I SA/Kr 380/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi S. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 31 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku rolnego za 2016 r. postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę S. M., gdyż skarżący, pomimo wezwania, nie uiścił wpisu od skargi. Pismem z dnia 23 maja 2017 r. S. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu. Równocześnie w tym samym piśmie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia skarżącemu terminu do uiszczenia wpisu od skargi uznając, że nie wykazał on braku winy w uchybieniu terminu. Pismem z dnia 24 lipca 2017 r. S. M. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 29 czerwca 2017 r., a w dniu 25 sierpnia 2017 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt II FZ 64/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi z uwagi na nieprawidłowe zastosowanie trybu doręczania przesyłek sądowych. NSA wyjaśnił, że adnotacja o awizowaniu wezwania do uiszczenia wpisu w dniu 15 lutego 2017 r. została umieszczona zarówno na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, jak i na potwierdzeniu odbioru oraz opatrzono ją podpisem. Z kolei adnotacja dotycząca powtórnego awizowania w dniu 23 lutego 2017 r. została co prawda umieszczona na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki, lecz nie opatrzono jej podpisem doręczającego. Tym samym nie jest możliwe stwierdzenie, że przesyłka ta była powtórnie awizowana. Ponadto NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru nie jest także opatrzony podpisem wymaganym przez § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r. poz. 1222 ze zm.), w punkcie który ma stwierdzać, że przesyłki nie doręczono, gdyż adresat nie podjął jej w terminie. W konsekwencji NSA uznał, że z treści znajdującego się w aktach sprawy dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru spornej przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, nie wynika, że przesyłka ta była dwukrotnie awizowana oraz że nie można jej było doręczyć, gdyż adresat nie podjął jej w wymaganym terminie. Zaistnienie powyższych okoliczności stanowi, zdaniem NSA, warunek konieczny stwierdzenia fikcji prawnej doręczenia w rozumieniu art. 73 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 73 § 1 i 65 § 1 tej ustawy. Nieprawidłowo zatem oraz wbrew art. 73 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd pierwszej instancji uznał przesyłkę za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, to jest w dniu 1 marca 2017r., oraz że termin do uiszczenia wpisu od skargi upłynął bezskutecznie w dniu 8 marca 2017r. Oznacza to, w ocenie NSA, że w rozpoznawanej sprawie nie można było uznać, że spełnione zostały przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to znaczy, że skarżący został wezwany do uiszczenia należnego wpisu od skargi. W konsekwencji nie było prawidłowe twierdzenie Sądu, że odrzucona zaskarżonym postanowieniem skarga jest pismem, od którego mimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. Z kolei postanowieniem z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt II FZ 65/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 czerwca 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu NSA zarzucił, że uszło uwadze Sądu pierwszej instancji, że skarżący wniosek o przywrócenie terminu złożył w piśmie zawierającym zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 26 kwietnia 2017 r. o odrzuceniu skargi jako pisma nieopłaconego, mimo wezwania skarżącego do dokonania tej czynności. Skarżący w zażaleniu tym kwestionował fakt doręczenia mu wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. NSA, powołując się na wybrane orzecznictwo sądów administracyjnych oraz stanowisko doktryny prawa, wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej oraz środek odwoławczy od orzeczenia Sądu o odrzuceniu pisma procesowego wyłączają się wzajemnie. Procedura zmierzająca do przywrócenia terminu, któremu strona uchybiła, może być bowiem wdrożona dopiero po stwierdzeniu, że czynność procesowa podjęta przez stronę jest – właśnie na skutek upływu terminu – bezskuteczna. Stwierdzenie takie wynika najczęściej z postanowienia sądu o odrzuceniu pisma procesowego. NSA wskazał, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi oparte jest na twierdzeniu, że albo termin został zachowany albo wcale nie rozpoczął biegu, a wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu przeciwnym, że do uchybienia terminu doszło, lecz bez winy skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Termin ten nie rozpoczyna wiec biegu dopóki strona nie dowie się, że do naruszenia doszło. Wobec tego w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, z powodu jej nieopłacenia w wyznaczonym terminie, mimo wezwania strony do dokonania tej czynności, to początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia należnego wpisu od skargi wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi. Zdaniem NSA, przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać należy za niedopuszczalny z mocy ustawy. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nakazał by rozpoznając ponownie sprawę z wniosku o przywrócenie terminu WSA w Krakowie rozważyć dopuszczalność tego wniosku biorąc także pod uwagę rozstrzygnięcie podjęte przez NSA w sprawie o sygnaturze akt II FZ 64/18. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przystępując do ponownego rozpoznania wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu należy w pierwszej kolejności wskazać, że zgodnie z treścią art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej jako: "p.p.s.a.") Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie jest zatem związany stanowiskiem NSA wyrażonym w postanowieniach z dnia 15 marca 2018 r. sygn. akt II FZ 64/18 i II FZ 65/18. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 23/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę S. M., gdyż skarżący, pomimo wezwania, nie uiścił wpisu od skargi. Pismem z dnia 23 maja 2017 r. S. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie Sądu. Równocześnie w tym samym piśmie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się pogląd, który niniejszy Sąd podziela, iż czynności procesowe polegające na równoczesnym złożeniu środka zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi procesowemu i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności, wykluczają się wzajemnie zarówno z powodu konkurencyjności zawartych w nich wniosków, zmierzających do wywołania przeciwstawnych skutków procesowych, jak i sprzeczności wewnętrznej ich podstaw. Wniosek o przywrócenie terminu jest bowiem oparty na twierdzeniu, że do uchybienia terminowi doszło, jednakże nastąpiło to bez winy strony, która w takim wniosku wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Natomiast środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia przez stronę terminowi do dokonania czynności procesowej jest oparty na twierdzeniu, że do uchybienia nie doszło (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FZ 220/15; z dnia 10 marca 2016 r., sygn. akt II OZ 209/16; z dnia 14 grudnia 2015 r., sygn. akt I FZ 523/15; z dnia 19 sierpnia 2015 r., sygn. akt II OSK 1873/15; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 233/15, dostępne na stronie http:\\orzeczenia.nsa.gov.pl). Podkreśla się także, że aby skutecznie rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu konieczne jest jednoznaczne stwierdzenie, że do uchybienia terminu rzeczywiście doszło. Jeżeli zatem strona kwestionuje uchybienie terminu, to nie może skutecznie złożyć wniosku o przywrócenie terminu. Stąd w sytuacji, gdy strona złożyła zażalenie od postanowienia o odrzuceniu skargi z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia tego wpisu wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia rozstrzygającego w przedmiocie zażalenia. Złożenie przez skarżącego zażalenia na postanowienie odrzucające skargę z powodu nieuiszczenia wpisu stwarza procesową przeszkodę dla merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, gdyż skutkuje tym, że w dniu złożenia wniosku nie rozpoczął jeszcze bieg siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Wobec powyższego wniosek o przywrócenie terminu podlega odrzuceniu jako przedwczesny, a tym samym niedopuszczalny. Na marginesie należy zauważyć, że odrzucenie wniosku nie zamyka co prawdy skarżącemu stronie drogi do ponownego wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, jednak w niniejszej sprawie jest to bezcelowe, gdyż postanowieniem z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt I SA/kr 23/17 referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Mając powyższe na względzie, Sąd działając na podstawie art. 88 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.