I SA/Kr 533/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 lutego 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 2010 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 26 lutego 2016 roku w przedmiocie podatku akcyzowego za okres od kwietnia do grudnia 2010 roku J.K. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go w całości od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe warz z żoną T.K., córką A.K.ur. 1988 r. i wnuczką M.K. ur. 2007 r. Ich miesięczny dochód wynosi 3.610,46 zł i stanowi go renta J.K. w wysokości 999,18 zł, dochód z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w wysokości 500 zł, wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 1.337,51 zł, dochód córki z umowy zlecenia w wysokości 373,77 zł i alimenty na wnuczkę w kwocie 400 zł. Skarżący nie dysponuje majątkiem nieruchomym. Posiada wierzytelności w wysokości 11.279,74 zł. Jako przedmioty wartościowe zostały wskazane zajęte przez komornika pojazdy: samochód VW Golf rok prod. 2001, samochód VW Transporter rok prod. 1999, ciągnik siodłowy Volvo rok prod. 2002, naczepa Polkon rok prod. 2004 oraz nieobjęty zajęciem ciągnik Scania rok prod. 1997. Żona wnioskodawcy nie posiada majątku, zaś córka A. jest współwłaścicielką 1/2 domu jednorodzinnego w T., w którym zamieszkuje jej siostra z mężem i dziećmi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, że jest osobą długotrwale chorą. Utrzymuje się z renty oraz prowadzonej działalności gospodarczej. Łączny dochód rodziny wynosi 3.610,46 zł, koszty utrzymania mieszkanie wynoszą ok. 800 zł miesięcznie (prąd 400 zł, gaz 250 zł, woda 100 zł, śmieci 50 zł) a koszty leczenia 100 zł. Skarżący wraz z żoną spłacają raty kredytu gotówkowego w wysokości 381,35 zł (do spłaty pozostała kwota 24.972,37 zł). Po odliczeniu tych wydatków pozostające do dyspozycji środki finansowe wystarczają jedynie na zakup żywności, najpotrzebniejszych ubrań, leków oraz materiałów szkolnych dla wnuczki i córki. Dodatkowo komornik pobiera miesięcznie kwotę 500 zł tytułem należności objętych egzekucją (tytuły egzekucyjne dotyczące należności wynikających z zaskarżonej decyzji + odsetki + koszty egzekucyjne wynoszą łącznie 2.923.816,50 zł). Raty leasingowe dotyczące pojazdów objętych leasingiem operacyjnym rozliczanym w ramach działalności gospodarczej wynoszą 3.689,62 zł (dot. naczepy Simatra) i 3.029 zł (dot. ciągnika siodłowego Volvo). Pozostający do spłaty kapitał w ramach kredytu obrotowego w działalności gospodarczej wynosi 121.484,42 zł. Na potwierdzenie podanych informacji skarżący przedłożył następujące dokumenty: potwierdzenie wypłaty świadczenia rentowego za marzec 2016 roku w kwocie 999,18 zł, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 listopada 2015 roku o częściowej niezdolności do pracy J.K. do dnia 30 maja 2016 roku, rachunek zysków i strat Firmy Handlowo – Usługowej "P" J. K. za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2015 roku, zaświadczenie z dnia 21 marca 2016 roku o wysokości dochodów T. K., kopię listy płac za luty 2016 roku A.K., treść ugody z dnia 8 grudnia 2009 roku w sprawie wysokości alimentów na rzecz M.K., kopię postanowienia Sądu Okręgowego w K. XIX Wydział Gospodarczy z dnia 25 września 2014 roku o nadaniu klauzuli prawomocności prawomocnemu nakazowi zapłaty na rzecz J.K. wraz z kopią nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 6 października 2011 roku, wydruk z systemu internetowego Banku BPH na potwierdzenie zaciągniętego kredytu, kopię faktury za gaz za okres od 22 grudnia 2015 roku do 26 lutego 2016 roku na kwotę 2.863,59 zł, kopię faktury za wodę z dnia 8 marca 2016 roku na kwotę 106,98 zł, pisma Dyrektora Izby Celnej z dnia 15 lutego 2016 roku o prowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego JJ.K., dwa dowody wpłaty kwot po 500 zł do tytułu wykonawczego z dnia 16 stycznia 2016 roku, kopie zawiadomień z dnia 12 lutego 2016 roku i 14 marca 2016 roku o zajęciu przez Dyrektora Izby Celnej środków transportu należących do J.K. wraz z protokołami zajęcia i odbioru ruchomości, kopie umów leasingu operacyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 roku i 18 lipca 2013 roku, wydruk z systemu internetowego Banku B. FHU "P"l J.K. na potwierdzenie zaciągniętego kredytu obrotowego oraz wyciąg z rachunku bankowego FHU "P"J. K. w Banku BPH za okres od 22 marca 2016 roku do 24 marca 2016 roku (saldo -121.484,42 zł). W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych J.K., został on wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: - odpisów zeznań podatkowych skarżącego ze wszystkich źródeł za lata 2014 i 2015; - deklaracji VAT-7 za ostatnie trzy miesiące z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, - kserokopii pełnego sprawozdania finansowego z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej za lata 2014 i 2015; - wykazu wszystkich posiadanych przez J.K. rachunków bankowych (osobistych i firmowych) i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - odpisów zeznań podatkowych żony wnioskodawcy – T.K. oraz córki A.K. za 2015 rok; - wykazu i wyciągów z rachunków bankowych żony skarżącego i jego córki za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenia skarżącego, czy opłaty za media oraz raty kredytów opłacane są przez niego terminowo – a jeśli nie, przedstawienia na tę okoliczność dokumentów potwierdzających zaległości w płatnościach. Przesyłka skierowana do J.K. na adres podany w skardze zawierająca wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, z uwagi na jej dwukrotne awizowanie w dniach 3 czerwca 2016 roku i 13 czerwca 2016 r., została uznana przez Sąd za skutecznie doręczoną. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się do wezwania, nie przesłał dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów źródłowych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego J.K. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy. Oprócz udokumentowanej renty w wysokości 999,18 zł skarżący zadeklarował, że uzyskuje dochód z prowadzenia działalności gospodarczej w ramach Firmy Handlowo – Usługowej "P" J.K. określony na kwotę 500 zł miesięcznie. Zestawienie tej sumy z wysokością przychodu netto PHU "P" J.K.za rok 2015 w kwocie 5.107.203,60 zł i za rok 2014 w kwocie 8.262.857,24 zł (według przedłożonego rachunku zysków i strat za 2015 rok) wymagało skonfrontowania oświadczenia strony z dokumentami źródłowymi. W tym miejscu należy podkreślić należy, iż w przypadku przedsiębiorców, a do takich niewątpliwie zalicza się skarżący, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Do takich instrumentów należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (m.in. postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10 oraz z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14). Istotnym było zatem ustalenie na jakim poziomie kształtują się obecnie przychody J.K. z prowadzonej działalności gospodarczej. Brak danych w tym przedmiocie nie pozwala na ustalenie, w jakiej sytuacji majątkowej znajduje się skarżący. Orzekający podziela w pełni stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2014 roku, sygn. akt II FZ 1920/14, w którym Sąd ten wskazał, że skoro nie wiadomo, jakimi środkami de facto dysponuje wnioskodawca, niemożliwe staje się przyznanie mu prawa pomocy. Aby móc ocenić bowiem, czy dla strony skarżącej wpis w określonej wysokości to dużo czy mało i czy jest ona w stanie go uiścić, potrzebna jest pełna wiedza o sytuacji strony. Skarżący nie przedstawił wyciągów z rachunków bankowych, których analiza pozwoliłaby na ustalenie rzeczywistej wielkości środków finansowych pozostających do jego dyspozycji. Nie udzielił odpowiedzi na pytanie czy opłaca terminowo media i raty kredytów, zwłaszcza w kontekście wysokości tych opłat (załączona kopia faktury za gaz opiewa na kwotę 2.868,18 zł). Natomiast wykazane opłaty za raty leasingowe i kredytowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą należałoby raczej zaliczyć do kategorii kosztów uzyskania przychodów, a nie do wydatków niezbędnych dla utrzymania skarżącego i jego rodziny. Wskazane wyżej braki w wykazanej sytuacji majątkowej J.K. nie pozwalają także ocenić jaki wpływ na jego możliwości płatnicze ma prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skoro podane w treści formularza dane jako niekompletne nie pozwalały na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku, a skarżący nie odniósł się w żaden sposób do skierowanego do niego wezwania, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.