I SA/Kr 759/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 31 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.M., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata oraz rzecznika patentowego, w sprawie ze skargi na indywidualną interpretację Ministra Finansów, z dnia 05.04.2012r., znak : [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek E.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata oraz rzecznika patentowego, w sprawie ze skargi na indywidualną interpretację Ministra Finansów, z dnia 05.04.2012r., znak: [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów E.M. ur. w 1950r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem T.M. ur. w 1950. Podaje ona jednocześnie, iż nastąpiła faktyczna rozdzielność majątkowa i separacja małżeńska. Małżonkowie mieszkają w lokalu kwaterunkowym o pow. 60 m2. Wnioskodawczyni otrzymuje emeryturę w wysokości 1 491,46 zł. miesięcznie , netto. Z tego tytułu w 2011r. uzyskała 20 518,90 zł., dochodu. Obecnie posiada oszczędności w wysokości 1 908,04 zł. Miesięczne koszty utrzymania obejmują: czynsz za mieszkanie - 881,56 zł., opłatę za gaz ok. 68, 715 zł. (137,43 : 2 miesiące = 68,715 zł.) opłatę za energie elektryczną - 136,52 zł., koszty leków i suplementów diety – 150 zł., raty za komputer – 150 zł., bilety MPK, koszty wizyt lekarskich w prywatnych specjalistycznych gabinetach, opłatę za telefon, inne wydatki na rozrywkę , zakup odzieży, naprawę starego sprzętu. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa ,z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy. (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Stąd też analiza sytuacji strony skarżącej musi być tak wnikliwa. W niniejszej sprawie, zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Ewy Małysiak. Stąd też została ona wezwana do przedłożenia szeregu dokumentów. Nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wypełniła jednak w pełni. Nie przesłała bowiem, w szczególności : - zeznania podatkowego T.M. za 2011r. , - dowodu przelewu lub przekazu emerytury T.M. za ostatni miesiąc, - wyciągów z kont bankowych T.M. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan. Wymóg przesłania spisu miesięcznych wydatków związanych z bieżącymi potrzebami też nie został do końca spełniony. Przedstawiony spis był bowiem nieprecyzyjny w kwestii kwot wydatków . Strona skarżąca uwzględniła w nim na przykład koszty energii elektrycznej w wysokość 2000,11 zł. Tymczasem z faktur wystawionych przez Enion Energia sp. z o.o. wynika , że bieżące koszty energii elektrycznej wynoszą 136,52 zł. miesięcznie. Podobna kwota wynosząca 2001,11 zł. stanowiła natomiast łączną należność za okres od 17.11.2010 do 29.04.2011r. Biorąc pod uwagę powyższe orzekający nie ma wystarczającego materiału do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Podkreślić natomiast trzeba, w tym miejscu , iż dla sprawy nie ma znaczenia fakt , iż małżonkowie pozostają w rozdzielności majątkowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. , nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Po drugie z kolei rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się , do majątków małżonków , a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego. (por. postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I Fz 229/09 ). Nie można też zwolnić od ponoszenia kosztów sądowych jednego z małżonków , jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie tych kosztów. (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r. , sygn. akt I Cz 37/67). Ponadto zaznaczyć wypada , że strona skarżąca posiada oszczędności w wysokości 1908,04 zł. które biorąc pod uwagę wysokość wpisu w niniejszej skardze (200 zł. w zw. z §2 ust. 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16.12.2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi DZ.U. z 2006r., nr 45, poz. 322 z p. zm.) , wysokość wpisu od ewentualnej skargi kasacyjnej (100 zł. w zw. z §3 w/w rozporządzenia) i minimalne wynagrodzenia adwokata w tego rodzaju sprawach (240 zł. w zw. § 18 ust. 1 pkt. 1) lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Dz.U z dnia 3 października 2002r., nr 163, poz. 1348 z p. zm. oraz 120 - 180 zł. w zw. z § 18 ust. 1 pkt. 2) lit. a lub b w/w rozporządzenia) pozwalają jej na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. W związku z powyższym przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270).