I SA/Kr 443/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r., nr [...], w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dnia 24.01.2013r. wpłynął wniosek Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r., nr [...], w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" Z.G. jest wdowcem , mieszka u siostry i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej i pozostaje w leczeniu rehabilitacyjnym. Cierpi na bóle brzucha i bóle kręgosłupa, ma niesprawną lewą rękę oraz trudności z chodzeniem. Otrzymuje rentę w wysokości 700 zł., miesięcznie. Jest właścicielem nieruchomości rolnej stanowiącej łąkę o pow. 1,06 ha a jego zadłużenie wynosi około 13 000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny obecnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.G.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia: - aktualnego spisu miesięcznych jego wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych Z.G., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowego Z.G., za 2012r. lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2012r. dochodach i przychodach, - dowodu przelewu lub przekazu renty, za ostatni miesiąc, - dowodu przekazu lub przelewu raty kredytu, za ostatni miesiąc, - odpisu z księgi wieczystej (lub jego kserokopii) nieruchomości będącej własnością Z.G. - dowodu lub dowodów zadłużenia Z.G. Przedmiotowe wezwanie doręczone zostało wprawdzie dnia 26.02.2013r. dorosłemu domownikowi – synowej wnioskodawcy A.G., fakt ten nie wpływa jednak na skuteczność doręczenia zastępczego, które miało miejsce w niniejszym przypadku. Artykuł 72 § 1w/w ustawy stanowi bowiem, iż jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi (...). Po odebraniu przesyłki przez w/w osobę została ona dnia 04.03.2013r. nadana na adres Sądu z adnotacją A.G. iż: "Jeszcze nie wrócił z leczenia". Okoliczność ta również nie obala skuteczności tego doręczenia. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Stąd też nieprzesłanie przez stronę skarżącą wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej nie daje wystarczających podstaw do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Wniosek taki jest tym bardziej zasadny w kontekście niewyjaśnionych wcześniej przez wnioskodawcę wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 26.07.2012r. , sygn. akt I SA/Kr 443/11 oraz postanowienie NSA z dnia 17.10.2012r. , sygn. akt II FZ 856/12). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż Z.G. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010). Trzeba w tym miejscu podkreślić, że niniejsze rozstrzygnięcie nie zamyka stronie skarżącej możliwości ponownego ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Strona skarżąca ma bowiem prawo składać wnioski o przyznanie prawa pomocy na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego. Przedłużające się incydentalne postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może być jednak powodem przedłużania całego toku postępowania "głównego". Naruszałoby to bowiem zasadę szybkości postępowania i ekonomii procesowej. Wspomniana natomiast wyżej, możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy nie odbiera w rozpatrywanej sytuacji szeroko rozumianego prawa strony do sądu i sadowej kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm.).