I SA/Kr 34/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B., o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.10.2014r. , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłat wynagrodzeń dokonanych w miesiącach sierpień – grudzień 2011r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi ponad wpłaconą kwotę 107 zł. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 17.10.2014r. , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu wypłat wynagrodzeń dokonanych w miesiącach sierpień – grudzień 2011r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów R. B. ur. w 1966r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.B. ur. w 1969r. Małżonkowie maja na utrzymaniu syna, który się uczy i ma problemy zdrowotne. Rodzina mieszka w lokalu o pow. 62,40 m2 , który jest własnością M.B. Średnie miesięczne wynagrodzenie wnioskodawcy wypłacone przez C. Sp. z o.o. w W. w kwietniu, maju i czerwcu 2015r. wyniosło 2 779,95 zł., netto. Z powodu kłopotów finansowych firmy wynagrodzenie za maj w wysokości 2 786,82 zł., netto i za czerwiec w wysokości 2 719,55 zł., netto nie zostało mu jednak wypłacone. R.B. zatrudniony jest również w M. Sp. z o.o. w T. Jego średnie miesięczne wynagrodzenie wynosi tam 6 454,89 zł., netto. Z uwagi jednak na kłopoty finansowe pracodawcy R. B. otrzymuje kwotę 1363,50 zł., miesięcznie, netto. Z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia za okres od marca 2010r. do czerwca 2015r. spółka jest mu winna 608 350,60 zł. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę do spółdzielni mieszkaniowej – 800 zł., opłatę za energię elektryczną – 100 zł., opłatę za internet, telewizję , telefon – 75 zł. , opłatę za telefony komórkowe – 130 zł., koszty wyżywienia – 1500 zł., koszty lecenia – 25 zł., ubezpieczenie - 450 zł., koszty utrzymania czternastoletniego samochodu (przeglądy, naprawy) – 150 zł., koszty paliwa – 350 zł., koszty odzieży – 500 zł., koszty środków czystości i kosmetyków – 175 zł., koszty biletu sieciowego miesięcznego – 80 zł., inne wydatki – 100 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r. , sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takich okolicznościach jak rozpatrywane, kiedy zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują stałe wynagrodzenie. Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie znamienne dla rozstrzygnięcia są dwie kwestie. Po pierwsze niniejsze postępowanie jest jednym z sześciu toczących się przed tutejszym Sądem , co powoduje, że wysokość obciążenia dla strony liczona winna być łącznie z uwzględnieniem wszystkich spraw, co daje kwotę 3000 zł. (6 spraw x 500 zł. = 3000 zł.). Po drugie z kolei sam kwestia nominalnego wynagrodzenia wnioskodawcy powinna być skorygowana o fakt, iż wynagrodzenie z M. Sp. z o.o. w T. wypłacane jest w prawie pięciokrotnie mniejszej kwocie tj. w wysokości 1 363,50 zł., netto, miesięcznie a nie w wysokości 6 454,89 zł. Z kolei wynagrodzenie wnioskodawcy z C. Sp. z o.o. w W. wypłacane jest nieregularnie i z opóźnieniem, które na dzień 23.07.2015r. wynosiło dwa miesiące. Niestabilność i częściowa nieprzewidywalność dochodów rodziny zmusiła wnioskodawcę nawet do zaciągnięcia pożyczki w wysokości 14 000 zł., przeznaczonej na bieżące utrzymanie, kontynuację nauki syna i leczenie jego dolegliwości oraz dolegliwości skarżącego.Wnioskodawca mimo to uiścił w niniejszym postępowaniu kwotę 107 zł., co łącznie z sumami uiszczonymi w pozostałych sprawach stanowi kwotę 715 zł. (100 zł. + 104 zł. +128 zł. + 103 zł. + 107 zł.+ 173 zł. = 715 zł.). Należy więc uznać, że wygospodarowanie przez stronę skarżącą takiej sumy było możliwe bez pogorszenia warunków bytowych rodziny. W świetle przedstawionych okoliczności natomiast dodatkowe obciążenie strony zwiększonymi kosztami sądowymi w postaci 393 zł., tak aby łącznie wpłacona kwota stanowiła wartość wpisu od skargi, który w tego rodzaju sprawie wynosi 500 zł., stanowiłoby zbyt duże obciążenie dla budżetu domowego. W związku z tym orzekający, uwzględniając zasadę partycypacji strony skarżącej w kosztach postępowania przychylił się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie wnioskodawcy z wpisu od skargi w pozostałej, niewpłaconej części. Zapadłe rozstrzygnięcie jest adekwatne do sytuacji majątkowej strony skarżącej. Nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z postępowaniem, co mogłoby w chwili obecnej ujemnie wpłynąć na warunki egzystencji rodziny. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.