I SA/Kr 76/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Pismem z dnia 4 grudnia 2012 r. M.G. (skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczenia emerytalnego i rentowego. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie, wskazując, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych nie należą do kognicji sądów administracyjnych. Organ zaznaczył, że przed Sądem Okręgowym toczy się postępowanie obejmujące zaskarżoną decyzję, zarejestrowane pod sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, zaś kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Przed przystąpieniem do merytorycznej analizy skargi należało zatem zweryfikować, czy mieści się ona w zakresie kognicji sądów administracyjnych. Wypada zatem przypomnieć, że zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.; dalej: u.s.u.s.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, 2) przebiegu ubezpieczeń, 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek, 3a) ustalenia wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Sąd przypomina, że poprzedzenie wyliczenia wyrażeniem "w szczególności" oznacza, że wyliczenie to ma charakter jedynie przykładowy. Przytaczana ustawa w art. 83 ust. 2 wskazuje jednak, że od decyzji wydanej przez Zakład, a także w przypadku niewydania decyzji w terminie dwóch miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku, przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Wyjątek w tym zakresie stanowią sprawy wymienione w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. Przepis ten dotyczy decyzji o charakterze uznaniowym, tj. spraw umorzenia należności z tytułu składek oraz przyznania świadczeń w drodze wyjątku – tylko ten zakres spraw został poddany kognicji sądownictwa administracyjnego. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2008r., sygn. akt II GSK 487/08 (publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl), na tle art. 83 ust. 4 u.s.u.s., w myśl którego kontroli sądownictwa administracyjnego podlega decyzja ZUS przyznająca świadczenie w drodze wyjątku oraz decyzja odmawiająca przyznania takiego świadczenia, a także decyzja w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, nie powinno być wątpliwości, co do tego, że od pozostałych decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje prawo wniesienia odwołania do sądu powszechnego (także: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2444/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że skarżący zakwestionował decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której stwierdzono, iż skarżący jako osoba wykonująca pracę nakładczą nie podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu oraz rentowemu. W ocenie Sądu, decyzja ta nie mieści się w zakresie art. 83 ust. 4 u.s.u.s., bowiem nie przyznaje świadczenia w drodze wyjątku, ani nie odmawia przyznania takiego świadczenia, jak również nie została podjęta w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Z uwagi na dychotomiczny podział decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (według kryterium środków zaskarżania), należy zatem uznać, że decyzja ta mieści się w zakresie art. 83 ust. 1 u.s.u.s. i z mocy art. 83 ust. 2 u.s.u.s. może podlegać sądowej kontroli odwoławczej, przeprowadzanej w oparciu o Kodeks postępowania cywilnego. To zaś oznacza, że sąd administracyjny nie jest właściwy do jej kontroli. Sąd zaznacza, iż zasadnicze znaczenie dla określenia właściwości sądu (powszechnego, czy administracyjnego) ma przedmiot sprawy, a nie charakter decyzji (decyzja procesowa bądź merytoryczna), ani też gatunek zarzutów podnoszonych w skardze. Przyjęcie przeciwnego poglądu opowiadającego się za poddaniem kontroli rozstrzygnięć organów dotyczących tego samego stosunku prawnego sądownictwu powszechnemu, bądź administracyjnemu, tylko z uwagi na rodzaj wydanej decyzji lub tryb prowadzonego postępowania, byłoby nie do pogodzenia z wykładnią systemową prawa ubezpieczeń społecznych, zasadą spójności systemu prawa oraz z założeniem o racjonalności ustawodawcy (por. postanowienia NSA z dnia 9 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1424/10; z dnia 5 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1852/07; z dnia 24 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1373/08; z dnia 25 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 420/08 – publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tych przyczyn, na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji. Z przepisu tego wynika bowiem, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.