I SA/Kr 632/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. R., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia [...] , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 19.05.2017r. , nr [...], w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za III kwartał 2012r. wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami postępowania egzekucyjnego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. R. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Otrzymuje emeryturę w wysokości 2 704,88 zł, netto, miesięcznie. W 2017r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej poniósł stratę w wysokości 32 085,26 zł, przy przychodzie na poziomie 479 553,44 zł. Oświadczył, iż na dzień 30.12.2017r. zawiesił wszelką działalność. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy obejmują : czynsz za mieszkanie – 1 000 zł, koszty mediów, w tym opłatę za energię elektryczną – 140 zł, koszty mediów (opłatę za wodę i śmieci – 50 zł) , koszty lekarstw – 300 zł, koszty wyżywienia , odzieży i kultury – 1214,88 zł. Wnioskodawca podał, że nie posiada nieruchomości, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, pojazdów oraz przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2018r., poz. 1302) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r. , sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca otrzymuje stały dochód w postaci emerytury, która przewyższa minimalne wynagrodzenie za pracę, ustalone na poziomie 2100 zł Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 września 2017r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018r. (Dz.U. z 2017r, poz. 1747). Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe a więc uzyskiwana emerytura przeznaczana jest wyłącznie na jego potrzeby. Zaznaczyć natomiast trzeba, że koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego sprowadzają się wpisu od zażalenia w wysokości 100 zł i ewentualnego wpisu od skargi w wysokości 500 zł (§ 2 ust. 1 pkt 7 i § 2 ust. 3 pkt 12 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r., nr 221, poz. 2193 z p.zm.). Biorąc zatem pod uwagę wysokość emerytury strony skarżącej stwierdzić należy, iż daje ona możliwość poniesienia przez stronę kosztów sądowych na wskazanym poziomie i kosztów wynagrodzenia adwokata. Strona przy stałym dochodzie, w razie potrzeby, może bowiem zaciągnąć pożyczkę lub kredyt, nieznacznych rozmiarów i w ten sposób pozyskać środki na koszty związane z postępowaniem sądowym. Stałe świadczenie daje jej zabezpieczenie spłaty takich zobowiązań w terminie późniejszym, nie jednorazowo. Prowadzenie w 2017r. przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, z której przychód opiewał na kwotę 479 553,44 zł świadczy o jego przedsiębiorczości i o dużej operatywności finansowej, co jest dodatkowym czynnikiem wpływającym na zdolności płatnicze strony. W kwestii opłacenia pełnomocnika należy zaznaczyć, iż rynkowe stawki wynagrodzenia fachowej pomocy prawnej, są obecnie przystępne, ze względu na dużą konkurencyjność tego typu usług. Ma to miejsce zwłaszcza, w przypadkach gdzie wpis od skargi określony jest kwotowo, jak w rozpatrywanej sprawie, a nie procentowo. Kancelarie są też skłonne do umawiania się na ratalną spłatę należności. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie w swoim orzecznictwie podkreśla, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu stronom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. NSA wskazuje przy tym, że prawo dostępu do sądu nie ma jednak charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń (...).Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji (postanowienia NSA, z dnia 09.12.2010r., sygn. akt I GZ 395/10 ). W wyniku której pomoc taką powinny otrzymywać osoby naprawdę ubogie, a w świetle przedstawionych faktów, strony do takich zaliczyć nie można. Stąd też, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302) orzeczono jak w sentencji.