I SA/Kr 862/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.W., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.03.2014r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 04.03.2014r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", A.W. ma na utrzymaniu córkę J.D. ur. w 1997r. oraz syna J.D. ur. w 2002r. Prowadzi ona działalność gospodarczą, która przynosi jej dochód w wysokości 15 000 zł., miesięcznie. Podaje jednak, że ostatnie dwa miesiące przyniosły jej stratę. Wnioskodawczyni jest właścicielką dwóch mieszkań o pow. 55 m2 i 56 m2 . Wraz z córką jest natomiast współwłaścicielką domu o pow. 200 m2 , w ½ części, a wraz z synem - działki o pow. 10 arów, również w ½ części. W skład majątku A.W. wchodzi też samochód marki BMW X3, rok prod. 2009. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). Sytuacja strony skarżącej nie wykazuje natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też , w ocenie orzekającego, podstaw do przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. Wnioskodawczyni uzyskuje bowiem wysokie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które pozwalają na utrzymanie nawet trzyosobowej rodziny. Dla porównania trzeba zaznaczyć, iż minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2014r., według Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11.09.2013r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2014r. (Dz.U. z 2013r., poz.1074 ) wynosi 1 680 zł. Podnoszony przez A.W. fakt ponoszenia od dwóch miesięcy straty nie jest natomiast argumentem wystarczającym do zwolnienia jej od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Należy bowiem zauważyć, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu (por. postanowienie NSA z dnia 12.04.2011r., sygn. I GZ 92/11, postanowienie NSA z dnia 11.05.2011r., sygn. II GZ 228/11, postanowienie NSA z dnia 22.03.2011r., sygn. II GZ 112/11, postanowienie NSA z dnia 11.12.2012r., sygn. akt II FZ 933/12). Ponadto należy podkreślić , iż wnioskodawczyni jest właścicielką dwóch mieszkań oraz współwłaścicielką, w ½ części, domu i nieruchomości gruntowej. Są to okoliczności to bardzo istotne, gdyż tylko jedna z w/w nieruchomości zaspokaja niezbędne potrzeby mieszkaniowe rodziny. Inne w związku z tym mogą być potraktowane jako pośrednie (najem , dzierżawa) lub bezpośrednie (sprzedaż) źródło dochodu - umożliwiające pokrycie kosztów sądowych, które nie są w dodatku wysokie. Zaznaczyć również wypada, iż zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą sądów administracyjnych posiadanie majątku , szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05, postanowienie NSA z dnia 25.11.2013r., sygn. akt I OZ 1132/13, postanowienie NSA z dnia 14.01.2014r., sygn. akt II FZ 1517/13 ). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 05.07.2013r. , sygn. II OZ 336/13, postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). W związku z powyższym, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).