I SA/Kr 492/16
PostanowienieWSA w Krakowie2016-10-17
Skład orzekający: Sędzia WSA Ewa Michna
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jest właściwy do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej?Ratio decidendi
Referendarz sądowy jest właściwy do wydawania postanowień o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu oraz zwrocie niezbędnych wydatków, nawet w przypadku postępowania przed sądem drugiej instancji po złożeniu skargi kasacyjnej. Sąd ma prawo do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, biorąc pod uwagę niezbędny nakład pracy, charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika, a także aspekty fiskalne i porównanie z przeciętnymi stawkami rynkowymi. Koszty noclegu mogą zostać oddalone, jeśli przekraczają przeciętne ceny i nie są uzasadnione brakiem alternatywnych połączeń komunikacyjnych lub możliwością wcześniejszego znalezienia tańszego zakwaterowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku doradcy podatkowego K.M. o przyznanie wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną z urzędu oraz zwrot wydatków poniesionych w sprawach ze skarg R.P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej dotyczące podatku akcyzowego. Po uchyleniu przez NSA wyroku WSA i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, doradca podatkowy złożył wniosek o przyznanie wynagrodzenia i zwrot wydatków. Referendarz WSA przyznał część wynagrodzenia i zwrot kosztów transportu, oddalając wniosek o zwrot kosztów noclegu. Doradca podatkowy wniósł sprzeciw, zarzucając m.in. naruszenie przepisów dotyczących właściwości referendarza, miarkowania wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków.Rozstrzygnięcie
Przyznano doradcy podatkowemu K.M. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 7 749 zł (zawierającej VAT) oraz kwotę 155,90 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków na środki transportu. Wniosek o zwrot wydatków poniesionych na noclegi został oddalony.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego K. M., o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i zwrot wydatków w sprawie ze skarg R.P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 21 czerwca 2013r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: 1) przyznać doradcy podatkowemu K.M. o numerze wpisu [...], wykonującemu zawód w ramach kancelarii "M.", znajdującej się we W. przy ul. K.: - wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 7 749 zł (siedem tysięcy siedemset czterdzieści dziewięć złotych ), zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 1 449 zł (tysiąc czterysta czterdzieści dziewięć złotych), - kwotę 155,90 zł ( sto pięćdziesiąt pięć złotych dziewięćdziesiąt groszy) - tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu, 2) w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi – wniosek oddalić
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w sprawach o sygnaturach akt I SO/Kr 47/13 do I SO/Kr 52/13 postanowieniami z dnia 1 sierpnia 2013 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy m.in. w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Na tej podstawie Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła w ww. sprawach pełnomocnika z urzędu w osobie doradcy podatkowego K.M.. Akta spraw o sygnaturach od I SO/Kr 47/13 do I SO/Kr 52/13 zostały włączone do akt postępowań prowadzonych pod sygnaturami od I SA/Kr 1408/13 do I SA/Kr 1413/13 .
W dniu 8 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie połączył sprawy od I SA/Kr 1408/13 do I SA/Kr 1413/13 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą I SA/Kr 1408/13 i oddalił skargi.
Dnia 10 kwietnia 2014 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną w I instancji oraz koszty niezbędnych poniesionych wydatków. W dniu 20 marca 2014 r. pełnomocnik wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Na rozprawie dnia 21 stycznia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, a do akt sprawy dołączony został "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. I GSK 959/14", w którym K. M. domagał się: - przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT, - zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 50,22 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 20 stycznia 2016 r. Jako te niezbędne, wydatki podane zostały koszty przelotu z W. do W. w dniu 20 stycznia 2016 r. i z W. do W. w dniu 22 stycznia 2016 r. w kwocie 398,80 zł oraz koszt dwóch noclegów w hotelu w W. w kwocie 1 308,63 zł (stanowiącej według wnioskodawcy przelicznik 300 euro.). Łączną kwotę niezbędnych wydatków pełnomocnik wyliczył więc na 1 707,43 zł i podzielił ją na 34 (ilość spraw rozpatrywanych przed NSA), co dało mu wymienioną stawkę 50,22 zł.
Załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części.
W dniu 30 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi pod sygnaturą I SA/Kr 492/16, a do akt sprawy dołączony został "załącznik do protokołu rozprawy w sprawie o sygn. I SA/Kr 492/16", w którym K.M. domagał się: - przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy ustalone według norm przypisanych wraz z należnym podatkiem VAT, - zwrotu niezbędnych wydatków w wysokości 144,18 zł, sprecyzowanych w "zestawieniu niezbędnych wydatków pełnomocnika" z dnia 30 maja 2016 r. Jako te niezbędne wydatki podane zostały koszty przejazdu samochodem z W. do WSA w K. i z powrotem w dniu 30 maja 2016 r., celem stawienia się na rozprawie - liczone poprzez przemnożenie liczby kilometrów tej trasy i "stawki za 1 kilometr przebiegu pojazdu", określonej w § 2 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 25 marca 2002 r. "w sprawie warunków ustalania oraz sposobu dokonywania zwrotu kosztów używania do celów służbowych samochodów osobowych , motocykli i motorowerów niebędących własnością pracodawcy" – wraz z kosztami opłat autostradowych. Łączną kwotę niezbędnych wydatków pełnomocnik wyliczył więc tym razem na 528,74 zł i podzielił ją na 22 (ilość spraw rozpatrywanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w dniu 30 maja 2016 r.), co dało mu stawkę 24,03 zł., którą pomnożył przez 6 (czyli ilość spraw połączonych). W efekcie tej operacji żądana suma przyjęła wartość 144,18 zł. Załącznik zawierał ponadto oświadczenie pełnomocnika, iż koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości lub w części.
Postanowieniem z dnia 9 września 2016 r., I SA/Kr 492/16 Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyznał doradcy podatkowemu K.M.: wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 7 749 zł (zawierające podatek od towarów i usług w wysokości 1 449 zł); kwotę 155,90 zł tytułem niezbędnych, poniesionych wydatków, na środki transportu oraz w zakresie zwrotu wydatków poniesionych na noclegi oraz wydatków poniesionych na opłatę skarbową od pełnomocnictwa substytucyjnego – wniosek oddalił.
We wniesionym sprzeciwie skarżący zarzucił :
- naruszenie art. 250 § 2 w związku z art. 209 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), w skrócie p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie, pomimo że Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu (referendarzowi sądowemu tego sądu) brak było przydanej kompetencji do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji w przypadku złożenia skargi kasacyjnej;
- naruszenie § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 2011 r., nr 31, poz. 153) poprzez odmowę zwrotu wydatków na hotel;
- naruszenie art. 111 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez błędne jego zastosowanie pomimo braku kompetencji wojewódzkiego sadu administracyjnego (referendarza tego sadu) do łącznego rozpoznawania i rozstrzygania dwóch odrębnych spraw wpadkowych z wniosku o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków;
- naruszenie art. 141 § 4 zdanie pierwsze w zw. z art. 166 p.p.s.a. poprzez sporządzenie przez referendarza sądowego wewnętrznie sprzecznego uzasadnienia prawnego.
Skarżący wniósł:
- o wydanie dwóch odrębnych postanowień w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu odrębnie za pierwszą, a odrębnie za drugą instancję;
- przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej na zasadzie prawa pomocy przed sądem drugiej instancji w zakresie, w jakim złożono skargę kasacyjną według stawki, o której mowa w § 3 ust. 2 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego... przy niestosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a. tj. w wysokości 75% przyznanego wynagrodzenia postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2014 r., l SA/Kr 1408/13;
- zwrot pełnomocnikowi kwoty niezbędnych i udokumentowanych wydatków, w tym również poniesionych na zakwaterowanie w hotelu w W. związane ze świadczeniem pomocy w postępowaniu w drugiej instancji.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że w dniu nawiązania stosunku zlecenia pomiędzy Skarbem Państwa, a pełnomocnikiem (tj. w dniu wyznaczenia go przez Krajową Radę Doradców Podatkowych) obowiązywała taryfa (tj. rozporządzenie), która nie mogła być modyfikowana instytucją miarkowania, która to instytucja weszła w życie dopiero 15 sierpnia 2015 r. Ta sama taryfa obowiązywała również w dniu złożenia przez doradcę podatkowego środka zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została wniesiona na długo przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Tym samym, zgodnie z obowiązującą taryfą (tj. rozporządzeniem), co najmniej za tę cześć pomocy prawnej wyświadczonej z urzędu wynagrodzenie powinno zostać określone na poziome 50% wynagrodzenia należnego przed sądem pierwszej instancji. Ewentualne miarkowanie wynagrodzenia drugoinstancyjnego (które co do zasady, zdaniem skarżącego, było niedopuszczalne z uwagi na niemożność zastosowania art. 250 p.p.s.a przy orzekaniu w trybie art. 258-261 p.p.s.a.) mogłoby dotyczyć jedynie części zlecenia Skarbu Państwa, wykonanego po dniu 15 sierpnia 2015 r., tj. stawiennictwa na rozprawie przed NSA w styczniu 2016 r.
Na koniec skarżący wskazywał, że błędem było oddalenie wniosku w zakresie zwrotu kosztów hotelu, a to dlatego, że gdyby dojeżdżać codziennie z W.do W w dniach 20-22 stycznia 2016 r. to koszty wyniosłyby 1 800,30 zł. Nie było bowiem gwarancji, że koszty przelotów z W. do warszawy kształtowałyby się stale na niższym poziomie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje.
Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 658) do rozpoznania sprzeciwu w sprawie, wszczętej przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. dniem 15 sierpnia 2015 r., zastosowanie znajdują przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie z kolei z brzmieniem art. 260 p.p.s.a. sprzed tej nowelizacji, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Rozpoznając sprawę ponownie Sąd rozważył przy tym zarzuty podniesione w sprzeciwie, traktując je jako element wniosku o przyznanie kosztów wynagrodzenia i zwrot wydatków.
W pierwszej kolejności odnieść należy się do zarzutów naruszenia art. 111 w zw. z art. 166 p.p.s.a. oraz związanego z nimi zarzutu naruszenia art. 141 § 4 zdanie pierwsze w zw. z art. 166 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Przepis ten dotyczy odrębnych spraw sądowoadministracyjnych, tj. spraw toczących się wskutek wniesienia odrębnych skarg. Odnosi się zatem do postępowania głównego, nie zaś do wielu postępowań wpadkowych (incydentalnych), prowadzonych w obrębie jednej sprawy sądowoadministracyjnej. Co do zasady nie ma zatem przeszkód, by w jednym postanowieniu rozstrzygnąć kilka kwestii wpadkowych (objętych różnymi wnioskami, ale dotyczącymi tej samej sprawy głównej), a ponieważ zagadnienie incydentalne nie stanowi odrębnej sprawy sądowoadministracyjnej, nie może być mowy o "łączeniu kilku postępowań". Należy przy tym zwrócić uwagę, że art. 259 § 2 pkt 8 p.p.s.a. łącznie wymienia wśród czynności referendarza wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków – ustawodawca traktuje więc tego typu rozstrzygnięcie jako jednorodzajowe. Nie ma więc uzasadnienia dlaczego należałoby dzielić rozstrzygnięcia wojewódzkiego sądu administracyjnego w zakresie przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu i zwrotu jego wydatków na te: dotyczące postępowania przed sądem II instancji i te, dotyczące postępowania przed sądem I instancji – skoro dokonywane są one w tym samym czasie przez ten sam sąd. Orzekanie przez wojewódzki sąd administracyjny w sprawach kosztów (i zwrotu wydatków) pełnomocnika występującego przed sądem II instancji – jest orzekaniem w sprawach należących do właściwości wojewódzkiego sądu administracyjnego, co na marginesie oznacza, że dlatego Naczelny Sąd Administracyjny nie zawarł "jakichkolwiek dyrektyw pozwalających na zastosowanie (...) art. 250§2..." , ponieważ takich dyrektyw nie mógł wskazać z uwagi na fakt, że wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu przyznawane jest zawsze przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.
Gdyby konsekwentnie przyjąć optykę skarżącego to właściwie, po połączeniu w pierwotnym postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym w trybie art. 111§1 p.p.s.a. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia kilku odrębnych skarg (a tak było w tej sprawie), należałoby wydawać odrębne postanowienia w przedmiocie kosztów wynagrodzenia, zwrotu wydatków z podziałem na pierwotne sygnatury odrębnych spraw, dodatkowo z podziałem na koszty postępowania pierwszoinstancyjnego i drugoinstancyjnego. Takie postępowanie nie tylko nie byłoby uzasadnione obowiązującymi przepisami, ale też nie miałoby sensu.
Omawiane zarzuty należy zatem uznać za całkowicie bezpodstawne.
Dalej wskazać należy, że stosownie do art. 250 § 1 p.p.s.a. wyznaczony doradca podatkowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W niniejszej sprawie wyznaczony pełnomocnik strony skarżącej sporządził skargę kasacyjną i brał udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wywiązał się tym samym z powierzonych mu obowiązków. Złożył również oświadczenie, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej nie zostały zapłacone w całości ani w części. Stąd też zasądzenie wynagrodzenia w tym zakresie jest zasadne. Przy tym jednak wbrew zarzutowi podniesionemu w sprzeciwie, art. 250 § 2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 205 r. wprost dopuszcza możliwość obniżenia wynagrodzenia pełnomocnika, w uzasadnionych przypadkach, a więc tzw. miarkowania w tym zakresie. Z regulacją ustawową współbrzmią przepisy wykonawcze. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego... sąd zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że na stopień miarkowania wynagrodzenia mają wpływ przede wszystkim przesłanki, o których mowa w powołanym wyżej przepisie.
Dodać trzeba również, że art. 250 § 2 został wprowadzony został przez art. 1 pkt 67 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 2 tej ustawy przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Stąd też, o ile w sprawie wszczętej przed 15 sierpnia 2015 r. zastosowanie znajduje art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu dotychczasowym, o tyle po tej dacie stosuje się już nowe brzmienie art. 250 § 2 p.p.s.a. Odwoływanie się więc przez skarżącego w wniesionym sprzeciwie do konstrukcji cywilistycznej (stosunku zobowiązaniowego) jest pozbawione podstaw prawnych i w istocie zmierza do ominięcia wyraźnej dyspozycji przepisów intertemporalnych.
Jak wspomniano powyżej zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia.
W tym kontekście podkreślić należy, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu rozpoznawanych przez sądy obu instancji. Sprawy ze skarg R.P. dotyczą w przeważającej części określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodów różnych marek, w zależności od postępowania. W konsekwencji powoduje to, że sprawy te są rodzajowo takie same, a analiza faktyczno – prawna podejmowanej w nich materii jest oparta o te same mechanizmy interpretacyjne, o czym świadczy fakt, że praktycznie zarzuty sformułowane w poszczególnych skargach i skargach kasacyjnych są identyczne. Dodatkowo wynagrodzenie pełnomocnika przyznane za postępowanie przed sądem pierwszej instancji uwzględniało już nakład pracy doradcy podatkowego i jego wkład w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy. Kolejne wywody pełnomocnika stanowiły zatem jedynie uzupełnienie wcześniejszych argumentów odnośnie zagadnień z zakresu prawa materialnego. Udział w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie powodował więc konieczności analizy nowych problemów prawnomaterialnych.
Przy określaniu wysokości wynagrodzenia pełnomocnika Sąd uwzględnił też aspekt fiskalny, tj. finansowy interes Państwa przy ustalaniu wynagrodzenia pełnomocnika. Pamiętać należy, że państwo występuje w niniejszej sprawie jako gwarant praworządności, zasad poszanowania prawa wszystkich swoich obywateli – także tych ubogich. Musi więc dysponować posiadanymi środkami, z jednej strony w ramach obrony wspomnianych wartości, ale z drugiej powinno czuwać, aby wydatki na te cele były współmierne i adekwatne do cen tego rodzaju usług w ujęciu obiektywnym. Zapewnienie stronie prawa do sądu wiąże się również z koniecznością działania dla dobra obywateli w ramach realizacji zasady sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego, wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Powyższe oznaczać musi przyjęcie ścisłej zasady, że wysokość wydatków finansowanych z funduszy publicznych powinna odzwierciedlać zarówno wkład pracy, jak i wartość rzeczywiście wykonanej pracy, ocenianej wieloaspektowo, ale przy pomocy obiektywnego miernika staranności. Stąd też trudno za reprezentację z urzędu, w takich samych rodzajowo sprawach, przyznawać pełnomocnikowi każdorazowo pełną stawkę wynagrodzenia – w sytuacji, co należy podkreślić, że sumy przyznawanego wynagrodzenia w niniejszej sprawie, nawet po miarkowaniu, przekraczają średnie miesięczne wynagrodzenie w Polsce.
Z powyższych powodów uzasadnione było więc przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną stronie z urzędu w wysokości 25% należnej stawki ustalonej w oparciu o ww. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego .... przy zastosowaniu art. 250 § 2 p.p.s.a., podwyższonego o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 710) w zw. z § 2 ust. 3 ww. rozporządzenia. Niezależnie od powyższych względów na stopień miarkowania wpłynął fakt, w pełnomocnik w niniejszej sprawie otrzymał już 17 712 zł brutto (postanowienie Referendarza z dnia 10 kwietnia 2014 r. dotyczące pierwotnego postępowania przed sądem I instancji), a jest to tylko jedna z bardzo dużej ilości spraw skarżącego dotyczących właściwie identycznego zagadnienia prawnego (podatek akcyzowy od samochodów zarejestrowanych jako samochody ciężarowe, a klasyfikowanych wg kodów CN jako przeznaczone zasadniczo do przewozu osób).
Przy określaniu wysokości należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia Sąd uwzględnił fakt, że niniejsza sprawa de facto składa się z sześciu spraw o sygnaturach akt od I SA/Kr 1408/13 do I SA/Kr 1413/13. Połączenie ich miało bowiem charakter techniczny i służyło realizacji zasady ekonomii procesowej (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r., I FSK 457/07, z dnia 10 czerwca 2008 r., I FZ 231/08, z dnia 8 lipca 2009 r., I FSK 953/09, z dnia 24 lutego 2011 r., I FSK 1468/10; wyrok NSA z dnia 1 kwietnia 2010 r., II OSK 2060/09). Ta okoliczność z kolei wpłynęła na zwiększenie podstawy obliczania wynagrodzenia – wynagrodzenie obliczono zasadniczo jako sumę wynagrodzenia za każdą ze spraw, a nie jako jedno wynagrodzenie od sumy wartości zaskarżenia.
W związku z tym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym "bazowa" stawka ustalona w oparciu o § 3 ust. 2 pkt. 1 w zw. z § 3 ust. 1 pkt. 1 lit e ww. rozporządzenia – dla spraw o sygnaturach akt od I SA/Kr 1408/13 do I SA/Kr 1413/13 (pierwotne sygnatury) wynosi zatem wynosi 10 800 zł [ 6 spraw x (75% z 2400 zł) = 10 800 zł].
Wynagrodzenie w tej materii po miarkowaniu wynosi więc 2 700 zł. (25 % z 10 800 zł = 2 700 zł).
W związku z ugruntowaną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, dotyczącą konieczności przyznania wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu również za postępowanie prowadzone ponownie przed wojewódzkim sądem administracyjnym, po wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uchylającym orzeczenie sądu I instancji i przekazującym mu sprawę do ponownego rozpoznania, Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie i za ten etap postępowania. Wynagrodzenie za udział w ponownym postępowaniu przed WSA, po miarkowaniu wynosi więc 3 600 zł (25% z 14 400 zł = 3 600 zł).
Łączne wynagrodzenie pełnomocnika stanowi zatem kwotę 6 300 zł (2 700 zł + 3 600 zł = 6 300 zł) i zostało ono podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług, ustaloną w oparciu o art. 41 ust. 1 i art. 146 a pkt 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z § 2 ust. 3 ww. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego .... i wynoszącą w tym wypadku 1 449 zł.
W kwestii natomiast zwrotu "niezbędnych, udokumentowanych wydatków", wyliczonych przez doradcę podatkowego, Sąd rozróżnił i odrębnie zanalizował zwrot kosztów przejazdu (przelotu samolotem - faktura k. 292 w aktach I SA/Kr 493/16), a odrębnie zwrot za nocleg w hotelu (k. 294).
Niewątpliwie co do zasady koszty przejazdu na rozprawę zaliczyć należy do wydatków niezbędnych doradcy podatkowego, w rozumieniu § 4 ust. 1 pkt. 2 ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy..., które poniósł w związku z wykonywaniem pomocy prawnej z urzędu (wyrok NSA z dnia 12 lutego 2013 r. II FSK 1620/11, postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., II GZ 252/12). W przypadku wątpliwości co do zastosowanego środka transportu decydująca, w każdym przypadku, będzie cena takiego połączenia (por. postanowienia SN: z dnia 20 kwietnia 2011 r., I CZ 22/11, z dnia 25 października 2012 r., IV CZ 109/12).
W rozpatrywanej sytuacji cena przelotu tam i z powrotem wyniosła 398,80 zł i zdaniem orzekającego Sądu mieści się w kwotowych ramach "niezbędnych wydatków" poniesionych w związku z dojazdem na rozprawę w porównaniu do hipotetycznych kosztów podróży samochodem. Za przelot samolotami należna kwota wynosi więc 11,72 zł i jest wyliczona, zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przelotów w wysokości 398,80 zł przez 34 sprawy rozpatrywane przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z kolei za przejazd samochodem należna kwota wynosi natomiast 144,18 zł i jest wyliczona, zgodnie z sugestią pełnomocnika, poprzez podzielenie kosztów przejazdów w wysokości 528,74 zł przez 22 sprawy rozpatrywane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, a potem pomnożenie wyniku przez ilość spraw połączonych [(528,74 zł. : 22 sprawy) x sześć spraw = 144,18 zł]. Łączne wydatki na środki transportu wynoszą więc w sumie 155,90 zł (11,72 zł + 144,18 zł = 155,90 zł ).
Odnosząc się natomiast do wydatków poniesionych na hotel, nie można ich uznać za niezbędne w realiach niniejszej sprawy.
Przedstawiona kwota noclegu w hotelu odbiega od przeciętnych cen noclegów i jest stosunkowo wysoka w polskich realiach. Takie bowiem należy brać pod uwagę uwzględniając zwrot kosztów noclegu w ramach pojęcia "niezbędnych wydatków", użytego w ww. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy ... . Koszt noclegu należy traktować jako przypadek szczególny. "Niezbędność" w tym wypadku odnosi się bowiem do konieczności przenocowania pełnomocnika, wywołanej ewidentnym brakiem połączeń komunikacyjnych i nie może być utożsamiana z noclegiem, którego koszty przekraczają zwyczajną, przeciętną, wartość noclegu w danym miejscu. Prowadzić mogłoby to do przepłacania przez Skarb Państwa, w sytuacji przyznawania wydatków pełnomocnikowi, poniesionych na nocleg. Pełnomocnik mógłby bowiem żądać przyznania zwrotu wydatków za hotel o bardzo wysokim standardzie i w gruncie rzeczy wnosić o przyznanie kwot znacznie przekraczających przeciętną wartość za tego rodzaju usługę. Sąd nie ma przy tym prawnych podstaw do miarkowania zwrotu wydatków, a więc uznanie kosztów hotelu za zawyżone skutkować musi oddaleniem wniosku o zwrot tego typu wydatku.
Ponadto, jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. pełnomocnik otrzymał 21 grudnia 2015 r., - był więc czas, aby znaleźć hotel oferujący niższe ceny za nocleg w akceptowalnym standardzie świadczonych usług. Dodatkowo należy podkreślić, że faktura za pobyt w Hotelu I. w W. wystawiona została na kwotę 1 296 zł, a nie na sumę 300 euro.
Sąd uznał więc, że niezasadny był wniosek żądający zwrotu kosztów hotelu.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie powoływanych wyżej przepisów.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło