowej sprawie, w wysokości 100 zł. (dowód: przelew, k. akt 191), należy przyjąć, że takie powiązania występują ale nie zostały ujawnione, przez stronę skarżącą . Nie bez znaczenia dla sprawy jest struktura tego podmiotu. Otóż , jak wynika z Krajowego Rejestru Sądowego, Rejestru Przedsiębiorców (https://ems.ms.gov.pl/krs), jedynym wspólnikiem tej spółki jest "D", spółka jawna (nr KRS:[...]). W tej spółce z kolei wspólnikiem jest D.D. Zaznaczyć również należy , że R.D. w odpowiedzi na żądanie podania spisu jego miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, podał jedynie , iż 800 zł., oddaje na utrzymanie dwójki dzieci, "natomiast pozostałą część przeznacza na produkty spożywcze". Odniesienie się w taki sposób do przedmiotowego żądania nie ma jednak cech dokładności, która wymagana jest w przypadku badania przesłanek prawa pomocy. Nie jest bowiem wiadomo jakie środki strona skarżąca przeznacza np. na opłatę za energię elektryczną, gaz czy czynsz najmu. Dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony trzeba natomiast przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności . Tymczasem brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia tą operację a co za tym idzie i rzetelną analizę sytuacji materialnej wnioskodawcy. Poza tym budzi zdziwienie stwierdzenie wnioskodawcy , że 800 zł. oddaje miesięcznie na utrzymanie dwójki dzieci, skoro w formularzy PPF wymienił córkę i syna jako członków swojego gospodarstwa domowego, co sugeruje, że są one właśnie na jego utrzymaniu. Wreszcie podkreślić trzeba poważne nieścisłości w kwestii składanych przez wnioskodawcę oświadczeń w zakresie jego stanu majątkowego. W wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdził bowiem , iż nie posiada nieruchomości. Dopiero w odpowiedzi na wezwanie dotyczące m.in. "przedłożenia oświadczenia określającego co stało się z lokalem o pow. 104,1 m2, położonym w T. przy ul. S., którego był właścicielem, wraz z odpowiednią dokumentacją na okoliczność zmiany własności przedmiotowej nieruchomości" , przesłał wydruk z elektronicznej księgi wieczystej tego lokalu i oświadczył , iż jest on w licytacji prowadzonej przez Urząd Skarbowy w D.. W dziale III przedmiotowej księgi wieczystej nie ma jednak nawet "wzmianki o wniosku" dotyczącej choćby zajęcia tej nieruchomości, które stanowi z kolei czynność poprzedzającą i warunkującą licytację. W konsekwencji w/w okoliczności trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.