I SA/Kr 668/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Inga Gołowska Sędzia: WSA Piotr Głowacki (spr.) Sędzia: WSA Stanisław Grzeszek Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Boczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2018 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek - skargę oddala - Sygn. akt I SA/Kr 668/18. UZASADNIENIE Decyzją z 21 lutego 2018 r. znak: [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. odmówił M. N. umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia w łącznej kwocie [...]zł. M. N. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podając, iż spełnia w pełni kryteria przewidziane w art. 28 ust 3 pkt 4, 5 oraz 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej "u.s.u.s." Podał również, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego wraz z żoną, gdyż stosownie do przepisów art. 124 Prawa Upadłościowego i Naprawczego z dniem ogłoszenia upadłości ustała wspólność majątkowa, a cały majątek wspólny wszedł do masy upadłości i został zbyty. Dlatego też niemożliwym jest, żeby posiadał jakikolwiek majątek pozwalający na przeprowadzenie jakichkolwiek działań egzekucyjnych. Dla pracodawców z racji skończenia 50 lat jest nieatrakcyjny zawodowo, ponadto osiąga dochód około [...] zł netto, co wystarcza zaledwie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. ZUS decyzją z 4 maja 2018r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 83 ust. 4 u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję l instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż w sprawie nie ma zastosowania art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. Przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s. w przypadku dochodfzonego zadłużenia również nie zachodzą. Oczywistym jest, że postępowanie upadłościowe było prowadzone, bowiem postanowieniem z 18.07.2012 r. Sąd Rejonowy dla K. w K., Wydział VIII Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych ogłosił upadłość skarżącego. Niemniej jednak sąd nie oddalił wniosku o ogłoszenie upadłości, jak również nie umorzył postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, a jedynie ogłosił upadłość. A zatem przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2 nie mają do zastosowania. Nie zachodzą również przesłanki określone przepisem art. 28 ust 3 pkt 4 i 4a. Wysokość nieopłaconej składki przekracza koszty upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym. Nie można też stwierdzić, aby okoliczności, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 lub 6 u.s.u.s. zaistniały. Naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Aktualnie skarżący jest zatrudniony na umowę o pracę na 1/2 etatu z wynagrodzeniem [...] zł brutto miesięcznie (netto: [...] zł). Dodatkowym dochodem rodziny jest dochód małżonki, w kwocie [...]zł brutto miesięcznie (netto: [...] zł). Biorąc pod uwagę wiek oraz doświadczenie zawodowe zdobyte przy prowadzeniu działalności gospodarczej nie jest wykluczone, że podejmie zobowiązany zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy, co w konsekwencji pozwoli na podjęcie spłaty zadłużenia w ramach układu ratalnego dostosowanego do możliwości płatniczych. Sam podaje, że mimo że pracownik w jego wieku jest nieatrakcyjny dla przyszłego pracodawcy to jednak stara się znaleźć bardziej dochodową pracę, która nie tylko spowoduje, że będzie mógł żyć na godnym poziomie, ale również będzie w stanie regulować posiadane zobowiązania pieniężne. Zaległości zostały skierowane na drogę przymusowego dochodzenia. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest zarówno przez Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak również Naczelnika Urzędu Skarbowego. Przymusowe dochodzenie jest nadal aktualne i na obecnym etapie nie można jednoznacznie stwierdzić, że w toku czynności egzekucyjnych nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne, jednocześnie wpływających na obniżenie zaległości składkowych. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się M. N. wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i zarzucając naruszenie: - art. 28 ust 3 pkt.4 u.s.u.s." poprzez błędną wykładnię, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, pomimo iż ogłoszona została upadłość M. N. prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej F.P.H.U. "A. " w K., obejmująca likwidację majątku dłużnika; postępowanie upadłościowe zakończyło się w dniu 26.04.2016 r. i nie doprowadziło do pełnego zaspokojenia zgłoszonym wierzytelności; - art. 28 ust 3 pkt. 3 u.s.u.s. poprzez błędną wykładnię, iż wobec skarżącego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, pomimo iż skarżący faktycznie zaprzestał prowadzenie działalności gospodarczej w dniu 18.07.2012 r., a majątek w którego obecnie posiadaniu jest skarżący, nie pozwala na wyegzekwowanie dochodzonej należności; - art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w zw.§ 3 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez błędną wykładnię, iż spłacenie należności nie pozbawi skarżącego i jego rodziny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; - art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 11 kpa przez niewyjaśnienie, iż art. 28 ust 3 pkt. 3 i 4 u.s.u.s. nie ma zastosowania; - art. 7, 77 § 1 k.p.a. poprzez ustalenie zdolności materialnych skarżącego do uiszczenia zaległych składek w oparciu o przypuszczenia i twierdzenia o charakterze prognostycznych dotyczące ewentualnych przyszłych możliwości zarobkowych skarżącego, zamiast w oparciu o aktualną sytuację majątkową skarżącego; - art. 7 w zw. z art. 80 k.p.c. poprzez zaniechanie ustalenia, jakie składniki majątku pozwolą skarżącemu spłacić [...] zł wraz z naliczanymi odsetkami bez uszczerbku dla podstawowego utrzymania; - art. 136 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w szczególności w celu ustalenia faktycznej sytuacji zdrowotnej, zarobkowej i majątkowej skarżącego, a także sposobu zakończenia postępowania likwidacyjnego prowadzonego wobec skarżącego; - art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji i bezpodstawne przyjęcie, że nie podlega ona uchyleniu, pomimo że została wydana z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012r., poz. 270 - oznaczanej dalej jako p.p.s.a.), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala. Skarga nie jest uzasadniona, a wobec tego zaskarżona decyzja nie może być wyeliminowane z obiegu prawnego. W kontrolowanej sprawie, wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącego postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ czyniło zadość wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organ zebrał pełny materiał dowodowy, dokonał jego prawidłowej oceny, oraz niewadliwie uzasadnił rozstrzygnięcie, czyniąc zadość treści art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z dyspozycją art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (u.s.u.s.) należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 ustawy), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach określonych w ust. 3. Wskazania tam zawarte są wyczerpujące i stanowią zamknięty katalog. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia należności. Wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 2004 r. sygn. akt II UZP 6/04, opubl. OSNP 2004/16/285). Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. W sytuacjach, w których nie występuje całkowita nieściągalność składek w świetle art. 28 ust. 3 pkt 1 - 6 u.s.u.s. mamy do czynienia z tzw. decyzją związaną w przedmiocie odmowy umorzenia należności ZUS, nie zaś decyzją wydaną w ramach uznania administracyjnego w przedmiocie umorzenia tych należności, gdyż wydanie takiej decyzji nie jest możliwe, bowiem naruszałaby ona prawo materialne. W świetle analizy akt poddanej sądowej kontroli sprawy nie budzi wątpliwości, że wobec skarżącego obecnie toczy się postępowanie egzekucyjne mające na celu uzyskanie przedmiotowych należności składkowych. Zobowiązany zatrudniony jest na podstawie umowy o pracę na pół etatu, z wynagrodzeniem ok. [...] zł miesięcznie brutto. Podobny kwotowo dochód uzyskuje jego żona. Skarżący jest 50-letnim zdrowym mężczyzną, prowadzącym uprzednio działalność gospodarczą. W obliczu tych okoliczności organ zasadnie uznał, że nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. W świetle przywołanego wyżej przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest wszak generalnie z całkowitą, aktualną i przyszłą niemożnością skutecznego ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz nieracjonalnością wszczęcia takiego postępowania. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja oczywiście nie występuje. Biorąc zatem pod uwagę powyższe ustalenia, zwłaszcza, iż zobowiązany może podjąć lepiej płatną pracę i zwiększyć wymiar swego zatrudnienia, co jest faktem notoryjnym z uwagi na aktualną sytuację panującą na rynku pracy i toczy się wobec niego postępowanie egzekucyjne, Zakład zasadnie przyjął, że brak jest wystąpienia przesłanek zawartych w art. 28 ust. 2 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a tym samym brak podstaw dla uznania całkowitej nieściągalności zadłużenia. Należy dodatkowo wskazać, iż w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, dopóki istnieją niewykorzystane dotychczas możliwości wyegzekwowania zaległości podatkowej, dopóty jej umorzenie przed ich wyczerpaniem byłoby sprzeczne z interesem publicznym (por. teza wyroku NSA w Katowicach z dnia 21 czerwca 2000 r., I SA/Ka 14/99). Zasadnie także oceniono w decyzji, że nie zachodzą wobec skarżącego inne okoliczności wskazane w przywołanym wyżej przepisie przemawiające za umorzeniem należności składkowych. W szczególności podstawy takiej nie stanowią przesłanki z p. 2 i 4 ust. 2 art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, albowiem nie nastąpiło oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika, ani tez umorzenie postępowania upadłościowego z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe, a należność Zakładu nie została zaspokojona w postępowaniu likwidacyjnym. Z kolei w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Dotyczy to należności ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 28 ust. 3a określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, gdzie wskazano na okoliczności związane z wykazaniem przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. Dotyczy to sytuacji: 1. gdy opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2. poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3. przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Również i w powyższym przypadku ustawodawca posłużył się tzw. uznaniem administracyjnym, co oznacza, że nawet po stwierdzeniu istnienia przesłanek, których wystąpienie jest warunkiem wstępnym ewentualnego umorzenia, organ ma możliwość dokonania swobodnej oceny tego, czy zachodzi przypadek uzasadniający zastosowanie ulgi. Należy mieć przy tym na uwadze, że umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Pozostawienie do uznania organu istnienia lub nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających umorzenie zaległości, jak również zakres ewentualnego umorzenia, nie może prowadzić do dowolności rozstrzygnięcia, a więc w każdym przypadku wydanie decyzji powinno być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych. Organ, na co wskazuje uzasadnienie decyzji poddał twierdzenia i dowody przedstawione w sprawie wnikliwej analizie i wyprowadził z nich prawidłowe wnioski. Dokonana w sprawie ocena wniosku skarżącej mieści się w granicach uznania administracyjnego. Zauważyć trzeba, że kontrolujący zaskarżoną decyzję sąd administracyjny nie może dokonywać własnych ustaleń faktycznych, ani też nie może zmienić zaskarżonej decyzji. Powyższe wynika m.in. z art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepis ten stanowi, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. "Stosowanie środków określonych w ustawie" polega, w razie uwzględnienia skargi, zgodnie z art.145 §1 cyt. ustawy m.in. na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości lub w części, stwierdzeniu jej nieważności, ewentualnie stwierdzeniu, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, iż w sprawach gdzie rozstrzygnięcie organów opiera się na uznaniu administracyjnym sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może poddawać ocenie, czy dokonany przez organ administracji państwowej wybór jest słuszny, a zatem sąd nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji administracyjnej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o tym, czy pobór należności powinien być zaniechany. Takie rozstrzygnięcie należy wyłącznie do organów administracyjnych. Natomiast w pełnym zakresie zaskarżona decyzja podlega badaniu co do jej zgodności z przepisami proceduralnymi (tak też: wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Kr 1227/97, LEX nr 33404). O ile więc zachowano wszelkie wymogi prawa procesowego, to sąd administracyjny, który sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę zgodności z prawem, nie jest władny jej uchylić (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1745/97, dost. LEX nr 44771). Wyrazistym podkreśleniem roli orzecznictwa w sprawach ulg i zwolnień uznaniowych jest teza wyroku NSA z 7 lutego 2001 r. stwierdzająca , iż sądowa kontrola legalności uznaniowych decyzji sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy prawidłowo zgromadził materiał dowodowy oraz czy wyciągnięte wnioski w zakresie merytorycznym decyzji o odmowie umorzenia zaległości mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, oraz czy dokonana ocena mieści się w ustawowych granicach, zaś wyciągnięte wnioski są logiczne i poprawne (zob. wyrok NSA z 7 lutego 2001 r., sygn. akt I SA/Gd 1507/00, LEX nr 46473). Analogiczne stanowisko dominuje w doktrynie prawa podatkowego, gdzie wskazuje się, że kontrola wobec uznania może mieć ograniczony zakres, ale nie można z niej rezygnować, zaś orzeczenia sądu winny opierać się jedynie na kryterium legalności. Zasada nieingerencji przez sąd administracyjny wynika z faktu, że nie jest on, co wyżej już wywiedziono - trzecią instancją postępowania administracyjnego (A. Habuda, Uznanie administracyjne – zmierzch czy renesans pojęcia; opublikowane w: Administracja i prawo administracyjne u progu trzeciego tysiąclecia, Łódź 2000, s.117). W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, iż umorzenie jest instytucją prawną o charakterze wyjątkowym, gdyż zasadą jest płacenie należności , nie zaś zwalnianie podatników od tego obowiązku (por. teza wyroku NSA z dnia 9 stycznia 2001 r., III SA 628/00), ponieważ zobowiązania podatkowe określone ustawami mają charakter powszechny (por. uzasadnienie wyroku z dnia 8 stycznia 2008 r. WSA w Gdańsku, I SA/Gd 909/07), co z kolei nie jest samodzielną przesłanką powodującą oddalenie wniosku podatnika bez pełnej merytorycznej oceny sytuacji. Umorzenie zaległości publicznoprawnych pociąga za sobą zmniejszenie wpływów do budżetu, tym samym ograniczeniu ulegają możliwości realizacji zadań związanych z zaspokajaniem podstawowych potrzeb całego społeczeństwa. Wykładnia pojęć nieostrych, będących przesłankami możliwości zastosowania ulgi, czyli wyjątku od zasady, powinna mieć zawężający charakter. Zbyt szerokie i dowolne wykorzystanie uprawnień w przyznawaniu ulg doprowadziło by do naruszenia dyscypliny podatkowej, do zachowania której powołano organy podatkowe oraz do naruszenia zasady równego traktowania podatników, pozostających w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Pojęcia "ważnego interesu zobowiązanego" oraz "interesu publicznego" są każdorazowo ustalane indywidualnie w myśl zasady prawdy obiektywnej. W celu wydania prawidłowego orzeczenia oraz wykazania, iż dana sytuacja zasługuje na uwzględnienie jako wyjątek od zasady powszechności i równości obciążenia, należy poddać ocenie stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Ważny interes zobowiązanego w orzecznictwie NSA jest rozumiany przede wszystkim jako sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków (np. trwała utrata możliwości zarobkowania, utrata losowa majątku) podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych (por. teza wyroku NSA z dnia 22 kwietnia 1999 r. w Szczecinie, SA/Sz 850/98). O istnieniu ważnego interesu zobowiązanego nie mogą decydować jego subiektywne przekonania, lecz kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości (por. teza wyroku WSA w Gdańsku z dnia 18 października 2005 r., I SA/Gd 257/03). Dolegliwość wynikająca z zapłaty należności publicznoprawnej jest oczywista, ale sama w sobie nie stanowi o ważnym interesie podatnika, uzasadniającym umorzenie w całości owej zaległej należności. Interes publiczny oznacza dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo i zaufanie do organów władzy. W świetle orzecznictwa NSA interes publiczny jest rozumiany nie tylko jako potrzeba zapewnienia maksymalnych dochodów w budżecie państwa, lecz także jako ograniczanie jego ewentualnych wydatków, np. na zasiłki dla bezrobotnych czy pomoc z opieki społecznej (por. teza wyroku NSA z dnia 30 maja 2001 r. (sygn: III SA 830/00). Każdy zobowiązany powinien w taki sposób układać bieg swoich interesów oraz podejmować takie decyzje finansowe, by pozwoliły mu na wywiązywanie się z ciążących na nim należności publicznoprawnych. Udzielenie ulgi, w tym umorzenie zaległych składek, nie może być również traktowane jako sposób na rozwiązywanie problemów finansowych zobowiązanego, co skutkuje przerzuceniem ciężarów podatkowych na resztę społeczeństwa. Zatem względy społeczne wymagają, by zobowiązanie publicznoprawne było realizowane, a podatnik nie był pochopnie z niego zwalniany (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2001 r., I SA/Ka 577/00, niepubl.). Zważyć należy, iż niejednokrotnie zobowiązani, znajdujący się również w trudnej sytuacji życiowej, czy to ze względu na zdrowie czy finanse, wywiązują się ze swych zobowiązań publicznoprawnych w sposób należyty i terminowy. Wedle sądu, ocena organu w przedmiocie istnienia przesłanek do zastosowania uznania administracyjnego, została dokonana po wszechstronnym i wystarczająco wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, poprzedzonym dokładnym wyjaśnieniem okoliczności faktycznych. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego oraz wszechstronna analiza ustawowych przesłanek umorzenia zaległości nie pozwalają postawić zaskarżonej decyzji zarzutu dowolności. Chybiony jest przy tym zarzut, jakoby organ poczynił ustalenia w oderwaniu od aktualnej sytuacji materialno-bytowej zobowiązanej, czy abstrahował od wysokości faktycznych dochodów, przeciwnie ustalenia organu są w tym zakresie wystarczająco precyzyjne. Organy przyjęły, że zobowiązany pozostaje w ustroju rozdzielności majątkowej z żoną, z którą prowadzi gospodarstwo domowe, wskazały na ponoszone przez nich wydatki, nieposiadanie innych zobowiązań pieniężnych, a także brak trudności w zakresie regulowania bieżących opłat. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych dokonuje się z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka niezależnie od panującego między nimi ustroju majątkowego. Zgodnie bowiem z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Nie sposób też tracić z pola widzenia notoryjnych okoliczności związanych z aktualnym funkcjonowaniem rynku pracy, który stał się rynkiem pracownika, a znalezienie i podjęcie pracy nie stanowi obecnie żadnego problemu. Skarżący nie wykazał także – jak słusznie zauważają organy – aby jego sytuacja zdrowotna uniemożliwiała zatrudnienie. Zważyć należy, iż bardzo ograniczone możliwości płatnicze zobowiązanego, podnoszone jako jeden z głównych jego argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do całkowitego umorzenia powstałych zaległości. Organ zasadnie przyjął, że nie uzasadniają one uznania, iż wypełniają przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia z 2003 r. Przesłanka ta nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, które można przy odrobinie dobrej woli przezwyciężyć. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "zasady sprawiedliwości wymagają, by każdy zobowiązany do płacenia należności obowiązek ten wypełnił. Udzielanie ulg jednym podmiotom, a egzekwowanie obowiązku od innych, zasady sprawiedliwości społecznej burzyłoby" (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1205/99, 1206/99). W przedmiotowej sprawie ustalony stan faktyczny wskazuje na niełatwą sytuację materialną zobowiązanej, jednocześnie brak jej cech wyjątkowości, jaką odznaczają się wypadki losowe. Organy zasadnie wskazały, że mimo aktualnej sytuacji finansowej zobowiązanego nie jest wykluczone wyegzekwowanie zobowiązania, zwłaszcza w obliczu otwartej możliwości podjęcia przez niego lepiej płatnej pracy. Reasumując, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w tym powołanych w skardze przepisów materialnoprawnych. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Nie doszło do naruszenia zasady ochrony słusznego interesu skarżącego, czy ważnego interesu strony oraz zasady zaufania obywateli do organów państwa. Organ wyważył wzajemne relacje pomiędzy ważnym interesem zobowiązanego, a interesem społecznym, podjął także wszelkie niezbędne działania w celu wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Wobec tego decyzja organu o odmowie umorzenia zaległości nie nosi znamion dowolności, a w konsekwencji skarga podlegać musi oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy o p.p.s.a.