I SA/Kr 838/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 października 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. G., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 29.04.2015r. , nr [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 postanawia: 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych 2. ustanowić dla L. G. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z dnia 29.04.2015r. , nr [...], w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów L. G. ur. w [...]r. jest osobą schorowaną . Przebył operację przepukliny, założenia bajpasów a obecnie czeka na wstawienie endoprotez stawów biodrowych. Gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną K. G. ur. w [...]r. L. G. otrzymuje emeryturę w wysokości 1 487,41 zł., miesięcznie , netto. W 2014r. uzyskał z tego tytułu dochód w wysokości 20 933,76 zł. K. G. otrzymuje emeryturę w wysokości 969,80 zł. , miesięcznie a w 2014r. z tego tytułu uzyskała 13 258 zł. Miesięczne wydatki rodziny na utrzymanie, szczegółowo wyliczone i udokumentowane przez stronę skarżąca wynoszą 2 147,39 zł. Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, są właścicielami domu o pow. [...] m2 i nieruchomości rolnej o pow. 1, 481 ha. L. G. jest natomiast właścicielem dwóch samochodów osobowych; Citroena Saxo rok. prod 1999r. ; Mazdy Xedos, rok prod. 1994. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r. , sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Zasada partycypacji w kosztach prowadzonego postępowania ma więc zastosowanie w takich okolicznościach jak rozpatrywane, kiedy zarówno wnioskodawca jak i jego żona uzyskują stałe świadczenia emerytalne i są właścicielami nieruchomości rolnej. Oczywiście stopień partycypacji musi być uzależniony z jednej strony od sytuacji majątkowej strony skarżącej, z drugiej zaś od wysokości należnych kosztów sądowych. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca uiściła wpis od skargi w wysokości 200 zł., który na obecnym etapie postępowania składa się na koszty sądowe. Trzeba więc uznać, że wygospodarowanie przez wnioskodawcę takiej kwoty było możliwe bez pogorszenia warunków egzystencji. Stąd też wniosek w tym zakresie należało oddalić. Biorąc jednak pod uwagę przedstawione okoliczności dodatkowe obciążenie strony kosztami wynagrodzenia pełnomocnika stanowiłoby zbyt duże obciążenie dla budżetu domowego. Łączny dochód małżonków wynosi bowiem 2 457,21 zł. a wydatki stanowią kwotę 2 147,39 zł. Do dyspozycji pozostaje im więc 309,82 zł., które przeznaczane są na wyżywienie, środki czystości i ewentualne ubrania. W związku z tym orzekający przychylił się do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez ustanowienia dla wnioskodawcy adwokata. Rozstrzygnięcie to jest adekwatne do sytuacji majątkowej strony skarżącej. Nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych rodziny. Równoczesne ustanowienie dla L. G. adwokata i zwolnienie go od kosztów sądowych, przekraczałoby natomiast ustawowe ramy instytucji przyznania prawa pomocy. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.